ସ୍ଵର୍ଭାନଵୀ ସୁତାନେତାନାଯୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ। ଆଯୁଷୋ ନହୁଷଃ ପୁତ୍ରୋ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅ ଥିବା କୁହାଯାଏ। ଆୟୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ନହୁଷ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ଶୂର ଥିଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଶଶାସ ସୁମହଦ୍ଧର୍ମେଣ ପୃଥିଵୀପତେ। ପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍
ନହୁଷ, ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଧର୍ମରେ ଅତି ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ। ସେ ପିତୃ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ନହୁଷଃ ପାଲଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରମଥୋ ଵିଶଃ। ସ ହତ୍ଵା ଦସ୍ଯୁସଂଘାତାନୃଷୀନ୍କରମଦାପଯତ୍
ନହୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ମାରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କଲେ।
ପଶୁଵଚ୍ଚୈଵ ତାନ୍ପୃଷ୍ଠେ ଵାହଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। କାରଯାମାସ ଚେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମଭିଭୂଯ ଦିଵୌକସଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ଭଳି ପିଠିରେ ବୋହାଇଲେ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେଙ୍କୁ ଅଧିକ୍ରମ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦବୀ ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତେଜସା ତପସା ଚୈଵ ଵିକ୍ରମେଣୌଜସା ତଥା। `ଵିଶ୍ଲିଷ୍ଟୋ ନହୁଷଃ ଶପ୍ତଃ ସଦ୍ଯୋ ହ୍ଯଜଗରୋଽଭଵତ୍'। ଯତିଂ ଯଯାତିଂ ସଂଯାତିମାଯାତିମଯତିଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାଙ୍କର ତପ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ବଳରେ ନହୁଷ ଅହଂକାରରେ ଭରିଗଲେ। ଶାପ ପାଇଁ ସେ ତୁରନ୍ତ ସାପରେ ପରିଣତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ—ଯତି, ଯୟାତି, ସଂୟାତି, ଆୟାତି, ମୟାତି ଓ ଧ୍ରୁବ।
ନହୁଷୋ ଜନଯାମାସ ଷଟ୍ ସୁତାନ୍ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ। ଯତିସ୍ତୁ ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମୀଭୂତୋଽଭଵନ୍ମୁନିଃ
ନହୁଷ ଛଅଟି ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯତି ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ମୁନି ହେଲେ।
ଯଯାତିର୍ନାହୁଷଃ ସମ୍ରାଡାସୀତ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ସ ପାଲଯାମାସ ମହୀମୀଜେ ଚ ବହୁଭିର୍ମଖୈଃ
ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ସତ୍ୟବାନ୍ ଶୂର ରାଜା ହେଲେ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କଲେ ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବଡ଼ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା କଲେ।
ଅତିଭକ୍ତ୍ଯା ପିତୄନର୍ଚନ୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଯତଃ ସଦା। ଅନ୍ଵଗୃହ୍ଣାତ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଯଯାତିରପରାଜିତଃ
ସେ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ସଦା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ। ଅଜୟ ଯୟାତି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୟା କଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ। ଦେଵଯାନ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ଥିଲେ। ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଦେଵଯାନ୍ଯାମଜାଯେତାଂ ଯଦୁସ୍ତୁର୍ଵସୁରେଵ ଚ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଶ୍ଚାନୁଶ୍ଚ ପୂରୁଶ୍ଚ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମା ରାଜନ୍ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍। ଜରାମାର୍ଚ୍ଛନ୍ମହାଘୋରାଂ ନାହୁଷୋ ରୂପନାଶିନୀମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ଯୟାତି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ଭୟଙ୍କର ଓ ରୂପକୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଆସିପହଁଚିଲେ।
ଜରାଽଭିଭୂତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ସ ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯଦୁଂ ପୂରୁଂ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଚାନୁଂ ଚ ଭାରତ
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅ—ଯଦୁ, ପୁରୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଯୌଵନେନ ଚରନ୍କାମାନ୍ଯୁଵା ଯୁଵତିଭିଃ ସହ। ବିହର୍ତୁମହମିଚ୍ଛାମି ସାହ୍ଯଂ କୁରୁତ ପୁତ୍ରକାଃ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଯୁବତୀମାନେ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗବିଲାସ କରୁଥିଲି, ଏହି ଆନନ୍ଦ ଆଉ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ପୁଅମାନେ, ଏହାକୁ ସମ୍ଭବ କରିଦିଅ।
ତଂ ପୁତ୍ରୋ ଦୈଵଯାନେଯଃ ପୂର୍ଵଜୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କିଂ କାର୍ଯଂ ଭଵତଃ କାର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଯୌଵନେନ ତେ
ତାପରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ କହିଲେ—ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ତୁମ ପାଇଁ କିଏଉଁ ଉପକାର କରିପାରିବ? ଆମ ପାଇଁ କିଏଉଁ ଉପକାର ହେବ?
ଯଯାତିରବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଵୈ ଜରା ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍। ଯୌଵନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ଚରେଯଂ ଵିଷଯାନହମ୍
ଯୟାତି କହିଲେ, "ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୌବନ ଦେଇ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।"
ଯଜତୋ ଦୀର୍ଘସତ୍ରୈର୍ମେ ଶାପାଚ୍ଚୋଶନସୋ ମୁନେଃ। କାମାର୍ଥଃ ପରିହୀଣୋଽଯଂ ତପ୍ଯେଯଂ ତେନ ପୁତ୍ରକାଃ
ମୋର ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉଶନା ଋଷିଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି; ଏହିଥିରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୋ ପୁଅମାନେ।
ମାମକେନ ଶରୀରେଣ ରାଜ୍ଯମେକଃ ପ୍ରଶାସ୍ତୁ ଵଃ। ଅହଂ ତନ୍ଵାଽଭିନଵଯା ଯୁଵା କାମମଵାପ୍ନୁଯାମ୍
ମୋର ଦେହ ନେଇ, ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର; ମୁଁ ନୂତନ ଯୌବନ ଦେହରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ତେ ନ ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ଯଦୁପ୍ରଭୃତଯୋ ଜରାମ୍। ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ପୂରୁଃ କନୀଯାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର କୌଣସି ପୁଅ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସତ୍ୟବାନ ଓ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁ କହିଲେ,
ରାଜଂଶ୍ଚରାଭିନଵଯା ତନ୍ଵା ଯୌଵନଗୋଚରଃ। ଅହଂ ଜରାଂ ସମାଦାଯ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାସ୍ଯାମି ତେଜ୍ଞଯା
"ହେ ରାଜା, ଆପଣ ନୂତନ ଯୌବନ ଦେହରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲନ୍ତୁ; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତପୋଵୀର୍ଯସମାଶ୍ରଯାତ୍। ସଂଚାରଯାମାସ ଜରାଂ ତଦା ପୁତ୍ରେ ମହାତ୍ମନି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପୌରଵେଣାଥ ଵଯସା ରାଜା ଯୌଵନମାସ୍ଥିତଃ। ଯାଯାତେନାପି ଵଯସା ରାଜ୍ଯଂ ପୂରୁରକାରଯତ୍
ପୁରୁଙ୍କ ଯୌବନ ପାଇ ରାଜା ଯୟାତି ଯୌବନ ଉପଭୋଗ କଲେ; ଯୟାତିଙ୍କ ବୟସ୍ ନେଇ ପୁରୁ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଯଯାତିରପରାଜିତଃ। ସ୍ଥିତଃ ସ ନୃପଶାର୍ଦୂଲଃ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମଃ
ତାପରେ, ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଜୟ ରାଜା ଯୟାତି ବାଘର ଶକ୍ତି ସହିତ ରହିଲେ।
ଯଯାତିରପି ପତ୍ନୀଭ୍ଯାଂ ଦୀର୍ଘକାଲଂ ଵିହୃତ୍ଯ ଚ। ଵିଶ୍ଵାଚ୍ଯା ସହିତୋ ରେମେ ପୁନଶ୍ଚୈତ୍ରରଥେ ଵନେ
ଯୟାତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ କାଟି, ପୁଣି ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଶ୍ୱାଚୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ନାଧ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ତୃପ୍ତିଂ କାମାନାଂ ସ ମହାଯଶାଃ। ଅଵେତ୍ଯ ମନସା ରାଜନ୍ନିମାଂ ଗାଥାଂ ତଦା ଜଗୌ
ସେ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୟାତି ଇଚ୍ଛାରେ କେବେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ମନେ ଆସିଲାପରେ, ରାଜା, ସେ ଏହି ଗୀତି କହିଲେ।
ନ ଜାତୁ କାମଃ କାମାନାମୁପଭୋଗେନ ଶାମ୍ଯତି। ଇଵିଷା କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମେଵ ଭୂଯ ଏଵାଭିଵର୍ଧତେ
ଇଚ୍ଛା କେବେ ଉପଭୋଗରେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଘିଅ ପକାଇ ଆଗୁଣ ଯେପରି ବଢ଼େ, ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ତେଣୁଁ ବଢ଼ିଯାଏ।
ଯତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵ୍ରୀହିଯଵଂ ହିରଣ୍ଯଂ ପଶଵଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ନାଲମେକସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵମିତି ମତ୍ଵା ଶମଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଚାଉଳ, ଯବ, ସୁନା, ଗାଈ, ଓ ଜଣାନୀ ଅଛନ୍ତି—ସେସବୁ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଲୋକ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ବୁଝି, ମନେ ସନ୍ତୋଷ ଧରିବା ଉଚିତ।
ଯଦା ନ କୁରୁତେ ପାପଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କର୍ହିଚିତ୍। କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ବ୍ରହ୍ମ ସଂପଦ୍ଯତେ ତଦା
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଜୀବରେ କେବେ କୌଣସି ପାପ କରେନାହିଁ—କାମରେ, ମନେ, କିମ୍ବା କଥାରେ—ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନ ବିଭେତି ଯଦା ଚାଯଂ ଯଦା ଚାସ୍ମାନ୍ନ ବିଭ୍ଯତି। ଯଦା ନେଚ୍ଛତି ନ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମ ସଂପଦ୍ଯତେ ତଦା
ଯେତେବେଳେ ଏହି ଲୋକ ଭୟ କରେନାହିଁ, ଓ ଅନ୍ୟକୁ ଭୟ ଦେଇନାହିଁ, ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ କରେନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ସେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଇତ୍ଯଵେକ୍ଷ୍ଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ କାମାନାଂ ଫଲ୍ଗୁତାଂ ନୃପ। ସମାଧାଯ ମନୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଜ୍ଜରାଂ ସୁତାତ୍
ଏପରି ଭାବି, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ରାଜା ଇଚ୍ଛାର ତୁଚ୍ଛତା ବୁଝି, ବୁଦ୍ଧିରେ ମନ ସ୍ଥିର କରି, ପୁଅଙ୍କୁ ଦିଆ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଣି ନେଇଲେ।
ତତୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ଯଯାତିରପରାଜିତଃ।' ଦତ୍ଵା ଚ ଯୌଵନଂ ରାଜା ପୂରୁଂ ରାଜ୍ଯେଽଭିଷିଚ୍ଯ ଚ। ଅତୃପ୍ତ ଏଵ କାମାନାଂ ପୂରୁଂ ପୁତ୍ରମୁଵାଚ ହ
ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଅଜୟ ଯୟାତି ଯୌବନ ଫେରାଇ ଦେଇ, ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜା କରି, ଇଚ୍ଛାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ।