ଯତଃ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲୌ ପାନୀଯହରଣେ ଗତୌ। ତୌ ଦଦର୍ଶ ହତୌ ତତ୍ରଭ୍ରାତରୌ ଶ୍ଵେତଵାହନଃ
ଯେଉଁଠି ସେଇ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ପାଣି ଆଣିବାକୁ ଗଲେ, ସେଠି ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ବିର ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ।
ଵିଗତାସୂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଶଯାନୌ ଵସୁଧାତଲେ'। ପ୍ରସୁପ୍ତାଵିଵ ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନରସିଂହଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ। ଧନୁରୁଦ୍ଯମ୍ଯ କୌନ୍ତେଯୋ ଵ୍ଯଲୋକଯତ ତଦ୍ଵନମ୍
ସେଇ ନରବାଘମାନେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ଶୁଇଥିଲେ, ଶୁଏଇଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା; ଦେଖି, ନରସିଂହ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନୁଷ ଉଠାଇ ସେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ।
ନାପଶ୍ଯତ୍ତତ୍ରକିଂଚିତ୍ସ ଭୂତମସ୍ମିନ୍ମହାଵନେ। ସଵ୍ଯସାଚୀ ପିପାସାର୍ତଃ ପାନୀଯଂ ସୋଭ୍ଯଧାଵତ
ସେ ସେଠାରେ, ସେଇ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ, କିଛି ଜୀବ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ପିପାସାରେ କ୍ଲାନ୍ତ ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣି ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଅଭିଧାଵଂସ୍ତତୋ ଵାଚମନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ସ ଶୁଶ୍ରୁଵେ। ଯତ୍ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ପାନୀଯଂ ନୈତଚ୍ଛକ୍ଯଂ ବଲାତ୍ତ୍ଵଯା
ଦୌଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ସେ ଆକାଶରୁ ଏକ ସ୍ବର ଶୁଣିଲେ, "ତୁମେ ଯଦି ଏହି ପାଣି ଚାହଁ, ଶକ୍ତିବଳରେ ଏହା ନେଇପାରିବ ନାହିଁ।"
କୌନ୍ତେଯ ଯଦି ଵୈ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ମଯୋକ୍ତାନ୍ପ୍ରତିଵକ୍ଷ୍ଯସି। ତତଃ ପାସ୍ଯସି ପାନୀଯଂ ହରିଷ୍ଯସି ଚ ଭାରତ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେବ, ତେବେ ଜଳ ପିଇପାରିବ ଏବଂ ଏହା ନେଇପାରିବ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଵାରିତସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀତ୍ପାର୍ଥୋ ଦୃଶ୍ଯମାନୋ ନିଵାରଯ। ଯାଵଦ୍ବାଣୈର୍ଵିନିର୍ଭିନ୍ନଃ ପୁନର୍ନୈଵଂ ଵଦିଷ୍ଯସି
ବାରଣ କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚେତାବନି ଦିଆଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ପାର୍ଥ କହିଲେ, 'ତୁମେ ନିଜକୁ ରୋକ। ମୋ ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଲେ, ପୁଣି ଏଭଳି କହିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପାର୍ଥଃ ଶରୈରସ୍ତ୍ରାନୁମନ୍ତ୍ରିତୈଃ। ପ୍ରଵଵର୍ଷ ରଦିଶଃ କୃତ୍ସ୍ନାଃ ଶବ୍ଦଵେଧଂ ଚ ଦର୍ଶଯନ୍। କର୍ଣିନାଲୀକନାରାଚାନୁତ୍ସୃଜନ୍ଭରତର୍ଷଭଃ
ଏପରି କହି, ପାର୍ଥ ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ତୀରମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବର୍ଷା କଲେ, ଶବ୍ଦ ଶିକାର କୌଶଳ ଦେଖାଇ, ବିସ୍ତୃତ ମୁଣ୍ଡ, ଲମ୍ବା ଏବଂ ଲୋହା ମୁଣ୍ଡ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସ ତ୍ଵମୋଘାନିଷୂନ୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ତୃଷ୍ଣଯାଽଭିପ୍ରପୀଡିତଃ। ଅନେକୈରିଷୁସଂଘାତୈରନ୍ତରିକ୍ଷେ ଵଵର୍ଷ ହ
ତିବ୍ର ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ଅନେକ ଅସଫଳ ତୀର ଛାଡ଼ି, ଆକାଶକୁ ତୀରମାନେ ବର୍ଷା କଲେ।
କିଂ ଵିଧାନେନ ତେ ପାର୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନାନୁକ୍ତ୍ଵା ପଯଃ ପିବ। ଅନୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପିବନ୍ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ପୀତ୍ଵୈଵ ନଭଵିଷ୍ଯସି
ହେ ପାର୍ଥ, କେଉଁ ଉପାୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତର ଦେଇ ଜଳ ପିବିବ? ଉତ୍ତର ନ ଦେଇ ଯଦି ପିଉଛ, ତେବେ ପିଇଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ।
ସ ଚ ମୋଘାନିଷୂନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାତୃଷ୍ଣଯା ଚ ପ୍ରପୀଡିତଃ। ଅଵଜ୍ଞାଯୈଵ ତାଂ ଵାଚଂ ପୀତ୍ଵୈଵ ନିପପାତ୍ ହ
ତାହାପରେ, ତୀରମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବା ଦେଖି ଏବଂ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ସେଇ କଥାକୁ ଅବହେଳା କରି, ଜଳ ପିଇଲେ ଏବଂ ସାଙ୍ଗେସାଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀମସେନଂ କୁନତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ବୀଭତ୍ସୁଶ୍ଚ ପରଂତପ
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମସେନ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ଶୂର ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଚିରଂଗତାସ୍ତୋଯହେତୋର୍ନ ଚାଗଚ୍ଛନ୍ତି ଭାରତ। ତାଂଶ୍ଚୈଵାନଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପାନୀଯଂ ଚ ତ୍ଵମାନଯ
ଏମାନେ ଜଳ ନେବାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ହେ ଭାରତ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ ଏବଂ ଜଳ ମଧ୍ୟ ଆଣ, ଭଲ ହେଉ।
ଭୀମସେନସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତଂ ଦେଶଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ। ରଯତ୍ରତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଭ୍ରାତରୋସ୍ଯ ନିପାତିତାଃ
ଭୀମସେନ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଃଖିତୋ ଭୀମସ୍ତୃଷଯା ଚ ପ୍ରପୀଡିତଃ। ଅମନ୍ଯତ ମହାବାହୁଃ କର୍ମ ତଦ୍ଯକ୍ଷରକ୍ଷସାମ୍
ସେମାନେକୁ ଦେଖି, ଭୀମ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ ଏହାକୁ ଯକ୍ଷ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ସଚିନ୍ତଯାମାସ ତଦା ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯଂ ଧ୍ରୁଵମଦ୍ଯ ମେ। ପାସ୍ଯାମି ତାଵତ୍ପାନୀଯମିତି ପାର୍ଥୋ ଵୃକୋଦରଃ
ତାପରେ ସେ ଭାବିଲେ, 'ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ଜଳ ପିଇବି,' ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ପାର୍ଥ, ଭୀମ।
ତତୋଽଭ୍ଯଧାଵତ୍ପାନୀଯଂ ପିପାସୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ
ତାପରେ, ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ଜଳ ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ମା ତାତ ସାହସଂକାର୍ଷୀର୍ମମ ପୂର୍ଵପରିଗ୍ରହଃ। ପ୍ରଶ୍ନାନୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ କୌନ୍ତେଯ ତତଃ ପିବ ହରସ୍ଵ ଚ
'ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଦାବି କରିଛି, ମୋ ଶିଶୁ, ଅତି ଉତ୍ସାହ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତର ଦେ, ତାପରେ ଜଳ ପିଅ ଏବଂ ନେ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଭୀମୋ ଯକ୍ଷେଣାମିତତେଜସା। ଅନୁକ୍ତ୍ଵୈଵ ତୁ ତାନ୍ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ପୀତ୍ଵୈଵ ନିପପାତ ହ
ଏପରି ଅପାର ତେଜ଼ ଥିବା ଯକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ସମୟରେ, ଭୀମ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତର ନ ଦେଇ, ଜଳ ପିଇଲେ ଏବଂ ସାଙ୍ଗେସାଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ କୁନ୍ତୀସୁତୋ ରାଜା ପ୍ରଚିନ୍ତ୍ଯ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ। `ଆତ୍ମନାଽଽତ୍ମାନମନ୍ଵିଷ୍ଯ ଵିଚାରମକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାବିଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ଖୋଜି ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତତଶ୍ଚିରଗତାନ୍ଭ୍ରାତୃନଥାଽଽଜ୍ଞାଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଚିରାଯମାଣାନ୍ବହୁଶଃ ପୁନଃ ପୁନରୁଵାଚହ
ତାପରେ, ଭାଇମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ବୁଝି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବିଳମ୍ବରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
କିଂସ୍ଵିଦ୍ଵନମିଦଂ ଦଗ୍ଧଂ କିଂଖିଦ୍ଦୃଷ୍ଟୋ ମୃତୋ ଭଵେତ୍। ପ୍ରହରନ୍ତୋ ମହାଭୂତଂ ଶପ୍ତାସ୍ତେନାଥ ତେଽପତନ୍
'ଏହା କଣ? ଅଟବା କଣ ଜଳିଗଲା? କିମ୍ବା କିଛି ଦେଖି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? କିମ୍ବା କୌଣସି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ଶାପିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ?'
ନ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯଥଵା ଵୀରାଃ ପାନୀଯଂ ଯତ୍ରତେ ଗତାଃ। ଅନ୍ଵିଚ୍ଛଦ୍ଭିର୍ଵନେ ତୋଯଂ କାଲୋଽଯମତିପାତିତଃ
ନାହିଁଲେ, ହେ ବୀର, ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଗଲେ, ସେଠାରେ ଜଳ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି କି? ଅଟବାରେ ଜଳ ଖୋଜିବା ସମୟରେ ବହୁତ ସମୟ କଟିଗଲା।
କିଂନୁ ତତ୍କାରଣଂ ଯେନ ନାଯାନ୍ତି ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ। ଗଚ୍ଛାମ୍ଯେଷାଂ ପଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିତି କୃତ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ କାହିଁକି ଫେରି ଆସୁନାହାନ୍ତି? ଏହି ଚିନ୍ତା କରି, 'ମୁଁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ପଥ ଦେଖିବି,' ବୋଲି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚାଲିଗଲେ।
ସମୁତ୍ଥାଯ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ଦହ୍ଯମାନେନ ଚେତସା। ଵ୍ଯପେତଜନନିର୍ଘୋଷଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଵନମ୍
ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ, ଚିତ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଜଳୁଥିବା, ଉଠି ଲୋକମାନେ ନଥିବା ଶାନ୍ତ ବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରୁରୁଭିଶ୍ଚ ଵରାହୈଶ୍ଚ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ଚ ନିଷେଵିତମ୍। ନୀଲଭାସ୍ଵରଵର୍ଣୈଶ୍ଚ ପାଦପୈରୁଶୋଭିତମ୍
ସେ ବନଟି ହରିଣ, ବନଶୁକା, ପକ୍ଷୀମାନେ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲେ ଏବଂ ନୀଳ ଓ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଛମାନେ ରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଭ୍ରମରୈରୁପଗୀତଂ ଚ ପକ୍ଷିଭିଶ୍ ସମନ୍ତତଃ। `ମୃଦୁଶାଡ୍ଵଲସଂକୀର୍ଣଭୂମିଭାଗଂ ମନୋହରମ୍
ସେଠାରେ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିଲେ, ପକ୍ଷୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଡାକୁଥିଲେ, ମୃଦୁ ହରିତ ଘାସରେ ଢାକା ଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଲାଗୁଥିଲା।
ସ ଗଚ୍ଛନ୍କାନନେ ତସ୍ମିନ୍ହେମଜାଲପରିଷ୍କୃତମ୍। ଦଦର୍ଶ ତତ୍ସରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମକୃତଂ ଯଥା
ସେଇ ସୁନା ଜାଲିରେ ଶୋଭିତ ବନରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ସେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପରି ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ହ୍ରଦ ଦେଖିଲେ।
ଉପେତଂ ନଲିନୀଜାଲୈଃ ସିନ୍ଧୁଵାରୈଃ ସଚେତସୈଃ। କେତକୈଃ କରଵୀରୈଶ୍ଚ ପିପ୍ପଲୈଶ୍ଚୈଵ ସଂଵୃତମ୍
ସେ ହ୍ରଦ ରାଜନୀଗନ୍ଧା ଫୁଲ, ଖସୁ ଫୁଲ, କେତକୀ, କରବୀର ଗଛ ଓ ପିପଳ ଛାୟାରେ ଢାକା ଥିଲା।
ତତୋ ଧର୍ମସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଭ୍ରାତୃଦର୍ଶନଲାଲସଃ'। ଶ୍ରମାର୍ତସ୍ତଦୁପାଗମ୍ଯ ସରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଥ ଵିସ୍ମିତଃ
ତାପରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭାଇମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଆଶା କରୁଥିବା ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ହ୍ରଦ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ଯକ୍ଷଵଚନାଦୁଦତିଷ୍ଠନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵଃ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ଷଣେନ ଵ୍ଯପଗଚ୍ଛତାମ୍
ତାପରେ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆସ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା।