ଯଥୈତାନି ଵିଶିଷ୍ଟାନି ସ୍ଵସ୍ଯାଂ ଜାତ୍ଯାଂ ଵୃକୋଦର
ଏହି ସମସ୍ତ ନିଜ ଜାତିରେ ଯେପରି ଅଲଗା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ବୃକୋଦର।
ସୋଯମିନ୍ଦ୍ରାଦନଵମୋ ଵାସୁଦେଵାଚ୍ଚ ଭାରତ । ଉଷିତ୍ଵା ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵ୍ରତେ ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହେଁ, ଓ ଭାରତ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଗୃହରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ରହି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିୟମରେ ଲଗ୍ନ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଵାପ ଚାସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵସଂମତଃ । କ୍ଷିପ୍ରଂ ଚାଣୁ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ
ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ହୋଇ ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଦର, ଶୀଘ୍ର, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଦୃଢ଼, ଓ କଥା କହିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତୋ ମହୀମ୍। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଵିନାଶାଯ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯାଯ ଚ
ଦେବମାନ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ସେ ପୁନି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଲେ, ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ନାଶ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୟ ପାଇଁ।
ଯଂ ମନ୍ଯେ ଦ୍ଵାଦଶଂ ରୁଦ୍ରମାଦିତ୍ଯାନାଂ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍ । ଵସୂନାଂ ନଵମଂ ମନ୍ଯେ ଗିରୀଣାମଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶ ରୁଦ୍ର, ତ୍ରୟୋଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ନବମ ବସୁ, ଓ ଅଷ୍ଟମ ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଗଣନା କରେ।
ଯସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୌ ସମୌ ବାହୂ ଜ୍ଯାଘାତେନ କିଣୀକୃତୌ । ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ସଵ୍ଯଶ୍ଚ ବାହୂ ଅନଡୁହୋ ଯଥା
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଲମ୍ବା ଓ ସମାନ ବାହୁ, ଧନୁର ତାଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ, ବଳଦର ବାହୁ ପରି।
ତଲାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରାଭ୍ଯୁଚିତୌ ନାଗରାଜକରୋପମୌ । ପୀନୌ ପରିଘସଙ୍କାଶୌ ମୃଦୁତାମ୍ରତଲୌ ଶୁଭୌ
ତାଳ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଗ୍ରାସ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ, ନାଗରାଜଙ୍କର ହାତ ପରି, ମୋଟ ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି, ମୃଦୁ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ୟ ତାଳ, ଶୁଭ୍ର।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଗୁଡାକେଶୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ । ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ କିରୀଟୀ ଵାନରଧ୍ଵଜଃ
ଶ୍ୟାମ, ଯୁବକ, ଗୁଡାକେଶ, ଦେଖିବାକୁ ରୂପବାନ ଏହି ପାଣ୍ଡବ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା, ମୁକୁଟଧାରୀ, ବାନର ଧ୍ୱଜବାହୀ।
କିଂରୂପଧାରୀ କିଂକର୍ମା କିଂଚେଷ୍ଟଃ କିଂପରାଯଣଃ। ବୀଭତ୍ସୁର୍ଭୀମଧନ୍ଵା ଚ କିଂ କରିଷ୍ଯତି ଚାର୍ଜୁନଃ । କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ରମତେ କେନ କର୍ମଣା
ସେ କେମିତି ରୂପ ନେଇଛି, କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, କେମିତି ଚଳାଚଳ, କେମିତି ଲକ୍ଷ୍ୟ? ଭୀମ ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ କଣ କରିବେ? କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛନ୍ତି?
ଇମୌ କିଣୀକୃତୌ ବାହୂ ଜ୍ଯାଘାତତଲପୀଡନାତ୍। ନିତ୍ଯଂ କଞ୍ଚୁକସଂଛନ୍ନୌ ନାନ୍ଯଥା ଗୋପ୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ଧନୁର ତାଣରେ ଚିହ୍ନିତ ଏହି ବାହୁ, ସଦା କଞ୍ଚୁକରେ ଢାକା, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବିନାହିଁ।
କିଂ ତୁ କାର୍ଯଵଶାଦେତଦାଚରିଷ୍ଯାମି କୁତ୍ସିତମ୍
ତଥାପି, କାର୍ଯ୍ୟର ଦବାବରେ, ମୁଁ ଏହି ଅପମାନଜନକ କାମ କରିବି।
ବାହୂ ମେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଲାଞ୍ଛନଲକ୍ଷିତୌ । ଜ୍ଯାଘାତେନ ମହାନ୍ତୌ ମେ ଗୂହିତୁଂ ନାନ୍ଯଥୋତ୍ସହେ
ମୋ ବାହୁ, ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ଧନୁର ତାଣରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇପାରିବିନାହିଁ।
ଉଭୌ କମ୍ବୂ ପ୍ରତୀମୁଚ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲେ ପରିପାତୁକେ । ଵେଣୀକୃତଶିରା ଭୂତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯାମି ବୃହନ୍ନଲା
ଦୁଇ ବାହୁରେ କମ୍ବୁ ପିନ୍ଧି, କୁଣ୍ଡଳ ପରିଧାନ କରି, ଚୁଲିକୁ ବେଣୀ କରି, ମୁଁ ବୃହନ୍ନଳା ହେବି।
ପଠନ୍ନାଖ୍ଯାଯିକାଂ ନାମ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵେନ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପ୍ରଜାନାଂ ସମୁଦାଚାରଂ ବହୁନର୍ମକୃତଂ ଵଦନ୍ । ରମଯିଷ୍ଯାମି ରାଜାନମନ୍ଯଂ ଚାନ୍ତଃପୁରେ ଜନମ୍
ମୁଁ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାରୀ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି କଥା ପଢିବି, ବହୁ ମଜା ଓ ଲୋକର ଆଚାର କହି, ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତଃପୁର ଲୋକମାନେ ଖୁସି କରିବି।
ନୃତ୍ତଂ ଗୀତଂ ଚ ଵାଦିତ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ତଥା । ଶିକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ଵିରାଟନଗରେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ରାଜା, ମୁଁ ଭିରାଟ ନଗରର ଜନନୀମାନେଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖେଇବି।
ସ୍ତ୍ରୀଭାଵସମୁଦାଚାରାନ୍ନୃତ୍ତଗୀତକଥାଶ୍ରଯୈଃ। ଛାଦଯିଷ୍ଯାମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମାଯଯାଽଽତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ରାଜା, ମୁଁ ଜନନୀମାନେଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନୁସରି, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଚରିତ୍ରକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିବି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଗେହେଽସ୍ମିନ୍ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପରିଚାରିକା। ଉଷିତାଽସ୍ମୀତି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସଂମତା
ମୁଁ କହିବି ଯେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘରରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସେବାରେ ରହିଥିଲି, ଏବଂ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲା।
ଉର୍ଵଶ୍ଯାଶ୍ଚାପି ଶାପେନ ପ୍ରାପ୍ତୋସ୍ମି ନୃପ ଷଣ୍ଡତାମ୍। ଶକ୍ରପ୍ରସାଦାନ୍ମୁକ୍ତୋଽହଂ ଵର୍ଷାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତ୍ରଯୋଦଶାତ୍। ଇତ୍ଯେତନ୍ମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିଚରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ରାଜା, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଷଣ୍ଡ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ତେରୋଟି ବର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେବି; ଏହିପରି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।
ଏତେନ ଵିଧିନା ଛନ୍ନଃ କୃତକେନ ଯଥା ନଲଃ। ଵିହରିଷ୍ଯାମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିରାଟସ୍ଯ ପୁରେ ସୁଖମ୍
ନଳ ଯେପରି ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ରହିଥିଲେ, ଏହି ଭଳି ମୁଁ ଭିରାଟ ନଗରରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବି, ରାଜା।
ଵାସୁଦେଵସମୋ ଲୋକେ ଯଶସା ଵିକ୍ରମେଣ ଚ। ସୋଯଂ ରାଜ୍ଯେ ଵିରାଟସ୍ଯ ଭଵନେ ଭରତର୍ଷଭଃ
ଯିଏ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରି କୀର୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ସମ, ସେ ଭାରତବଂଶୀ ଏବେ ଭିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ଦୁର୍ଗରେ ବାସ କରିବେ।
ମେରୁଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଦିତ ଇଵ ଵସନ୍ଵଜ୍ରୋଣ ମୁଷ୍ଟିନା। ଆଖ୍ଯାତା ଷଣ୍ଡକୋସ୍ମୀତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ହି ପାତକଂ
ମେରୁ ପର୍ବତ ମেঘରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ପରି, ମୁଁ ଷଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେବି; ଏହା ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଯଦିଓ ଏହା ଦୁଃଖଦ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପୁରୁଷପ୍ରଵୀରସ୍ତଥାର୍ଜୁନୋ ଧର୍ମାମୃତାଂ ଵରିଷ୍ଠଃ। ଵାକ୍ଯଂ ତଥାସୌ .... ଭୂଯୋ ନୃପୋଽପରଂ ଭ୍ରାତର...ବଭାଷେ
ଏଭଳି କହି, ପୁରୁଷମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମର ଅମୃତରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନି କଥା କହିଲେ, ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଭାଇ କଥା କହିଲେ।
କିଂକର୍ମା କିଂସମାଚାରୋ ନକୁଲୋଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି। ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ଶୂରଶ୍ଚ ଦର୍ଶନୀଯଃ ସୁଖୋଚିତଃ
ନକୁଳ କଣ କାମ କରିବେ, କଣ ଆଚରଣ ଅନୁସରିବେ? ସେ ସୁକୁମାର, ଶୂର, ଦେଖିବାକୁ ଭଲ ଓ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ।
ଅଦୁଃଖାର୍ହଶ୍ଚ ବାଲଶ୍ଚ ଲାଲିତଶ୍ଚାପି ନିତ୍ଯଶଃ । ସୋଯମାର୍ତଶ୍ଚ ଶାନ୍ତଶ୍ଚ କିଂ ନୁ ରୋଚଯତାତ୍ତ୍ଵିହ
ସେ କଷ୍ଟର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅପରିପକ୍ୱ ଓ ସଦା ଲାଡ଼ିଆ; ଏବେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଶାନ୍ତ ଅଛନ୍ତି—ଏଠାରେ ସେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
କିଂ ତ୍ଵଂ ନକୁଲ କୁର୍ଵାଣସ୍ତସ୍ଯ ତାତ ଚରିଷ୍ଯସି। କର୍ମ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯେ ତସ୍ଯ ମହୀପତେଃ
ନକୁଳ, ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ରାଜାଙ୍କ ସେବାରେ କଣ କାମ ନିବାହିବ? ଆମକୁ କହ, ତୁମେ କଣ କାମ ଚୟନ କରିଛ।
ଅଶ୍ଵାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଵିରାଟସ୍ଯେତି ମେ ମତିଃ। ଦାମଗ୍ରନ୍ଥୀତି ନାମ୍ନାଽହଂ କର୍ମୈତତ୍ସୁପ୍ରିଯଂ ମମ
ମୋ ମନରେ ଅଛି, ମୁଁ ଭିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ପ୍ରଧାନ ହେବି। ମୋ ନାମ 'ଗ୍ରନ୍ଥି' ହେବ, ଏହି କାମ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ।
ଦାମଗ୍ନନ୍ଥୀ ପରିଜ୍ଞାତଃ କୁଶଲୋ ଦାମକର୍ମଣି । ନ ମାଂ ପରିଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଜନା ଜାତ୍ଵିହ କର୍ହିଚିତ୍
ଗ୍ରନ୍ଥି ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଶୁଣାରେ ଦକ୍ଷ, ଏଠାରେ କେହି ମୋତେ ଅପମାନ କରିବେ ନାହିଁ।
କୁଶଲୋତ୍ସ୍ମ୍ଯଶ୍ଵଶିକ୍ଷାଯାଂ ତଥୈଵାଶ୍ଵଚିକିତ୍ସନେ। ପ୍ରିଯାଶ୍ଚ ସତତଂ ମେଽଶ୍ଵାଃ କୁରୁରାଜା ଯଥା ତଵ
ମୁଁ ଘୋଡ଼ା ଶିକ୍ଷା ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ଦକ୍ଷ, ଘୋଡ଼ା ମୋତେ ସଦା ପ୍ରିୟ, କୁରୁରାଜା, ତୁମେ ଯେପରି ଘୋଡ଼ାକୁ ଭଲପାଉଛ।
ନ ମାଂ ପରିଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କିଶୋରା ଵଡଵାସ୍ତଥା । ନ ଦୁଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପୃଷ୍ଠେ ଧୁରି ଚ ମଦ୍ଗତାଃ
ଯୁବା ଘୋଡ଼ା ଓ ମାଦିନୀ ମୋତେ ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ, ମୋ ଦେଖାଶୁଣାରେ ରହିଥିବା ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟାୟ କରିବେ ନାହିଁ।
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ଚ ମାଂ କେଚିଦ୍ଵିରାଟନଗରେ ଜନାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିହରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ଭିରାଟ ନଗରରେ କେହି ମୋତେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେଙ୍କୁ ମୁଁ ଏଭଳି କହିବି ଓ ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।