ଗୁରୋର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପରିଗୃହ୍ଯାଥ ରାଜପୁତ୍ରୀମନିନ୍ଦିତାମ୍ । ପ୍ରଵଵ୍ରାଜ ମହାବାହୁରର୍ଜୁନଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାମ୍ ।। 26
ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ନିଜେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମହାବାହୁ ଓ ମନୋହର ଅର୍ଜୁନ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ହାତରେ ଧରି ଚାଲିଲେ।
ଜଟିଲୋ ଵଲ୍କଲଧରଃ ଶତତୂଣୀଧନୁର୍ଧରଃ। ସ୍କନ୍ଧେ କୃତ୍ଵା ଵରାରୋହାଂ ବାଲାମାଯତଲୋଚନାମ୍
ଝଟା ବାନ୍ଧି, ବାଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି, ଶତବାଣ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର ଓ ବିସ୍ତୃତ ନୟନ ଥିବା ତାରୁଣୀକୁ କନ୍ଧରେ ଉଠାଇଲେ।
ଆନୀଯ ନଗରାଭ୍ଯାଶମଵାତାରଯଦର୍ଜୁନଃ ।। 27
ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ସହର ନିକଟକୁ ଆଣି, ତଳେ ରଖିଲେ।
ସ ରାଜଧାନୀଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପାର୍ଥିଵୋଽର୍ଜୁନମବ୍ରଵୀତ୍। ଇମାନି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ଆଯୁଧାନି ପରଂତପ। କସ୍ମିନ୍ନ୍ଯାସଯିତଵ୍ଯାନି ଗୁପ୍ତିଶ୍ଚୈଷାଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ ।। 1
ରାଜଧାନୀକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ରାଜା ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମହାବୀର, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ କେଉଁଠି ରଖିବା ଉଚିତ? ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ?'
ସାଯୁଧା ହି ଵଯଂ ତାତ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମଃ ପୁରଂ ଯଦି। ସମୁଦ୍ଵେଗଂ ଜନସ୍ଯାସ୍ଯ କରିଷ୍ଯାମୋ ନ ସଂଶଯଃ ।। 2
'ପୁତ୍ର, ଯଦି ଆମେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏଠାର ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହେବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍। କଥଂ ନାଵିଷ୍କୃତାଃ ସ୍ଯାମୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ମାରିଷ ।। 3
'ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଆମେ କିପରି ଚିହ୍ନଟ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବୁ?'
ଯଦୀଦ.. ଧନୁରାଦାଯ ଚରେମ ସଜନେ ପୁରେ। କ୍ଷିପ୍ର ନଃ ପ୍ରତିଜାନୀଯୁର୍ମନୁଷ୍ଯା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। 4
ଯଦି ଆମେ ଧନୁଷ ନେଇ ସହରରେ ଖୋଲା ଭାବେ ଘୁରିବା, ଲୋକମାନେ ତୁରନ୍ତ ଆମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏକସ୍ମିନ୍ନପି ଵିଜ୍ଞାତେ ସମଯଂ ନୋ ଵ୍ଯତୀତ୍ଯ ଚ । ଭୂଯୋ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ପ୍ରଵିଶେମ ଵନଂ ଵଯମ୍ ।। 5
ଆମ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଜଣେ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନାଯିବା ସହିତ, ଆମେ ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରି ଆଉ ବାରହ ବର୍ଷ ପୁଣିଥରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵାଣି ଶସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯାନ୍ଯତ୍ର ଯତ୍ର ଵା । ପ୍ରଵିଶେମ ପୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଥା ସମ୍ଯକ୍କୃତଂ ଭଵେତ୍ ।। 6
ତେଣୁ ଆମେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠାରେ ଲୁଚାଇଦେବା, ଯାହାଫଳରେ ଆମେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ସବୁଠିକ ଭାବେ ହେବ।
ଅଜାତଶତ୍ରୋର୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୈଵ ମହାଯଶାଃ। ଉଵାଚ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ତମର୍ଜୁନଃ ପରଵୀରହା ।। 7
ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ବିନାଶକାରୀ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇଯଂ ଵନେ ମନୁଷ୍ଯେନ୍ଦ୍ର ମହତୀ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶମୀ। ଭୀମଶାଖା ଦୁରାରୋହା ଶ୍ମଶାନସ୍ଯ ସମୀପତଃ ।। 8
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଏଠି ଅରଣ୍ୟରେ ବଡ଼ ଶମୀ ଗଛ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯାହାର ଡାଳ ଭାରି ମଜବୁତ ଏବଂ ଚଢ଼ିବାକୁ କଷ୍ଟକର, ଶ୍ମଶାନ ନିକଟରେ ଅଛି।
ଉତ୍ପଥେ ଚାପି ଜାତେଯଂ ମନୁଷ୍ଯୈର୍ନ ନିଷେଵ୍ଯତେ । ଵିପୁଲାଽଽକୀର୍ଣଶାଖା ଚ ଵାଯସୈରୁପସେଵିତା ।। 9
ଏହା ପଥର କଢ଼ାରେ ବଢ଼ିଛି, ଲୋକମାନେ ଏଠିକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହାର ଚଉଡ଼ା ଡାଳ ଛିଟିଯାଇଛି ଏବଂ କାଉଆମାନେ ବହୁତ ଆସନ୍ତି।
ସ୍ନେହାନୁବଦ୍ଧାଂ ପଶ୍ଯାମି ଦୁରାରୋହାମିମାଂ ଶମୀମ୍ ।। 10
ମୁଁ ଏହି ଶମୀ ଗଛକୁ ଦେଖୁଛି, ଯାହା ଲତାରେ ଜଡିଯାଇଛି ଏବଂ ଚଢ଼ିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।
ସମୀପେ ଚ ଶ୍ମଶାନସ୍ଯ ଗୃହଂ ନାସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ। ସମାସଜ୍ଯାଯୁଧାନ୍ଯସ୍ଯାଂ ଗଚ୍ଛାମୋ ନଗରଂ ନୃପ ।। 11
ଶ୍ମଶାନ ନିକଟରେ କୌଣସି ଘର ନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ଏଠି; ଚଳ, ଆମେ ଏହି ଗଛରେ ଅସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇ ସହରକୁ ଯିବା।
ନ ଚାସ୍ଯାଂ ଚାରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯାଃ ପାର୍ଥ କେଚନ ।। 12
ଏଠି ଏହି ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଖୋଜିବେ ନାହିଁ, ପୃଥାପୁତ୍ର।
ଧନୁର୍ଭିଃ ପୁରୁଷଂ କୃତ୍ଵା ଚର୍ମକେଶାସ୍ଥିସଂଵୃତମ୍। ଉଦ୍ବନ୍ଧମିଵ କୃତ୍ଵା ଚ ଧନୁର୍ଜ୍ଯାପାଶସଂଵୃତମ୍ । ଅସ୍ଯାମାଯୁଧମାସଜ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମ ନଗରଂ ଵଯମ୍ ।। 13
ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ଏକ ମଣିଷର ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା, ଚର୍ମ, କେଶ ଓ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା, ଧନୁଷ ତାଣି ଯେପରି ଦେଖାଯିବ ସେପରି ବାନ୍ଧିବା; ଏହି ଗଛରେ ଅସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇ ଆମେ ସହରକୁ ଯିବା।
ଏଵଂ ପରିହରିଷ୍ଯନ୍ତି ମନୁଷ୍ଯା ଵନଚାରିଣଃ । ଅତ୍ରୈଵଂ ନାଵବୁଧ୍ଯନ୍ତେ ମନୁଷ୍ଯାଃ କେଚିଦାଯୁଧମ୍ ।। 14
ଏହିପରି ଉପାୟରେ ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠିକୁ ଏଡ଼ିଯିବେ, ଏଠି କେହି ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜାନଂ ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ପ୍ରଚକ୍ରମେ ନିଧାନାଯ ଶଶ୍ତ୍ରାଣାଂ ଭରତର୍ଷଭ ।। 15
ଏପରି କହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଅସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଭାରତବଂଶୀ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଂନହ୍ଯ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚାଚଲୋପମାଃ । ଆଯୁଧାନି କଲାପାଂଶ୍ଚ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶାନତୁଲପ୍ରଭାନ୍ ।। 16
ତାପରେ ପାଞ୍ଚଜଣ, ପାହାଡ଼ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ତୁଣୀ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚମକୁଥିବା ତଳୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ସହଦେଵମୁଵାଚ ହ। ଆରୁହ୍ଯେମାଂ ଶମୀଂ ଵୀର ନିଧତ୍ସ୍ଵେହାଯୁଧାନି ନଃ ।। 17
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସହଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବୀର, ଏହି ଶମୀ ଗଛକୁ ଚଢ଼ି ଆମର ଅସ୍ତ୍ର ଏଠି ଲୁଚାଇଦେ।'
ଇତି ସଂଦିଶ୍ଯ ତଂ ପାର୍ଥଃ ପୁନରେଵ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦାଯୁଧାନୀହ ନିଧାତୁଂ ଭରତର୍ଷଭଃ ।। 18
ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ପାର୍ଥ ପୁଣିଥରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାରତବଂଶୀ, ଏଠି ଅସ୍ତ୍ର ଲୁଚାଇଦିଅ।'
ଯେନ ଦେଵାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ପିଶାଚୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍ । ନିଵାତକଵଚାଂଶ୍ଚାପି ପୌଲୋମାଂଶ୍ଚ ପରଂତପଃ । କାଲକେଯାଂଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧାଷାନ୍ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈକରଥୋଽଜଯତ୍ ।। 19
ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଅଜୟ୍ୟ ନିବାତକବଚ, ପୌଳୋମ, ଭୟଙ୍କର କାଳକେୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକା ରଥରେ ରୁହି ଜିତିଥିଲେ।
ସ୍ଫୀତାଞ୍ଜନପଦାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନଜଯତ୍କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ତଦୁଦଗ୍ରଂ ମହାଘୋରଂ ସପତ୍ନଗଣମୂଦନମ୍। ଅପଜ୍ଯମକରୋତ୍ପାର୍ଥୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଚ ଭଯଂକରମ୍ ।। 20
କୁରୁପୁତ୍ର ଅନ୍ୟ ଧନଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶମାନେ ଜିତିଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟଦାୟକ ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୟଙ୍କର ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଯେନ ଵୀରଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରମଭ୍ଯରକ୍ଷତ୍ପରଂତପଃ । ଜୃମ୍ଭିତେ ଚ ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠେ ନ୍ଯାସାର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମଃ ।। 21
ଏହି ଧନୁଷ ଦ୍ୱାରା ବୀର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ; ଧନୁଷ ଅଯୋଗ୍ୟ କରାଯିବାବେଳେ, ଉତ୍ତମ ରାଜା ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।
ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜାଃ ସର୍ଵଲୋକଵଶଂକରମ୍। ଭୁଜଙ୍ଗଭୋଗସଦୃଶଂ ମଣିକାଞ୍ଚନଭୂଷିତମ୍ ।। 22
ଧର୍ମର ପୁଅ, ଯିଏ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରୁଥିବା, ନାଗର ଗାଠି ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାହାର କଲେ।
ଵିତ୍ରାସନଂ ଦାନଵାନାଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ । ଧନୂରତ୍ନଂ ମହାତେଜା ଜୃମ୍ଭଯାମାସ ପାଣ୍ଡଵଃ ।। 23
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହା ସଦା ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ ଟାଣିଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲାନ୍ଯେନ ସଂଗ୍ରାମେ ଭୀମସେନୋଽଜଯତ୍ପୁରା । ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଦ୍ବହୂନେକଃ ସପତ୍ନାଂଶ୍ଚାପି ଦିଗ୍ଜଯେ ।। 24
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭୀମସେନ ପୂର୍ବେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ, ଏବଂ ଦିଗ୍ବିଜୟ ସମୟରେ ଏକା ଅନେକ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀଙ୍କୁ ପଛୁଆଇଥିଲେ।
ନିଶମ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଵିଷ୍କାରଂ ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ରଣେ ପରେ । ପର୍ଵତସ୍ଯେଵ ଦୀର୍ଣସ୍ଯ ଵିସ୍ଫୋଟମଶନେରିଵ ।। 25
ଏହାର ତାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଶତ୍ରୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୟରେ ପଳାଇଯାଉଥିଲେ, ଯେପରିକି ବିଜୁଳିରେ ଭାଗିଯାଇଥିବା ପାହାଡ଼ର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି ଲୋକେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି।
ସୈନ୍ଧଵଂ ଯେନ ରାଜାନଂ ଜିତ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରାମୃଶତ୍ । ଯେନ କ୍ରୋଧଵଶାଞ୍ଜଘ୍ନେ ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ ।। 26
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ କ୍ରୋଧରେ ସିନ୍ଧୁରାଜାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ଏବଂ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।
ଦିଵ୍ଯଂ ସୌଗନ୍ଧିକଂ ପୁଷ୍ପଂ ଯେନାଜୈଷୀତ୍ସ ପାଣ୍ଡଵଃ। 0
ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ପାଣ୍ଡବ ଦିବ୍ୟ ସୌଗନ୍ଧିକ ଫୁଲ ଜିତିଥିଲେ।