ମମେହ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଗାତ୍ରଦର୍ଶିନୋ ଵଦନ୍ତି ପଞ୍ଚୈଵ ପିତୄନ୍ଯଥା ଶ୍ରୁତିଃ । ମନୁଷ୍ଯଜାତିତ୍ଵମଚିନ୍ତଯନ୍ନହଂ ନ ଚାସ୍ମି ତୁଲ୍ଯଃ ପିତୃଭିଃ ସ୍ଵଭାଵତଃ ।। 34
ମୋ ଦେହରେ ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅଙ୍ଗ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ପିତା ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ମୁଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିରେ ପିତାମାନେ ସହିତ ସମାନ ନୁହେଁ।
କଙ୍କୋ ହି ନାମ୍ନା ଵିଷଯଂ ତଵାଗତୋ ଵ୍ରତୀ ଦ୍ଵିଜାତିଃ ସ୍ଵକୃତେନ କର୍ମଣା। ଦ୍ଯୂତପ୍ରସଙ୍ଗାଦଧନୋଽସ୍ମି ରାଜନ୍ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞା ଵ୍ରତିନଶ୍ଚରାମଃ ।। 35
ମୋ ନାମ କଙ୍କ, ଆପଣଙ୍କ ଦେଶକୁ ଆସିଛି, ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ। ଜୁଆ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧନହୀନ ହୋଇଛି, ରାଜା; ବ୍ରତୀ ମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହି ଚଳନ୍ତି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାପି ସଖାଽଭଵଂ ପୁରା ଗୃହପ୍ରଵେଶୀ ଚ ଶରୀରମେଵ ଚ। ଗୃହେ ଚ ତସ୍ଯୋପିତଵାନହଂ ସୁଖଂ ରାଜାଽସ୍ମି ତସ୍ଯ ସ୍ଵପୁରେଽଭଵଂ ପୁରା ।। 36
ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ବୟସରେ ସମାନ ବନ୍ଧୁ ଥିଲି, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲି, ଏବଂ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ସହରରେ ରାଜା ଥିଲି।
ମମାଜ୍ଞଯା ତତ୍ର ଵିଚେରୁରଙ୍ଗନା ମମ ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ଦମଯନ୍ତି ଵାଜିନଃ । ମଯା କୃତଂ ତସ୍ଯ ପୁରେ ତୁ ଯତ୍ପୁରା ନ ତତ୍କଦାଚିତ୍କୃତଵାଞ୍ଜନୋଽନ୍ଯଥା ।। 37
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାରେ ମହିଳାମାନେ ମୋ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଚଳିଥିଲେ, ଦମୟନ୍ତୀ ମୋ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ସାଧିଥିଲେ। ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ସହରରେ ଯାହା କରିଥିଲି, ଅନ୍ୟ କେହି କେବେ ତାହା କରିନଥିଲେ।
ସୋହଂ ପୁରା ତସ୍ଯ ଵଯସ୍ସମଃ ସଖା ଚରାମି ସର୍ଵାଂ ଵସୁଧାଂ ସୁଦୁଃଖିତଃ । ନ ତୁ ପ୍ରଶାନ୍ତିଂ କ୍ଵଚିଦାପ୍ତଵାନହଂ ଵ୍ରତୋପଦେଶାନ୍ନିଯମେନ ଭାରିକଃ ।। 38
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ବୟସର ସମାନ ବନ୍ଧୁ ଥିଲି, ଏବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଘୁରୁଛି। କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳିନାହିଁ, ବ୍ରତ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଭାରି ହୋଇଛି।
ଵୈଯାଘ୍ରପଦ୍ଯୋସ୍ମି ନରେନ୍ଦ୍ର ଗୋତ୍ରତସ୍ତଦେଵ ସୌଖ୍ଯଂ ମୃଗଯାମହେ ଵଯମ୍। କୃତଜ୍ଞଭାଵେନ ମଯାଽନୁକୀର୍ତିତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାତ୍ମସମସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।। 39
ମୋର ଗୋତ୍ର ଭାବେ ମୁଁ ବୟାଘ୍ରପଦ୍ୟ, ରାଜା; ଏହି ହେଉଛି ଆମ ସୁଖ, ଆମେ ଶିକାର କରୁ। କୃତଜ୍ଞତାରେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଉପକାର କଥା କହିଛି, ଯିଏ ମୋ ପରି ସମାନ।
ଇମଂ ହି ମୋକ୍ଷାଶ୍ରମମାସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁଲ୍ଯଗୁଣୋ ଭଵାନପି । ନ ମେଽସ୍ତି ମାତା ନ ପିତା ନ ବାନ୍ଧଵା ନ ମେଽସ୍ତି ରୂପଂ ନ ରତିର୍ନ ସନ୍ତତିଃ ।। 40
ଏବେ ମୁଁ ମୋକ୍ଷ ଆଶ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ରାଜା, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପରି ଗୁଣରେ ସମାନ। ମୋର ମା, ବାପା, ବନ୍ଧୁ, ଆକୃତି, ରତି କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ କିଛି ନାହିଁ।
ସୁଖଂ ଚ ଦୁଃଖଂ ଚ ହି ତୁଲ୍ଯମଦ୍ଯ ମେ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯେ ତୁଲ୍ଯଗତେ ଗତାଗତେ। ମୁକ୍ତୋସ୍ମି କାମାଚ୍ଚ ଧନାଚ୍ଚ ସାଂପ୍ରତଂ ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯେ ଵସ୍ତୁମିହାଭ୍ଯୁପାଗତଃ ।। 41
ମୋ ପାଇଁ ଏବେ ସୁଖ ଦୁଃଖ ସମାନ, ପ୍ରିୟ ଅପ୍ରିୟ, ଆସିବା ଯିବା ସମାନ। ମୁଁ ଏବେ କାମ ଓ ଧନରୁ ମୁକ୍ତ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଆସିଛି।
ସଂଵତ୍ସରେଣେହ ସମାପ୍ଯତେ ତ୍ଵିଦଂ ମମ ଵ୍ରତଂ ଦୁଷ୍କରକର୍ମକାରିଣଃ। ତତୋ ଭଵନ୍ତଂ ପରିତୋଷ୍ଯ କର୍ମଭିଃ ପୁନର୍ଵ୍ରଜିଷ୍ଯେ ଚ କୁତୂହଲଂ ଯତଃ ।। 42
ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ବ୍ରତ, ଯାହା କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ତାପରେ ଆପଣଙ୍କୁ କାମରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମୁଁ ପୁଣି ଯେଉଁଠି ମନ ହେବ ସେଠି ଚଳିଯିବି।
ଅକ୍ଷାନ୍ନିଵପ୍ତୁଂ କୁଶଲୋସ୍ମ୍ଵହଂ ସଦା ପରାଜିତଃ ଶକୁନିରୁତାନି ଚିନ୍ତଯନ୍ । ମୃଗଦ୍ଵିଜାନାଂ ଚ ରୁତାନି ଚିନ୍ତଯନ୍ନିରାଶ୍ରଯଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତୋସ୍ମି ଭିକ୍ଷୁକଃ ।। 43
ମୁଁ ସଦା ଅକ୍ଷ ଛାଡ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତଥାପି ସବୁବେଳେ ହାରିଯାଏ, ପକ୍ଷୀମାନେର ଡାକ ଭାବିଥାଏ। ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେର ଡାକ ଭାବି, ଆଶ୍ରୟ ନଥିବା, ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଯାତ୍ରୀ।
ତେନୈଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ନରାଧିପଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ । ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଧୃଷ୍ଟମନାଃ ଶୁଭାକ୍ଷରଂ ମନୋନୁଗଂ ସର୍ଵସଭାଗତଂ ଵଚଃ ।। 44
ସେଇ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଏହି ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ଓ ମନପସନ୍ଦ କଥା କହିଲେ।
ଦଦାମି ତେ ହନ୍ତ ଵରଂ ଯଦୀପ୍ସିତଂ ପ୍ରଶାଧି ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ଯଦି ମନ୍ଯତେ ଭଵାନ୍। ପ୍ରିଯା ହି ଧୂର୍ତା ମମ ଚାକ୍ଷକୋଵିଦାସ୍ତ୍ଵଂ ଚାପି ଦେଵୋ ମମ ରାଜ୍ଯମର୍ହସି ।। 45
ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି। ଯଦି ଚାହାଁ, ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଉ। ମୋର ପ୍ରିୟ ଚତୁର ଦ୍ୟୁତ ଖେଳୁଆମାନେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମୋର ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ସମାନଯାନାସନଵସ୍ତ୍ରଭୋଜନଂ ପ୍ରଭ୍ରୂତମାଲ୍ଯାଭରଣାନୁଲେପନମ୍। ସ ସାର୍ଵଭୌମୋପମ ସର୍ଵଦାଽର୍ହସି ପ୍ରିଯଂ ହି ମନ୍ଯେ ତଵ ନିତ୍ଯଦର୍ଶନମ୍ ।। 46
ତୁମ ପାଇଁ ବହୁତ ଆସନ, ବସ୍ତ୍ର, ଖାଦ୍ୟ, ମାଳା, ଗହଣା ଓ ଚନ୍ଦନ ଆଣାଯାଉ। ତୁମେ ସବୁବେଳେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମର ନିତ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଯେ ତ୍ଵାଽଭିଧାଵେଯୁରନର୍ଥପୀଡିତା ଦ୍ଵିଜାତିମୁଖ୍ଯା ଯଦି ଵେତରେ ଜନାଃ। ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣ୍ଯହମର୍ଥିତସ୍ତ୍ଵଯା ତେଷାଂ କରିଷ୍ଯାମି ନ ମେଽତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। 47
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଦୁଃଖରେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଯେଉଁ କାମ ଚାହିଁବେ, ତାହା ମୋତେ ଦେଖାଇଲେ, ମୁଁ ସେସବୁ କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମମାନ୍ତିକେ ଯଶ୍ଚ ତଵାପ୍ରିଯଂ ଚରେତ୍ପ୍ରଵାସଯେ ତଂ ପରିଚିନ୍ତ୍ଯ ମାନଵମ୍ । ଯଚ୍ଚାପି କିଂଚିଦ୍ଵସୁ ଵିଦ୍ଯତେ ମମ ପ୍ରଭୁର୍ଭଵାଂସ୍ତସ୍ଯ ଵଶୀ ଵସେହ ଚ ।। 48
ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଯେଉଁ କେହି ତୁମକୁ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବେ, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଭାବି ସେଉଁଠାରୁ ଦୂରେ ପଠାଇଦେବି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧନ ମୋର ଅଛି, ତାହା ଉପରେ ତୁମେ ଅଧିକାରୀ—ଏଠାରେ ରୁହି ଇଚ୍ଛାମତେ ଶାସନ କର।
ଅତୋଽଭିଲାଷଃ ପରମୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ ନ ମେ ଜିତଂ କିଂଚନ ଧାରଯେ ଧନମ୍। ନ ଭୋଜନଂ କିଂଚନ ସଂସ୍ପୃଶେଯଂ ହଵିଷ୍ଯଭୋଜୀ ନିଶି ଚ କ୍ଷିତୀଶଯଃ ।। 49
ଏଠାଠାରେ ମୋର ଆଉ କୌଣସି ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ; ମୁଁ କୌଣସି ଜିତା ଧନ ଧାରଣ କରେନି। ମୁଁ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟକୁ ଛୁଁଅ ନାହିଁ, ମୁଁ ହବିଷ୍ୟ ଖାଇଁ, ରାତିରେ ଭୂମିରେ ଶୁଏ।
ଵ୍ରତୋପଦେଶାତ୍ସମଯୋ ହି ନୈଷ୍ଠିକୋ ନ କ୍ରୋଧିତଵ୍ଯଂ ନରଦେଵ କସ୍ଯଚିତ୍। ଏଵଂପ୍ରତିଜ୍ଞସ୍ଯ ମମେହ ଭୂପତେ ନିଵାସବୁଦ୍ଧିର୍ଭଵିତା ତୁ ନାନ୍ଯଥା ।। 50
ବ୍ରତ ଓ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼: ମୁଁ କାହାପାଇଁ କ୍ରୋଧ କରିବି ନାହିଁ, ରାଜନ। ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇ, ମୋର ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ମନ ହେଉଛି—ଏଠାରେ ଆଉ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ଵରଂ ମାତ୍ସ୍ଯ ଵୃଣେ ପ୍ରଦାପିତଂ କୃତି ଭଵିଷ୍ଯାମି ଵରେଣ ତେଽନଘ ।। 51
ଏଭଳି, ମତ୍ସ୍ୟ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲ, ମୁଁ ସେଠାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି, ନିର୍ମଳ ମନେ।
ଏଵଂ ତୁ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଥମଃ ସମାଗମୋ ବଭୂଵ ମାତ୍ସ୍ଯସ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଚ। ଵିରାଟରାଜସ୍ଯ ହି ତେନ ସଙ୍ଗମୋ ବଭୂଵ ଵିଷ୍ଣୋରିଵ ଵଜ୍ରପାଣିନା ।। 52
ଏଭଳି ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ହେଲା; ବିରାଟ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଏହି ମିଳନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମିଳନ ପରି ହେଲା।
ତମାସନସ୍ଥଂ ପ୍ରିଯରୂପଦର୍ଶନଂ ନିରୀକ୍ଷମାଣୋ ନ ତତର୍ପ ଭୂମିପଃ। ସଭାଂ ଚ ତାଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲଯନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ଶ୍ରିଯା ଯଥା ଶକ୍ରଇଵ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ।। 53
ସେଠି ବସିଥିବା, ମନୋହର ଦେହ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୃପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେଇ ସଭାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଆଲୋକିତ କଲେ।
ଏଵଂ ସ ଲବ୍ଧ୍ଵା ନୃପତିଃ ସମାଗମଂ ଵିରାଟରାଜେନ ନରର୍ଷଭସ୍ତଦା। ଉଵାସ ଵୀରଃ ପରମାର୍ଚିତଃ ସୁଖୀ ନ ଚାସ୍ଯ କଶ୍ଚିଚ୍ଚରିତଂ ବୁବୋଧ ତତ୍ ।। 54
ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ମିଳି, ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ସହ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ତାଙ୍କର ଆସଲ ପରିଚୟ କେହି ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଅଥାପରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଭୀମଦର୍ଶନୋ ଵୃକୋଦରୋଽଦୃଶ୍ଯତ ସିଂହଵିକ୍ରମଃ। ଅସିପ୍ରଵେକେ ପ୍ରତିମୁଚ୍ଯ ଶାଣିତେ ଖଜାଂ ଚ ଦର୍ଵୀ ଚ କରେଣ ଧାରଯନ୍ ।। 1
ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ, ଭୀମ—ଘୃଣ୍ଡା ପେଟ ଓ ସିଂହ ପରି ଚାଲିବା—ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର କମରରେ ଲଗାଇ, ହାତରେ ଦାଲି ଧରି ଦେଖାଗଲେ।
ତ୍ଵଚଂ ଚ ଗୋଚର୍ମମଯୀଂ ସୁମର୍ଦିତାଂ ସମୁକ୍ଷିତାଂ ପାନକରାଗଷାଡଵୈଃ । କିଲାସମାଲମ୍ବ୍ଯ କରେଣ ଚାଯସଂ ସଶୃଙ୍ଗିବେରାର୍ଦ୍ରକଭୂସ୍ତୃଣାଙ୍କୁରମ୍ ।। 2
ସେ ଭଲ ଭାବେ ମସିଆଯାଇଥିବା ଗଁଏ ଚର୍ମ, ମଦର ଅବଶିଷ୍ଟରେ ରଙ୍ଗାଯାଇଥିବା, ଏବଂ ହାତରେ ଲୋହାର ଦଣ୍ଡ, ଆଦା, ତର ଘାସ ଓ ଅଙ୍କୁର ଧରିଥିଲେ।
ଗମ୍ଭୀରରୂପଃ ପରମେଣ ତେଜସା ରଵିର୍ଯଥା ଲୋକମିମଂ ପ୍ରକାଶଯନ୍। ସ କୃଷ୍ଣଵାସା ଗିରିରାଜସାରଵାନ୍ ସ ମତ୍ସ୍ଯରାଜଂ ସମୁପେତ୍ଯ ତସ୍ଥିଵାନ୍ ।। 3
ଗଭୀର ରୂପ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଜରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଏହି ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ, କଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପାହାଡ଼ ପରି ଭୁଜା ଥିଲା, ସେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ସଭାଗତୋ ଵାରଣଯୂଥପୋପମସ୍ତମିସ୍ରହା ରାତ୍ରିମିଵାଵଭାସଯନ୍। ସହସ୍ରନେତ୍ରାଵରଜାନ୍ତକୋପମସ୍ତ୍ରିଲୋକପାଲାଧିପତିର୍ଯଥା ହରିଃ ।। 4
ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ହାତୀ ଦଳପତି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅନ୍ଧକାର ରାତିକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲେ, ସେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ ବା ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହରିଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତମାଵ୍ରଜନ୍ତଂ ଗଜଯୂଥପୋପମଂ ନିରୀକ୍ଷମାଣୋ ନଵସୂର୍ଯଵର୍ଚସମ୍। ଭଯାତ୍ସମୁଦ୍ଵିଗ୍ନଵିପଣ୍ଣଚେତନୋ ଦିଶଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚାସକୃତ୍ ।। 5
ସେ ହାତୀ ଦଳପତି ପରି ଆସୁଥିବା, ନୂତନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ମନେ, ବାରମ୍ବାର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଲେ।
ତମେକଵସ୍ତ୍ରଂ ପରସୈନ୍ଯଵାରଣଂ ସଭାଽଵିଦୂରାନ୍ନୃପତିର୍ନୃପାତ୍ମଜମ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈକ୍ଲବ୍ଯମୁପେଯିଵାଞ୍ଶନୈର୍ଜନାଶ୍ଚ ଭୀତାଃ ପରିସର୍ପିରେ ଭୃଶମ୍ ।। 6
ସେ ଏକବସ୍ତ୍ରୀୟ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସଭା ନିକଟରେ ଦେଖି, ରାଜା ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ବଡ଼ ଭାବରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମାତ୍ସ୍ଯପତିଃ ସଭାଗତାନ୍ ଭୃଶାତୁରୋଷ୍ଣଂ ପରିନିଶ୍ଵସନ୍ନିଵ । କୋଽଯଂ ଯୁଵା ଵାରଣରାଜସନ୍ନିଭଃ ସଭାମଭିପ୍ରୈତି ହି ମାମିକାମିମାମ୍ ।। 7
ତେବେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଅତି ଚିନ୍ତିତ ଓ ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସଭାସ୍ଥ ଲୋକମାନୋ କହିଲେ: 'ଏହି ଯୁବକ କିଏ, ହାତୀ ରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏମିତି ମୋର ସଭାକୁ କାହିଁକି ଆସୁଛି?'
କୋ ଵା ଵିଜାନାତି ପୁରାଽସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ମୃଗେନ୍ଦ୍ରଶାର୍ଦୂଲଗତିଂ ହି ମାମକଃ। ଵ୍ଯୂଢାନ୍ତରାଂସୋ ମୃଗରାଡିଵୋତ୍କଟୋ ଯ ଏଷ ଦିଵ୍ଯଃ ପୁରୁଷଃ ପ୍ରକାଶତେ ।। 8
କେଉଁଠି, କେତେବେଳେ ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଆଗରୁ କେହି ଦେଖିଥିଲେ କି? ସିଂହ ବା ବାଘର ଚାଳ ଭଳି ଚଲୁଥିବା ଏହି ମୋର ଲୋକ, ତାଙ୍କର ଚଉଡ଼ ଶୋଉଲ୍ ମୃଗରାଜ ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷ ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ରାଜଶ୍ରିଯା ହ୍ଯେଷ ଵିଭାତି ରାଜଵଦ୍ଵିରୋଚତେ ରୁକ୍ମଗିରିପ୍ରଭୋପମଃ। ନାକ୍ଷତ୍ରିଯୋ ନୂନମଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ସହସ୍ରନେତ୍ରପ୍ରତିମସ୍ତଥା ହ୍ଯସୌ ।। 9
ସେ ରାଜସିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜ ହେଉଛି ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି। ନିଶ୍ଚୟ, ସେ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ନୁହେଁ—ସେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।