ପାଣ୍ଡଵେନ ହ୍ଯହଂ ତାତ ଅଶ୍ଵେଷ୍ଵଧିକୃତଃ ପୁରା। ଇତି ତସ୍ଯ ପୁରେ ଛନ୍ନଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ମହୀପତେ । ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିହରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ାର ଦେଖାଶୁଣାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲି; ଏହି ଭଳି ଭିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ନଗରରେ ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ରହିବି। ଏହି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।
ନକୁଲେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଧର୍ମରାଜୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ। ବୃହସ୍ପତିସମୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନଯେନୋଶନସା ସମଃ
ନକୁଳ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମରାଜ ବୃହସ୍ପତି ପରି ବୁଦ୍ଧି ଓ ଉଶନା ପରି ନୀତିରେ ସମ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମନ୍ତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ନୀତଃ ପଥ୍ଯେଷୁ ପରିନିଷ୍ଠିତଃ । ସୁପ୍ରଣୀତଃ ସୁମାର୍ଗସ୍ଥୋ ରାଜତନ୍ତ୍ରମଵାପ ଯଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ନିୟମିତ ଆଚରଣରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅନୁସୂତ ହୋଇ, ସଠିକ ଦିଗରେ ଚାଲି, ସେ ରାଜନୀତିର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ନ ଚାସ୍ଯ ସ୍ଖଲିତଂ କିଂଚିଦ୍ଦଦୃଶୁସ୍ତଦ୍ଵିଦୋ ଜନାଃ। ସୁନୀତିଜ୍ଞଶ୍ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ
ଏହି ବିଷୟରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖିନାହାନ୍ତି; ସେ ନୀତିରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ସାହସୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପରାମର୍ଶରେ ଦକ୍ଷ।
ଅଧିକୋ ମାତୁରସ୍ମାକଂ କୁନ୍ତ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯତମଃ ସଦା। ସହଦେଵ କଥଂ କର୍ମ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ କରିଷ୍ଯସି। କିଂ ଵା ତ୍ଵଂ ତାତ କୁର୍ଵାଣଃ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋ ଵିଚରିଷ୍ଯସି
ମା' କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପ୍ରତି ସେ ସବୁବେଳେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; ସହଦେବ, ତୁମେ କିପରି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା? କିମ୍ବା, ପୁଆ, ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି କାମ କରି ଚୁପଚାପ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଡ଼ିବା?
ଗୋସଙ୍ଖ୍ଯାତା ଭଵିଷ୍ଯାମି ଵିରାଟସ୍ଯେତି ରୋଚଯେ। ପ୍ରତିଭୋକ୍ତା ଚ ଦୋଗ୍ଧା ଚ ସଙ୍ଖ୍ଯାନକୁଶଲୋ ଗଵାମ୍। ତନ୍ତ୍ରୀପାଲେତି ମେ ନାମ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଭିରାଟଙ୍କ ଗାଁଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିବା ପାଇଁ ଚିହ୍ନିତ ହେବାକୁ ଚାହେଁ; ମୁଁ ଖାଇବା ଦେଇବି ଓ ଦୁଧ ଦୋହିବି, ଗାଁ ଗଣନାରେ ଦକ୍ଷ; ମୋର ନାମ 'ତନ୍ତ୍ରୀପାଳ' ଭାବରେ ସ୍ୱୟଂ ଘୋଷିତ ହେବ।
ଅଯୋଗା ବହୁଲାଃ ପୁଷ୍ଟାଃ କ୍ଷୀରଵତ୍ଯୋ ବହୁପ୍ରଜାଃ । ନିଷ୍ପନ୍ନସତ୍ତ୍ଵାଃ ସୁଭୃତା ହ୍ଯପେତଜ୍ଵରକିଲ୍ଵିଷାଃ
ଗାଁଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଧରେ ପ୍ରଚୁର, ଅନେକ ଶିଶୁ ଥିବା; ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ସ୍ୱଭାବର, ଭଲ ରଖାଯାଇଛି, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।
ଦୃଷ୍ଟଚୋରଭଯା ନିତ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଧିଵ୍ଯାଘ୍ରଵିଵର୍ଜିତାଃ । ଗାଵଃ ସୁସହିତା ରାଜନ୍ନିରୁଦ୍ଵିଗ୍ନା ନିରାମଯଃ
ରାଜା, ଗାଁଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ଚୋର ଓ ଭୟରୁ ନିରାପଦ, ରୋଗ କିମ୍ବା ବାଘରୁ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ, ଭଲ ରଖାଯାଇଛି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ସ୍ୱସ୍ଥ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯା ଗୁପ୍ତା ଵିରାଟନଗରେ ତଦା। ନିପୁଣତ୍ଵଂ ଚରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରୀତିରତ୍ର ପରା ହି ମେ
ସେ ସମୟରେ, ମୁଁ ଭିରାଟ ନଗରରେ ଗାଁଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷା କରିବି; ଏଠି ମୋର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇବି, କାରଣ ଏହି କାମ ପାଇଁ ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରେମ।
ଅହଂ ହି ଭଵତା ଗୋଷୁ ପ୍ରହିତଃ ସତତ ପୁରା। ତତ୍ର ମେ କୌଶଲଂ ସର୍ଵମନୁବଦ୍ଧଂ ଵିଶାଂପତେ
ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋତେ ସବୁବେଳେ ଗାଁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଅଥିଲ; ଏହି କାମରେ ମୋର ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷତା ଜଡିତ, ରାଜା।
ଲକ୍ଷଣଂ ଚରିତଂ ଚୈଵ ଗଵାଂ ଯଚ୍ଚାପି ମଙ୍ଗଲମ୍ । ସତ୍ସର୍ଵଂ ମେ ସୁଵିଦିତମନ୍ଯଚ୍ଚାପି ଵିଶାଂପତେ
ଗାଁର ଚିହ୍ନ, ଆଚରଣ, ଏବଂ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସମସ୍ତ ମୁଁ ଭଲ ଭାବେ ଜାଣିଛି, ରାଜା, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ କଥା ମଧ୍ୟ।
ଵୃଷଭାନପି ଜାନାମି ରାଜନ୍ପୂଜିତଲକ୍ଷଣାନ୍। ଯେଷାଂ ମୂତ୍ରମୁପାଘ୍ରାଯ ଅପି ଵନ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରସୂଯତେ
ରାଜା, ମୁଁ ପୂଜିତ ଚିହ୍ନ ଥିବା ବୃଷଭମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିଛି; ଯାହାଙ୍କ ମୁତ୍ର ଘ୍ରାଣ କରିଲେ ଅନ୍ୟ ଗାଁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭବତୀ ହୁଏ।
ସୋଽହମେଵଂ ଚରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରୀତିରତ୍ର ପରା ହି ମେ। ଵିରାଟନଗରେ ଗୂଢୋ ରଂସ୍ଯେଽହଂ ତେନ କର୍ମଣା
ମୁଁ ଏଭଳି କାମ କରିବି, କାରଣ ଏଠିରେ ମୋର ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରେମ; ଭିରାଟ ନଗରରେ ଚୁପଚାପ ରହି, ଏହି କାମରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ତୋଷଯିଷ୍ଯେ ଚ ରାଜାନାଂ ମା ଭୂଚ୍ଚିନ୍ତା ତଵାନଘ । ନ ଚ ମାଂ ଵେତ୍ସ୍ଯତି ପରସ୍ତତ୍ତେ ରୋଚତୁ ପାର୍ଥିଵ। ଇତ୍ଯେତଦ୍ଵଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିଚରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି; ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହା ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗୁ; ଏହିପରି ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ମୁଁ ଯେପରି କହିଛି, ସେପରି ଚାଲିବି।
କେନାତ୍ର କର୍ମଣା କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ ଵିଚରିଷ୍ଯତି। ନ ହି କିଂଚିଦ୍ଵିଜାନାତି କର୍ମ କର୍ତୁଂ ଯଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଏଠି କୃଷ୍ଣା ଦ୍ରୌପଦୀ କେଉଁ କାମ କରି ଚାଲିବେ? କାରଣ ସେ ଜନାନୀମାନେ କରୁଥିବା କାମର କିଛି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ମାଲ୍ଯାଗନ୍ଧାନଲଙ୍କାରାନ୍ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଏତାନ୍ଯେଵାଭିଜାନାତି ଯଥାଜାତା ଚ ଭାମିନୀ
ସେ କେବଳ ମାଳା, ସୁଗନ୍ଧ, ଆଭୂଷଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ ଜାଣିଛି, ଯେପରି ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଜନାନୀ।
ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗା କଥଂ ନୁ ଵିଚରିଷ୍ଯତି। ଇଯଂ ତୁ ନଃ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସୀ
ଏହି ପତିବ୍ରତା, ଅତି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା କିପରି ଚାଲିବେ? ସେ ଆମ ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ।
ମାତେଵ ପରିପାଲ୍ଯା ଚ ପୂଜ୍ଯା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ସ୍ଵସେଵ ଚ । ସୁକୁମାରୀ ସୁଶୀଲା ଚ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ । କଥଂ ଵତ୍ସ୍ଯତି କଲ୍ଯାଣୀ ଵିରାଟନଗରେ ସତୀ
ମା' ପରି ରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ଜେଷ୍ଠା ଭଉଣୀ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ, ସୁକୁମାରୀ ଓ ସୁଶୀଳା, ରାଜକନ୍ୟା ଏବଂ ମହିମାମୟୀ; ଏହି କଳ୍ୟାଣୀ ସତୀ କିପରି ଭିରାଟ ନଗରରେ ବାସ କରିବେ?
ଅହଂ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ଵୃତୋ ଭଵ ପାର୍ଥିଵ। ଯଥା ତେ ମତ୍କୃତେ ଶୋକୋ ନ ଭଵେନ୍ନୃପତେ ଶୃଣୁ। ଯଥା ତୁ ମାଂ ନ ଜାନନ୍ତି ଯତ୍କରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ଏଠି ବାସ କରିବି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର; ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୁଅ, ରାଜା; ମୋ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଶୁଣ; କିପରି ମୁଁ କାମ କରିବି ଯେପରି ମୋତେ କେହି ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଛନ୍ନା ଵତ୍ସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯନ୍ମାଂ ନ ଵିଜାନନ୍ତି କେଚନ। ଵୃତ୍ତଂ ତଚ୍ଚ ସମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଶର୍ମ ତେସ୍ତୁ ଵିଶାଂପତେ
ମୁଁ ଚୁପଚାପ ବାସ କରିବି, ଯେପରି ମୋତେ କେହି ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ କଣ କରିବି ତାହା ତୁମକୁ କହିବି, ଯେପରି ତୁମେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେବା, ରାଜା।
ସୈରନ୍ଧ୍ରୀଜାତିସଂପନ୍ନା ନାମ୍ନାଽହଂ ଵ୍ରତଚାରିଣୀ
ମୁଁ ଜନ୍ମରେ ଏବଂ ନାମରେ ଏକ ଦାସୀ, ଏବଂ ନିୟମିତ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।
ସୈରନ୍ଧ୍ର୍ଯୋ ରକ୍ଷିତାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଭୁଜିଷ୍ଯାଃ ସନ୍ତି ଭାରତ । ଏକପତ୍ନ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚୈତା ଇତି ଲୋକସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯଃ
ଦାସୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହନ୍ତି, କେତେକ ଦାସୀ ମାଲିକା ହେବାକୁ ପାରନ୍ତି, ଏହି ମହିଳାମାନେ ଏକମାତ୍ର ପତି ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରହନ୍ତି— ଏହି ଅନୁଭବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଚଳିତ।
ସାଽହଂ ବ୍ରୁଵାଣା ସୈରନ୍ଧ୍ରୀ କୁଶଲା କେଶକର୍ମଣି। ପ୍ରମଦାହରିକା ଲୋକେ ପୁରୁଷାଣାଂ ପ୍ରଵାସିନାମ୍
ମୁଁ କହିବି ଯେ ମୁଁ ଏକ ଦାସୀ, କେଶ ଗଠନରେ ଦକ୍ଷ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ଜଣେ ସାଥୀ, ଏବଂ ଦୂରରେ ଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିହ୍ନାଯାଇଛି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଵୈ ଗେହେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପରିଚାରିକା। ଉଷିତାଽସ୍ମୀତି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପୃଷ୍ଟା ରାଜ୍ଞା ଚ ଭାରତ। ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା ଚରିଷ୍ଯାମି ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ମୁଁ କହିବି, ରାଜା ପଚାରିଲେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘରରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦାସୀ ଭାବେ ରହିଥିଲି; ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ପଚାରିଛ, ମୁଁ ସ୍ଵୟଂ ନିୟମ ରଖି ଚାଲିବି।
ନାହଂ ତତ୍ର ଭଵିଷ୍ଯାମି ଦୁର୍ଭରା ରାଜଵେଶ୍ମନି। କୃତ୍ଵା ଚୈଵ ସଦା ରକ୍ଷାଂ ଵ୍ରତେନୈଵ ନରାଧିପ
ମୁଁ ସେଠାରେ ରହିବି ନାହିଁ, କାରଣ ରାଜମହଳରେ ରହିବା ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ; ମୁଁ ସଦା ନିଜ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି, ରାଜା।
ସୁଦେଷ୍ଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥାସ୍ଯେ ରାଜଭାର୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍ । ସା ରକ୍ଷିଷ୍ଯତି ମାଂ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ମା ତେ ଭୂଦ୍ଦୁଃଖମୀଦୃଶମ୍
ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ମହାରାଣୀ ସୁଦେଷ୍ଣାଙ୍କ ସେବା କରିବି; ସେ ମୋତେ ଆସିଲେ ସୁରକ୍ଷା ଦେବେ— ତୁମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ନାହିଁ।
ଅଥ ଗୁପ୍ତା ଚରିଷ୍ଯାମି ଯୁଷ୍ମାଭିସ୍ତତ୍ର ତସ୍ଥୁଷୀ। ଇତ୍ଯେଵଂ ଵଃ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିହରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ତୁମେମାନେ ମୋତେ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ଯଥାଯଥି ଚାଲିବି— ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଏବଂ ଏପରି ମୁଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।
ଯଥା ନୋ ଦୁର୍ହୃଦଃ ପାପା ଭଵନ୍ତି ସୁଖିନଃ ପୁନଃ। କୁର୍ଯାସ୍ତଥା ତ୍ଵଂ କଲ୍ଯାଣି ଲକ୍ଷଯେଯୁର୍ନ ତେ ଜନାଃ
ଯେପରି ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦ ହୋଇଥିଲେ ଆଉ ଖୁସି ହେବାକୁ ପାରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ ଯେ, ଲୋକେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ।
କଲ୍ଯାଣଂ ଭାଷସେ କୃଷ୍ଣେ ଯଥା କୌଲେଯକୀ ତଥା। ନ ପାପମଭିଜାନାସି ସାଧ୍ଵୀ ସାଧୁଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତା
ତୁମେ ଭଲ କଥା କହୁଛ, କୃଷ୍ଣେ, କୁଳ ଗୋତ୍ରର ମହିଳା ଯେପରି; ତୁମେ କେହି ଦୁଷ୍ଟ କାମ ଜାଣନାହିଁ, ନିଜ ବ୍ରତରେ ଦୃଢ଼ ଅଛ।
କର୍ମାଣ୍ଯୁକ୍ତାନି ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯାନି ତାନି ଚରିଷ୍ଯଥ। ମମ ଚାପି ଯଥା ବୁଦ୍ଧିରୁଚିତା ହି ଵିନିଶ୍ଚଯାତ୍
ତୁମେମାନେ ଯେ କାମ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଇଛ, ସେଗୁଡିକ କରିବେ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବୁଝିବା ଓ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତି ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି।