ନାସ୍ତି ଦେଵୀ ନ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ନ ଯକ୍ଷୀ ନ ଚ କିନ୍ନରୀ। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ନାମ ମେ ଜାତିର୍ଵନ୍ଯମୂଲଫଲାଶନା ।। 39
ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଯକ୍ଷୀ କିମ୍ବା କିନ୍ନରୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି ନାହିଁ। ମୋର ନାମ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ରହୁଛି।
ପତୀନାଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାନାଂ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍କାରଣାନ୍ତରେ। କେଶପାଶେ ପରାମୃଷ୍ଟା ସାଽହଂ ତ୍ରସ୍ତା ଵନଂ ଗତା ।। 40
ମୋ ପତିମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କିଛି କାରଣରୁ ମୋ କେଶ ଛୁଇଁ ଯାଇଥିଲା; ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲି।
ତତ୍ର ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଵନ୍ଯମୂଲଫଲାଶନା। ଚରାମ୍ଯନିଲଯା ସୁଭ୍ରୂଃ ସା ତଵାନ୍ତିକମାଗତା ।। 41
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଘର ବିନା ଘୁରିଲି, ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ଏବେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଜାନାମି କେଶାନ୍ଗ୍ରଥିତୁଂ ଵିଚିତ୍ରାନ୍ଗ୍ରଥିତୁଂ ମଣୀନ୍। ମଲ୍ଲିକୋତ୍ପଲପଦ୍ମାନାଂ ଜାନାମି ଗ୍ରଥିତୁଂ ସ୍ରଜଃ ।। 42
ମୁଁ କେଶ ବାନ୍ଧିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଣି ଗଠିବା ଜାଣେ; ମଲ୍ଲିକା, ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲର ମାଳା ଗଠିବା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ।
ସିନ୍ଧୁଵାରକଜାତୀନାଂ ରଚଯାମ୍ଯଵତଂସକାନ୍। ପତ୍ରଂ ମୃଗାଙ୍ଗମଗରୁଂ ପିଷେ ଚ ହରିଚନ୍ଦନମ୍ । ଗ୍ରଥଯିଷ୍ଯାମି ଚିତ୍ରାଶ୍ଚ ସ୍ରଜଃ ପରମଶୋଭନାଃ ।। 43
ମୁଁ ସିନ୍ଧୁବାର ଓ ଯାତି ଫୁଲର ମାଳା ଗଠିବି। ମୁଁ ପତ୍ର, ମୃଗମଦ, ଅଗରୁ ଓ ହଳଦିଆ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ଚକ୍କିରେ ଘସିବି। ଏହା ସହ ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମାଳା ତିଆରି କରିବି।
ଆରାଧନଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍। କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ଭାର୍ଯାଂ ପାର୍ଥାନାଂ ନାରୀଣାମୁତ୍ତମାଂ ତଥା ।। 44
ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପୂଜିବି।
ତଥାଽସ୍ମି ସୁଭ୍ରୁଵା ଚାହମିଷ୍ଟଲାଭେନ ତୋଷିତା। ମାଲିନୀ ଚେତି ମେ ନାମ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୀ ଚକାର ହ। କୃଷ୍ଣା କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀ ସା ମେ ପ୍ରାଣସମା ସଖୀ ।। 45
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା ମହିଳେ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବାରୁ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି। ଏବଂ କୃଷ୍ଣା ନିଜେ ମୋତେ 'ମାଳିନୀ' ନାମ ଦେଲେ। ସେଇ କମଳପତ୍ର ନୟନୀ କୃଷ୍ଣା, ମୋ ପ୍ରାଣ ସମା ସଖୀ ହେଲେ।
ନ ଚାହଂ ଚିରମିଚ୍ଛାମି କ୍ଵଚିଦ୍ଵସ୍ତୁଂ ଶୁଭାନନେ। ଵ୍ରତଂ କିଲୈତଦସ୍ମାକଂ କୁଲଧର୍ମୋଽଯମୀଦୃଶଃ ।। 46
ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ମୁଁ କେଉଁଠି ବି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଏହି ଆମର ବ୍ରତ ଓ ପରମ୍ପରା ରହିଛି।
ଯୋଽସ୍ମାକଂ ତୁ ହରେଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦେଶଂ ଵସନମେଵ ଵା। ନ କ୍ରୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ କିଲାସ୍ମାଭିରସ୍ମଦ୍ଗୁରୁରମର୍ଷଣଃ ।। 47
ଯଦି କେହି ଆମର ସମ୍ପତ୍ତି, ଜମି, କିମ୍ବା ଘର ନେଇଯିବେ, ତେବେ ଆମେ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଆମ ବଡ଼ମାନେ ଶିଖାଇଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ରୋଧ ରହିତ।
ସାଽହଂ ଵନାନି ଦୁର୍ଗାଣି ତୀର୍ଥାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ରମ୍ଯାନ୍ସରିତଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ରଗାଃ ।। 48
ଏଭଳି ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ, କୋଟ, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ, ହ୍ରଦ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବି।
ଭର୍ତୃଶୋକପରୀତାଙ୍ଗୀ ଭର୍ତୃସବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ । ଵିଚରାମି ମହୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଯତ୍ର ସାଯଂନିଵେଶନା ।। 49
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶୋକରେ ଶରୀର ଦୁଃଖିତ ଓ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ପତିବ୍ରତା ହୋଇ, ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ ଭୂମିରେ ରାତିରେ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ଖୋଜି ଘୁରୁଛି।
ଵୀରପତ୍ନୀ ଯଦା ଦେଵୀ ଚରମାଣେଷୁ ଭର୍ତୃଷୁ। ସାଽହଂ ଵିଵତ୍ସା ଵିଧିନା ଗନ୍ଧମାଦନପର୍ଵତାତ୍। ଶୃଣୋମି ତଵ ସୌଶୀଲ୍ଯଂ ଭର୍ତୁର୍ମଧୁରଭାଷିଣି ।। 50
ଯେତେବେଳେ ବୀରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ଏକା ରହି, ହେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ, ତୁମର ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସମୀପତଃ। ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥାତୁମିଚ୍ଛାମି ତତଶ୍ଚାହମିହାଗତା ।। 51
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଠାରୁ ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି, ଏହିପରି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଗୁରଵୋ ମମ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଵାଯୁଃ ଶକ୍ରସ୍ତଥାଽଶ୍ଵିନୌ । ତେଷାଂ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ନ ମାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ଷଯତେ ପୁମାନ୍ ।। 52
ମୋ ଗୁରୁମାନେ, ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ—ଏମାନଙ୍କର କୃପାରେ କେହି ପୁରୁଷ ମୋତେ କେବେ ଅପମାନ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ସ୍ଥିତା। ସାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଯୋଷିତାଂ ଵରାମ୍ ।। 53
ଏଭଳି କହି, ସେ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡାୟତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ଭରେଯମହଂ ଭଦ୍ରେ ସଂଶଯୋ ମମ ଵିଦ୍ଯତେ। ରାଜା ତ୍ଵଯଂ ହି ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତିଂ ପାପାଂ କରିଷ୍ଯତି ।। 54
ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଏହା ସହିପାରିବି କି ନାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ। ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଖରାପ ମନୋଭାବ ଧରିବେ।
ସାଽହଂ ତ୍ଵାଂ ନ କ୍ଷମାଂ ମନ୍ଯେ ଵସନ୍ତୀମିହ ଵେଶ୍ମନି। ଏଷ ଦୋଷୋସ୍ତି ସୁଶ୍ରୋଣି କଥଂ ଵାଭୀରୁ ମନ୍ଯସେ ।। 55
ତେଣୁ, ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ଯେ ତୁମେ ଏଠି ମୋ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦୋଷ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତେ—ତୁମେ କି ଭାବୁଛ? ହେ ଭୟଭିତା।
ସ୍ଥିତା ରାଜକୁଲେ ନାର୍ଯୋ ଯାଶ୍ଚେମା ମମ ଵେଶ୍ମନି। ତ୍ଵାମେଵୈକାଂ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵରଵର୍ଣିନି ।। 56
ରାଜମହଳରେ ଓ ମୋ ଘରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଏକାକି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଵୃକ୍ଷାଂଶ୍ଚୋପସ୍ଥିତାନ୍ପଶ୍ଯ ଯ ଇମେ ମମ ଵେଶ୍ମନି। ଵିନମନ୍ତେ ହି ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁମାଂସଂ କଂ ନ ଲୋଭଯେଃ ।। 57
ମୋ ଘରେ ଥିବା ଗଛମାନେକୁ ଦେଖ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖି ନମିଯାନ୍ତି। ଏମିତି ତୁମକୁ ଦେଖି କେଉଁ ପୁରୁଷ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ?
ବିଭର୍ଷି ପରମଂ ରୂପମତିମାନୁଷମଦ୍ଭୁତମ୍। ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଶ୍ଚାପି ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ସଵିସ୍ମଯାଃ । ତଵ ରୂପମନିନ୍ଦ୍ଯାଙ୍ଗି କିଂ ପୁନର୍ମାନଵା ଭୁଵି ।। 58
ତୁମେ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ହେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତେ, ତେବେ ମାନବମାନେ କିପରି ହେବେ ନାହିଁ?
ରାଜା ଵିରାଟଃ ସୁଶ୍ରୋଣି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ପରମଂ ଵପୁଃ। ମାଂ ଵିହାଯ ଵରାରୋହେ ତ୍ଵାଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସର୍ଵଚେତସା ।। 59
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତେ, ରାଜା ବିରାଟ ତୁମର ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଦେଖିଲେ, ସେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମ ପାଖକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଦେଇ ଯିବେ।
ଯଂ ହି ତ୍ଵମନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗୀ ନରମାଯତଲୋଚନେ। ସୁପ୍ରସନ୍ନା ହି ଵୀକ୍ଷେଥାଃ ସ କାମଵରାଗୋ ଭଵେତ୍ ।। 60
ହେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତ, ବିସ୍ତୃତ ନୟନୀ, ଯେ ପୁରୁଷ ଉପରେ ତୁମେ ଦୟାଳୁ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଉଛ, ସେ ଆସକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।
ସୁସ୍ନାତାଽଲଂକୃତା ହି ତ୍ଵଂ ଯମୀକ୍ଷେଥା ହି ମାନୁଷମ୍। ଗ୍ଲାନିର୍ନ ତସ୍ଯ ଦୁଃଖଂ ଵା ନ ତନ୍ଦ୍ରିର୍ନ ପରାଜଯଃ ।। 61
ତୁମେ ସ୍ନାନ କରି ଭଲଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହେଇ କିଏକି ମଣିଷକୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ଥକା, ଦୁଃଖ, କ୍ଲାନ୍ତି କିମ୍ବା ପରାଜୟ ଆସିବ ନାହିଁ।
ନ ଶୋକୋ ନ ଚ ସନ୍ତାପୋ ନ କ୍ରୋଧୋ ନାନୃତଂ ଵଦେ। ଯଂ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵାତଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ଭଜେଥାଃ ସମଲଂକୃତା ।। 62
ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହେଇ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରିଛ, ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃଖ, ଦୁଃସ୍ତି, କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କଥା କେବେ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ।
ନ ଵ୍ଯାଧିର୍ନ ଜରା ତସ୍ଯ ନ ତୃଷ୍ଣା ନ କ୍ଷୁଧା ଭଵେତ୍। ଯସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵଶଗା ସୁଭ୍ରୁ ଭଵେରଙ୍କଗତା ସତୀ ।। 63
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ତୁମେ ରହିବା, ସେ ଲୋକଙ୍କୁ କେବେ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ପିଆସ କିମ୍ବା ଭୋକ ଆସିବ ନାହିଁ।
ପଞ୍ଚତ୍ଵମପି ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ଯଂ ଚ ତ୍ଵଂ ପରିପସ୍ଵଜେଃ। ବାହୁଭ୍ଯାମନୁରୂପାଭ୍ଯାଂ ସ ଜୀଵେଦିତି ମେ ମତିଃ ।। 64
ଯଦି କେହି ମୃତ୍ୟୁର ସମୀପକୁ ଯାଇଥିବେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମର ହାତରେ ଆଲିଂଗନ କରିଲେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ଲୋକ ଆଉ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବ।
ଯସ୍ଯ ହି ତ୍ଵଂ ଭଵେର୍ଭାର୍ଯା ଯଂ ଚ ହୃଷ୍ଟା ପରିଷ୍ଵଜେଃ । ଅତିଜୀଵେସ୍ଯ ସର୍ଵେଷୁ ଦେଵେଷ୍ଵିଵ ପୁରନ୍ଦରଃ ।। 65
ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କୁ ତୁମେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଆଲିଂଗନ କରିବା, ସେ ଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି।
ଅଧ୍ଯାରୋହେଦ୍ଯଥା ଵୃକ୍ଷଂ ଯଥା ଵାଽଽରୁହ୍ଯ ତକ୍ଷତି। ରାଜଵେଶ୍ମନି ଵାମୋରୁ ନନୁ ସ୍ଯାସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ମମ ।। 66
ଯେପରି ଏକ ଗଛକୁ ଚଡିବା କିମ୍ବା ତାହାରୁ ତଳକୁ ଆସି କାଟିବା, ସେପରି ରାଜମହଳରେ ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ରହିବା ଉଚିତ, ଓ ଶୁଭ୍ର ଉରୁ।
ଯଥା କର୍କଟକୀ ଗର୍ଭମାଧତ୍ତେ ମୃତ୍ଯୁମାତ୍ମନଃ। ତଥାଵିଧମହଂ ମନ୍ଯେ ତଵ ସୁଭ୍ରୁ ସମାଗମମ୍ ।। 67
ଯେପରି କର୍କଟକୀ ନିଜ ଗର୍ଭରେ ନିଜ ନାଶକୁ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ମୁଁ ଭାବୁଛି, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଏକତା ହେବା ଏହିପରି।
ଅନୁମାନଯେ ତ୍ଵାଂ ସୈରନ୍ଧ୍ରି ନାଵମନ୍ଯେ କଥଂଚନ। ଭର୍ତୃଶୀଲଭଯାଦ୍ଭଦ୍ରେ ତଵ ଵାସଂ ନ ରୋଚଯେ ।। 68
ମୁଁ ତୁମକୁ ସନ୍ଦେହ କରୁଛି, ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, କିନ୍ତୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରସା କରୁନାହିଁ; ତୁମର ପତିଙ୍କର ଚରିତ୍ରର ଭୟରୁ, ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମର ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଚାହେଁନାହିଁ।