ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଜାତିସଂପନ୍ନା ନାମ୍ନାଽହଂ ଵ୍ରତଚାରିଣୀ
ମୁଁ ଜନ୍ମରେ ଏବଂ ନାମରେ ଏକ ଦାସୀ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯୋ ରକ୍ଷିତାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଭୁଜିଷ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଭାରତ । ଏକପତ୍ନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚୈତା ଇତି ଲୋକସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଦାସୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି, କେତେକ ଦାସୀ ମାଲିକା ହେବାକୁ ପାରନ୍ତି, ଏହି ମହିଳାମାନେ ଏକମାତ୍ର ପତି ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରହନ୍ତି— ଏହି ଅନୁଭବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ।
ସାଽହଂ ବ୍ରୁଵାଣା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ କୁଶଲା କେଶକର୍ମଣି। ପ୍ରମଦାହରିକା ଲୋକେ ପୁରୁଷାଣାଂ ପ୍ରଵାସିନାମ୍
ମୁଁ କହିବି ଯେ ମୁଁ ଏକ ଦାସୀ, କେଶ ଗଠନରେ ଦକ୍ଷ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଜଣେ ସାଥୀ, ଏବଂ ଦୂରରେ ଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିହ୍ନାଯାଇଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଵୈ ଗେହେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପରିଚାରିକା। ଉଷିତାଽସ୍ମୀତି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୃଷ୍ଟା ରାଜ୍ଞା ଚ ଭାରତ। ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା ଚରିଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ମୁଁ କହିବି, ରାଜା ପଚାରିଲେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘରରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦାସୀ ଭାବେ ରହିଥିଲି; ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରିଛ, ମୁଁ ସ୍ଵୟଂ ନିୟମ ରଖି ଚାଲିବି।
ନାହଂ ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ଭରା ରାଜଵେଶ୍ମନି। କୃତ୍ଵା ଚୈଵ ସଦା ରକ୍ଷାଂ ଵ୍ରତେନୈଵ ନରାଧିପ
ମୁଁ ସେଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ, କାରଣ ରାଜମହଳରେ ରହିବା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ; ମୁଁ ସଦା ନିଜ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି, ରାଜା।
ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥାସ୍ଯେ ରାଜଭାର୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ । ସା ରକ୍ଷିଷ୍ଯତି ମାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ମା ତେ ଭୂଦ୍ଦୁଃଖମୀଦୃଶମ୍
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ମହାରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ସେବା କରିବି; ସେ ମୋତେ ଆସିଲେ ସୁରକ୍ଷା ଦେବେ— ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ନାହିଁ।
ଅଥ ଗୁପ୍ତା ଚରିଷ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମାଭିସ୍ତତ୍ର ତସ୍ଥୁଷୀ। ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିହରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ତୁମେମାନେ ମୋତେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଯଥାଯଥି ଚାଲିବି— ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଏବଂ ଏପରି ମୁଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।
ଯଥା ନୋ ଦୁର୍ହୃଦଃ ପାପା ଭଵନ୍ତି ସୁଖିନଃ ପୁନଃ। କୁର୍ଯାସ୍ତଥା ତ୍ଵଂ କଲ୍ଯାଣି ଲକ୍ଷଯେଯୁର୍ନ ତେ ଜନାଃ
ଯେପରି ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦ ହୋଇଥିଲେ ଆଉ ଖୁସି ହେବାକୁ ପାରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ ଯେ, ଲୋକେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ।
କଲ୍ଯାଣଂ ଭାଷସେ କୃଷ୍ଣେ ଯଥା କୌଲେଯକୀ ତଥା। ନ ପାପମଭିଜାନାସି ସାଧ୍ଵୀ ସାଧୁଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତା
ତୁମେ ଭଲ କଥା କହୁଛ, କୃଷ୍ଣେ, କୁଳ ଗୋତ୍ରର ମହିଳା ଯେପରି; ତୁମେ କେହି ଦୁଷ୍ଟ କାମ ଜାଣନାହିଁ, ନିଜ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଅଛ।
କର୍ମାଣ୍ଯୁକ୍ତାନି ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯାନି ତାନି ଚରିଷ୍ଯଥ। ମମ ଚାପି ଯଥା ବୁଦ୍ଧିରୁଚିତା ହି ଵିନିଶ୍ଚଯାତ୍
ତୁମେମାନେ ଯେ କାମ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଇଛ, ସେଗୁଡିକ କରିବେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବୁଝିବା ଓ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତି ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି।
ପୁରୋହିତୋଽଯମସ୍ମାକମଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ରକ୍ଷତୁ। ସୂତପୌରୋଗଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ନିଵେଶନେ
ଆମ ପୁରୋହିତ ଅଗ୍ନି ଉପାସନା ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ରଥଚାଳକ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରରେ।
ଇନ୍ଦ୍ରସେନମୁଖାଶ୍ଚେମେ ରଥାନାଦାଯ କେଵଲାନ୍ । ଯାନ୍ତୁ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଶୀଘ୍ରମିତି ମେ ଵର୍ତତେ ମତିଃ
ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ଆଗୁଆ ହୋଇ, ଏହି ଲୋକମାନେ ରଥ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ— ଏହି ମୋ ଚିନ୍ତା।
ଇମାଶ୍ଚ ନାର୍ଯୋ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚ ପରିଚାରିକା । ପାଞ୍ଚାଲାନେଵ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ସୂତପୌରୋଗଵୈଃ ସହ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦାସୀମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ରଥଚାଳକ ଓ ଗୋପମାନେ ସହିତ ପଞ୍ଚାଳ ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ସର୍ଵୈରପି ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାଃ । ଅର୍ଧରାତ୍ରେ ମହାତ୍ମାନୋ ଭିକ୍ଷାଦାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନପି। ଗତା ହ୍ଯସ୍ମାନପାହାଯ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵୈତଵନାଦିତି
ସମସ୍ତେ କହିବା ଉଚିତ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚିହ୍ନିପାରିବା ନାହିଁ; ଆଧା ରାତିରେ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ଦାନ ନେଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ କର୍ମାଣ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ଧୌମ୍ଯମାମନ୍ତ୍ରଯାମାସୁଃ ସ ଚ ତାନ୍ମନ୍ତ୍ରମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ଏକାଏକା ନିଜ କାମ ବିଭାଜନ କରି, ସମସ୍ତେ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଲେ, ତାହାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ତାନନ୍ଵଶାତ୍ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵଧର୍ମଵିଶେଷଵିତ୍ । ଧୌମ୍ଯଃ ପୁରୋହିତୋ ରାଜନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭାନ୍
ଧୌମ୍ୟ, ଧର୍ମରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନୀତି ଜ୍ଞାନୀ, ପୁରୋହିତ, ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ— ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ— ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଵିଦିତଂ ଵୈ ଯଥା ସର୍ଵଂ ଲୋକେ ଵୃତ୍ତମିଦଂ ନୃପ। ଵିଦିତେ ଚାପି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁହୃଦ୍ଭିରନୁରାଗତଃ
ରାଜା, ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଛି ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା; ଏବଂ ଏହି ଜଣାଯାଇଲା ପରେ, ମିତ୍ରମାନେ ପ୍ରେମରେ ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ଅତୋଽହମଭିଵକ୍ଷ୍ଯାମି ହେତୁମାତ୍ରଂ ନିବୋଧତ। ହନ୍ତେମାଂ ରାଜଵସତିଂ ରାଜପୁତ୍ରା ବ୍ରଵୀମି ଵଃ। ଯଥା ରାଜକୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚରନ୍ପ୍ରୋଷ୍ଯ ନ ରିଷ୍ଯତି
ଏହିପରି ମୁଁ ଏବେ କହିବି; କାରଣ ଶୁଣ; ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି କିପରି ରାଜମହଳରେ ରହିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ରହିଲା ପରେ କେହି କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦୁର୍ଵାସମେଵ କୌରଵ୍ଯ ଜାତେନ କୁରୁଵେଶ୍ମନି । ଅମାନିତେନ ମାନାର୍ହ ଗୂଢେନ ପରିଵତ୍ସରମ୍
କୌରବ୍ୟ, ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ପରି, କୁରୁ ଘରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଏକ ମାନ୍ୟତା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି, ଏକ ବର୍ଷ ଅପରିଚିତ ଭାବରେ ଲୁଚି ରହିବା ଉଚିତ।
ଦିଷ୍ଟଦ୍ଵାରୋ ଲଭେଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ରାଜସ୍ଵେଷୁ ନ ଵିଶ୍ଵସେତ୍। ନ ଚାନୁଶିଷ୍ଯାଦ୍ରାଜାନମପୃଚ୍ଛନ୍ତଂ କଦାଚନ
ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ରାଜାମାନେ ଉପରେ କେବେ ବି ଆସ୍ଥା ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏବଂ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କରିନଥିଲେ କେବେ ବି ତାଙ୍କୁ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ତୂଷ୍ଣୀଂ ତ୍ଵେନମୁପାସୀତ କାଲେ ସମଭିପୂଜଯେତ୍
ସେ ଚୁପଚାପ ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଯଥାସମୟରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅସୂଯନ୍ତି ହି ରାଜାନୋ ଜନାନନୃତଵାଦିନଃ। ତଥୈଵ ଚାଵମନ୍ଯନ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରିଣଂ ଵାଦିନଂ ମୃଷା
ରାଜାମାନେ ଝୁଠ କଥା କହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଅସନ୍ତୋଷ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଭାବେ, ଝୁଠ କଥା କହୁଥିବା ପରାମର୍ଶଦାତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅବମାନନା କରିଥାନ୍ତି।
ଵିଦିତେ ଚାସ୍ଯ କୁର୍ଵୀତ କାର୍ଯାଣି ସୁଲଘୂନ୍ଯପି। ଏଵଂ ଵିଚରତୋ ରାଜ୍ଞି ନ କ୍ଷତିର୍ଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜଣା ପରେ, ସେ ଅତି ସାଧାରଣ କାମ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଭାବେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ କେବେ ବି କ୍ଷତି ହୋଇବା ନାହିଁ।
ପାଣ୍ଡଵାଗ୍ନିରଯଂ ଲୋକେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରମଯୋ ମହାନ । ଭର୍ତା ଗୋପ୍ତା ଚ ଭୂତାନାଂ ରାଜା ପୁରୁଷଵିଗ୍ରହଃ
ଏହି ପାଣ୍ଡବ ଏହି ଜଗତରେ ଅଗ୍ନି ପରି, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରର ମିଶ୍ରଣ ଭାବରେ ବଡ଼; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ ଓ ରକ୍ଷକ, ମାନବ ରୂପରେ ରାଜା।
ସର୍ଵାତ୍ମନା ଵର୍ତମାନଂ ଯଥା ଦୋଷୋ ନ ସଂସ୍ପୃଶେତ୍ । ରାଜାନମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ତସ୍ଯ ଵୃତ୍ତଂ ନିବୋଧତ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଚାଲିବା ଦ୍ୱାରା, କୌଣସି ଦୋଷ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରିବ ନାହିଁ; ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା କରିଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ଶୁଣ।
କ୍ଷତ୍ରିଯଂ ଚୈଵ ସର୍ପଂ ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚ ବହୁଶ୍ରୁତମ୍ । ନାଵମନ୍ଯେତ ମେଧାଵୀ କୃଶାନପି କଦାଚନ
ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ବି କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସାପ ଓ ବେଦରେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କମ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଏତତ୍ରଯଂ ଚ ପୁରୁଷଂ ନିର୍ଦହେଦଵମାନିତମ୍। ରାଜା ତସ୍ମାଦ୍ବୁଧୈର୍ନିତ୍ଯଂ ପୂଜନୀଯଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଏହି ତିନିଜଣ ଅବମାନିତ ହେଲେ ଏକ ମଣିଷକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି; ତେଣୁ ରାଜାକୁ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନାତିଵର୍ତେତ ମର୍ଯାଦାଂ ପୁରୁଷୋ ରାଜସଂମତଃ। ଵ୍ଯଵହାରଂ ପୁନର୍ଲୋକେ ମର୍ଯାଦାଂ ପଣ୍ଡିତା ଵିଦୁଃ
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ଜୁରିତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସମାଜରେ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଏହି ସୀମାକୁ ନୀତି ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ନ ହି ପୁତ୍ରଂ ନ ନପ୍ତାରଂ ନ ଭ୍ରାତରମରିନ୍ଦମ। ସମତିକ୍ରାନ୍ତମର୍ଯାଦଂ ପୂଜଯନ୍ତି ପରାଧିପାଃ
ଶତ୍ରୁ ଜୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ରାଜାମାନେ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର କିମ୍ବା ଭାଇକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଗଚ୍ଛନ୍ନପି ପରାଂ ଭୂତିଂ ଭୂମିପାଲନିଯୋଜିତଃ। ଜାତ୍ଯନ୍ଧ ଇଵ ମନ୍ଯେତ ମର୍ଯାଦାମନୁଚିନ୍ତଯନ୍
ଭୂମିର ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବଡ଼ ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଜନ୍ମାନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ପରି ସୀମାକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।