ସ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମା ରାଜନ୍ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍। ଜରାମାର୍ଚ୍ଛନ୍ମହାଘୋରାଂ ନାହୁଷୋ ରୂପନାଶିନୀମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ଯୟାତି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ଭୟଙ୍କର ଓ ରୂପକୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଆସିପହଁଚିଲେ।
ଜରାଽଭିଭୂତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ସ ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯଦୁଂ ପୂରୁଂ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଚାନୁଂ ଚ ଭାରତ
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅ—ଯଦୁ, ପୁରୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଯୌଵନେନ ଚରନ୍କାମାନ୍ଯୁଵା ଯୁଵତିଭିଃ ସହ। ବିହର୍ତୁମହମିଚ୍ଛାମି ସାହ୍ଯଂ କୁରୁତ ପୁତ୍ରକାଃ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଯୁବତୀମାନେ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗବିଲାସ କରୁଥିଲି, ଏହି ଆନନ୍ଦ ଆଉ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ପୁଅମାନେ, ଏହାକୁ ସମ୍ଭବ କରିଦିଅ।
ତଂ ପୁତ୍ରୋ ଦୈଵଯାନେଯଃ ପୂର୍ଵଜୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କିଂ କାର୍ଯଂ ଭଵତଃ କାର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଯୌଵନେନ ତେ
ତାପରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ କହିଲେ—ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ତୁମ ପାଇଁ କିଏଉଁ ଉପକାର କରିପାରିବ? ଆମ ପାଇଁ କିଏଉଁ ଉପକାର ହେବ?
ଯଯାତିରବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଵୈ ଜରା ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍। ଯୌଵନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ଚରେଯଂ ଵିଷଯାନହମ୍
ଯୟାତି କହିଲେ, "ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୌବନ ଦେଇ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।"
ଯଜତୋ ଦୀର୍ଘସତ୍ରୈର୍ମେ ଶାପାଚ୍ଚୋଶନସୋ ମୁନେଃ। କାମାର୍ଥଃ ପରିହୀଣୋଽଯଂ ତପ୍ଯେଯଂ ତେନ ପୁତ୍ରକାଃ
ମୋର ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉଶନା ଋଷିଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି; ଏହିଥିରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୋ ପୁଅମାନେ।
ମାମକେନ ଶରୀରେଣ ରାଜ୍ଯମେକଃ ପ୍ରଶାସ୍ତୁ ଵଃ। ଅହଂ ତନ୍ଵାଽଭିନଵଯା ଯୁଵା କାମମଵାପ୍ନୁଯାମ୍
ମୋର ଦେହ ନେଇ, ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର; ମୁଁ ନୂତନ ଯୌବନ ଦେହରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ତେ ନ ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ଯଦୁପ୍ରଭୃତଯୋ ଜରାମ୍। ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ପୂରୁଃ କନୀଯାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର କୌଣସି ପୁଅ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସତ୍ୟବାନ ଓ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁ କହିଲେ,
ରାଜଂଶ୍ଚରାଭିନଵଯା ତନ୍ଵା ଯୌଵନଗୋଚରଃ। ଅହଂ ଜରାଂ ସମାଦାଯ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାସ୍ଯାମି ତେଜ୍ଞଯା
"ହେ ରାଜା, ଆପଣ ନୂତନ ଯୌବନ ଦେହରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲନ୍ତୁ; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତପୋଵୀର୍ଯସମାଶ୍ରଯାତ୍। ସଂଚାରଯାମାସ ଜରାଂ ତଦା ପୁତ୍ରେ ମହାତ୍ମନି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପୌରଵେଣାଥ ଵଯସା ରାଜା ଯୌଵନମାସ୍ଥିତଃ। ଯାଯାତେନାପି ଵଯସା ରାଜ୍ଯଂ ପୂରୁରକାରଯତ୍
ପୁରୁଙ୍କ ଯୌବନ ପାଇ ରାଜା ଯୟାତି ଯୌବନ ଉପଭୋଗ କଲେ; ଯୟାତିଙ୍କ ବୟସ୍ ନେଇ ପୁରୁ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଯଯାତିରପରାଜିତଃ। ସ୍ଥିତଃ ସ ନୃପଶାର୍ଦୂଲଃ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମଃ
ତାପରେ, ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଜୟ ରାଜା ଯୟାତି ବାଘର ଶକ୍ତି ସହିତ ରହିଲେ।
ଯଯାତିରପି ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ଵିହୃତ୍ଯ ଚ। ଵିଶ୍ଵାଚ୍ଯା ସହିତୋ ରେମେ ପୁନଶ୍ଚୈତ୍ରରଥେ ଵନେ
ଯୟାତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ କାଟି, ପୁଣି ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ୱାଚୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ତୃପ୍ତିଂ କାମାନାଂ ସ ମହାଯଶାଃ। ଅଵେତ୍ଯ ମନସା ରାଜନ୍ନିମାଂ ଗାଥାଂ ତଦା ଜଗୌ
ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୟାତି ଇଚ୍ଛାରେ କେବେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ମନେ ଆସିଲାପରେ, ରାଜା, ସେ ଏହି ଗୀତି କହିଲେ।
ନ ଜାତୁ କାମଃ କାମାନାମୁପଭୋଗେନ ଶାମ୍ଯତି। ଇଵିଷା କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମେଵ ଭୂଯ ଏଵାଭିଵର୍ଧତେ
ଇଚ୍ଛା କେବେ ଉପଭୋଗରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଘିଅ ପକାଇ ଆଗୁଣ ଯେପରି ବଢ଼େ, ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ତେଣୁଁ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵ୍ରୀହିଯଵଂ ହିରଣ୍ଯଂ ପଶଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ନାଲମେକସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵମିତି ମତ୍ଵା ଶମଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଚାଉଳ, ଯବ, ସୁନା, ଗାଈ, ଓ ଜଣାନୀ ଅଛନ୍ତି—ସେସବୁ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲୋକ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ବୁଝି, ମନେ ସନ୍ତୋଷ ଧରିବା ଉଚିତ।
ଯଦା ନ କୁରୁତେ ପାପଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କର୍ହିଚିତ୍। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ବ୍ରହ୍ମ ସଂପଦ୍ଯତେ ତଦା
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଜୀବରେ କେବେ କୌଣସି ପାପ କରେନାହିଁ—କାମରେ, ମନେ, କିମ୍ବା କଥାରେ—ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନ ବିଭେତି ଯଦା ଚାଯଂ ଯଦା ଚାସ୍ମାନ୍ନ ବିଭ୍ଯତି। ଯଦା ନେଚ୍ଛତି ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମ ସଂପଦ୍ଯତେ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଲୋକ ଭୟ କରେନାହିଁ, ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଭୟ ଦେଇନାହିଁ, ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ କରେନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଇତ୍ଯଵେକ୍ଷ୍ଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କାମାନାଂ ଫଲ୍ଗୁତାଂ ନୃପ। ସମାଧାଯ ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଜ୍ଜରାଂ ସୁତାତ୍
ଏପରି ଭାବି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ରାଜା ଇଚ୍ଛାର ତୁଚ୍ଛତା ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିରେ ମନ ସ୍ଥିର କରି, ପୁଅଙ୍କୁ ଦିଆ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଣି ନେଇଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ଯଯାତିରପରାଜିତଃ।' ଦତ୍ଵା ଚ ଯୌଵନଂ ରାଜା ପୂରୁଂ ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ଚ। ଅତୃପ୍ତ ଏଵ କାମାନାଂ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ
ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଅଜୟ ଯୟାତି ଯୌବନ ଫେରାଇ ଦେଇ, ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜା କରି, ଇଚ୍ଛାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵଯା ଦାଯାଦଵାନସ୍ମି ତ୍ଵଂ ମେ ଵଂଶକରଃ ସୁତଃ। ପୌରଵୋ ଵଂଶ ଇତି ତେ ଖ୍ଯାତିଂ ଲୋକେ ଗମିଷ୍ଯତି
"ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲି; ତୁମେ ମୋର ବଂଶ ଚାଲାଇବା ପୁଅ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଂଶ ପୌରବ ବଂଶ ବୋଲି ଲୋକରେ ପରିଚିତ ହେବ।"
ତତଃ ସ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ପୂରୁଂ ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ଚ। ତତଃ ସୁଚରିତଂ କୃତ୍ଵା ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗେ ମହାତପାଃ
ତାପରେ, ସେ ବାଘ ସଦୃଶ ରାଜା ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କରି, ଭୃଗୁ ପାହାଡ଼ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ମହାତପସ୍ୟା କଲେ।
କାଲେନ ମହତା ପଶ୍ଚାତ୍କାଲଧର୍ମମୁପେଯିଵାନ୍। କାରଯିତ୍ଵା ତ୍ଵନଶନଂ ସଦାରଃ ସ୍ଵର୍ଗମାପ୍ତଵାନ୍
ବହୁତ ସମୟ ପରେ, ସମୟର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ସେ ଏହି ଲୋକ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସଙ୍ଗିନୀ ସହିତ ଉପବାସ କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ଯଯାତିଃ ପୂର୍ଵଜୋଽସ୍ମାକଂ ଦଶମୋ ଯଃ ପ୍ରଜାପତେଃ। କଥଂ ସ ଶୁକ୍ରତନଯାଂ ଲେଭେ ପରମଦୁର୍ଲଭାମ୍
ଯୟାତି, ଆମ ପୂର୍ବଜ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦଶମ ପୁଅ—ସେ କିପରି ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଅତି ଦୁର୍ଲଭ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପାଇଲେ?
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତପୋଧନ। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯା ଚ ମେ ଶଂସ ରାଜ୍ଞୋ ଵଂଶକରାନ୍ପୃଥକ୍
ମୁଁ ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଓ ତପସ୍ୱୀ; ରାଜାଙ୍କ ବଂଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ବଜଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁହ।
ଯଯାତିରାସୀନ୍ନୃପତିର୍ଦେଵରାଜସମଦ୍ଯୁତିଃ। ତଂ ଶୁକ୍ରଵୃଷପର୍ଵାଣୌ ଵଵ୍ରାତେ ଵୈ ଯଥା ପୁରା
ଯୟାତି ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଶୁକ୍ର ଓ ବୃଷପର୍ବାନ୍ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତତ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୃଚ୍ଛତେ ଜନମେଜଯ। ଦେଵଯାନ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଯୋଗଂ ଯଯାତେର୍ନାହୁଷସ୍ଯ ଚ
ହେ ଜନମେଜୟ, ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଯୟାତି ଓ ଦେବୟାନୀଙ୍କର ଏକତ୍ରତାର କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଉଛି।
ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ସମଜାଯତ ଵୈ ମିଥଃ। ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପ୍ରତି ସଂଘର୍ଷସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶାସନ ନିମନ୍ତେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଜିଗୀଷଯା ତତୋ ଦେଵା ଵଵ୍ରିରେଽଙ୍ଗିରସଂ ମୁନିମ୍। ପୌରୋହିତ୍ଯେନ ଯାଜ୍ଯାର୍ଥେ କାଵ୍ଯଂ ତୂଶନସଂ ପରେ
ଜିତିବା ଆଶାରେ, ଦେବତାମାନେ ଅଙ୍ଗିରାସ ମୁନିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ ଭାବେ ଚୟନ କଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ କାବ୍ୟ ଉଶନାସଙ୍କୁ ନେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣୌ ତାଵୁଭୌ ନିତ୍ଯମନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧିନୌ ଭୃଶମ୍। ତତ୍ର ଦେଵା ନିଜଘ୍ନୁର୍ଯାନ୍ଦାନଵାନ୍ଯୁଧି ସଂଗତାନ୍
ସେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ ଥିଲେ ଓ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରୁଥିଲେ; ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ଦାନବମାନଙ୍କୁ ହରାଇଦେଲେ।