ଗୂଢଗୁଲ୍ଫା ସମାନୋରୂସ୍ତ୍ରିଗମ୍ଭୀରା ଷଡୁନ୍ନତା। ସ୍ନିଗ୍ଧା ପଞ୍ଚସୁ ରକ୍ତେଷୁ ହଂସଗଦ୍ଗଦଭାଷିଣୀ ।। 29
ଗୁପ୍ତ ଗୁଲ୍ଫ, ସମାନ ଉରୁ, ତିନିଟି ଗଭୀର ରେଖା, ଛଅଟି ଉଚ୍ଚ ଅଂଶ; ପାଞ୍ଚଟି ଲାଲ ଅଂଶରେ କ୍ଷୀର, ହଂସର ମଧୁର କଣ୍ଠରେ କଥା କହୁଥିବା।
ଶୁକେଶୀ ସୁସ୍ଵରା ଶ୍ଯାମା ପୀନଶ୍ରୋଣୀପଯୋଧରା। ଅରାଲପକ୍ଷ୍ମନଯନା ବିମ୍ବୋଷ୍ଠୀ ତନୁମଧ୍ଯମା ।। 30
ସୁନ୍ଦର କେଶ, ମଧୁର ସ୍ୱର, ଶ୍ୟାମାବର୍ଣ୍ଣ, ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ନିତମ୍ଭ ଓ ସ୍ତନ; ବାକ୍ର ପାକ୍ଷମାନ୍ୟ ଆଖି, ବିମ୍ବ ଫଳ ପରି ଠୋଠ, ସୁକୁମାର କମର।
କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵା ଗୂଢସିରା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନା । ଦାନଵୀ କିନ୍ନରୀ ଵା ତ୍ଵଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ଵନଦେଵତା ।। 31
ଶଙ୍ଖ ପରି ଗଳା, ଲୁଚିଥିବା ଶିରା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ; ତୁମେ କି ଦାନବୀ, କିମ୍ବା ଦେବକନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବୀ କିମ୍ବା ବନଦେବୀ?
ଅପ୍ସରା ଵାଽସି ନାଗୀ ଵା ତାରା ଵା ତ୍ଵଂ ଵିଲାସିନୀ । ଅଲମ୍ବୁସା ମିଶ୍ରକେଶୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାଽଥ ମାଲିନୀ ।। 32
ତୁମେ କି ଅପ୍ସରା, କିମ୍ବା ନାଗକନ୍ୟା, କିମ୍ବା ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାରା? ଅଳମ୍ବୁସା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ପୁଣ୍ଡରୀକା କିମ୍ବା ମାଲିନୀ?
ତେନତେନୈଵ ସଂପନ୍ନା କାଶ୍ମୀରୀଵ ତୁରଂଗମା। ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ତ୍ଵଥ ରୁଦ୍ରାଣୀ ସ୍ଵଧା ଵାଽପ୍ଯଥଵା ରତିଃ ।। 33
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତା, କାଶ୍ମୀରୀ ଘୋଡ଼ା ପରି ମନୋହର; ତୁମେ କି ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, କିମ୍ବା ରୁଦ୍ରାଣୀ, ସ୍ୱଧା କିମ୍ବା ରତି?
ଦେଵି ଦେଵେଷୁ ଵିଖ୍ଯାତା ବ୍ରୂହି କା ତ୍ଵମିହାଗତା। ତଵ ହ୍ଯନୁପମଂ ରୂପଂ ଭୂଷଣୈରପି ଵର୍ଜିତମ୍ ।। 34
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବୀ, କିଏ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ତୁମର ରୂପ ଅପୂର୍ବ, ଭୂଷଣ ଛଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ୱିତୀୟ।
ତ୍ଵାଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵୋପରତଂ ମନ୍ଯେ ଲୋକକର୍ତାରମୀଶ୍ଵରମ୍। ନ ତୃପ୍ଯନ୍ତି ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କା ନ ପୁଂସାଂ ରତିର୍ଭଵେତ୍ ।। 35
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତୁମକୁ ତିଆରି କରିବା ପରେ ବାକି ରହିଲେ ନାହିଁ; ଜଣେ ମହିଳା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖି ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହେଉନାହାନ୍ତି, କେଉଁ ପୁରୁଷ ତୁମରେ ଆকৰ୍ଷିତ ହେବେ ନାହିଁ?
ପ୍ରଵାଲପୁଷ୍ପସ୍ତବକୈରାଚିତା ଵନଦେଵତାଃ। ତ୍ଵାମେଵ ହି ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ଵିସ୍ମିତା ରୂପସଂପଦା ।। 36
ପ୍ରବାଳ ଫୁଲ ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ବନଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।
ଅନ୍ତଃପୁରଗତା ନାର୍ଯୋ ମୃଗାଃ ପକ୍ଷିଗଣା ନରାଃ। ସର୍ଵେ ତ୍ଵାମେଵ କଲ୍ଯାଣି ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ସୁଵିସ୍ମିତାଃ ।। 37
ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳା, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ପୁରୁଷମାନେ—ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଦେଖି ହେଉଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ।
ନ ତ୍ଵାଦୃଶୀ କାଚନ ମେ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସୁନ୍ଦରୀ। ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ଶ୍ରୁତା ଵାଽପି ଚକ୍ଷୁପା ଵିଦ୍ଯତେ ଶୁଭା ।। 38
ତୁମ ପରି ସୁନ୍ଦରୀ ତିନି ଲୋକରେ କେହି ନାହିଁ; ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା, କିମ୍ବା ଚକ୍ଷୁରେ ଆସିବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭେ।
ନାସ୍ତି ଦେଵୀ ନ ଗନ୍ଧର୍ଵୀ ନ ଯକ୍ଷୀ ନ ଚ କିନ୍ନରୀ। ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ ନାମ ମେ ଜାତିର୍ଵନ୍ଯମୂଲଫଲାଶନା ।। 39
ଦେବୀ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଯକ୍ଷୀ କିମ୍ବା କିନ୍ନରୀ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପରି ନାହିଁ। ମୋର ନାମ ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ, ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ରହୁଛି।
ପତୀନାଂ ପ୍ରେକ୍ଷମାଣାନାଂ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍କାରଣାନ୍ତରେ। କେଶପାଶେ ପରାମୃଷ୍ଟା ସାଽହଂ ତ୍ରସ୍ତା ଵନଂ ଗତା ।। 40
ମୋ ପତିମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କିଛି କାରଣରୁ ମୋ କେଶ ଛୁଇଁ ଯାଇଥିଲା; ଭୟଭୀତ ହୋଇ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲି।
ତତ୍ର ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଵନ୍ଯମୂଲଫଲାଶନା। ଚରାମ୍ଯନିଲଯା ସୁଭ୍ରୂଃ ସା ତଵାନ୍ତିକମାଗତା ।। 41
ସେଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଘର ବିନା ଘୁରିଲି, ହେ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟିବତୀ, ଏବେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।
ଜାନାମି କେଶାନ୍ଗ୍ରଥିତୁଂ ଵିଚିତ୍ରାନ୍ଗ୍ରଥିତୁଂ ମଣୀନ୍। ମଲ୍ଲିକୋତ୍ପଲପଦ୍ମାନାଂ ଜାନାମି ଗ୍ରଥିତୁଂ ସ୍ରଜଃ ।। 42
ମୁଁ କେଶ ବାନ୍ଧିବା, ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଣି ଗଠିବା ଜାଣେ; ମଲ୍ଲିକା, ପଦ୍ମ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲର ମାଳା ଗଠିବା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ।
ସିନ୍ଧୁଵାରକଜାତୀନାଂ ରଚଯାମ୍ଯଵତଂସକାନ୍। ପତ୍ରଂ ମୃଗାଙ୍ଗମଗରୁଂ ପିଷେ ଚ ହରିଚନ୍ଦନମ୍ । ଗ୍ରଥଯିଷ୍ଯାମି ଚିତ୍ରାଶ୍ଚ ସ୍ରଜଃ ପରମଶୋଭନାଃ ।। 43
ମୁଁ ସିନ୍ଧୁବାର ଓ ଯାତି ଫୁଲର ମାଳା ଗଠିବି। ମୁଁ ପତ୍ର, ମୃଗମଦ, ଅଗରୁ ଓ ହଳଦିଆ ଚନ୍ଦନ ମିଶାଇ ଚକ୍କିରେ ଘସିବି। ଏହା ସହ ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମାଳା ତିଆରି କରିବି।
ଆରାଧନଂ ସତ୍ଯଭାମାଂ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍। କୃଷ୍ଣାଂ ଚ ଭାର୍ଯାଂ ପାର୍ଥାନାଂ ନାରୀଣାମୁତ୍ତମାଂ ତଥା ।। 44
ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାନୀ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପୂଜିବି।
ତଥାଽସ୍ମି ସୁଭ୍ରୁଵା ଚାହମିଷ୍ଟଲାଭେନ ତୋଷିତା। ମାଲିନୀ ଚେତି ମେ ନାମ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୀ ଚକାର ହ। କୃଷ୍ଣା କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀ ସା ମେ ପ୍ରାଣସମା ସଖୀ ।। 45
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଥିବା ମହିଳେ, ମୋ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବାରୁ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି। ଏବଂ କୃଷ୍ଣା ନିଜେ ମୋତେ 'ମାଳିନୀ' ନାମ ଦେଲେ। ସେଇ କମଳପତ୍ର ନୟନୀ କୃଷ୍ଣା, ମୋ ପ୍ରାଣ ସମା ସଖୀ ହେଲେ।
ନ ଚାହଂ ଚିରମିଚ୍ଛାମି କ୍ଵଚିଦ୍ଵସ୍ତୁଂ ଶୁଭାନନେ। ଵ୍ରତଂ କିଲୈତଦସ୍ମାକଂ କୁଲଧର୍ମୋଽଯମୀଦୃଶଃ ।। 46
ହେ ଶୁଭମୁଖୀ, ମୁଁ କେଉଁଠି ବି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଏହି ଆମର ବ୍ରତ ଓ ପରମ୍ପରା ରହିଛି।
ଯୋଽସ୍ମାକଂ ତୁ ହରେଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଦେଶଂ ଵସନମେଵ ଵା। ନ କ୍ରୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ କିଲାସ୍ମାଭିରସ୍ମଦ୍ଗୁରୁରମର୍ଷଣଃ ।। 47
ଯଦି କେହି ଆମର ସମ୍ପତ୍ତି, ଜମି, କିମ୍ବା ଘର ନେଇଯିବେ, ତେବେ ଆମେ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଆମ ବଡ଼ମାନେ ଶିଖାଇଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ରୋଧ ରହିତ।
ସାଽହଂ ଵନାନି ଦୁର୍ଗାଣି ତୀର୍ଥାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ଶୈଲାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ରମ୍ଯାନ୍ସରିତଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ରଗାଃ ।। 48
ଏଭଳି ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲ, କୋଟ, ପବିତ୍ର ସ୍ନାନସ୍ଥଳ, ହ୍ରଦ, ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରିବି।
ଭର୍ତୃଶୋକପରୀତାଙ୍ଗୀ ଭର୍ତୃସବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ । ଵିଚରାମି ମହୀଂ ଦୁର୍ଗାଂ ଯତ୍ର ସାଯଂନିଵେଶନା ।। 49
ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଶୋକରେ ଶରୀର ଦୁଃଖିତ ଓ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ପତିବ୍ରତା ହୋଇ, ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ ଭୂମିରେ ରାତିରେ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ଖୋଜି ଘୁରୁଛି।
ଵୀରପତ୍ନୀ ଯଦା ଦେଵୀ ଚରମାଣେଷୁ ଭର୍ତୃଷୁ। ସାଽହଂ ଵିଵତ୍ସା ଵିଧିନା ଗନ୍ଧମାଦନପର୍ଵତାତ୍। ଶୃଣୋମି ତଵ ସୌଶୀଲ୍ଯଂ ଭର୍ତୁର୍ମଧୁରଭାଷିଣି ।। 50
ଯେତେବେଳେ ବୀରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଦେବୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପଛରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ଏକା ରହି, ହେ ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ, ତୁମର ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲି।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସମୀପତଃ। ତ୍ଵାମୁପସ୍ଥାତୁମିଚ୍ଛାମି ତତଶ୍ଚାହମିହାଗତା ।। 51
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଠାରୁ ତୁମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି, ଏହିପରି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଗୁରଵୋ ମମ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଵାଯୁଃ ଶକ୍ରସ୍ତଥାଽଶ୍ଵିନୌ । ତେଷାଂ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ନ ମାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ଷଯତେ ପୁମାନ୍ ।। 52
ମୋ ଗୁରୁମାନେ, ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ—ଏମାନଙ୍କର କୃପାରେ କେହି ପୁରୁଷ ମୋତେ କେବେ ଅପମାନ କରିପାରିନାହାନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ତାଂ କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ସ୍ଥିତା। ସାଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଯୋଷିତାଂ ଵରାମ୍ ।। 53
ଏଭଳି କହି, ସେ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଣ୍ଡାୟତ ହେଲେ। ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନ ଭରେଯମହଂ ଭଦ୍ରେ ସଂଶଯୋ ମମ ଵିଦ୍ଯତେ। ରାଜା ତ୍ଵଯଂ ହି ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତିଂ ପାପାଂ କରିଷ୍ଯତି ।। 54
ହେ ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ଏହା ସହିପାରିବି କି ନାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ। ରାଜା ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଖରାପ ମନୋଭାବ ଧରିବେ।
ସାଽହଂ ତ୍ଵାଂ ନ କ୍ଷମାଂ ମନ୍ଯେ ଵସନ୍ତୀମିହ ଵେଶ୍ମନି। ଏଷ ଦୋଷୋସ୍ତି ସୁଶ୍ରୋଣି କଥଂ ଵାଭୀରୁ ମନ୍ଯସେ ।। 55
ତେଣୁ, ମୁଁ ଭାବୁନାହିଁ ଯେ ତୁମେ ଏଠି ମୋ ଘରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦୋଷ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତେ—ତୁମେ କି ଭାବୁଛ? ହେ ଭୟଭିତା।
ସ୍ଥିତା ରାଜକୁଲେ ନାର୍ଯୋ ଯାଶ୍ଚେମା ମମ ଵେଶ୍ମନି। ତ୍ଵାମେଵୈକାଂ ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ଵିସ୍ମଯାଦ୍ଵରଵର୍ଣିନି ।। 56
ରାଜମହଳରେ ଓ ମୋ ଘରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଏକାକି ଦେଖୁଛନ୍ତି।
ଵୃକ୍ଷାଂଶ୍ଚୋପସ୍ଥିତାନ୍ପଶ୍ଯ ଯ ଇମେ ମମ ଵେଶ୍ମନି। ଵିନମନ୍ତେ ହି ତ୍ଵାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁମାଂସଂ କଂ ନ ଲୋଭଯେଃ ।। 57
ମୋ ଘରେ ଥିବା ଗଛମାନେକୁ ଦେଖ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଖି ନମିଯାନ୍ତି। ଏମିତି ତୁମକୁ ଦେଖି କେଉଁ ପୁରୁଷ ଆକୃଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ?
ବିଭର୍ଷି ପରମଂ ରୂପମତିମାନୁଷମଦ୍ଭୁତମ୍। ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାଶ୍ଚାପି ନିରୀକ୍ଷନ୍ତେ ସଵିସ୍ମଯାଃ । ତଵ ରୂପମନିନ୍ଦ୍ଯାଙ୍ଗି କିଂ ପୁନର୍ମାନଵା ଭୁଵି ।। 58
ତୁମେ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛ। ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମର ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ହେ ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗଯୁକ୍ତେ, ତେବେ ମାନବମାନେ କିପରି ହେବେ ନାହିଁ?