ଗଜାଂଶ୍ଚ ସିଂହାଂଶ୍ଚ ସମେଯିଵାନହଂ ସଦା କରିଷ୍ଯାମି ତଵାନଘ ପ୍ରିଯମ୍। ନ ନୀଚକର୍ମା ତଵ ମାଦୃଶଃ ପ୍ରଭୋ ବଲସ୍ଯ ନେତାଽପ୍ଯବଲୋ ଭଵେଦିତି ।। 20
ମୁଁ ହାତୀ ଓ ସିଂହକୁ ଅଧୀନ କରିଛି, ଏବଂ ସଦା ତୁମର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବି, ହେ ଦୋଷରହିତ। ମୋ ପରି ଲୋକ ନିମ୍ନ କାମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତା ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ସ୍ଵକର୍ମତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଵଯଂ ନରାଧିପ ପ୍ରଶାଧି ମାଂ ସୂଦପଦେ ଯଦୀଚ୍ଛସି। ଯେ ସନ୍ତି ମଲ୍ଲା ବଲଵୀର୍ଯସଂମତାସ୍ତାନେଵ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ତଵାଭିହର୍ପଯନ୍ ।। 21
ହେ ରାଜା, ଆମେ ନିଜ କାମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମେ ଚାହିଲେ ମୋତେ ରାନ୍ଧୁନି ଭୂମିକାରେ ଆଦେଶ ଦିଅ। ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପ୍ରଶଂସିତ ମଲ୍ଲ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଚୁନ୍ତି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ତମେଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ନରାଧିପଃ ପ୍ରତ୍ଯବ୍ରଵୀନ୍ମତ୍ସ୍ଯପତିଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍। ସୋହଂ ନ ମନ୍ଯେ ତଵ କର୍ମ ତତ୍ସମଂ ସମୁଦ୍ରନେମିଂ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ।। 22
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଏପରି କାମକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରେନି; ସମୁଦ୍ରର କିନାରା ପରି ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ତ୍ରିଲୋକପାଲୋ ହି ଯଥା ଵିରାଜସେ ତଥାଽଦ୍ଯ ମେ ଵିଷ୍ଣୁରିଵାତିରୋଚସେ। ଯଥା ତୁ କାମସ୍ତଵ ତତ୍ତଥା କୃତଂ ମହାନସେ ମେ ଭଵ ମେ ପୁରସ୍କୃତଃ । ନରାଶ୍ଚ ମେ ତତ୍ର ମଯା ସଦାଽର୍ଚିତା ଭଵାଦ୍ଯ ତେଷାମଧିପୋ ମଯା କୃତଃ ।। 23
ତୁମେ ଯେପରି ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଭଳି ଚମକୁଛ, ଏପରି ଆଜି ମୋତେ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ—ମୋ ରାନ୍ଧୁନି ମୁଖ୍ୟ ହେଉ। ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ମୋତେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କରୁଛି।
ତଥା ସ ଭୀମୋ ଵିହିତୋ ମହାନସେ ଵିରାଟରାଜସ୍ଯ ବଭୂଵ ଵୈ ପ୍ରିଯଃ। ଉଵାସ ରାଜନ୍ନ ଚ ତଂ ପୃଥଗ୍ଜନୋ ବୁବୋଧ ତସ୍ଯାନୁଚରଶ୍ଚ କଶ୍ଚନ ।। 24
ଏଭଳି ଭାବେ ଭୀମ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ରାନ୍ଧୁଘରର ମୁଖ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ। ସେ ଏଠାରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥାପରୋଽଦୃଶ୍ଯତ ଵର୍ଣଵାନ୍ଯୁଵା ସ୍ତ୍ରୀଵେଷଧାରୀ ସମଲଂକୃତୋ ଭୃଶମ୍। ପ୍ରଵାଲଚିତ୍ରେ ପ୍ରଵିମୁଚ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲେ ଉଭେ ଚ କମ୍ବୂ ପରିପାତୁକେ ତଥା ।। 1
ତାପରେ ଆଉ ଜଣେ ଯୁବକ ଦେଖାଗଲେ, ଯିଏ ଜନାନୀ ବେଶ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଭଲ ଭାବରେ ଭୂଷିତ। ତାଙ୍କର କାନରେ ପାତଳ ରଙ୍ଗର ଝୁମକା ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଇ ହାତରେ ଶଂଖ ବାହୁଡ଼ି ମଣିଆ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣେ ଚ ରକ୍ତେ ଚ ନିବଧ୍ଯ ଵାସସୀ ଶରୀରଵାଞ୍ଶୁକ୍ରବୃହସ୍ପତିପ୍ରଭଃ। ବହୂଂଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘାଂଶ୍ଚ ଵିକୀର୍ଯ ମୂର୍ଧଜାନ୍ମହାଭୁଜୋ ମତ୍ତଗଜେନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମଃ ।। 2
କୃଷ୍ଣ ଓ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଶରୀର ଶୁକ୍ର ବା ବୃହସ୍ପତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲମ୍ବା ଓ ଘନ ଚୁଲିକୁ ଛଡାଇ, ବିଶାଳ ବାହୁ ଓ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଚାଲି, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କ୍ଲୈବ୍ଯେନ ଵେଷେଣ ନ ଭତି ଭାତି ଚ ଗ୍ରହାଭିପନ୍ନୋ ନଭସୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଗତେନ ଚୋର୍ଵୀ ପରିକମ୍ପଯଂସ୍ତଦା ଵିରାଟମାସାଦ୍ଯ ସଭାସମୀପତଃ ।। 3
ଯଦିଓ ସେ ନପୁଂସକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ତେଣୁ ଏମିତି ଲାଗୁନଥିଲେ; ଆକାଶରେ ଗ୍ରହମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଘେରିଥିବା ପରି ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚାଲିରେ ମାଟି କମ୍ପିଥିଲା, ସେ ସମ୍ମିଳନୀ ନିକଟରେ ବିରାଟଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜୋପଗତଂ ସଭାତଲେ ଵ୍ଯାଜାପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନମମିତ୍ରମର୍ଦନମ୍ । ଵିରାଜମାନଂ ସୁରରାଜଵର୍ଚସଂ ସୁତଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମମ୍ ।। 4
ସେ ଯେତେବେଳେ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଚୁପ୍ଚାପ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେ ଏକ ଦେବତାର ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହାତୀର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସର୍ଵାନପୃଚ୍ଛଚ୍ଚ ସମୀପଚାରିଣଃ କୁତୋଽଯମାଯାତି ନ ମେ ପୁରା ଶ୍ରୁତଃ। ନ ଚୈନମୂଚୁର୍ଵିଦିତଂ ନରାସ୍ତଦା ସଵିସ୍ମଯଂ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ନୃପୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। 5
ରାଜା ନିକଟରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ଲୋକ କିଏ? ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଶୁଣିନଥିଲି।' କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଗଜେନ୍ଦ୍ରଲୀଲୋ ମୃଗରାଜଗାମୀ ଵୃଷେକ୍ଷଣୋ ଦେଵସୁତୋଗ୍ରତେଜାଃ। ପୀନାଂସବାହୁଃ କନକାଵଦାତଃ କୋଽଯଂ ନରୋ ମେ ନଗରଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ।। 6
ହାତୀର ଭଳି ଚାଲି, ସିଂହର ଭଳି ଗତି, ବୃଷଭ ଭଳି ଆଖି, ଦେବତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି, ପୁଷ୍ଟ ଶୋଉଳ ଓ ବାହୁ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା—ଏହି ଲୋକ କିଏ ଯିଏ ମୋ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି?
କିମେଷ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରସୁତଃ କିମେଷ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଜୋ ଵା କିମଯଂ ସ୍ଵଯଂଭୂଃ। ଉମାସୁତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣାତ୍ମଜୋ ଵା ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯୈନମାସୀଦିତି ମେ ଵିତର୍କଃ ।। 7
ଏହିଯେ କି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର? କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର? କି ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ? କି ଉମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, କିମ୍ବା ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର? ଏହା ଦେଖି ମୋ ମନରେ ଏମିତି ଭାବ ଆସୁଛି।
ସଭାମତିକ୍ରମ୍ଯ ସ ଵାସଵୋପମୋ ନିରୀକ୍ଷମାଣୋ ବହୁଭିଃ ସଭାଗତୈଃ। ସ ତତ୍ର ରାଜନମମିତ୍ରହାଽବ୍ରଵୀଦ୍ବୃହନ୍ନଲାହଂ ନରଦେଵ ନର୍ତକୀ ।। 8
ସେ ସଭାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବହୁ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ବସବଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ନରେଶ, ମୁଁ ବୃହନ୍ନଳା, ଏକ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା।'
ଵେଣୀଂ ପ୍ରକୁର୍ଯାଂ ରୁଚିରେ ଚ କୁଣ୍ଡଲେ ଗ୍ରଥେ ସ୍ରଜଃ ପ୍ରାଵରଣାନି ସଂହରେ। ସ୍ନାନଂ ଚରେଯଂ ଵିମୃଜେ ଚ ଦର୍ପଣଂ ଵିଶେଷକେଷ୍ଵେଵ ଚ କୌଶଲଂ ମମ ।। 9
ମୁଁ ଚୁଲି ବାନ୍ଧିପାରିବି, ସୁନ୍ଦର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧାଇପାରିବି, ମାଳା ଗଠିପାରିବି, ପୋଷାକ ଗଠନ କରିପାରିବି; ନହାଇପାରିବି, ଦର୍ପଣ ପୋଲିଶ କରିପାରିବି, ଶୃଙ୍ଗାର କଳାରେ ମୋର ବିଶେଷ ଦକ୍ଷତା ଅଛି।
କ୍ଲୀବେଷୁ ବାଲେଷୁ ଜନେଷୁ ନର୍ତନେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରଦାନେଷୁ ଚ ଯୋଗ୍ଯତା ମମ। କରୋମି ଵେଣୀଷୁ ଚ ପୁଷ୍ପପୂରକଂ ନ ମେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କର୍ମଣି କୌଶଲାଧିକାଃ ।। 10
ନପୁଂସକ, ଶିଶୁ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୃତ୍ୟ ଶିଖାଇବାରେ ମୁଁ ଦକ୍ଷ; ଚୁଲିରେ ଫୁଲ ଲଗାଇପାରିବି, ଜଣେ ମହିଳା କରିଥିବା କାମରେ ମୋତେ ଚାଲିପାରିବା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯର୍ଜୁନସ୍ତଂ ନରଦେଵମୋଜସା ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ଵିଧିନାଽଽତ୍ମନଃ କ୍ରିଯାମ୍। ତମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଂଶୁମୁଦୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିସ୍ମିତୋ ଵିରାଟରାଜୋପସୃତଂ ମହାଯଶାଃ ।। 11
ଏଭଳି ଭାବେ ଅର୍ଜୁନ ଶକ୍ତି ସହିତ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଦକ୍ଷତା କହି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉଭୟ ହାତ ମୁହଁରେ ଧରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ବିରାଟ ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିକଟକୁ ଆସି କହିଲେ।
ନାର୍ହସ୍ତୁ ଵେଷୋଽଯମନୂର୍ଜିତସ୍ତେ ନାପୁଂସ୍ତ୍ଵମର୍ହଂ ନରଦେଵସିଂହ । ତଵୈଵ ଵେଷଃ ଶୁଭଵେଷଭୂଷଣୈର୍ଵିଭୂଷିତୋ ଭୂତପତେରିଵ ପ୍ରଭୋ ।। 12
ଏହି ପୋଷାକ ତୁମକୁ ମନା ହୁଏ, ଏହି ନପୁଂସକତା ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ, ରାଜାସିଂହ; ତୁମର ଶୁଭ ପୋଷାକ ଓ ଭୂଷଣରେ ତୁମେ ଭୂତପତିଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ।
ଵିଭାତି ଭାନୋରିଵ ରଶ୍ମିମାଲିନୋ ଘନାଵରୁଦ୍ଧେ ଗଗନେ ଘନୈରିଵ। ଧନୁର୍ହି ମନ୍ଯେ ତଵ ଶୋଭଯେଦ୍ଭୁଜୌ ତଥାହି ପୀନାଵତିମାତ୍ରମାଯତୌ ।। 13
ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରଶ୍ମିରେ ଚମକୁଛ, ମେଘ ଆକାଶ ଢାକି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଧନୁଷ୍ୟ ତୁମ ବାହୁକୁ ଅଧିକ ଭଲ ମିଳିବ, କାରଣ ତୁମ ବାହୁ ମୋଟା ଓ ଲମ୍ବା।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚାପଂ ତ୍ଵନୁରୂପମାତ୍ମନୋ ରକ୍ଷସ୍ଵ ଦେଶଂ ପୁରମଦ୍ଯ ସୁସ୍ଥିରଃ। ପୁତ୍ରେଣ ତୁଲ୍ଯୋ ଭଵ ମେ ବୃହନ୍ନଲେ ଵୃଦ୍ଧୋସ୍ମି ଵିତ୍ତଂ ପ୍ରତିପାଦଯାମି ତେ ।। 14
ନିଜ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଧର, ଏହି ଦେଶ ଓ ନଗରକୁ ଦୃଢ଼ତାରେ ରକ୍ଷା କର; ବୃହନ୍ନଳା, ମୋ ପୁଅ ପରି ହେଉ, ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ତୁମକୁ ଧନ ଦେଇବି।
ତ୍ଵଂ ରକ୍ଷ ମେ ସର୍ଵମିଦଂ ପୁରଂ ପ୍ରଭୋ ନ ଷଣ୍ଡତାଂ କାଂଚନ ଲକ୍ଷଯାମି ତେ। ପ୍ରଶାଧି ମତ୍ସ୍ଯାଂସ୍ତରସା ଵିଵର୍ଧଯନ୍ଦଦାମି ରାଜ୍ଯଂ ତଵ ସତ୍ଯଵାଗହମ୍ ।। 15
ମୋ ସମସ୍ତ ନଗରକୁ ରକ୍ଷା କର, ପ୍ରଭୁ; ତୁମେ କୌଣସି ନପୁଂସକତା ଦେଖାଉନାହାଁ। ମତ୍ସ୍ୟ ଜନମାନେଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେବି, ମୋ କଥା ସତ୍ୟ।
ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଵାନି ଧନୂଂଷି ପାର୍ଥିଵୋ ବହୂନି ଦୀର୍ଘାଣି ଚ ଵର୍ଣଵନ୍ତି ଚ। ଦଦୌ ସ ସଜ୍ଯାନି ବଲାନ୍ଵିତାନି ଜିଜ୍ଞାସମାନଃ କିମଯଂ କରିଷ୍ଯତି ।। 16
ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରାଜା ବହୁତ ଭଲ, ଲମ୍ବା ଓ ରଙ୍ଗିନ ଧନୁଷ୍ୟ, ପୂର୍ବରୁ ତାଣା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରଖିଦେଲେ; ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏହି ଲୋକ କଣ କରିବେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନଃ କ୍ଲୀବତରଂ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀନ୍ନ ମେ ଧନୁର୍ଧାରିତମୀଦୃଶଂ ଵିଭୋ। ନ ଚାପି ଦୃଷ୍ଟଂ ଧନୁରୀଦୃଶଂ କ୍ଵଚିନ୍ନ ମାଦୃଶାଃ ସନ୍ତି ଧନୁର୍ଧରା ଭୁଵି ।। 17
ତେବେ ଅର୍ଜୁନ ନରମ କଥାରେ କହିଲେ: 'ପ୍ରଭୁ, ଏପରି ଧନୁଷ୍ୟ ମୁଁ କେବେ ଧରିନାହିଁ, ଏପରି ଧନୁଷ୍ୟ ମୁଁ କେଉଁଠି ଦେଖିନାହିଁ; ମୋ ପରି ଧନୁର୍ଧର ଏ ପୃଥିବୀରେ ନାହାଁ।'
ନୃତ୍ଯାମ ଗାଯାମି ଚ ଵାଦଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରାନର୍ତନେ କୌଶଲନୈପୁଣଂ ମମ। ତଦୁତ୍ତରାଯାଃ ପରିଧତ୍ସ୍ଵ ନର୍ତନେ ଭଵାମି ଦେଵ୍ଯା ନରଦେଵ ନର୍ତକୀ ।। 18
ମୁଁ ନୃତ୍ୟ କରେ, ଗାଏ, ବାଦ୍ୟ ଚଳାଏ; ନୃତ୍ୟରେ ମୋର ଦକ୍ଷତା ଓ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅଛି। ତେଣୁ ଉତ୍ତରା ଉପର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ରାଣୀଙ୍କ ନୃତ୍ୟାଙ୍ଗନା ହେବି, ରାଜା।
ଦଦାମି ତେ ତଂ ହି ଵରଂ ବୃହନ୍ନଲେ ସୁତାଂ ହି ମେ ନର୍ତଯ ଯାଶ୍ଚ ତାଦୃଶୀଃ । ତତୋ ଵିରାଟଃ ସ୍ଵଯମାହ୍ଵଯତ୍ସୁତାଂ ନରାଧିପସ୍ତାଂ ଚ ସୁମଧ୍ଯସୁନ୍ଦରୀମ୍ ।। 19
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି, ବୃହନ୍ନଳା: ମୋ ଝିଅକୁ ନୃତ୍ୟ ଶିଖାଅ, ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଝିଅମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ତାପରେ ବିରାଟ ରାଜା ନିଜେ ଝିଅ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁସଂଖ୍ୟାତି ଝିଅକୁ ଡାକିଲେ।
ଉଵାଚ ଚୈନାଂ ମୁଦିତେନ ଚେତସା ବୃହନ୍ନଲା ନାମ ସଖୀ ଭଵତ୍ଵିଯମ୍। ସୁଗାତ୍ରି ସଂପ୍ରୀତିସୁବଦ୍ଧସୌହୃଦା ତଵାଙ୍ଗନେ ପ୍ରାଣସମା ଚ ନିତ୍ଯଦା ।। 20
ସେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ କହିଲେ, 'ଏହି ଜଣେ ଜଣାଣୀ ତୁମ ସଖୀ ବୃହନ୍ନଳା ନାମରେ ହେଉ। ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ଏହି ଜଣାଣୀ ତୁମ ସହ ବଡ଼ ଭଲପାଇବାରେ ବନ୍ଧା, ସଦା ତୁମ ପ୍ରାଣ ସମାନ ପ୍ରିୟ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରହିବ।'
ପ୍ରକାମଭକ୍ଷ୍ଯାଭରଣାମ୍ବରା ଶୁଭା ଚରତ୍ଵିଯଂ ସର୍ଵଜନେଷ୍ଵଵାରିତା। ନ ଦୁଷ୍କୁଲାନାମିଯମାକୃତିର୍ଭଵେନ୍ନ ଵୃତ୍ତଭେଦୀ ଭଵତୀଦୃଶୋ ଜନଃ ।। 21
ଏହି ଜଣାଣୀ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟ, ଗହଣା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଚାଲିଫିରନ୍ତି। ଏପରି ଚରିତ୍ର କେବେ ମନ୍ଦ ବଂଶର ଲୋକଙ୍କର ହୁଏ ନାହିଁ, ତୁମ ପରି ଲୋକେ ଅସଭ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ରାଜା ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ଵମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ପରୀକ୍ଷ୍ଯ ଚୈନଂ ପ୍ରମଦାଭିରାଶୁ ଵୈ। ଅପୁଂସ୍ତ୍ଵମପ୍ଯସ୍ଯ ନିଶମ୍ଯ ଚ ସ୍ଥିରଂ ତତଃ କୁମାରୀପୁରମୁତ୍ସସର୍ଜ ତମ୍ ।। 22
ରାଜା ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରାଇ, ତାଙ୍କର ପୁରୁଷତ୍ୱ ନଥିବା ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମହିଳାମହଳକୁ ଦେଇଦେଲେ।
ସ ଶିକ୍ଷଯାମାସ ଚ ଗୀତଵଦନଂ ସୁତାଂ ଵିରାଟସ୍ଯ ଧନଂଜଯଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସଖୀଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଃ ପରିଚାରିକାସ୍ତଥା ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ତସ୍ଯାଃ ସ ବଭୂଵ ପାଣ୍ଡଵଃ ।। 23
ସେଠାରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖାଇଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ସଖୀମାନେ ଓ ଦାସୀମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସଖା ହେଲେ।
ତଥା ସ ତତ୍ରୈଵ ଧନଂଜଯୋଽଵସତ୍ପ୍ରିଯାଣି କୁର୍ଵନ୍ତ୍ସହ ତାଭିରାତ୍ମଵାନ୍। ତଥା ଗତଂ ତତ୍ର ନ ଜଝିରେ ଜନା ବହିଶ୍ଚରା ଵାଽପ୍ଯଥଵେତରେ ଜନାଃ ।। 24
ଏଭଳି ଧନଞ୍ଜୟ ସେଠାରେ ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖି, ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିଳି ଭଲ ଭଲ କାମ କରି ରହିଲେ; ଏପରି ହେବାରୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରିଲେ ନାହିଁ, ବାହାର ଲୋକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଅଥାପରୋଽଦୃଶ୍ଯତ ପାଣ୍ଡଵଃ ପ୍ରଭୁର୍ଵିରାଟରାଜେ ତୁରଗାନ୍ସମୀକ୍ଷତି। ତମାପତନ୍ତଂ ଦଦୃଶୁଃ ପୃଥଗ୍ଜନାଃ ପ୍ରମୁକ୍ତମଭ୍ରାଦିଵ ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲମ୍ ।। 1
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପାଣ୍ଡବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଗଲେ, ସେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ସେ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ମେଘ ଭିତରୁ ଚାଁଦ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଯିବା ପରି ଦେଖିଲେ।