ସଂଶୁଶ୍ରୁଵେ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯସ୍ତମର୍ଥଂ ଚକାର ହ। ତସ୍ମୈ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପାଯ ହୁତାଶାଯ ମହାଯଶାଃ । ଵିଜିତ୍ଯୈକରଥେନେନ୍ଦ୍ରଂ ହତ୍ଵା ପନ୍ନଗରାକ୍ଷସାନ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଏବଂ ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପୀ ଅଗ୍ନିକୁ, ଏହି ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ରଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରି ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ତୁ ଦେଵାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନେକରଥୋଽଜଯତ୍। ସ ଭୀମଧନ୍ଵା ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ ପାଣ୍ଡଵଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ଏକା ରଥରେ ଦେବତା ଓ ମାନବମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ ଭୀମବାହୁ, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ କଣ ଅସମ୍ଭବ?
ଆଶୀଵିଷସମସ୍ପର୍ଶୋ ନାଗାନାମିଵ ଵାସୁକିଃ । ଦୃଷ୍ଟୀଵିଷ ଇଵାହୀନାମଗ୍ନିସ୍ତେଜସ୍ଵିନାମିଵ
ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି ପରି, ଯାହାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ବିଷ ପରି, ଅହିମାନେ ଦୃଷ୍ଟିର ବିଷ ପରି, ତେଜସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି—
ସମୁଦ୍ର ଇଵ ସିନ୍ଧୂନାଂ ଶୈଲାନାଂ ହିମଵାନିଵ। ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ବଲିର୍ଯଥା
ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ପରି, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମାଳୟ ପରି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଳି ପରି—
ସୁପ୍ରତୀକୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଗ୍ଯାନାଂ ତୁରଗୋ ଯଥା। କୁବେର ଇଵ ଯକ୍ଷାଣାଂ ମୃଗାଣାଂ କେସରୀ ଯଥା
ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଜ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରଗ, ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ—
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଦୈତ୍ଯାନାମିଵ ଶମ୍ବରଃ । ରୁଦ୍ରାଣାମିଵ କାପାଲୀ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବଲଵତାମିଵ
ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦଶମୁଖ ରାବଣ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶମ୍ବର, ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାପାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ—
ରୋଷାମର୍ଷସମାଯୁକ୍ତୋ ଭୁଜଙ୍ଗାନାଂ ଚ ତକ୍ଷକଃ । ଵାଯୁଵେଗବଲୋଦ୍ଧୃତୋ ଗରୁଡଃ ପତତାମିଵ
କ୍ରୋଧ ଓ ଅପମାନରେ ଭରିଥିବା, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ଯେପରି, ଓ ପତନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡୁଥିବା ଗରୁଡ ଯେପରି।
ତପତାମିଵ ଚାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଥା। ହ୍ରଦାନାମିଵ ପାତାଲଂ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ନର୍ଦତାମିଵ
ଜଳାନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେପରି, ହ୍ରଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାତାଳ ଯେପରି, ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଦଳ ଯେପରି।
ଆଯୁଧାନାଂ ଵରୋ ଵଜ୍ରଃ କକୁଦ୍ମାଂଶ୍ଚ ଗଵାଂ ଵରଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ନାଗାନାଂ ହସ୍ତିଷ୍ଵୈରାଵତୋ ଯଥା
ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଳଦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏଇରାବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିଯାଣାମଧିକୋ ଭାର୍ଯା ଚ ସୁହୃଦାଂ ଵରା। ଗିରୀଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ମେରୁର୍ଦେଵାନାଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ଗ୍ରହାଣାଂ ପ୍ରଵରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସରସାଂ ମାନସୋ ଯଥା
ପୁଅ ପ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁହୃଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁସୂଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ହ୍ରଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାନସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଥୈତାନି ଵିଶିଷ୍ଟାନି ସ୍ଵସ୍ଯାଂ ଜାତ୍ଯାଂ ଵୃକୋଦର
ଏହି ସମସ୍ତ ନିଜ ଜାତିରେ ଯେପରି ଅଲଗା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ବୃକୋଦର।
ସୋଯମିନ୍ଦ୍ରାଦନଵମୋ ଵାସୁଦେଵାଚ୍ଚ ଭାରତ । ଉଷିତ୍ଵା ପଞ୍ଚ ଵର୍ଷାଣି ସହସ୍ରାକ୍ଷସ୍ଯ ଵେଶ୍ମନି। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଵ୍ରତେ ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂଵରଃ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କମ୍ ନୁହେଁ, ଓ ଭାରତ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଗୃହରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ରହି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନିୟମରେ ଲଗ୍ନ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଵାପ ଚାସ୍ତ୍ରମସ୍ତ୍ରଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵସଂମତଃ । କ୍ଷିପ୍ରଂ ଚାଣୁ ଵିଚିତ୍ରଂ ଚ ଧ୍ରୁଵଂ ଚ ଵଦତାଂ ଵରଃ
ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ହୋଇ ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଲାଭ କଲେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଦର, ଶୀଘ୍ର, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅଦ୍ଭୁତ, ଦୃଢ଼, ଓ କଥା କହିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯାଗତୋ ମହୀମ୍। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଵିନାଶାଯ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଜଯାଯ ଚ
ଦେବମାନ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ସେ ପୁନି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଲେ, ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ନାଶ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୟ ପାଇଁ।
ଯଂ ମନ୍ଯେ ଦ୍ଵାଦଶଂ ରୁଦ୍ରମାଦିତ୍ଯାନାଂ ତ୍ରଯୋଦଶମ୍ । ଵସୂନାଂ ନଵମଂ ମନ୍ଯେ ଗିରୀଣାମଷ୍ଟମଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶ ରୁଦ୍ର, ତ୍ରୟୋଦଶ ଆଦିତ୍ୟ, ନବମ ବସୁ, ଓ ଅଷ୍ଟମ ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଗଣନା କରେ।
ଯସ୍ଯ ଦୀର୍ଘୌ ସମୌ ବାହୂ ଜ୍ଯାଘାତେନ କିଣୀକୃତୌ । ଦକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ସଵ୍ଯଶ୍ଚ ବାହୂ ଅନଡୁହୋ ଯଥା
ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଲମ୍ବା ଓ ସମାନ ବାହୁ, ଧନୁର ତାଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ, ବଳଦର ବାହୁ ପରି।
ତଲାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରାଭ୍ଯୁଚିତୌ ନାଗରାଜକରୋପମୌ । ପୀନୌ ପରିଘସଙ୍କାଶୌ ମୃଦୁତାମ୍ରତଲୌ ଶୁଭୌ
ତାଳ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳିର ଗ୍ରାସ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ, ନାଗରାଜଙ୍କର ହାତ ପରି, ମୋଟ ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି, ମୃଦୁ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ୟ ତାଳ, ଶୁଭ୍ର।
ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଗୁଡାକେଶୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ । ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵା ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ କିରୀଟୀ ଵାନରଧ୍ଵଜଃ
ଶ୍ୟାମ, ଯୁବକ, ଗୁଡାକେଶ, ଦେଖିବାକୁ ରୂପବାନ ଏହି ପାଣ୍ଡବ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ, ଶ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା, ମୁକୁଟଧାରୀ, ବାନର ଧ୍ୱଜବାହୀ।
କିଂରୂପଧାରୀ କିଂକର୍ମା କିଂଚେଷ୍ଟଃ କିଂପରାଯଣଃ। ବୀଭତ୍ସୁର୍ଭୀମଧନ୍ଵା ଚ କିଂ କରିଷ୍ଯତି ଚାର୍ଜୁନଃ । କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ରମତେ କେନ କର୍ମଣା
ସେ କେମିତି ରୂପ ନେଇଛି, କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, କେମିତି ଚଳାଚଳ, କେମିତି ଲକ୍ଷ୍ୟ? ଭୀମ ଧନୁର୍ଧର ଅର୍ଜୁନ କଣ କରିବେ? କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛନ୍ତି?
ଇମୌ କିଣୀକୃତୌ ବାହୂ ଜ୍ଯାଘାତତଲପୀଡନାତ୍। ନିତ୍ଯଂ କଞ୍ଚୁକସଂଛନ୍ନୌ ନାନ୍ଯଥା ଗୋପ୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ଧନୁର ତାଣରେ ଚିହ୍ନିତ ଏହି ବାହୁ, ସଦା କଞ୍ଚୁକରେ ଢାକା, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବିନାହିଁ।
କିଂ ତୁ କାର୍ଯଵଶାଦେତଦାଚରିଷ୍ଯାମି କୁତ୍ସିତମ୍
ତଥାପି, କାର୍ଯ୍ୟର ଦବାବରେ, ମୁଁ ଏହି ଅପମାନଜନକ କାମ କରିବି।
ବାହୂ ମେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଲାଞ୍ଛନଲକ୍ଷିତୌ । ଜ୍ଯାଘାତେନ ମହାନ୍ତୌ ମେ ଗୂହିତୁଂ ନାନ୍ଯଥୋତ୍ସହେ
ମୋ ବାହୁ, ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ଧନୁର ତାଣରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇପାରିବିନାହିଁ।
ଉଭୌ କମ୍ବୂ ପ୍ରତୀମୁଚ୍ଯ କୁଣ୍ଡଲେ ପରିପାତୁକେ । ଵେଣୀକୃତଶିରା ଭୂତ୍ଵା ଭଵିଷ୍ଯାମି ବୃହନ୍ନଲା
ଦୁଇ ବାହୁରେ କମ୍ବୁ ପିନ୍ଧି, କୁଣ୍ଡଳ ପରିଧାନ କରି, ଚୁଲିକୁ ବେଣୀ କରି, ମୁଁ ବୃହନ୍ନଳା ହେବି।
ପଠନ୍ନାଖ୍ଯାଯିକାଂ ନାମ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵେନ ପୁନଃ ପୁନଃ । ପ୍ରଜାନାଂ ସମୁଦାଚାରଂ ବହୁନର୍ମକୃତଂ ଵଦନ୍ । ରମଯିଷ୍ଯାମି ରାଜାନମନ୍ଯଂ ଚାନ୍ତଃପୁରେ ଜନମ୍
ମୁଁ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାରୀ ଭାବରେ ପୁନିପୁନି କଥା ପଢିବି, ବହୁ ମଜା ଓ ଲୋକର ଆଚାର କହି, ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ତଃପୁର ଲୋକମାନେ ଖୁସି କରିବି।
ନୃତ୍ତଂ ଗୀତଂ ଚ ଵାଦିତ୍ରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଚ ଵିଵିଧଂ ତଥା । ଶିକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରାଜନ୍ଵିରାଟନଗରେ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ରାଜା, ମୁଁ ଭିରାଟ ନଗରର ଜନନୀମାନେଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଦିବ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିଖେଇବି।
ସ୍ତ୍ରୀଭାଵସମୁଦାଚାରାନ୍ନୃତ୍ତଗୀତକଥାଶ୍ରଯୈଃ। ଛାଦଯିଷ୍ଯାମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମାଯଯାଽଽତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ରାଜା, ମୁଁ ଜନନୀମାନେଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନୁସରି, ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଚରିତ୍ରକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିବି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଗେହେଽସ୍ମିନ୍ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପରିଚାରିକା। ଉଷିତାଽସ୍ମୀତି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ସଂମତା
ମୁଁ କହିବି ଯେ, ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘରରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସେବାରେ ରହିଥିଲି, ଏବଂ ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଥିଲା।
ଉର୍ଵଶ୍ଯାଶ୍ଚାପି ଶାପେନ ପ୍ରାପ୍ତୋସ୍ମି ନୃପ ଷଣ୍ଡତାମ୍। ଶକ୍ରପ୍ରସାଦାନ୍ମୁକ୍ତୋଽହଂ ଵର୍ଷାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ତ୍ରଯୋଦଶାତ୍। ଇତ୍ଯେତନ୍ମେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିଚରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା
ରାଜା, ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଷଣ୍ଡ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ତେରୋଟି ବର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ମୁକ୍ତ ହେବି; ଏହିପରି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି।
ଏତେନ ଵିଧିନା ଛନ୍ନଃ କୃତକେନ ଯଥା ନଲଃ। ଵିହରିଷ୍ଯାମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିରାଟସ୍ଯ ପୁରେ ସୁଖମ୍
ନଳ ଯେପରି ଗୁପ୍ତ ରୂପରେ ରହିଥିଲେ, ଏହି ଭଳି ମୁଁ ଭିରାଟ ନଗରରେ ଆନନ୍ଦରେ ରହିବି, ରାଜା।
ଵାସୁଦେଵସମୋ ଲୋକେ ଯଶସା ଵିକ୍ରମେଣ ଚ। ସୋଯଂ ରାଜ୍ଯେ ଵିରାଟସ୍ଯ ଭଵନେ ଭରତର୍ଷଭଃ
ଯିଏ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପରି କୀର୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ସମ, ସେ ଭାରତବଂଶୀ ଏବେ ଭିରାଟ ରାଜାଙ୍କ ଦୁର୍ଗରେ ବାସ କରିବେ।