ଇତି ସଂଦିଶ୍ଯ ତଂ ପାର୍ଥଃ ପୁନରେଵ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦାଯୁଧାନୀହ ନିଧାତୁଂ ଭରତର୍ଷଭଃ ।। 18
ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ପାର୍ଥ ପୁଣିଥରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାରତବଂଶୀ, ଏଠି ଅସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇଦିଅ।'
ଯେନ ଦେଵାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍ । ନିଵାତକଵଚାଂଶ୍ଚାପି ପୌଲୋମାଂଶ୍ଚ ପରଂତପଃ । କାଲକେଯାଂଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧାଷାନ୍ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈକରଥୋଽଜଯତ୍ ।। 19
ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଅଜୟ୍ୟ ନିବାତକବଚ, ପୌଳୋମ, ଭୟଙ୍କର କାଳକେୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକା ରଥରେ ରୁହି ଜିତିଥିଲେ।
ସ୍ଫୀତାଞ୍ଜନପଦାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନଜଯତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ତଦୁଦଗ୍ରଂ ମହାଘୋରଂ ସପତ୍ନଗଣମୂଦନମ୍। ଅପଜ୍ଯମକରୋତ୍ପାର୍ଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଚ ଭଯଂକରମ୍ ।। 20
କୁରୁପୁତ୍ର ଅନ୍ୟ ଧନଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶମାନେ ଜିତିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟଦାୟକ ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୟଙ୍କର ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଯେନ ଵୀରଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରମଭ୍ଯରକ୍ଷତ୍ପରଂତପଃ । ଜୃମ୍ଭିତେ ଚ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନ୍ଯାସାର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମଃ ।। 21
ଏହି ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ବୀର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଧନୁଷ ଅଯୋଗ୍ୟ କରାଯିବାବେଳେ, ଉତ୍ତମ ରାଜା ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵଲୋକଵଶଂକରମ୍। ଭୁଜଙ୍ଗଭୋଗସଦୃଶଂ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତମ୍ ।। 22
ଧର୍ମର ପୁଅ, ଯିଏ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରୁଥିବା, ନାଗର ଗାଠି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାହାର କଲେ।
ଵିତ୍ରାସନଂ ଦାନଵାନାଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ଧନୂରତ୍ନଂ ମହାତେଜା ଜୃମ୍ଭଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ ।। 23
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ସଦା ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ ଟାଣିଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ଯେନ ସଂଗ୍ରାମେ ଭୀମସେନୋଽଜଯତ୍ପୁରା । ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଦ୍ବହୂନେକଃ ସପତ୍ନାଂଶ୍ଚାପି ଦିଗ୍ଜଯେ ।। 24
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୀମସେନ ପୂର୍ବେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ, ଏବଂ ଦିଗ୍ବିଜୟ ସମୟରେ ଏକା ଅନେକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପଛୁଆଇଥିଲେ।
ନିଶମ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍କାରଂ ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ରଣେ ପରେ । ପର୍ଵତସ୍ଯେଵ ଦୀର୍ଣସ୍ଯ ଵିସ୍ଫୋଟମଶନେରିଵ ।। 25
ଏହାର ତାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ଯେପରିକି ବିଜୁଳିରେ ଭାଗିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଲୋକେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି।
ସୈନ୍ଧଵଂ ଯେନ ରାଜାନଂ ଜିତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରାମୃଶତ୍ । ଯେନ କ୍ରୋଧଵଶାଞ୍ଜଘ୍ନେ ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ ।। 26
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ କ୍ରୋଧରେ ସିନ୍ଧୁରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ସୌଗନ୍ଧିକଂ ପୁଷ୍ପଂ ଯେନାଜୈଷୀତ୍ସ ପାଣ୍ଡଵଃ। 0
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ପାଣ୍ଡବ ଦିବ୍ୟ ସୌଗନ୍ଧିକ ଫୁଲ ଜିତିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶଂ ଵଜ୍ରହାଟକଭୂଷିତମ୍ । ଜ୍ଯାପାଶଂ ଧନୁଷସ୍ତସ୍ଯ ଭୀମସେନୋଽଵତାରଯତ୍ ।। 28
ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟର ତାନ ଖୋଲିଦେଲେ, ଯାହାର ତାନ ସୁନା ଓ ହୀରାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଛୁଆଁ ଥିଲା।
ନକୁଲଂ ପୁନରାହୂଯ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଉଵାଚ ଯେନ ସଂଗ୍ରାମେ ସର୍ଵଶତ୍ରୂଞ୍ଜିଘାଂସସି ।। 29
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନକୁଳଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, 'ତୁମେ କେଉଁ ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ?'
ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଞ୍ଜିତଵାନ୍ଯେନ ଶାର୍ଙ୍ଗଗାଣ୍ଡୀଵସନ୍ନିଭମ୍ । ସୁଵର୍ଣଵିକୃତଂ ସାରମିନ୍ଦ୍ରାଯୁଧନିଭଂ ଵରମ୍ ।। 30
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲ, ସେ ଧନୁଷ୍ୟ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଓ ଗାଣ୍ଡୀବ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ଶୋଭାମୟ, ସୁନାରେ ତିଆରି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ପରି ଅଦ୍ଭୁତ।
ତଵାନୁରୂପଂ ସୁକୃତଂ ଚାପମେତଦଲଙ୍କୃତମ୍। ତଦ୍ଵ୍ଯଂସଯିତ୍ଵା ଜ୍ଯାପାଶଂ ନିଧାତୁଂ ଧନୁରାହର ।। 31
ଏହି ଶୋଭାମୟ ଧନୁଷ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହାର ତାନ ଖୋଲି ଏହାକୁ ରଖ।
ଅଜଯତ୍ପଶ୍ଚିମାମାଶାଂ ଧନୁଷା ଯେନ ପାଣ୍ଡଵଃ। ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୋ ମହାବାହୁସ୍ତାମ୍ରାସ୍ଯୋ ମିତଭାଷିତା ।। 32
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାମ୍ର ମୁହଁ ଓ କମ୍ କଥା କହୁଥିବା ସେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଜିତିଥିଲେ।
କୁଲେ ନାସ୍ତି ସମୋ ରୂପେ ଯସ୍ଯେତି ନକୁଲଃ ସ୍ମୃତଃ ।। 33
ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ରୂପରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନାହାନ୍ତି, ଏହିପରି ନକୁଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସହଦେଵଂ ଚ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପୁନର୍ଧର୍ମସୁତୋଽବ୍ରଵୀତ୍। କଲିଙ୍ଗାନ୍ଦ୍ରାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମାଗଧାଂଶ୍ଚାଜିଶୋଭନଃ ।। 34
ସହଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଧର୍ମର ପୁଅ ପୁଣି କହିଲେ, 'ଯିଏ କଳିଙ୍ଗ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଓ ମାଗଧମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ।'
ଯେନୈଵ ଶତ୍ରୂନ୍ସମରେ ଅଧାକ୍ଷୀରରିମର୍ଦନ। ତତ୍ସ୍ରଂସଯିତ୍ଵା ଜ୍ଯାପାଶଂ ନିଧାତୁଂ ଧନୁରାହର ।। 35
ଯେଉଁ ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟର ତାନ ଖୋଲି ଏହାକୁ ରଖ।
ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦକ୍ଷିଣାଚାରୋ ଦିଶଂ ଯେନାଜଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଅପଜ୍ଯମକରୋଦ୍ଵୀରଃ ସହଦେଵସ୍ତଦାଯୁଧମ୍ ।। 36
ଦକ୍ଷିଣ ଆଚରଣର ମାହିରୁ ସହଦେବ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଜିତିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟର ତାନ ଖୋଲିଦେଲେ।
ଦୀପ୍ତାନ୍ଖଣ୍ଡାଂଶ୍ଚ ସୁଦୃଢାନ୍ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍କନକତ୍ସରୂନ୍ । ଵିଵିଧାନ୍କ୍ଷୁରନାରାଚାନ୍ନିସ୍ତ୍ରିଂଶାଂଶ୍ଚ ଶରାନପି । ଆଯୁଧାନି କଲାପାଂଶ୍ଚ ଗଦାଶ୍ଚ ନିଦଧୁଃ ସହ ।। 37
ସେମାନେ ଜଳନ୍ତା ତଳୱାର, ଦୃଢ଼ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ସୁନାର ହାତଲାଗି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ତୀର—ଧାର ତୀର, କାଣ୍ଟା ତୀର, ତିନିମୁହା ତୀର—ତୁଣୀ ଓ ଗଦା ସମେତ ଏକଠି ରଖିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଧର୍ମରାଜଃ ସହଦେଵଂ ପରନ୍ତପଃ। ଆରୁହ୍ଯେମାଂ ଶମୀଂ ଵୀର ନିଧତ୍ସ୍ଵେହାଯୁଧାନି ନଃ ।। 38
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ, ଶତ୍ରୁଦଳନ, ସହଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ବୀର, ଏହି ଶମୀ ଗଛରେ ଚଢ଼ି ଆମ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ଲୁଚାଇ ଦେ।'
ଇଦଂ ଗୋମୃଗମଭ୍ଯାଶେ ଗତସତ୍ଵମଚେତନମ୍ । ଏତଦୁତ୍କୃତ୍ଯ ଵୈ ଵୀର ଧନୂଂପି ପରିଵେଷ୍ଟଯ ।। 39
ଏହି ଗୋଖଟି ନିକଟରେ ଏକ ନିର୍ଜୀବ ମୃତଦେହ ପଡ଼ିଛି; ଏହାକୁ କାଟି, ହେ ବୀର, ଆମ ଧନୁଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏହା ଭିତରେ ମୁଡ଼ି ରଖ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାବାହୁଃ ସହଦେଵୋ ଯଥୋକ୍ତଵତ୍ । ଶମୀମାରୁହ୍ଯ ତ୍ଵରିତୋ ଧନୂଂପି ପରିଵେଷ୍ଟଯତ୍ ।। 40
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଦେବ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା, ସେହିପରି କଲେ; ସେ ତୁରନ୍ତ ଶମୀ ଗଛକୁ ଚଡ଼ି, ଧନୁଷକୁ ସେହି ଗଛରେ ଭଲଭାବେ ଲୁଚାଇ ରଖିଲେ।
ଶୀତଵାତାତପଭଯାଦ୍ଵର୍ପତ୍ରାଣାଯ ଦୁର୍ଜଯଃ। ତାନି ଵୀରୋ ଯଥା ଜାନନ୍ନିରାଵାଧାନି ସର୍ଵଶଃ । ପୁନଃ ପୁନଃ ସୁସଂଵେଷ୍ଟ୍ଯ କୃତ୍ଵା ସୁକୃତମାଵରମ୍ ।। 41
ତାଳ, ପବନ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଅଜୟ ନାୟକ ସହଦେବ ଯେପରି ଭଲଭାବେ ଲୁଚାଇବାକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ଧନୁଷକୁ ପୁଣିପୁଣି ଭଲଭାବେ ପୋତିଲେ ଏବଂ ଏକ ଦୃଢ଼ ଆବରଣ ତିଆରି କଲେ।
ଯତ୍ର ଚାପଶ୍ଯତ ସ ଵୈ ତିରୋଵର୍ପାଣି ଵର୍ପତି। ତତ୍ର ତାନି ଦୃଢୈଃ ପାଶୈଃ ସୁଗାଢଂ ପର୍ଯଵନ୍ଧତ ।। 42
ଯେଉଁଠାରେ ଧନୁଷ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେଠାରେ ସେ ମଜବୁତ ଦୃଢ଼ ଦୂର୍ବଳି ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧିଲେ, ଯାହାଫଳରେ ଧନୁଷ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଲୁଚିଗଲା।
ତତଃ ପରମଦୂରସ୍ଥମୁଞ୍ଛଵୃତ୍ତିକଲେଵରମ୍। ପ୍ରାଯୋପଵେଶନାଚ୍ଛୁଷ୍କଂ ସ୍ନାଯୁଚର୍ମାସ୍ଥିସଂଯୁତମ୍ ।। 43
ତାପରେ, ବହୁତ ଦୂରରୁ ଏକ ଉଠା ହାତପା ଥିବା, ଉପବାସରେ ଶୁଷ୍କ ହୋଇଯାଇଥିବା, ମାଂସ, ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ଯୋଗୁଁ ଗଠିତ ଏକ ମୃତଦେହ ଆଣିଲେ।
ତଚ୍ଚାନୀଯ ଧନୁର୍ମଧ୍ଯେ ନିବବନ୍ଧୁ ପାଣ୍ଡଵାଃ । ଉପାଯକୁଶଲାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଣଦନ୍ତଃ ସମବ୍ରୁଵନ୍ ।। 44
ସେହି ମୃତଦେହକୁ ଆଣି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧନୁଷର ମଧ୍ୟରେ ବାନ୍ଧିଲେ; ସମସ୍ତେ ଚତୁର୍ ଓ ଚତୁର୍ୟୁକ୍ତ ଥିଲେ, ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କଥାହେବା ସହିତ ଏହି କାମ କଲେ।
ଅସ୍ଯ ବଦ୍ଧସ୍ଯ ଦୌର୍ଗନ୍ଧ୍ଯାନ୍ମନୁଷ୍ଯା ଵନଚାରିଣଃ। ଦୂରାତ୍ପରିହରିଷ୍ଯନ୍ତି ସଶଵେଯଂ ଶମୀ ଇତି ।। 45
ଏହି ମୃତଦେହର ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦେଖି, ମଣିଷ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୂରରୁ ଏହି ଶମୀ ଗଛକୁ ଏଡ଼ିଯିବେ, କାରଣ ଏଠାରେ ମୃତଦେହ ରହିଛି।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ରଞ୍ଜୁଭିଃ ସୁକୃତଂ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଵିନିର୍ଵଧ୍ନୀହି ପାଣ୍ଡଵ ।। 46
ତାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ, 'ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସିଧା ଏବଂ ଭଲ ଗଠିତ ଗଠନରେ ଏହିକୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧ।'
ଯାନି ଚାତ୍ର ଵିଶାଲାନି ରୂଢମୂଲାନି ମନ୍ଯସେ। ତେପାମୁପରି ବଧ୍ନୀହି ଇଦଂ ଵିପ୍ରକଲଵରମ୍ ।। 47
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଶାଖା ତୁମେ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଗଭୀର ମୂଳ ଥିବା ଭାବିବ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉପରେ ବାନ୍ଧ; ଏହିପରି ଲୁଚାଇବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେବ।