ତତୋ ଦିଵ୍ଯା ଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ପ୍ରଣେଦୁଃ ପପାତୋଚ୍ଚୈଃ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ ଦିଵ୍ଯମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ଣଂ ଶସ୍ତ୍ରସଂକୃତ୍ତଗାତ୍ରଂ ମହୁଶ୍ଚାପି ସ୍ମଯମାନଂ ନୃଵୀରମ୍
ତାପରେ ଦେବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ମାରିଲେ, ଉପରୁ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲର ବର୍ଷା ପଡ଼ିଲା। ଶସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇ ଶରୀର ଘାୟଲ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣ ହସୁଥିବା ମହାବୀରଙ୍କୁ ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ତତଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା କଵଚଂ ଦିଵ୍ଯମଙ୍ଗା- ତ୍ତଥୈଵାର୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରଦଦୌ ଵାସଵାଯ। ତଥୋତ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରଦଦୌ କୁଣ୍ଡଲେ ତେ କର୍ଣାତ୍ତସ୍ମାତ୍କର୍ମଣା ତେନ କର୍ଣଃ
ତାପରେ, ଶରୀରରୁ ଦିବ୍ୟ କବଚ କାଟି, ଏହା ଅଧିକ ତରଳ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଏହାକୁ ବାସବଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଏହିପରି, କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର କୁଣ୍ଡଳ ବି ତୁମକୁ ଦେଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କର୍ଣ୍ଣ, 'କର୍ଣ୍ଣ' ହେଲେ।
ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଦିଵମେଵୋତ୍ପପାତ
ତାପରେ ସେ ସିଧାସଳଖ ଦିବ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା କର୍ଣଂ ମୁଷିତଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରା ଦୀନାଃ ସର୍ଵେ ଭଗ୍ନଦର୍ପା ଇଵାସନ୍। ତାଂ ରଚାଵସ୍ଥାଂ ଗମିତଂ ସୂତପୁତ୍ରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥା ଜହୃପୁଃ କାନନସ୍ଥାଃ
କର୍ଣ୍ଣ ହରାଇଯିବା ଖବର ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ଅନ୍ୟପଟେ, ଅରଣ୍ୟରେ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଶୁଣି ଖୁସି ହେଲେ।
କ୍ଵସ୍ତା ଵୀରାଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତେ ବଭୂଵୁଃ କୁତଶ୍ଚୈତେ ଶ୍ରୁତଵନ୍ତଃ ପ୍ରିଯଂ ତତ୍। କିଂ ଵାଽକାର୍ଷୁର୍ଦ୍ଵାଦଶେଽବ୍ଦେ ଵ୍ଯତୀତେ ତନ୍ମେ ସର୍ଵଂ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାକରୋତୁ
ସେ ସମୟରେ ସେହି ପ୍ରବଳ ପାଣ୍ଡବମାନେ କେଉଁଠି ଥିଲେ? କିପରି ସେମାନେ ଏହି ଖୁସିର ଖବର ଶୁଣିଥିଲେ? ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ସେମାନେ କଣ କଲେ? ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ ମହାମୁନି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଵିପ୍ରୈଃ ସାର୍ଧଂ କାମ୍ଯକାଦାଶ୍ରମାତ୍ତେ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଚ୍ଛ୍ରୁତଵନ୍ତଃ ପୁରାଣଂ କଦେଵର୍ଷୀଣଆଂ ଚରିତଂ ଵିସ୍ତରେଣ
ସେମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେଇ, ସିନ୍ଧୁରାଜକୁ ହଟାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ କାମ୍ୟକା ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେଠାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କଠାରୁ ପୁରାଣ ଓ ପୁରାତନ ଋଷିମାନଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣିଥିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯାଜଗ୍ମୁଃ ସରଥାଃ ସାନୁଯାତ୍ରାଃ ସର୍ଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ସୂତପୌରୋଗଵୈସ୍ତେ। ତତୋ ଯଯୁର୍ଦ୍ଵୈତଵନଂ ନୃଵୀରା ନିସ୍ତୀର୍ଯୈଵଂ ଵନଵାସଂ ସମଗ୍ରମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ରଥ, ଅନୁଚର ଓ ସୂତପୁତ୍ର, ପୌରୋହିତମାନେ ସହିତ ଫେରିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସମସ୍ତ ବନବାସ ସମାପ୍ତ କରି, ସେମାନେ ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଗଲେ।
ଏଵଂ ହୃତାଯାଂ ଭାର୍ଯାଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଲେଶମନୁତ୍ତମମ୍। ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ତତଃ କୃଷ୍ଣାଂ କିମକୁର୍ଵତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହରାଇଯିବା ପରେ ଅପୂର୍ବ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରି, ପୁନି ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଫେରାଇ ନେଇ ପାଣ୍ଡବମାନେ କଣ କଲେ?
ଏଵଂ ହୃତାଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଲେଶମନୁତ୍ତମମ୍। ଵିହାଯ କାମ୍ଯକଂ ରାଜା ସହ ଭ୍ରାତୃଭିରଚ୍ଯୁତଃ
ଦ୍ରୌପଦୀ ହରାଇଯିବା ଓ ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସହିତ କାମ୍ୟକା ଛାଡ଼ିଲେ।
ପୁନର୍ଦ୍ଵୈତଵନଂ ରମ୍ଯମାଜଗାମ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ସ୍ଵାଦୁମୂଲଫଲଂ ରମ୍ଯଂ ଵିଚିତ୍ରବହୁପାଦପମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁନି ମଧୁର ମୂଳ ଓ ଫଳ, ବିଭିନ୍ନ ଦୂର୍ଲଭ ଗଛରେ ଭରିଥିବା ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦ୍ୱୈତବନକୁ ଫେରିଲେ।
ଅନୁଭୁକ୍ତଫଲାହାରାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ମିତାଶନାଃ। ନ୍ଯଵସନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତତ୍ରକୃଷ୍ଣଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ, ମିତ ଭୋଜନ କରି, ଜଙ୍ଗଲରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ଖାଇ ବସିଥିଲେ।
ଵସନ୍ଦ୍ଵୈତଵନେ ରାଜା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀମସେନୋଽର୍ଜୁନଶ୍ଚୈଵ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ
ଦ୍ୱୈତବନରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବସିଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ପରାକ୍ରାନ୍ତା ଧର୍ମାତ୍ମାନୋ ଯତଵ୍ରତାଃ। କ୍ଲେଶମାର୍ଚ୍ଛନ୍ତ ଵିପୁଲଂ ସୁଖୋଦର୍କଂ ପରଂତପାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଥିବା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସେମାନେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କଲେ, ଯାହା ପରେ ସୁଖ ଆସିବ।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଵସନ୍ତସ୍ତେ ଯତ୍ପ୍ରାପୁଃ କୁରୁସତ୍ତମାଃ। ଵନେ କ୍ଲେଶଂ ସୁଖୋଦର୍କଂ ତତ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଶୃଣୁ
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଅଗ୍ରେ ସୁଖ ଦେବା ଯେଉଁ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ସେମାନେ ଭୋଗ କଲେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅରଣୀସହିତଂ ଭାଣ୍ଡଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ତପସ୍ଵିନଃ। ମୃଗସ୍ ଘର୍ଷଣସ୍ଯ ଵିପାଣେ ସମସଜ୍ଜତ
ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୃଗ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଅରଣି ଓ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମାନ୍ତି ବାଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା।
ତଦାଦାଯ ଗତୋ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାମୃଗଃ। ଆଶ୍ରମାନ୍ତରିତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ଲଵମାନୋ ମହାଜଵଃ
ସେ ମହାମୃଗ ତାହା ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଆଶ୍ରମରୁ ଦୌଡ଼ି, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଲାଫି ଜଙ୍ଗଲର ଗଭୀର ଭାଗକୁ ହେଲା।
ହ୍ରିଯମାଣଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରଃ କୁରୁସତ୍ତମ। ତ୍ଵରିତୋଽଭ୍ଯାଗମତ୍ତତ୍ରଅଗ୍ନିହୋତ୍ରପରୀପ୍ସଯା। `ତେଷାଂ ତୁ ଵସତାଂ ତତ୍ର ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥମ୍
ତାଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମାନ୍ତି ବାଣ୍ଡ ଚୋରାଯିବା ଦେଖି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଆଶାରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁମାସୀନଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଂ ଵନେ। ଆଗମ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତୂର୍ଣଂ ସଂତପ୍ତଶ୍ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଆସି, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅରଣୀସହିତଂ ଭାଣ୍ଡଂ ସମାସକ୍ତଂ ଵନସ୍ପତୌ। ମୃଗସ୍ଯ ଘର଼୍ଷମାଣସ୍ଯ ଵିଷାଣେ ସମସଜ୍ଜତ
ଏହି ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପାଦନ କାଠ ଓ ତାହାର ଭାଣ୍ଡା, ଗଛରେ ଆଠି ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଏକ ମୃଗ ତାହାର ଶିଂଗରେ ଲଗିଗଲା ।
ତମାଦାଯ ଗତୋ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାମୃଗଃ। ଆଶ୍ରମାତ୍ତ୍ଵରିତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ଲଵମାନୋ ମହାଜଵଃ
ସେହି ମହାମୃଗ ତାହାକୁ ଧରି ନେଇ, ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ଆଶ୍ରମରୁ ବେଗରେ ଚାଲିଗଲା ।
ତସ୍ଯ ଗତ୍ଵା ପଦଂ ରାଜନ୍ନାସାଦ୍ଯ ଚ ମହାମୃଗମ୍। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରଂ ନ ଲୁପ୍ଯେତ ତଦାନଯତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ହେ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୃଗର ପଦଚିହ୍ନ ଅନୁସରଣ କରି, ମହାମୃଗକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ସେହି ଭାଣ୍ଡାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲେ ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସନ୍ତପ୍ତୋଽଥ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଧନୁରାଦାଯ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଧରି, ଭାଇମାନେ ସହିତ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ବାହାରିଲେ ।
ସନ୍ନଦ୍ଧା ଧନ୍ଵିନଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଦ୍ରଵନ୍ନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ଯତନ୍ତସ୍ତେ ଶୀଘ୍ରମନ୍ଵଗମନ୍ମୃଗମ୍
ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଧନୁଷ ଧରି, ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଖୁବ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ ଭାବରେ ମୃଗ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଲେ ।
କର୍ଣିନାଲୀକନାରାଚାନୁତ୍ସୃଜନ୍ତୋ ମହାରଥାଃ। ନାଵିଧ୍ଯନ୍ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତତ୍ର ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ମୃଗମନ୍ତିକାତ୍
ମହାବୀରମାନେ ଚଉଡ଼ା ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୃଗକୁ ନିକଟରେ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଘାତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ତେଷାଂ ପ୍ରଯତମାନାନାଂ ନାଦୃଶ୍ଯତ ମହାମୃଗଃ। ଅପଶ୍ଯନ୍ତୋମୃଗଂ ଶ୍ରାନ୍ତା ଦୁଃଖଂ ପ୍ରାପ୍ତା ମନସ୍ଵିନଃ
ସେମାନେ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ମହାମୃଗ ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ; ମୃଗକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି, ଉଚ୍ଚ ମନବଳ ଥିବା ସେମାନେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
ଶୀତଲଚ୍ଛାଯମାଗମଯ୍ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଂ ଗହନେ ଵନେ। କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାପରୀତାଙ୍ଗାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମୁପାଵିଶନ୍
ଖଣ୍ଡ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଶୀତଳ ଛାୟା ଖୋଜି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣାରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବସିଗଲେ ।
ତେଷାଂ ସମୁପଵିଷ୍ଟାନାଂ ନକୁଲୋ ଦୁଃଖିତସ୍ତଦା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠମମର୍ଷାତ୍କୁରୁନନ୍ଦନମ୍
ସେମାନେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଦୁଃଖିତ ନକୁଳ, ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ, ତାଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ନାସ୍ମିନ୍କୁଲେ ଜାତୁ ମମଜ୍ଜ ଧର୍ମୋ ନ ଚାଲସ୍ଯାଦର୍ଥଲୋପୋ ବଭୂଵ। ଅନୁତ୍ତରାଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଭୂପ ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ମଃ ସଂଶଯଂ କିଂନୁ ରାଜନ୍
ଆମ ବଂଶରେ କେବେ ଧର୍ମ ଅବନତ ହୋଇନାହିଁ, ଆଳସ୍ୟରୁ କେବେ ହାନି ହୋଇନାହିଁ; ହେ ରାଜା, ଆମେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲୁ, ତେବେ ଏହି ସନ୍ଦେହରେ କିପରି ପଡ଼ିଲୁ?
ନାପଦାମସ୍ତି ମର୍ଯାଦା ନ ନିମିତ୍ତଂ ନ କାରଣମ୍। ଧର୍ମସ୍ତୁ ଵିଭଜତ୍ଯର୍ଥମୁଭଯୋଃ ପୁଣ୍ଯପାପଯୋଃ
ବିପଦ ପାଇଁ କୌଣସି ନିୟମ, କାରଣ କିମ୍ବା ଉପାୟ ନାହିଁ; ଧର୍ମ ହିଁ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦୁହିଁ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରେ ।
ପ୍ରାତିକାମ୍ଯନଯତ୍କୃଷ୍ଣାଂ ସଭାଯାଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଵତ୍ତଦା। ନ ମଯା ନିହତସ୍ତତ୍ରତେନ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ସ୍ମ ସଂଶଯମ୍
ସଭାରେ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଦାସୀଭଳି ନେଇଯିବାବେଳେ, ମୁଁ ଦୋଷୀକୁ ମାରିଲି ନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ଆମେ ଏହି ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼ିଛୁ ।