ଭୀମସେନ କଥଂ କର୍ମ ମାତ୍ସ୍ଯରାଷ୍ଟ୍ରେ କରିଷ୍ଯସି। ହତ୍ଵା କ୍ରୋଧଵଶାଂସ୍ତତ୍ର ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
ଭୀମସେନ, ତୁମେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ କ୍ରୋଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରିଦେଲୁ, ଏହି ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ କଣ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଯକ୍ଷାନ୍କ୍ରୋଧାଭିତାମ୍ରାକ୍ଷାନ୍ରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚାପି ପୌରୁଷାତ୍। ପ୍ରାଦାଃ ପାଞ୍ଚାଲକନ୍ଯାଯୈ ପଦ୍ମାନି ସୁବହୂନ୍ଯପି
ତୁମ ଶକ୍ତିରେ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତ ଆଖି ଯକ୍ଷମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ମାରି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ବହୁ ପଦ୍ମ ଦେଇଥିଲ।
ବକଂ ରାକ୍ଷସରାଜାନଂ ଭୀଷଣଂ ପୁରୁଷାଦକମ୍ । ଜଘ୍ନିଵାନସି କୌନ୍ତେଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥମରିନ୍ଦମ। କ୍ଷେମା ଚାଭଯସଂଵୀତା ସୈକଚକ୍ରା ତ୍ଵଯା କୃତା
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ମାନବ ଖାଉଥିବା ବକ ରାକ୍ଷସ ରାଜାକୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଲାଗି ମାରିଦେଲ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏକଚକ୍ରା ନଗର ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିରାପଦ ହୋଇଗଲା।
ହିଡିମ୍ବଂ ଚ ମହାଵୀର୍ଯଂ କିର୍ମୀରଂ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସମ୍। ତ୍ଵଯା ହତ୍ଵା ମହାବାହୋ ଵନଂ ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ କୃତମ୍
ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିଡିମ୍ବା ଓ କିର୍ମୀର ରାକ୍ଷସକୁ ମାରିଦେଲ, ବଡ଼ ହାତରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଅଟବାକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରିଦେଲ।
ଆପଦଂ ଚାପି ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଦ୍ରୌପଦୀ ଚାରୁହାସିନୀ । ଜଟାସୁରଵଧଂ କୃତ୍ଵା ଵଯଂ ଚ ପରିମୋକ୍ଷିତାଃ
ସୁନ୍ଦର ହସିଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ତୁମେ ଜଟାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଦେଲ, ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଉଦ୍ଧାର ହେଲୁ।
ମତ୍ସ୍ଯରାଜାଂନ୍ତିକେ ତାତ ଵୀର୍ଯପୂର୍ଣୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ। ଵୃକୋଦର ଵିରାଟସ୍ଯ ବଲୀଯାନ୍ଦୁର୍ବଲୀଯସଃ। ସମୀପେ ନଗରେ ତସ୍ଯ ଵତ୍ସ୍ଯସେ କେନ କର୍ମଣା
ପୁଆ, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅପମାନ ସହିପାରି ନଥିବା ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ବଡ଼ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ନଗରରେ କେଉଁ କାମ କରି ରହିବ?
ପୌରୋଗଵୋ ବ୍ରୁଵାଣୋଽହଂ ବଲ୍ଲଵୋ ନାମ ନାମତଃ । ଇତି ପାଠଃ ସୂଦୋଽହଂ ଵଲଲୋ ନାମ୍ନା ସୂପକାରୋ ନରାଧିପ। ଉପସ୍ଥାସ୍ଯାମି ରାଜାନଂ ଵିରାଟମିତି ରୋଚଯେ
ମୁଁ କହିବି, 'ମୁଁ ବଲ୍ଲଭ ନାମରେ ଏକ ରସୋଇଁଆଛି'; ରାଜା ବିରାଟଙ୍କୁ ଖାଇବା ତିଆରି କରି ଦେବି—ଏହି ମୋ ଇଚ୍ଛା।
ରସାନ୍ନାନାଵିଧାଂଶ୍ଚାପି ସ୍ଵାଦୂଂଶ୍ଚ ମଧୁରାଂସ୍ତଥା । ସୂପାଂଶ୍ଚାପି କରିଷ୍ଯାମି କୁଶଲୋସ୍ମି ମହାନସେ
ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରସାଳା, ମିଠା ଓ ସ୍ବାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ, ଏବଂ ସୁପ ତିଆରି କରିପାରିବି, କାରଣ ମୁଁ ରସୋଇଘରରେ ଦକ୍ଷ।
କୃତପୂର୍ଵାଣି ଯାନ୍ଯସ୍ଯ ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନି ସୁଶିକ୍ଷିତୈଃ । ତାନ୍ଯପ୍ଯଭିଭଵିଷ୍ଯାମି ପ୍ରୀତିଂ ସଂଜନଯନ୍ନହମ୍
ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଆଗରୁ ତିଆରି କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ, ଦକ୍ଷ ହାତରେ ତିଆରି ହେଲା ବି, ମୁଁ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବି, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ଲାଭ କରିବି।
ପୂର୍ଵମପ୍ରାଶିତାଂସ୍ତେନ କର୍ତା ରସଗୁଣାନ୍ଵିତାନ୍ । ସ୍ଵାଦୁ ଵ୍ଯଞ୍ଜନମାସ୍ଵାଦ୍ଯ ମାତ୍ସ୍ଯଃ ପ୍ରୀତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଏମିତି ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ରସଭରା ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କରିବି, ଯାହା ରାଜା କେବେ ଖାଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ଖୁସି ହେବେ।
ଆହରିଷ୍ଯାମି ଦାରୂଣାଂ ପାଟିତାନାଂ ଶତଂଶତମ୍। ରାଜା କର୍ମାଣି ମେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ମାଂ ପରିଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଶତେ ଶତେ ଫାଟିଥିବା କାଠ ଆଣିବି। ରାଜା ମୋର କାମ ଦେଖି କେବେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିବେନାହିଁ।
ଯେ ଚ ତସ୍ଯ ମହାମଲ୍ଲାଃ ସମରେଷ୍ଵପରାଜିତାଃ । କୃତପ୍ରତାପା ବହୁଶୋ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରତ୍ଯାଯିତା ବଲେ
ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଲ୍ଲ, ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ପରାଜିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଅନେକ ଥର ଦେଖାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଦେଇଛନ୍ତି—
ରଙ୍ଗୋପଜୀଵିନଃ ସର୍ଵେ ପରେଷାଂ ଚ ଭଯାଵହାଃ । ତାନହଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ରତିଂ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଵର୍ତଯନ୍
ଯେଉଁମାନେ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଜୀବିକା ଚାଲାନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପରାଜିତ କରିବି ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇବି।
ନ ଚ ତାନ୍ଯୁଧ୍ଯମାନୋଽହଂ ନଯିଷ୍ଯେ ଯମସାଦନମ୍। ତଥା ତାନ୍ନିହନିଷ୍ଯାମି ଜୀଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥାଽଽତୁରାଃ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ ବି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର ଗୃହକୁ ପଠାଇବିନାହିଁ। ଏମିତି ପରାଜିତ କରିବି ଯେ, ସେମାନେ ରୋଗୀମାନେ ପରି ଜୀବନ୍ତ ରହିବେ।
ଵୃଷୋ ଵା ମହିଷୋ ଵାପି ନାଗୋ ଵା ଷାଷ୍ଟିହାଯନଃ । ସିଂହୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଗ୍ରହୀତଵ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଏହା ବଳଦ ହେଉ, ମହିଷ ହେଉ, ଷାଠି ବର୍ଷର ହାତୀ ହେଉ, ସିଂହ ହେଉ କି ବାଘ—ମୁଁ ଏମାନେ ଯେଉଁଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପକଡିବି।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦୁର୍ଗ୍ରହାନନ୍ଯୈରାଶୀଵିଷଵିଷୋପମାନ୍। ବଲାଦହଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ମତ୍ସ୍ଯରାଜସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ଧରିପାରିବେନାହିଁ, ଯାହାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ବିଷ ପରି ମାରାତ୍ମକ, ସେମାନେ ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଧରିବି, ମାତ୍ସ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ।
ଆରାଲିକା ଵା ସୂଦା ଵା ଯେଽସ୍ଯ ଯୁକ୍ତା ମହାନସେ। ତାନହଂ ପ୍ରୀଣଯିଷ୍ଯାମିଂ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ସ୍ତେନ କର୍ମଣା
ଯେଉଁମାନେ ରାଜାଙ୍କ ବଡ଼ ରସୋଇଘରରେ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି ଏବଂ ଏହି କାମ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଖୁସି ହେବେ।
ଆରାଲିକୋ ଗୋଵିକର୍ତା ସୂପକର୍ତା ନିଯୋଧକଃ। ଆସଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାହମିତି ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାନଵାନ୍
ମୁଁ ଲୋକମାନେଠାରେ କହିବି: 'ମୁଁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆରାଳିକ, ଗୋମାଂସ କାଟିବା, ସୂପ ତିଆରିବା ଏବଂ ମାଂସ କାଟିବା କାମ କରୁଥିଲି।'
ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ରକ୍ଷଂଶ୍ଚରିଷ୍ଯାମି ଵିଶାଂପତେ । ଇତ୍ଯେଵଂ ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଵିଚରିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଯଥା। ଵିରାଟନଗରେ ଚ୍ଛନ୍ନୋ ଵିରାଟସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ମୋ ଦକ୍ଷତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି ଏବଂ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବି, ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି। ମୁଁ ଭିରାଟ ନଗରରେ ଲୁଚି ରାଜା ଭିରାଟଙ୍କ ସମୀପରେ ରହିବି।
ଅଗ୍ନିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପେଣ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନୋଽନ୍ନମଯାଚତ। ମହାଶନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମାଂ ପ୍ରମୁଞ୍ଚାର୍ଜୁନ ଖାଣ୍ଡଵେ
ଏକଥା ଥିଲା, ଅଗ୍ନି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ଲୁଚି ଖାଦ୍ୟ ମାଗିଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ, ଖାଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ମୋତେ, ଏହି ବଡ଼ ଭୋକାଳି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁକ୍ତ କର।
ସଂଶୁଶ୍ରୁଵେ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଯସ୍ତମର୍ଥଂ ଚକାର ହ। ତସ୍ମୈ ବ୍ରାହ୍ମଣରୂପାଯ ହୁତାଶାଯ ମହାଯଶାଃ । ଵିଜିତ୍ଯୈକରଥେନେନ୍ଦ୍ରଂ ହତ୍ଵା ପନ୍ନଗରାକ୍ଷସାନ୍
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ଏବଂ ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପୀ ଅଗ୍ନିକୁ, ଏହି ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଜୁନ, ଏକ ରଥରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତି, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମାରି ଦେଇଥିଲେ।
ଯସ୍ତୁ ଦେଵାନ୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନେକରଥୋଽଜଯତ୍। ସ ଭୀମଧନ୍ଵା ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵଃ ପାଣ୍ଡଵଃ କିଂ କରିଷ୍ଯତି
ଯିଏ ଏକା ରଥରେ ଦେବତା ଓ ମାନବମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ସେ ଭୀମବାହୁ, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇଥିବା ପାଣ୍ଡବ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ କଣ ଅସମ୍ଭବ?
ଆଶୀଵିଷସମସ୍ପର୍ଶୋ ନାଗାନାମିଵ ଵାସୁକିଃ । ଦୃଷ୍ଟୀଵିଷ ଇଵାହୀନାମଗ୍ନିସ୍ତେଜସ୍ଵିନାମିଵ
ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି ପରି, ଯାହାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ବିଷ ପରି, ଅହିମାନେ ଦୃଷ୍ଟିର ବିଷ ପରି, ତେଜସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି—
ସମୁଦ୍ର ଇଵ ସିନ୍ଧୂନାଂ ଶୈଲାନାଂ ହିମଵାନିଵ। ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ବଲିର୍ଯଥା
ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ପରି, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମାଳୟ ପରି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଳି ପରି—
ସୁପ୍ରତୀକୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଗ୍ଯାନାଂ ତୁରଗୋ ଯଥା। କୁବେର ଇଵ ଯକ୍ଷାଣାଂ ମୃଗାଣାଂ କେସରୀ ଯଥା
ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଜ, ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରଗ, ଯକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୁବେର, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ—
ରାକ୍ଷସାନାଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଦୈତ୍ଯାନାମିଵ ଶମ୍ବରଃ । ରୁଦ୍ରାଣାମିଵ କାପାଲୀ ଵିଷ୍ଣୁର୍ବଲଵତାମିଵ
ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦଶମୁଖ ରାବଣ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶମ୍ବର, ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାପାଳୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ—
ରୋଷାମର୍ଷସମାଯୁକ୍ତୋ ଭୁଜଙ୍ଗାନାଂ ଚ ତକ୍ଷକଃ । ଵାଯୁଵେଗବଲୋଦ୍ଧୃତୋ ଗରୁଡଃ ପତତାମିଵ
କ୍ରୋଧ ଓ ଅପମାନରେ ଭରିଥିବା, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ଯେପରି, ଓ ପତନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡୁଥିବା ଗରୁଡ ଯେପରି।
ତପତାମିଵ ଚାଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରଜାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଥା। ହ୍ରଦାନାମିଵ ପାତାଲଂ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ନର୍ଦତାମିଵ
ଜଳାନ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେପରି, ହ୍ରଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାତାଳ ଯେପରି, ଓ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଦଳ ଯେପରି।
ଆଯୁଧାନାଂ ଵରୋ ଵଜ୍ରଃ କକୁଦ୍ମାଂଶ୍ଚ ଗଵାଂ ଵରଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ନାଗାନାଂ ହସ୍ତିଷ୍ଵୈରାଵତୋ ଯଥା
ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଜ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗାଁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଳଦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏଇରାବତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରିଯାଣାମଧିକୋ ଭାର୍ଯା ଚ ସୁହୃଦାଂ ଵରା। ଗିରୀଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ମେରୁର୍ଦେଵାନାଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ଗ୍ରହାଣାଂ ପ୍ରଵରଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସରସାଂ ମାନସୋ ଯଥା
ପୁଅ ପ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁହୃଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଧୁସୂଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଓ ହ୍ରଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାନସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।