କାରୂଷମଥ ଶର୍ଯାତିଂ ତଥା ଚୈଵାଷ୍ଟମୀମିଲାମ୍। ପୃଷ୍ଟଧ୍ରଂ ନଵମଂ ପ୍ରାହୁଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମପରାଯଣମ୍
ତାପରେ କାରୂଷ, ଶର୍ୟାତି ଏବଂ ଅଷ୍ଟମ ଇଲିଳା; ପ୍ରଷ୍ଢ୍ରକୁ ନବମ କୁହାଯାଏ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ନାଭାଗାରିଷ୍ଟଦଶମାନ୍ମନୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ। ପଞ୍ଚାଶତ୍ତୁ ମନୋଃ ପୁତ୍ରାସ୍ତଥୈଵାନ୍ଯେଽଭଵନ୍କ୍ଷିତୌ
ନାଭାଗ ଏବଂ ଅରିଷ୍ଟ ମନୁଙ୍କ ଦଶମ ପୁଅ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ; ମନୁଙ୍କ ମୋଟ ପଞ୍ଚାଶିଜଣ ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଥିଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଭେଦାତ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵିନେଶୁରିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ପୁରୂରଵାସ୍ତତୋ ଵିଦ୍ଵାନିଲାଯାଂ ସମପଦ୍ଯତ
ପରସ୍ପର ବିରୋଧ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଏହାପରେ ଇଲାଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରୁରବା ଜନ୍ମିଲେ।
ସା ଵୈ ତସ୍ଯାଭଵନ୍ମାତା ପିତା ଚୈଵେତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ତ୍ରଯୋଦଶ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପାନଶ୍ନନ୍ପୁରୂରଵାଃ
ସେ ତାଙ୍କର ମାତା ଓ ପିତା ଉଭୟ ଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ପୁରୁରବା ସମୁଦ୍ରର ତେରଟି ଦ୍ୱୀପ ଅଧିକାର କଲେ।
ଅମାନୁଷୈର୍ଵୃତଃ ସତ୍ଵୈର୍ମାନୁଷଃ ସନ୍ମହାଯଶାଃ। ଵିପ୍ରୈଃ ସ ଵିଗ୍ରହଂ ଚକ୍ରେ ଵୀର୍ଯୋନ୍ମତ୍ତଃ ପୁରୂରଵାଃ
ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ମାନବ ପୁରୁରବା ଅମାନବ ପ୍ରଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ; ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅହଂକାରୀ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ବିବାଦ କଲେ।
ଜହାର ଚ ସ ଵିପ୍ରାଣାଂ ରତ୍ନାନ୍ଯୁତ୍କ୍ରୋଶତାମପି। ସନତ୍କୁମାରସ୍ତଂ ରାଜନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦୁପେତ୍ଯ ହ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ରତ୍ନ ଛିଣିନେଲେ; ଏହାପରେ, ହେ ରାଜା, ସନତ୍କୁମାର ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ତାଙ୍କଠାରେ ଆସିଲେ।
ଅନୁଦର୍ଶଂ ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାନ୍ନ ଚାପ୍ଯସୌ। ତତୋ ମହର୍ଷିଭିଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୈଃ ସଦ୍ଯଃ ଶପ୍ତୋ ଵ୍ଯନଶ୍ଯତ
ସେ ତାପରେ ଅନୁଦର୍ଶ ନାମକ କ୍ରିୟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେଠାରେ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ଲୋଭାନ୍ଵିତୋ ବଲମଦାନ୍ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞୋ ନରାଧିପଃ। ସ ହି ଗନ୍ଧର୍ଵଲୋକସ୍ଥାନୁର୍ଵଶ୍ଯା ସହିତୋ ଵିରାଟ୍
ଲୋଭ ଓ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ରାଜା ନିଜ ହୁଷ ହାରାଇଦେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ବିରାଟ ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକରେ ରହିଗଲେ।
ଆନିନାଯ କ୍ରିଯାର୍ଥେଽଗ୍ନୀନ୍ଯଥାଵଦ୍ଵିହିତାଂସ୍ତ୍ରିଧା। ଷଟ୍ ସୁତା ଜଜ୍ଞିରେ ଚୈଲାଦାଯୁର୍ଧୀମାନମାଵସୁଃ
ସେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାରର ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିଲେ। ଚୈଳରୁ ଛଅଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଆୟୁ, ଧୀମାନ, ଅମାବସୁ,
ଦୃଢାଯୁଶ୍ଚ ଵନାଯୁଶ୍ଚ ଶତାଯୁଶ୍ଚୋର୍ଵଶୀସୁତାଃ। ନହୁଷଂ ଵୃଦ୍ଧଶର୍ମାଣଂ ରଜିଂ ଗଯମନେନସମ୍
ଦୃଢ଼ାୟୁ, ବନାୟୁ ଓ ଶତାୟୁ—ଏହେଁମାନେ ଉର୍ବଶୀଙ୍କର ପୁଅ। ତାପରେ ନହୁଷ, ବୃଦ୍ଧଶର୍ମା, ରଜି, ଗୟା ଓ ଅନେନସ।
ସ୍ଵର୍ଭାନଵୀ ସୁତାନେତାନାଯୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍ପ୍ରଚକ୍ଷତେ। ଆଯୁଷୋ ନହୁଷଃ ପୁତ୍ରୋ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଅ ଥିବା କୁହାଯାଏ। ଆୟୁଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ନହୁଷ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସତ୍ୟବାନ୍ ଶୂର ଥିଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଶଶାସ ସୁମହଦ୍ଧର୍ମେଣ ପୃଥିଵୀପତେ। ପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଗନ୍ଧର୍ଵୋରଗରାକ୍ଷସାନ୍
ନହୁଷ, ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଧର୍ମରେ ଅତି ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ। ସେ ପିତୃ, ଦେବତା, ଋଷି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ନହୁଷଃ ପାଲଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରମଥୋ ଵିଶଃ। ସ ହତ୍ଵା ଦସ୍ଯୁସଂଘାତାନୃଷୀନ୍କରମଦାପଯତ୍
ନହୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ମାରି, ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କଲେ।
ପଶୁଵଚ୍ଚୈଵ ତାନ୍ପୃଷ୍ଠେ ଵାହଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। କାରଯାମାସ ଚେନ୍ଦ୍ରତ୍ଵମଭିଭୂଯ ଦିଵୌକସଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ପଶୁମାନଙ୍କ ଭଳି ପିଠିରେ ବୋହାଇଲେ। ସେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେଙ୍କୁ ଅଧିକ୍ରମ କରି, ଇନ୍ଦ୍ର ପଦବୀ ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତେଜସା ତପସା ଚୈଵ ଵିକ୍ରମେଣୌଜସା ତଥା। `ଵିଶ୍ଲିଷ୍ଟୋ ନହୁଷଃ ଶପ୍ତଃ ସଦ୍ଯୋ ହ୍ଯଜଗରୋଽଭଵତ୍'। ଯତିଂ ଯଯାତିଂ ସଂଯାତିମାଯାତିମଯତିଂ ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାଙ୍କର ତପ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ବଳରେ ନହୁଷ ଅହଂକାରରେ ଭରିଗଲେ। ଶାପ ପାଇଁ ସେ ତୁରନ୍ତ ସାପରେ ପରିଣତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ—ଯତି, ଯୟାତି, ସଂୟାତି, ଆୟାତି, ମୟାତି ଓ ଧ୍ରୁବ।
ନହୁଷୋ ଜନଯାମାସ ଷଟ୍ ସୁତାନ୍ପ୍ରିଯଵାଦିନଃ। ଯତିସ୍ତୁ ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ବ୍ରହ୍ମୀଭୂତୋଽଭଵନ୍ମୁନିଃ
ନହୁଷ ଛଅଟି ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ଯତି ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ମୁନି ହେଲେ।
ଯଯାତିର୍ନାହୁଷଃ ସମ୍ରାଡାସୀତ୍ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ସ ପାଲଯାମାସ ମହୀମୀଜେ ଚ ବହୁଭିର୍ମଖୈଃ
ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ସତ୍ୟବାନ୍ ଶୂର ରାଜା ହେଲେ। ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କଲେ ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବଡ଼ ୱେଦିକ କ୍ରିୟା କଲେ।
ଅତିଭକ୍ତ୍ଯା ପିତୄନର୍ଚନ୍ଦେଵାଂଶ୍ଚ ପ୍ରଯତଃ ସଦା। ଅନ୍ଵଗୃହ୍ଣାତ୍ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଯଯାତିରପରାଜିତଃ
ସେ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ସଦା ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ। ଅଜୟ ଯୟାତି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଦୟା କଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ। ଦେଵଯାନ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ ଥିଲେ। ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଦେବୟାନୀ ଓ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଦେଵଯାନ୍ଯାମଜାଯେତାଂ ଯଦୁସ୍ତୁର୍ଵସୁରେଵ ଚ। ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଶ୍ଚାନୁଶ୍ଚ ପୂରୁଶ୍ଚ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଯାଂ ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ଦେବୟାନୀଙ୍କୁ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ ଓ ପୁରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମା ରାଜନ୍ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍। ଜରାମାର୍ଚ୍ଛନ୍ମହାଘୋରାଂ ନାହୁଷୋ ରୂପନାଶିନୀମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ଯୟାତି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଧର୍ମରେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି ଭୟଙ୍କର ଓ ରୂପକୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଆସିପହଁଚିଲେ।
ଜରାଽଭିଭୂତଃ ପୁତ୍ରାନ୍ସ ରାଜା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। ଯଦୁଂ ପୂରୁଂ ତୁର୍ଵସୁଂ ଚ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଂ ଚାନୁଂ ଚ ଭାରତ
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅ—ଯଦୁ, ପୁରୁ, ତୁର୍ବସୁ, ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଯୌଵନେନ ଚରନ୍କାମାନ୍ଯୁଵା ଯୁଵତିଭିଃ ସହ। ବିହର୍ତୁମହମିଚ୍ଛାମି ସାହ୍ଯଂ କୁରୁତ ପୁତ୍ରକାଃ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଯୁବତୀମାନେ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗବିଲାସ କରୁଥିଲି, ଏହି ଆନନ୍ଦ ଆଉ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ପୁଅମାନେ, ଏହାକୁ ସମ୍ଭବ କରିଦିଅ।
ତଂ ପୁତ୍ରୋ ଦୈଵଯାନେଯଃ ପୂର୍ଵଜୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। କିଂ କାର୍ଯଂ ଭଵତଃ କାର୍ଯମସ୍ମାକଂ ଯୌଵନେନ ତେ
ତାପରେ ଦେବୟାନୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ କହିଲେ—ମୋର ଯୁବାବସ୍ଥା ତୁମ ପାଇଁ କିଏଉଁ ଉପକାର କରିପାରିବ? ଆମ ପାଇଁ କିଏଉଁ ଉପକାର ହେବ?
ଯଯାତିରବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଵୈ ଜରା ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍। ଯୌଵନେନ ତ୍ଵଦୀଯେନ ଚରେଯଂ ଵିଷଯାନହମ୍
ଯୟାତି କହିଲେ, "ମୋର ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମର ଯୌବନ ଦେଇ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।"
ଯଜତୋ ଦୀର୍ଘସତ୍ରୈର୍ମେ ଶାପାଚ୍ଚୋଶନସୋ ମୁନେଃ। କାମାର୍ଥଃ ପରିହୀଣୋଽଯଂ ତପ୍ଯେଯଂ ତେନ ପୁତ୍ରକାଃ
ମୋର ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉଶନା ଋଷିଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା, ମୋର ଇଚ୍ଛା ଶକ୍ତି କମିଯାଇଛି; ଏହିଥିରେ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ମୋ ପୁଅମାନେ।
ମାମକେନ ଶରୀରେଣ ରାଜ୍ଯମେକଃ ପ୍ରଶାସ୍ତୁ ଵଃ। ଅହଂ ତନ୍ଵାଽଭିନଵଯା ଯୁଵା କାମମଵାପ୍ନୁଯାମ୍
ମୋର ଦେହ ନେଇ, ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର; ମୁଁ ନୂତନ ଯୌବନ ଦେହରେ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ତେ ନ ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣନ୍ଯଦୁପ୍ରଭୃତଯୋ ଜରାମ୍। ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ପୂରୁଃ କନୀଯାନ୍ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ତାଙ୍କର କୌଣସି ପୁଅ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ସତ୍ୟବାନ ଓ ଛୋଟ ପୁଅ ପୁରୁ କହିଲେ,
ରାଜଂଶ୍ଚରାଭିନଵଯା ତନ୍ଵା ଯୌଵନଗୋଚରଃ। ଅହଂ ଜରାଂ ସମାଦାଯ ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥାସ୍ଯାମି ତେଜ୍ଞଯା
"ହେ ରାଜା, ଆପଣ ନୂତନ ଯୌବନ ଦେହରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲନ୍ତୁ; ମୁଁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରି ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବି।"
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତପୋଵୀର୍ଯସମାଶ୍ରଯାତ୍। ସଂଚାରଯାମାସ ଜରାଂ ତଦା ପୁତ୍ରେ ମହାତ୍ମନି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।