ଏଵଂ ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା ନୃପତିଃ ସମାଗମଂ ଵିରାଟରାଜେନ ନରର୍ଷଭସ୍ତଦା। ଉଵାସ ଵୀରଃ ପରମାର୍ଚିତଃ ସୁଖୀ ନ ଚାସ୍ଯ କଶ୍ଚିଚ୍ଚରିତଂ ବୁବୋଧ ତତ୍ ।। 54
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ମିଳି, ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଆସଲ ପରିଚୟ କେହି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥାପରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଭୀମଦର୍ଶନୋ ଵୃକୋଦରୋଽଦୃଶ୍ଯତ ସିଂହଵିକ୍ରମଃ। ଅସିପ୍ରଵେକେ ପ୍ରତିମୁଚ୍ଯ ଶାଣିତେ ଖଜାଂ ଚ ଦର୍ଵୀ ଚ କରେଣ ଧାରଯନ୍ ।। 1
ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ, ଭୀମ—ଘୃଣ୍ଡା ପେଟ ଓ ସିଂହ ପରି ଚାଲିବା—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର କମରରେ ଲଗାଇ, ହାତରେ ଦାଲି ଧରି ଦେଖାଗଲେ।
ତ୍ଵଚଂ ଚ ଗୋଚର୍ମମଯୀଂ ସୁମର୍ଦିତାଂ ସମୁକ୍ଷିତାଂ ପାନକରାଗଷାଡଵୈଃ । କିଲାସମାଲମ୍ବ୍ଯ କରେଣ ଚାଯସଂ ସଶୃଙ୍ଗିବେରାର୍ଦ୍ରକଭୂସ୍ତୃଣାଙ୍କୁରମ୍ ।। 2
ସେ ଭଲ ଭାବେ ମସିଆଯାଇଥିବା ଗଁଏ ଚର୍ମ, ମଦର ଅବଶିଷ୍ଟରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଥିବା, ଏବଂ ହାତରେ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ, ଆଦା, ତର ଘାସ ଓ ଅଙ୍କୁର ଧରିଥିଲେ।
ଗମ୍ଭୀରରୂପଃ ପରମେଣ ତେଜସା ରଵିର୍ଯଥା ଲୋକମିମଂ ପ୍ରକାଶଯନ୍। ସ କୃଷ୍ଣଵାସା ଗିରିରାଜସାରଵାନ୍ ସ ମତ୍ସ୍ଯରାଜଂ ସମୁପେତ୍ଯ ତସ୍ଥିଵାନ୍ ।। 3
ଗଭୀର ରୂପ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଏହି ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ, କଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପାହାଡ଼ ପରି ଭୁଜା ଥିଲା, ସେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ସଭାଗତୋ ଵାରଣଯୂଥପୋପମସ୍ତମିସ୍ରହା ରାତ୍ରିମିଵାଵଭାସଯନ୍। ସହସ୍ରନେତ୍ରାଵରଜାନ୍ତକୋପମସ୍ତ୍ରିଲୋକପାଲାଧିପତିର୍ଯଥା ହରିଃ ।। 4
ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ହାତୀ ଦଳପତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ଧକାର ରାତିକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ, ସେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ ବା ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହରିଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତମାଵ୍ରଜନ୍ତଂ ଗଜଯୂଥପୋପମଂ ନିରୀକ୍ଷମାଣୋ ନଵସୂର୍ଯଵର୍ଚସମ୍। ଭଯାତ୍ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନଵିପଣ୍ଣଚେତନୋ ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚାସକୃତ୍ ।। 5
ସେ ହାତୀ ଦଳପତି ପରି ଆସୁଥିବା, ନୂତନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ମନେ, ବାରମ୍ବାର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଲେ।
ତମେକଵସ୍ତ୍ରଂ ପରସୈନ୍ଯଵାରଣଂ ସଭାଽଵିଦୂରାନ୍ନୃପତିର୍ନୃପାତ୍ମଜମ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯମୁପେଯିଵାଞ୍ଶନୈର୍ଜନାଶ୍ଚ ଭୀତାଃ ପରିସର୍ପିରେ ଭୃଶମ୍ ।। 6
ସେ ଏକବସ୍ତ୍ରୀୟ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସଭା ନିକଟରେ ଦେଖି, ରାଜା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ବଡ଼ ଭାବରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମାତ୍ସ୍ଯପତିଃ ସଭାଗତାନ୍ ଭୃଶାତୁରୋଷ୍ଣଂ ପରିନିଶ୍ଵସନ୍ନିଵ । କୋଽଯଂ ଯୁଵା ଵାରଣରାଜସନ୍ନିଭଃ ସଭାମଭିପ୍ରୈତି ହି ମାମିକାମିମାମ୍ ।। 7
ତେବେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଅତି ଚିନ୍ତିତ ଓ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସଭାସ୍ଥ ଲୋକମାନୋ କହିଲେ: 'ଏହି ଯୁବକ କିଏ, ହାତୀ ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏମିତି ମୋର ସଭାକୁ କାହିଁକି ଆସୁଛି?'
କୋ ଵା ଵିଜାନାତି ପୁରାଽସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଶାର୍ଦୂଲଗତିଂ ହି ମାମକଃ। ଵ୍ଯୂଢାନ୍ତରାଂସୋ ମୃଗରାଡିଵୋତ୍କଟୋ ଯ ଏଷ ଦିଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକାଶତେ ।। 8
କେଉଁଠି, କେତେବେଳେ ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆଗରୁ କେହି ଦେଖିଥିଲେ କି? ସିଂହ ବା ବାଘର ଚାଳ ଭଳି ଚଲୁଥିବା ଏହି ମୋର ଲୋକ, ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ ଶୋଉଲ୍ ମୃଗରାଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ରାଜଶ୍ରିଯା ହ୍ଯେଷ ଵିଭାତି ରାଜଵଦ୍ଵିରୋଚତେ ରୁକ୍ମଗିରିପ୍ରଭୋପମଃ। ନାକ୍ଷତ୍ରିଯୋ ନୂନମଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ସହସ୍ରନେତ୍ରପ୍ରତିମସ୍ତଥା ହ୍ଯସୌ ।। 9
ସେ ରାଜସିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜ ହେଉଛି ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି। ନିଶ୍ଚୟ, ସେ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ନୁହେଁ—ସେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ରୂପେଣ ଯଶ୍ଚାପ୍ରତିମୋ ହ୍ଯଯଂ ମହାନ୍ମହୀମିମାଂ ଶତ୍ରଃ ଇଵାଭିପାଲଯେତ୍। ନାଭୂମିପୋଽଯଂ ହି ରତିର୍ମମେତି ଚ ଚ୍ଯୁତଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯା ନଭସୀଵ ନାହୁଷଃ ।। 10
ଏହି ମହାନ ପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କ ରୂପରେ କେହି ସମାନ ନାହିଁ, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପରି ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ। ସେ ରାଜା ନୁହେଁ, ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ ମିଳୁନାହିଁ—ସେ ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ନଭରୁ ନାହୁଷ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ।
ଵିତର୍କମାଣସ୍ଯ ଚ ତସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ ସଭାମତିକ୍ରମ୍ଯ ଵୃକୋଦରୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଜଯେତି ରାଜାନମଭିପ୍ରମୋଦଯନ୍ସୁଖେନ ସଭ୍ଯଂ ଚ ସଭାଗତଂ ଜନମ୍ ।। 11
ରାଜା ଏପରି ଭାବିଥିବା ବେଳେ, ବୃକୋଦର ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଆନନ୍ଦରେ 'ଜୟ' ବୋଲି ରାଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଓ ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତୋ ନୃପଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ପାଣ୍ଡଵୋ ଯଥାଽନୁପୂର୍ଵ୍ଯାତ୍କୃପଯାନ୍ଵିତୋତ୍ତରମ୍। ତ୍ଵାଂ ଜୀଵିତୁଂ ଶତ୍ରୁହନ୍ନାଗତୋଽହଂ ତ୍ଵମେଵ ଲୋକେ ପରମୋ ହି ସଂଶ୍ରଯଃ ।। 12
ତାପରେ ପାଣ୍ଡବ ରାଜାଙ୍କୁ ଦୟାଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଭାବରେ କହିଲେ: 'ଶତ୍ରୁ ଘାତକ, ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ରୁହିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଆସିଛି; ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମେ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଶ୍ରୟ।'
ନରେନ୍ଦ୍ର ଶୂଦ୍ରୋସ୍ମି ଚତୁର୍ଥଵର୍ଣଭାଗ୍ଗୁରୂପଦେଶାତ୍ପରିଚାରକର୍ମକୃତ୍। ଜାନାମି ସୂପାଂଶ୍ଚ ରସାଂଶ୍ଚ ସଂସ୍କୃତାନ୍ମାଂସାନ୍ଯପୂପାଂଶ୍ଚ ପଚାମି ଶୋଭନାନ୍ । ରାଗପ୍ରକାରାଶ୍ଚ ବହୂନ୍ଫଲାଶ୍ରଯାନ୍ମହାନସେ ମେ ନ ସମୋସ୍ତି ସୂପକୃତ୍ ।। 13
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣର ଏକ ଶୂଦ୍ର, ଗୁରୁମାନେ ଯେପରି ଶିଖାଇଛନ୍ତି, ସେପରି ସେବା କାମ କରେ। ମୁଁ ଭଲ ଭାବରେ ତରକାରି, ରସା, ମାଂସ, ଓ ମିଠା ପିଠା ପକାଇପାରେ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଫଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ। ରାଜାଙ୍କ ରସୋଇଘରରେ ମୋ ଠାରୁ ଭଲ ରାନ୍ଧୁନି କେହି ନାହାନ୍ତି।
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମତ୍ସ୍ଯପତିଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରଗଲ୍ଭଂ ମଧୁରଂ ଵିନୀତଵତ୍। ନ ଶୂଦ୍ରତାଂ କାଂଚନ ଲକ୍ଷଯାମି ତେ କୁବେରଚନ୍ଦ୍ରେନ୍ଦ୍ରଦିଵାକରପ୍ରଭ ।। 14
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ, ମିଷ୍ଟି, ନିମ୍ନତା ଭରା ଓ ସାହସିକ କଥାରେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ତ ମୁଁ କେଉଁଠି ଦେଖୁନାହିଁ, ତୁମ ତେଜ କୁବେର, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରି ଚମକୁଛି।'
ହୁତାଶନାଶୀଵିଷତୁଲ୍ଯତେଜସୋ ନ କର୍ମ ତେ ଯୋଗ୍ଯମିଦଂ ମହାନସେ । ନ ସୂପକାରୋ ଭଵିତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ସୁପର୍ଣଗନ୍ଧର୍ଵମହୋରଗୋପମ ।। 15
ତୁମ ତେଜ ଅଗ୍ନି ବା ବିଷଧର ସାପ ପରି। ରସୋଇଘରର କାମ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଗରୁଡ଼, ଗନ୍ଧର୍ବ ବା ମହାନାଗ ପରି, ଏପରି କାମ ତୁମେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନୀକକର୍ଣାଗ୍ରଧରୋ ଧ୍ଵଜୀ ରଥୀ ଭଵାଦ୍ଯ ମେ ଵାରଣଵାହିନୀପତିଃ। ନ ନୀଚକର୍ମା ଭଵିତୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ପ୍ରଶାସିତୁଂ ଭୂମିମିମାଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ।। 16
ଆଜି ତୁମେ ମୋ ଦଳପତି, ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କର, ଧ୍ୱଜ ଓ ରଥ ସହିତ, ମୋ ହାତୀ ବାହିନୀର ନେତୃତ୍ୱ କର। ତୁମେ ନିମ୍ନ କାମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ—ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ଚତୁର୍ଥଵର୍ଣୋସ୍ମ୍ଯହମୁଗ୍ରଶାସନ ନ ଵୈ ଵୃଣେ ତ୍ଵାମହମୀଦୃଶଂ ପଦମ୍। ଜାତ୍ଯାଽସ୍ମି ଶୂଦ୍ରୋ ବଲଲେତି ନାମ୍ନା ଜିଜୀଵିଷୁସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଷଯଂ ସମାଗତଃ ।। 17
ହେ ଉଗ୍ର ଶାସକ, ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ, ଏପରି ପଦବୀ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। ଜନ୍ମରୁ ମୁଁ ଶୂଦ୍ର, ନାମ ବଲ୍ଲଭ, ଏବଂ ମୁଁ ତୁମ ଦେଶକୁ କେବଳ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆସିଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାସ୍ମି ମହାନସେ ପୁରା ବଭୂଵ ସର୍ଵପ୍ରଭୁରନ୍ନପାନଦଃ। ଅଥାପି ମାମୁତ୍ସୃଜସେ ମହୀପତେ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହଂ ଯାଵଦିତୋ ଯଥାଗତମ୍ ।। 18
ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘରରେ ରାନ୍ଧୁନି ମୁଖ୍ୟ ଥିଲି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲି। ଯଦି ରାଜା, ତୁମେ ମୋତେ ଅସ୍ୱୀକାର କର, ତେବେ ମୁଁ ଯେପରି ଆସିଥିଲି, ସେପରି ଚଲିଯିବି।
ତ୍ଵମନ୍ନସଂସ୍କାରଵିଧୌ ପ୍ରଶାଧି ମାଂ ଭଵାମି ତେଽହଂ ନରଦେଵ ସୂପକୃତ୍ । ବଲେନ ତୁଲ୍ଯଶ୍ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ମଯା ନିଯୁଦ୍ଧଶୀଲୋସ୍ମି ସଦା ହି ପାର୍ଥିଵ ।। 19
ମୋତେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଆଦେଶ ଦିଅ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ରାନ୍ଧୁନି ହେବି। ଶକ୍ତିରେ ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ଏବଂ ମୁଁ ସଦା ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଗଜାଂଶ୍ଚ ସିଂହାଂଶ୍ଚ ସମେଯିଵାନହଂ ସଦା କରିଷ୍ଯାମି ତଵାନଘ ପ୍ରିଯମ୍। ନ ନୀଚକର୍ମା ତଵ ମାଦୃଶଃ ପ୍ରଭୋ ବଲସ୍ଯ ନେତାଽପ୍ଯବଲୋ ଭଵେଦିତି ।। 20
ମୁଁ ହାତୀ ଓ ସିଂହକୁ ଅଧୀନ କରିଛି, ଏବଂ ସଦା ତୁମର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବି, ହେ ଦୋଷରହିତ। ମୋ ପରି ଲୋକ ନିମ୍ନ କାମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତା ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ଅଶକ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ସ୍ଵକର୍ମତୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଵଯଂ ନରାଧିପ ପ୍ରଶାଧି ମାଂ ସୂଦପଦେ ଯଦୀଚ୍ଛସି। ଯେ ସନ୍ତି ମଲ୍ଲା ବଲଵୀର୍ଯସଂମତାସ୍ତାନେଵ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ତଵାଭିହର୍ପଯନ୍ ।। 21
ହେ ରାଜା, ଆମେ ନିଜ କାମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ତୁମେ ଚାହିଲେ ମୋତେ ରାନ୍ଧୁନି ଭୂମିକାରେ ଆଦେଶ ଦିଅ। ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପ୍ରଶଂସିତ ମଲ୍ଲ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଚୁନ୍ତି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ତମେଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ନରାଧିପଃ ପ୍ରତ୍ଯବ୍ରଵୀନ୍ମତ୍ସ୍ଯପତିଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍। ସୋହଂ ନ ମନ୍ଯେ ତଵ କର୍ମ ତତ୍ସମଂ ସମୁଦ୍ରନେମିଂ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଵମର୍ହସି ।। 22
ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଏପରି କାମକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମନେ କରେନି; ସମୁଦ୍ରର କିନାରା ପରି ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ତ୍ରିଲୋକପାଲୋ ହି ଯଥା ଵିରାଜସେ ତଥାଽଦ୍ଯ ମେ ଵିଷ୍ଣୁରିଵାତିରୋଚସେ। ଯଥା ତୁ କାମସ୍ତଵ ତତ୍ତଥା କୃତଂ ମହାନସେ ମେ ଭଵ ମେ ପୁରସ୍କୃତଃ । ନରାଶ୍ଚ ମେ ତତ୍ର ମଯା ସଦାଽର୍ଚିତା ଭଵାଦ୍ଯ ତେଷାମଧିପୋ ମଯା କୃତଃ ।। 23
ତୁମେ ଯେପରି ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ଭଳି ଚମକୁଛ, ଏପରି ଆଜି ମୋତେ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ। ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେଉ—ମୋ ରାନ୍ଧୁନି ମୁଖ୍ୟ ହେଉ। ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ସଦା ମୋତେ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସେମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କରୁଛି।
ତଥା ସ ଭୀମୋ ଵିହିତୋ ମହାନସେ ଵିରାଟରାଜସ୍ଯ ବଭୂଵ ଵୈ ପ୍ରିଯଃ। ଉଵାସ ରାଜନ୍ନ ଚ ତଂ ପୃଥଗ୍ଜନୋ ବୁବୋଧ ତସ୍ଯାନୁଚରଶ୍ଚ କଶ୍ଚନ ।। 24
ଏଭଳି ଭାବେ ଭୀମ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ରାନ୍ଧୁଘରର ମୁଖ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହେଲେ। ସେ ଏଠାରେ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥାପରୋଽଦୃଶ୍ଯତ ଵର୍ଣଵାନ୍ଯୁଵା ସ୍ତ୍ରୀଵେଷଧାରୀ ସମଲଂକୃତୋ ଭୃଶମ୍। ପ୍ରଵାଲଚିତ୍ରେ ପ୍ରଵିମୁଚ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲେ ଉଭେ ଚ କମ୍ବୂ ପରିପାତୁକେ ତଥା ।। 1
ତାପରେ ଆଉ ଜଣେ ଯୁବକ ଦେଖାଗଲେ, ଯିଏ ଜନାନୀ ବେଶ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଭଲ ଭାବରେ ଭୂଷିତ। ତାଙ୍କର କାନରେ ପାତଳ ରଙ୍ଗର ଝୁମକା ଚମକୁଥିଲା, ଦୁଇ ହାତରେ ଶଂଖ ବାହୁଡ଼ି ମଣିଆ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣେ ଚ ରକ୍ତେ ଚ ନିବଧ୍ଯ ଵାସସୀ ଶରୀରଵାଞ୍ଶୁକ୍ରବୃହସ୍ପତିପ୍ରଭଃ। ବହୂଂଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘାଂଶ୍ଚ ଵିକୀର୍ଯ ମୂର୍ଧଜାନ୍ମହାଭୁଜୋ ମତ୍ତଗଜେନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମଃ ।। 2
କୃଷ୍ଣ ଓ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଶରୀର ଶୁକ୍ର ବା ବୃହସ୍ପତି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲମ୍ବା ଓ ଘନ ଚୁଲିକୁ ଛଡାଇ, ବିଶାଳ ବାହୁ ଓ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଚାଲି, ସେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କ୍ଲୈବ୍ଯେନ ଵେଷେଣ ନ ଭତି ଭାତି ଚ ଗ୍ରହାଭିପନ୍ନୋ ନଭସୀଵ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ । ଗତେନ ଚୋର୍ଵୀ ପରିକମ୍ପଯଂସ୍ତଦା ଵିରାଟମାସାଦ୍ଯ ସଭାସମୀପତଃ ।। 3
ଯଦିଓ ସେ ନପୁଂସକ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେଖିବାକୁ ତେଣୁ ଏମିତି ଲାଗୁନଥିଲେ; ଆକାଶରେ ଗ୍ରହମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଘେରିଥିବା ପରି ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଚାଲିରେ ମାଟି କମ୍ପିଥିଲା, ସେ ସମ୍ମିଳନୀ ନିକଟରେ ବିରାଟଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜୋପଗତଂ ସଭାତଲେ ଵ୍ଯାଜାପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନମମିତ୍ରମର୍ଦନମ୍ । ଵିରାଜମାନଂ ସୁରରାଜଵର୍ଚସଂ ସୁତଂ ସୁରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମମ୍ ।। 4
ସେ ଯେତେବେଳେ ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଚୁପ୍ଚାପ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେ ଏକ ଦେବତାର ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ହାତୀର ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସର୍ଵାନପୃଚ୍ଛଚ୍ଚ ସମୀପଚାରିଣଃ କୁତୋଽଯମାଯାତି ନ ମେ ପୁରା ଶ୍ରୁତଃ। ନ ଚୈନମୂଚୁର୍ଵିଦିତଂ ନରାସ୍ତଦା ସଵିସ୍ମଯଂ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ନୃପୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। 5
ରାଜା ନିକଟରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ଲୋକ କିଏ? ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଶୁଣିନଥିଲି।' କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।