ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀମସେନଂ କୁନତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ବୀଭତ୍ସୁଶ୍ଚ ପରଂତପ
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ଶୂର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଚିରଂଗତାସ୍ତୋଯହେତୋର୍ନ ଚାଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭାରତ। ତାଂଶ୍ଚୈଵାନଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପାନୀଯଂ ଚ ତ୍ଵମାନଯ
ଏମାନେ ଜଳ ନେବାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ହେ ଭାରତ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ ଏବଂ ଜଳ ମଧ୍ୟ ଆଣ, ଭଲ ହେଉ।
ଭୀମସେନସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ଦେଶଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ରଯତ୍ରତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଭ୍ରାତରୋସ୍ଯ ନିପାତିତାଃ
ଭୀମସେନ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃଖିତୋ ଭୀମସ୍ତୃଷଯା ଚ ପ୍ରପୀଡିତଃ। ଅମନ୍ଯତ ମହାବାହୁଃ କର୍ମ ତଦ୍ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ଭୀମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଏହାକୁ ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ସଚିନ୍ତଯାମାସ ତଦା ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଧ୍ରୁଵମଦ୍ଯ ମେ। ପାସ୍ଯାମି ତାଵତ୍ପାନୀଯମିତି ପାର୍ଥୋ ଵୃକୋଦରଃ
ତାପରେ ସେ ଭାବିଲେ, 'ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଜଳ ପିଇବି,' ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ପାର୍ଥ, ଭୀମ।
ତତୋଽଭ୍ଯଧାଵତ୍ପାନୀଯଂ ପିପାସୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ତାପରେ, ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଜଳ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ମା ତାତ ସାହସଂକାର୍ଷୀର୍ମମ ପୂର୍ଵପରିଗ୍ରହଃ। ପ୍ରଶ୍ନାନୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ କୌନ୍ତେଯ ତତଃ ପିବ ହରସ୍ଵ ଚ
'ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଦାବି କରିଛି, ମୋ ଶିଶୁ, ଅତି ଉତ୍ସାହ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତର ଦେ, ତାପରେ ଜଳ ପିଅ ଏବଂ ନେ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଭୀମୋ ଯକ୍ଷେଣାମିତତେଜସା। ଅନୁକ୍ତ୍ଵୈଵ ତୁ ତାନ୍ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ପୀତ୍ଵୈଵ ନିପପାତ ହ
ଏପରି ଅପାର ତେଜ଼ ଥିବା ଯକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ସମୟରେ, ଭୀମ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତର ନ ଦେଇ, ଜଳ ପିଇଲେ ଏବଂ ସାଙ୍ଗେସାଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ କୁନ୍ତୀସୁତୋ ରାଜା ପ୍ରଚିନ୍ତ୍ଯ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। `ଆତ୍ମନାଽଽତ୍ମାନମନ୍ଵିଷ୍ଯ ଵିଚାରମକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାବିଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ଖୋଜି ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତତଶ୍ଚିରଗତାନ୍ଭ୍ରାତୃନଥାଽଽଜ୍ଞାଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଚିରାଯମାଣାନ୍ବହୁଶଃ ପୁନଃ ପୁନରୁଵାଚହ
ତାପରେ, ଭାଇମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବିଳମ୍ବରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କିଂସ୍ଵିଦ୍ଵନମିଦଂ ଦଗ୍ଧଂ କିଂଖିଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋ ମୃତୋ ଭଵେତ୍। ପ୍ରହରନ୍ତୋ ମହାଭୂତଂ ଶପ୍ତାସ୍ତେନାଥ ତେଽପତନ୍
'ଏହା କଣ? ଅଟବା କଣ ଜଳିଗଲା? କିମ୍ବା କିଛି ଦେଖି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? କିମ୍ବା କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଶାପିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ?'
ନ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯଥଵା ଵୀରାଃ ପାନୀଯଂ ଯତ୍ରତେ ଗତାଃ। ଅନ୍ଵିଚ୍ଛଦ୍ଭିର୍ଵନେ ତୋଯଂ କାଲୋଽଯମତିପାତିତଃ
ନାହିଁଲେ, ହେ ବୀର, ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଜଳ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି କି? ଅଟବାରେ ଜଳ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ବହୁତ ସମୟ କଟିଗଲା।
କିଂନୁ ତତ୍କାରଣଂ ଯେନ ନାଯାନ୍ତି ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ଗଚ୍ଛାମ୍ଯେଷାଂ ପଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିତି କୃତ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ କାହିଁକି ଫେରି ଆସୁନାହାନ୍ତି? ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, 'ମୁଁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ପଥ ଦେଖିବି,' ବୋଲି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚାଲିଗଲେ।
ସମୁତ୍ଥାଯ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଦହ୍ଯମାନେନ ଚେତସା। ଵ୍ଯପେତଜନନିର୍ଘୋଷଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଵନମ୍
ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ, ଚିତ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଥିବା, ଉଠି ଲୋକମାନେ ନଥିବା ଶାନ୍ତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରୁରୁଭିଶ୍ଚ ଵରାହୈଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ଚ ନିଷେଵିତମ୍। ନୀଲଭାସ୍ଵରଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ପାଦପୈରୁଶୋଭିତମ୍
ସେ ବନଟି ହରିଣ, ବନଶୁକା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ନୀଳ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଛମାନେ ରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଭ୍ରମରୈରୁପଗୀତଂ ଚ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ ସମନ୍ତତଃ। `ମୃଦୁଶାଡ୍ଵଲସଂକୀର୍ଣଭୂମିଭାଗଂ ମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଡାକୁଥିଲେ, ମୃଦୁ ହରିତ ଘାସରେ ଢାକା ଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।
ସ ଗଚ୍ଛନ୍କାନନେ ତସ୍ମିନ୍ହେମଜାଲପରିଷ୍କୃତମ୍। ଦଦର୍ଶ ତତ୍ସରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମକୃତଂ ଯଥା
ସେଇ ସୁନା ଜାଲିରେ ଶୋଭିତ ବନରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ।
ଉପେତଂ ନଲିନୀଜାଲୈଃ ସିନ୍ଧୁଵାରୈଃ ସଚେତସୈଃ। କେତକୈଃ କରଵୀରୈଶ୍ଚ ପିପ୍ପଲୈଶ୍ଚୈଵ ସଂଵୃତମ୍
ସେ ହ୍ରଦ ରାଜନୀଗନ୍ଧା ଫୁଲ, ଖସୁ ଫୁଲ, କେତକୀ, କରବୀର ଗଛ ଓ ପିପଳ ଛାୟାରେ ଢାକା ଥିଲା।
ତତୋ ଧର୍ମସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଦର୍ଶନଲାଲସଃ'। ଶ୍ରମାର୍ତସ୍ତଦୁପାଗମ୍ଯ ସରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଥ ଵିସ୍ମିତଃ
ତାପରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭାଇମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଆଶା କରୁଥିବା ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ଯକ୍ଷଵଚନାଦୁଦତିଷ୍ଠନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ଷଣେନ ଵ୍ଯପଗଚ୍ଛତାମ୍
ତାପରେ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆସ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।
ସରସ୍ଯେକେନ ପାଦେନ ତିଷ୍ଠନ୍ତମପରାଜିତମ୍। ପୃଚ୍ଛାମି କୋ ଭଵାନ୍ଦେଵୋ ନ ମେ ଯକ୍ଷୋ ମତୋ ଭଵାନ୍
ହ୍ରଦରେ ଏକ ପାଉଁ ରଖି ଅଦମ୍ୟ ଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଁ ପଚାରୁଛି– ଆପଣ କିଏ? ମୋତେ ଯକ୍ଷ ଲାଗୁନାହାନ୍ତି, ଆପଣ କିଏ ଦେବତା?
ବସୂନାଂ ଵା ଭଵାନେକୋ ରୁଦ୍ରାଣାମଥଵା ଭଵାନ୍। ଅଥଵା ମରୁତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵଜ୍ରୀ ଵା ତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରଃ
ଆପଣ ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ, କିମ୍ବା ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରୁ? କିମ୍ବା ମରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିମ୍ବା ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ?
ମମ ହି ଭ୍ରାତର ଇମେ ସହସ୍ରଶତଯୋଧିନଃ। ତଂ ଯୋଧଂ ନ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଯେନ ସର୍ଵେ ନିପାତିତାଃ
ମୋ ଏହି ଭାଇମାନେ ହଜାର ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି, ତଥାପି ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହରାଇଛି, ସେ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ।
ସୁଖଂ ପ୍ରତି ପ୍ରବୁଦ୍ଦାନାମିନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯୁପଲକ୍ଷଯେ। ସ ଭଵାନ୍ସୁହୃଦୋସ୍ମାକମଥଵା ନଃ ପିତା ଭଵାନ୍
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜାଗିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶାନ୍ତ ଅଛି; ଶାୟଦ୍ ଆପଣ ଆମ ସହଯୋଗୀ କିମ୍ବା ଆମ ପିତା।
ଅହଂତେ ଜନକସ୍ତାତ ଧର୍ମୋ ମୃଦୁପରାକ୍ରମ। ତ୍ଵାଂ ରଦିଦୃକ୍ଷୁରନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ମୁଁ ତୋ ପିତା, ମୃଦୁ ଶକ୍ତି ଧରିଥିବା ଧର୍ମ; ତୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛି; ମୋତେ ଚିହ୍ନିବୁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଶଃ ସତ୍ଯଂଦମଃ ଶୌଚମାର୍ଜଵଂ ହ୍ରୀରଚାପଲମ୍। ଦାନଂ ତପୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମିତ୍ଯେତାସ୍ତନଵୋ ମମ
ଯଶ, ସତ୍ୟ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ପବିତ୍ରତା, ସରଳତା, ଲଜ୍ଜା, ଅସ୍ଥିରତା ନଥିବା, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ—ଏହିମାନେ ମୋ ଅଙ୍ଗ।
ଅହିଂସା ସମତା ଶାନ୍ତିସ୍ତପଃ ଶୌଚମମତ୍ସରଃ। ଦ୍ଵାରାଣ୍ଯେତାନି ମେ ଵିଦ୍ଧି ପ୍ରିଯୋ ହ୍ଯସି ସୁତୋ ମମ
ଅହିଂସା, ସମତା, ଶାନ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ପବିତ୍ରତା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା—ଏହିମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାର। ତୁମେ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପଞ୍ଚସୁ ରକ୍ତୋସି ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଷଟ୍ରପଦୀ ଜିତା। ଦ୍ଵେ ପୂର୍ଵେ ମଧ୍ଯମେ ଦ୍ଵେ ଚ ଦ୍ଵେ ଶାନ୍ତେ ସାଂପରାଯିକେ ।। $
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ପାଞ୍ଚଟି ଜିତିଛ; ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଛଅ ପଦକୁ ଅଧିକାର କରିଛ। ଦୁଇଟି ପ୍ରଥମ, ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଓ ଦୁଇଟି ଶାନ୍ତ ଓ ଶେଷ ପଦରେ।
ଧ୍ରମୋଽହମିତି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତ୍ଵାମିହାଗତଃ। ଆନୃଶଂସ୍ଯେନ ତୁଷ୍ଟୋସ୍ମି ଵରଂ ଦାସ୍ଯାମି ତେଽନଘ
ମୁଁ ଧର୍ମ; ତୋତେ ଶୁଭ ହେଉ। ତୋତେ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲି। ତୋର ଦୟାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ ଏକ ଵର ଦେବି, ହେ ପାପହୀନ।
ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଦାତା ହ୍ଯସ୍ମି ତଵାନଘ। ଯେ ହି ମେ ପୁରୁଷା ଭକ୍ତା ନ ତେଷାମସ୍ତି ଦୁର୍ଗତିଃ
ତୁମେ ଏକ ଵର ମାଗ, ହେ ରାଜା; ମୁଁ ତୋର ଦାତା। ଯେମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ଦୁଃଖ ହୁଏ ନାହିଁ।