ଗଜୈରୁଦୀର୍ମଂ ତୁରଗୈଶ୍ଚ ସଙ୍କୁଲଂ ମୃଗଦ୍ଵିପୈଃ କୁବ୍ଜଗଣୈଃ ସମାଵୃତମ୍ । ସିତୋଚ୍ଛ୍ରିତୋଷ୍ଣୀଷନିରୁଦ୍ଧମୂର୍ଧଜଂ ଵିଚିତ୍ରଵୈଡୂର୍ଯଵିକାରକୁଣ୍ଡଲମ୍ । ଵିରାଟମାଯାଚ୍ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତଦା ବୃହସ୍ପତିଃ ଶକ୍ରମିଵ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ ।। 14
ସଭାଟି ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ବନ୍ୟପଶୁ, ବାମନମାନେ ଓ ଅନେକ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଭରିଯାଇଥିଲା, ଶୁଭ୍ର ଉଷ୍ଣୀଷ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ବନ୍ଧାଯାଇଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନୀଳମଣି କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବିରାଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ବୃହସ୍ପତି ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତମାଵ୍ରଜନ୍ତଂ ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଂ ଵିରାଟରାଜୋ ମୁଦିତେନ ଚକ୍ଷୁଷା । ପପ୍ରଚ୍ଛ ଚୈନଂ ସ ନରାଧିପୋ ମୁହୁର୍ଦ୍ଵିଜାଶ୍ଚ ଯେ ଚାସ୍ଯ ସଭାସଦସ୍ତଦା ।। 15
ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବିରାଟ ରାଜା ଆନନ୍ଦର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ସଭାସଦମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ପଚାରିଲେ।
କୋ ଵା ଵିଜାନାତି ପୁରାଽସ୍ଯ ଦର୍ଶନଂ ଯୁଵା ସଭାଂ ଯୋଽଯମୁପୈତି ମାମିକାମ୍। ରୂପେଣ ସାରେଣ ଵିରାଜଯନ୍ମହୀଂ ଶ୍ରିଯା ହ୍ଯଯଂ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଯଥା ।। 16
ଏହି ଯୁବକ କେଉଁଠି ପୂର୍ବରୁ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି କି ଜାଣିଛି? ଏଠି ମୋର ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରୁଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧନର ଦେବତା ପରି ଲାଗୁଛନ୍ତି।
ମୃଗେନ୍ଦ୍ରରାଡ୍ଵାରଣଯୂଥପୋପମଃ ପ୍ରଭାତ୍ଯଯଂ କାଞ୍ଚନପର୍ଵତୋ ଯଥା। ଵିରାଜତେ ପାଵକସୂର୍ଯସନ୍ନିଭଂ ସଚନ୍ଦ୍ରନକ୍ଷତ୍ର ଇଵାଂଶୁମାନ୍ଗ୍ରହଃ ।। 17
ସେ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ପରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ସହିତ ଗ୍ରହ ପରି ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ।
ନ ଦୃଶ୍ଯତେଽସ୍ଯାନୁଚରୋ ନ କୁଞ୍ଜରୋ ନ ଚୋଷ୍ଣରଶ୍ମ୍ଯାଵରଣଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ । ନ କୁଣ୍ଡଲଂ ନାଙ୍ଗଦମସ୍ଯ ନ ସ୍ରଜୋ ଵିଚିତ୍ରିତାଙ୍ଗଶ୍ଚ ରଥଶ୍ରତୁର୍ଯୁଜଃ ।। 38
ତାଙ୍କ ସହିତ କୌଣସି ସେବକ ନାହିଁ, କୌଣସି ହାତୀ ନାହିଁ, ଉଚ୍ଚ ଛତ୍ର ନାହିଁ, କୌଣସି କୁଣ୍ଡଳ, ବା ଅଙ୍ଗଦ, ବା ମାଳା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ରଥିକ ପରି ଲାଗୁଛନ୍ତି।
କ୍ଷାତ୍ରଂ ଚ ରୂପଂ ହି ବିଭର୍ତ୍ଯଯଂ ଭୃଶଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଶାର୍ଦୂଲମହର୍ଷଭୋପମଃ । ଅଭ୍ଯାଗତୋଽସ୍ମାନନଲଂକୃତୋପି ସନ୍ ଵିରୋଚତେ ଭାନୁରିଵାଚିରୋଦିତଃ ।। 19
ସେ ଏକ ସତ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହାତୀ, ସିଂହ କିମ୍ବା ବଡ଼ ବଳଦ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଆମ ନିକଟକୁ ଅଳଙ୍କାର ବିନା ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନୂତନ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଵିଭାତ୍ଯଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯ ଏଵ ସର୍ଵଥା ଵିରାଟ ଇତ୍ଯେଵମୁଵାଚ ତଂ ପ୍ରତି। ସସାଗରାନ୍ତାମଯମଦ୍ଯ ମେଦିନୀଂ ପ୍ରଶାସିତୁଂ ଚାର୍ହତି ଵାସଵୋପମଃ ।। 20
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, ବିରାଟ ଏପରି କହିଲେ। ଏହି ଦିନ ସେ ସମୁଦ୍ର ସୀମାବଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
ନାକ୍ଷତ୍ରିଯୋ ନୂନମଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ମୂର୍ଧାଭିଷିକ୍ତଃ ପ୍ରତିଭାତି ମାଂ ପ୍ରତି । ତୁଲ୍ଯଂ ହି ରୂପଂ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତେଽସ୍ଯ ଗଜସ୍ଯ ସିଂହସ୍ଯ ତଥର୍ଷଭସ୍ଯ ।। 21
ଏହି ଲୋକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ମୋତେ ଲାଗୁନାହିଁ, ମୁଣ୍ଡ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ରୂପ ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ବଳଦ ସହିତ ସମାନ।
ଯମେଷ କାମଂ ପରିମାର୍ଗତେ ଦ୍ଵିଜଃ ସ ଚାସ୍ଯ ସର୍ଵଃ କ୍ରିଯତାମସଂଶଯମ୍ । ପ୍ରିଯଂ ଚ ମେ ଦର୍ଶନମୀଦୃଶେ ଜନେ ଦ୍ଵିଜେଷୁ ମୁଖ୍ଯେଷୁ ତଥାଽତିଥିଷ୍ଵପି ।। 22
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁ କିଛି ଚାହାନ୍ତି, ସେ ସବୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତେ ପୂରଣ କରାଯାଉ। ଏପରି ଲୋକଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଅତିଥି ମଧ୍ୟ, ଦେଖିବାକୁ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।
ଧନେଷୁ ରତ୍ନେଷ୍ଵଥ ଗୋଷୁ ଵେଶ୍ମସୁ ପ୍ରକାମତୋ ମେ ଵିଚରତ୍ଵଵାରିତଃ ।। 23
ମୋର ଧନ, ରତ୍ନ, ଗାଈ ଓ ଘରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଚଳିପାରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ତମନନ୍ତତେଜସଂ ଵିରାଜମାନଂ ସହସୋତ୍ଥିତୋ ନୃପଃ। ଅନ୍ଯେନ ରୂପେଣ ସମୀପମାଗତଂ ତ୍ରିଦଣ୍ଡକୁଣ୍ଡ୍ଯଙ୍କୁଶଶିକ୍ଯପାଣିନମ୍ ।। 24
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ସେ ଅନନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁରନ୍ତ ଉଠିବେ, ଯିଏ ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତିନି ଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଥଳି ହାତରେ ଧରି ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସମୁତ୍ଥିତା ସା ହି ସଭା ସପାର୍ଥିଵା ସଵିପ୍ରରାଜନ୍ଯଵିଶା ସଶୂଦ୍ରକା । ସଭାଗତ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତପନ୍ତମର୍ଚିଷାଂ ଵିନିଃସୃତଂ ରାହୁମୁଖାଦ୍ଯଥା ରଵିମ୍ ।। 25
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସଭା—ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ—ଉଠିଗଲେ, କାରଣ ସେ ରାହୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ବାହାରୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ।
ସ ତେନ ପୂର୍ଵଂ ଜଯତାଂ ଭଵାନିହ ଦ୍ଵିଜାତିନୋକ୍ତୋଽଭିମୁଖଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ଜଯଂ ଜଯାର୍ହେଣ ସମେତ୍ଯ ଵର୍ଧିତୋ ଵିରାଟରାଜୋ ହ୍ଯଭିଵାଦଯଚ୍ଚ ତମ୍ ।। 26
ସେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାରେ ପ୍ରଥମ, ଏଠାରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ କଥା କହିଲେ। ହାତ ଜୋଡି ଆଗକୁ ଆସି, ଜୟଯୋଗ୍ୟ ବିରାଟ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତମବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରେଷ ପାର୍ଥିଵୋ ଵିରାଟରାଜୋ ମଧୁରାକ୍ଷରଂ ଵଚଃ। ପ୍ରାପ୍ତଃ କୁତସ୍ତ୍ଵଂ ଭଗଵନ୍କିମିଚ୍ଛସି କ୍ଵ ଯାସ୍ଯସେ କିଂ କରଵାଣି ତେ ଦ୍ଵିଜ ।। 27
ତାଙ୍କୁ ବିରାଟ ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ମିଠା କଥାରେ ପଚାରିଲେ: 'ମହାଶୟ, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? କଣ ଆପଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା? କେଉଁଠି ଯିବେ? ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିପାରିବି, ଦ୍ୱିଜ?'
ଶ୍ରୁତଂ ଚ ଶୀଲଂ ଚ କୁଲଂ ଚ ଶଂସ ମେ ଗୋତ୍ରଂ ତଥା ନାମ ଚ ଦେଶମେଵ ତେ। ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞା ହି ଭଵନ୍ତି ସାଧଵୋ ଵିଶେଷତଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ।। 28
ଆପଣଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, ଆଚରଣ, ବଂଶ, ଗୋତ୍ର, ନାମ ଏବଂ ଦେଶ କହନ୍ତୁ। ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ, ବିଶେଷକରି ଯାତ୍ରାରତ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସତ୍ୟବାନ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଥାଽନୁରୂପଂ ପ୍ରଚରାମି ତେ ତ୍ଵହଂ ନ ଚାଵମନ୍ତା ନ ତଵାଭିଭାଷିତମ୍ । ଅପୂଜିତା ହ୍ଯଗ୍ନିସମା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ କୁଲଂ ଦହେଯୁଃ ସଵିଷା ଇଵୋରଗାଃ ।। 29
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବି; ଆପଣଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ କଥାକୁ ଅବହେଳା କରିବି ନାହିଁ। ସମ୍ମାନ ନମିଳିଲେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନି ସମାନ, ବଂଶକୁ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଭଳି ଦହିଦେଇପାରନ୍ତି।
ସର୍ଵାଂ ଚ ଭୂମିଂ ତଵ ଦାତୁମୁତ୍ସହେ ସଦଣ୍ଡକୋଶାଂ ଵିସୃଜାମି ତେ ପୁରମ୍ । କସ୍ଯାସି ରାଜ୍ଞୋ ଵିଷଯାଦିହାଗତଃ କିଂ କର୍ମ ଚାତ୍ରାଚରସି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। 30
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜମି, ଧନ-ସେନା ସହିତ ଦେଇପାରିବି; ଏହି ସହର ମଧ୍ୟ ଛାଡିଦେବି। କେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଦେଶରୁ ଆସିଛନ୍ତି? ଏଠାରେ କଣ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ?
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ତମୁଵାଚ ପାର୍ଥିଵଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚାସକୃତ୍ । ସତ୍ଯଂ ଵଚଃ କୋ ନ୍ଵିହ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ସହେଦ୍ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ ତୁ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ପାର୍ଥିଵ ।। 31
ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମକୁ ଚିନ୍ତା କରି ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: 'ଏଠାରେ କିଏ ସତ୍ୟ କଥା, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ କହିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ରାଜା, ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।'
ଶ୍ରୁତଂ ଚ ଶୀଲଂ ଚ କୁଲଂ ଚ କର୍ମ ଚ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ଜନ୍ମ ଚ ଦେଶମେଵ ଚ । ଗୁରୂପଦେଶାନ୍ନିଯମାଚ୍ଚ ମେ ଵ୍ରତଂ କୁଲକ୍ରମାର୍ଥଂ ପିତୃଭିର୍ନିଯୋଜିତମ୍ ।। 32
ମୋର ଶିକ୍ଷା, ଆଚରଣ, ବଂଶ, କାମ, ଜନ୍ମ ଏବଂ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୋର ବ୍ରତ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଏବଂ ନିୟମରୁ, ବଂଶ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ପିତାମହମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜୋ ଵ୍ରତେନାସ୍ମି ନ ଚ ସ୍ଵତଃ ପ୍ରଭୋ ସଂମୁଣ୍ଡିତଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତସ୍ତ୍ରିଦଣ୍ଡଭୃତ୍ । ଇଦଂ ଶରୀରଂ ମମ ପଶ୍ଯ ମାନୁଷଂ ସମାଵୃତଂ ପଞ୍ଚଭିରେଵ ଧାତୁଭିଃ ।। 33
ମୁଁ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରୁ ନୁହେଁ, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ, ତିନି ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଯାତ୍ରା କରୁଛି। ଏହି ମୋ ଦେହଟି ଦେଖନ୍ତୁ, ପାଞ୍ଚଟି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଏକ ମାନବ ଦେହ।
ମମେହ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯଗାତ୍ରଦର୍ଶିନୋ ଵଦନ୍ତି ପଞ୍ଚୈଵ ପିତୄନ୍ଯଥା ଶ୍ରୁତିଃ । ମନୁଷ୍ଯଜାତିତ୍ଵମଚିନ୍ତଯନ୍ନହଂ ନ ଚାସ୍ମି ତୁଲ୍ଯଃ ପିତୃଭିଃ ସ୍ଵଭାଵତଃ ।। 34
ମୋ ଦେହରେ ପାଞ୍ଚଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଅଙ୍ଗ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ପିତା ଅଛନ୍ତି, ଯେପରି ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ମୁଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତିରେ ପିତାମାନେ ସହିତ ସମାନ ନୁହେଁ।
କଙ୍କୋ ହି ନାମ୍ନା ଵିଷଯଂ ତଵାଗତୋ ଵ୍ରତୀ ଦ୍ଵିଜାତିଃ ସ୍ଵକୃତେନ କର୍ମଣା। ଦ୍ଯୂତପ୍ରସଙ୍ଗାଦଧନୋଽସ୍ମି ରାଜନ୍ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞା ଵ୍ରତିନଶ୍ଚରାମଃ ।। 35
ମୋ ନାମ କଙ୍କ, ଆପଣଙ୍କ ଦେଶକୁ ଆସିଛି, ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ। ଜୁଆ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧନହୀନ ହୋଇଛି, ରାଜା; ବ୍ରତୀ ମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହି ଚଳନ୍ତି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାପି ସଖାଽଭଵଂ ପୁରା ଗୃହପ୍ରଵେଶୀ ଚ ଶରୀରମେଵ ଚ। ଗୃହେ ଚ ତସ୍ଯୋପିତଵାନହଂ ସୁଖଂ ରାଜାଽସ୍ମି ତସ୍ଯ ସ୍ଵପୁରେଽଭଵଂ ପୁରା ।। 36
ପୂର୍ବେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହ ବୟସରେ ସମାନ ବନ୍ଧୁ ଥିଲି, ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ଘରେ ସୁଖରେ ବସିଥିଲି, ଏବଂ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ସହରରେ ରାଜା ଥିଲି।
ମମାଜ୍ଞଯା ତତ୍ର ଵିଚେରୁରଙ୍ଗନା ମମ ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ଦମଯନ୍ତି ଵାଜିନଃ । ମଯା କୃତଂ ତସ୍ଯ ପୁରେ ତୁ ଯତ୍ପୁରା ନ ତତ୍କଦାଚିତ୍କୃତଵାଞ୍ଜନୋଽନ୍ଯଥା ।। 37
ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଠାରେ ମହିଳାମାନେ ମୋ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଚଳିଥିଲେ, ଦମୟନ୍ତୀ ମୋ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ସାଧିଥିଲେ। ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ସହରରେ ଯାହା କରିଥିଲି, ଅନ୍ୟ କେହି କେବେ ତାହା କରିନଥିଲେ।
ସୋହଂ ପୁରା ତସ୍ଯ ଵଯସ୍ସମଃ ସଖା ଚରାମି ସର୍ଵାଂ ଵସୁଧାଂ ସୁଦୁଃଖିତଃ । ନ ତୁ ପ୍ରଶାନ୍ତିଂ କ୍ଵଚିଦାପ୍ତଵାନହଂ ଵ୍ରତୋପଦେଶାନ୍ନିଯମେନ ଭାରିକଃ ।। 38
ମୁଁ ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ବୟସର ସମାନ ବନ୍ଧୁ ଥିଲି, ଏବେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଘୁରୁଛି। କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳିନାହିଁ, ବ୍ରତ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଭାରି ହୋଇଛି।
ଵୈଯାଘ୍ରପଦ୍ଯୋସ୍ମି ନରେନ୍ଦ୍ର ଗୋତ୍ରତସ୍ତଦେଵ ସୌଖ୍ଯଂ ମୃଗଯାମହେ ଵଯମ୍। କୃତଜ୍ଞଭାଵେନ ମଯାଽନୁକୀର୍ତିତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାତ୍ମସମସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍ ।। 39
ମୋର ଗୋତ୍ର ଭାବେ ମୁଁ ବୟାଘ୍ରପଦ୍ୟ, ରାଜା; ଏହି ହେଉଛି ଆମ ସୁଖ, ଆମେ ଶିକାର କରୁ। କୃତଜ୍ଞତାରେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଉପକାର କଥା କହିଛି, ଯିଏ ମୋ ପରି ସମାନ।
ଇମଂ ହି ମୋକ୍ଷାଶ୍ରମମାସ୍ଥିତସ୍ଯ ମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁଲ୍ଯଗୁଣୋ ଭଵାନପି । ନ ମେଽସ୍ତି ମାତା ନ ପିତା ନ ବାନ୍ଧଵା ନ ମେଽସ୍ତି ରୂପଂ ନ ରତିର୍ନ ସନ୍ତତିଃ ।। 40
ଏବେ ମୁଁ ମୋକ୍ଷ ଆଶ୍ରମ ଗ୍ରହଣ କରିଛି, ରାଜା, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପରି ଗୁଣରେ ସମାନ। ମୋର ମା, ବାପା, ବନ୍ଧୁ, ଆକୃତି, ରତି କିମ୍ବା ସନ୍ତାନ କିଛି ନାହିଁ।
ସୁଖଂ ଚ ଦୁଃଖଂ ଚ ହି ତୁଲ୍ଯମଦ୍ଯ ମେ ପ୍ରିଯାପ୍ରିଯେ ତୁଲ୍ଯଗତେ ଗତାଗତେ। ମୁକ୍ତୋସ୍ମି କାମାଚ୍ଚ ଧନାଚ୍ଚ ସାଂପ୍ରତଂ ତ୍ଵଦାଶ୍ରଯେ ଵସ୍ତୁମିହାଭ୍ଯୁପାଗତଃ ।। 41
ମୋ ପାଇଁ ଏବେ ସୁଖ ଦୁଃଖ ସମାନ, ପ୍ରିୟ ଅପ୍ରିୟ, ଆସିବା ଯିବା ସମାନ। ମୁଁ ଏବେ କାମ ଓ ଧନରୁ ମୁକ୍ତ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଏଠାରେ ବସିବାକୁ ଆସିଛି।
ସଂଵତ୍ସରେଣେହ ସମାପ୍ଯତେ ତ୍ଵିଦଂ ମମ ଵ୍ରତଂ ଦୁଷ୍କରକର୍ମକାରିଣଃ। ତତୋ ଭଵନ୍ତଂ ପରିତୋଷ୍ଯ କର୍ମଭିଃ ପୁନର୍ଵ୍ରଜିଷ୍ଯେ ଚ କୁତୂହଲଂ ଯତଃ ।। 42
ଏଠାରେ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ବ୍ରତ, ଯାହା କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ତାପରେ ଆପଣଙ୍କୁ କାମରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମୁଁ ପୁଣି ଯେଉଁଠି ମନ ହେବ ସେଠି ଚଳିଯିବି।
ଅକ୍ଷାନ୍ନିଵପ୍ତୁଂ କୁଶଲୋସ୍ମ୍ଵହଂ ସଦା ପରାଜିତଃ ଶକୁନିରୁତାନି ଚିନ୍ତଯନ୍ । ମୃଗଦ୍ଵିଜାନାଂ ଚ ରୁତାନି ଚିନ୍ତଯନ୍ନିରାଶ୍ରଯଃ ପ୍ରଵ୍ରଜିତୋସ୍ମି ଭିକ୍ଷୁକଃ ।। 43
ମୁଁ ସଦା ଅକ୍ଷ ଛାଡ଼ିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତଥାପି ସବୁବେଳେ ହାରିଯାଏ, ପକ୍ଷୀମାନେର ଡାକ ଭାବିଥାଏ। ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେର ଡାକ ଭାବି, ଆଶ୍ରୟ ନଥିବା, ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଯାତ୍ରୀ।