ଯଦା ଚ କର୍ଣୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭାନୁମନ୍ତଂ ଦିଵାକରମ୍। ସ୍ତୌତି ମଧ୍ଯଂଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ସଲିଲୋତ୍ଥିତଃ
ଏବଂ ଯେତେବେଳେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, କର୍ଣ୍ଣ ଜଳରୁ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡି, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ଭାସ୍କରକୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ—
ତତ୍ରୈନମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣା ଧନହେତୁନା। ନାଦେଯଂ ତସ୍ଯ ତତ୍କାଲେ କିଂଚିଦସ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ
ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଧନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିଲେ; ସେ ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ କିଛି ଦେବାରେ ସେ କଦାପି ଅପରାହ୍ନ କରୁନଥିଲେ।
ତମିନ୍ଦ୍ରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଭିକ୍ଷାଂ ଦେହୀତ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ। ସ୍ଵାଗତଂ ଚେତି ରାଧେଯସ୍ତମଥ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧରି, ଭିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଆସିଲେ; ରାଧେୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରି, ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵରାଜମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଚ୍ଛଦ୍ମନାଽଽଵୃତମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ଵାଗତମିତ୍ଯାହ ନ ବୁବୋଧାସ୍ଯ ମାନସମ୍
ଦେବରାଜା ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, କର୍ଣ୍ଣ ସ୍ବାଗତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମନରେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ହିରଣ୍ଯକଣ୍ଠୀଃ ପ୍ରମଦା ଗ୍ରାମାନ୍ଵା ବହୁଗୋକୁଲାନ୍। କିଂ ଦଦାନୀତି ତଂ ଵିପ୍ରମୁଵାଚାଧିରଥିସ୍ତତଃ
ତାପରେ ଅଧିରଥଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁନାର ହାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜୀବନୀମାନେ ଦେବି, କିମ୍ବା ଅନେକ ଗାଁ ଯେଉଁଠାରେ ବହୁ ଗାଈ ଅଛି, ଦେବି?'
ହିରଣ୍ଯକଣ୍ଠ୍ଯଃ ପ୍ରମଦା ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍ପ୍ରୀତିଵର୍ଧନମ୍। ନାହ ଦତ୍ତମିହେଚ୍ଛାମି ତଦର୍ଥିଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସୁନାର ହାର ପିନ୍ଧିଥିବା ଜୀବନୀମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦାନ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ସେଗୁଡିକ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଚାହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ.'
ଯଦେତତ୍ସହଜଂ ଵର୍ମ କୁଣ୍ଡଲେ ଚ ତଵାନଘ। ଏତଦୁତ୍କୃତ୍ଯ ମେ ଦେହି ଯଦି ସତ୍ଯଵ୍ରତୋ ଭଵାନ୍
‘ତୁମର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ, ଏହି ଦୁଇଟି ମୋତେ ଦେଇଦିଅ, ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଅଛ.'
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଭିକ୍ଷାଂ ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତାଂ ପରଂତପ। ଏଷ ମେ ସର୍ଵଲାଭାନାଂ ଲାଭଃ ପରମକୋ ମତଃ
‘ମୁଁ ଏହି ଦାନ ଚାହେଁ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳାଇବାରେ ପ୍ରଭାବଶালী; ଏହି ଦାନ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲାଭ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲାଭ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ.'
ଅଵନିଂ ପ୍ରମଦା ଗାଶ୍ଚ ନିର୍ଵାପଂ ବହୁଵାର୍ଷିକମ୍। ତତ୍ତେ ଵିପ୍ର ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ନ ତୁ ଵର୍ମ ସକୁଣ୍ଡଲମ୍
‘ମୁଁ ତୁମକୁ ଜୀବନୀମାନେ, ଗାଈ, ଜମି, ଏବଂ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଅନେକ ଦାନ ଦେଇପାରିବି, କିନ୍ତୁ ମୋର କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ.'
ଏଵଂ ବହୁଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଵାର୍ଯମାଣଃ ସ ତୁ ଦ୍ଵିଜଃ। ରକର୍ଣେନ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାନ୍ଯଂ ଵରମଯାଚତ
ଭାରତମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଅଟକାଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ସାନ୍ତ୍ଵିତଶ୍ଚ ଯଥାଶକ୍ତି ପୂଜିତଶ୍ଚ ଯଥାଵିଧି। ନ ଚାନ୍ଯଂ ସ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କାମଯାମାସ ଵୈ ଵରମ୍
ସମ୍ଭବ ଯଥାଶକ୍ତି ସମ୍ମାନ ଏବଂ ପୂଜା କରାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ।
ଯଦା ନାନ୍ଯ ପ୍ରଵୃଣୁତେ ଵରଂ ଵୈ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ। `ଵିନାଽସ୍ ସହଜଂ ଵର୍ମ କୁଣ୍ଡଲେ ଚ ଵିଶାଂପତେ'। ତଦୈନମବ୍ରଵୀଦ୍ଭୂଯୋ ରାଧେଯଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ରାଧାଙ୍କ ପୁଅ କର୍ଣ୍ଣ ହସିକି ସେଠିଏ ଆଉଥର କହିଲେ।
ସହଜଂ ଵର୍ମ ମେ ଵିପ୍ର କୁଣ୍ଡଲେ ଚାମୃତୋଦ୍ଭଵେ। ତେନାଵଧ୍ଯୋସ୍ମି ଲୋକେଷୁ ତତୋ ନୈତଜ୍ଜହାମ୍ଯହମ୍
‘ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ମୋ ସହ ଜନ୍ମିଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଅଜୟ ଅଛି, ତେଣୁ ଏହା ଛାଡିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଵିଶାଲଂ ପୃଥିଵୀରାଜ୍ଯଂ କ୍ଷେମଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍। ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ସାଧୁ ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଙ୍ଗଵ
‘ମୋଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ସୁଖଦ ରାଜ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ଶୂନ୍ୟ ଭୂମି ଗ୍ରହଣ କର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିମୁକ୍ତୋଽହଂଵର୍ମଣା ସହଜେନ ଚ। ଦମନୀଯୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ଶତ୍ରୂଣାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
‘ମୁଁ ଯଦି କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କବଚ ବିନା ହେବି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ ଦଳାଇପାରିବେ।'
ଯଦନ୍ଯଂ ନ ଵରଂ ଵଵ୍ରେ ଭଗଵାନ୍ପାକଶାସନଃ। ତତଃ ପ୍ରହସ୍ କର୍ଣସ୍ତଂ ପୁନରିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ବଜ୍ରଧାରୀ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, କର୍ଣ୍ଣ ହସିକି ଆଉଥର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିଦିତୋ ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରାଗେଵାସି ମମ ପ୍ରଭୋ। ନ ତୁ ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ମଯା ଦାତୁଂ ତଵ ଶକ୍ର ଵୃଥା ଵରମ୍
‘ଦେବଦେବଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଗରୁ ଚିହ୍ନିଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଶକ୍ର, ମୁଁ ଅନ୍ୟଥା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵେଶ୍ଵରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତ୍ଵଯା ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ। ଅନ୍ଯେଷାଂ ଚୈଵ ଭୂତାନାମୀଶ୍ଵରୋ ହ୍ଯସି ଭୂତକୃତ୍
‘ତୁମେ ଦେବମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦାନ ମୋଠାରୁ ଦେବା ଉଚିତ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାୟକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।'
ଯଦି ଦାସ୍ଯାମି ତେ ଦେଵ କୁଣ୍ଡଲେ କଵଚଂ ତଥା। ଵଧ୍ଯତାମୁପଯାସ୍ଯାମି ତ୍ଵଂ ଚ ଶକ୍ରାଵହାସ୍ଯତାମ୍
‘ଦେବ, ଯଦି ମୁଁ ତୁମକୁ କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ ଦେଇଦିଅ, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁରେ ପହଞ୍ଚିବି, ତୁମେ ଶକ୍ର ଉପହାସ ହେବେ।'
ତସ୍ମାଦ୍ଵିନିମଯଂ କୃତ୍ଵା କୁଣ୍ଡଲେଵର୍ମ ଚୋତ୍ତମମ୍। ହରସ୍ଵ ଶକ୍ରକାମଂ ମେ ନ ଦଦ୍ଯାମହମନ୍ଯଥା
‘ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ବିନିମୟ କରିବା; ମୋର ଉତ୍ତମ କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ ନିଅ, ଶକ୍ର, ମୁଁ ଅନ୍ୟଥା ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।'
ଵିଦିତୋଽହଂ ରଵେଃ ପୂର୍ଵମାଯାନେଵ ତଵାନ୍ତିକମ୍। ତେନ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମେଵମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ
‘ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଗରୁ ଚିହ୍ନିଥିଲି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ତୁମେ ଆସିଥିବାବେଳେ; ଏହିପରି ଏହା ସମସ୍ତ ତୁମକୁ ଜଣାଇଦେଲି, ଏହିପରି ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।'
କାମମସ୍ତୁ ତଥା ତାତ ତଵ କର୍ଣ ଯଥେଚ୍ଛସି। ଵର୍ଜଯିତ୍ଵା ତୁ ମେ ଵଜ୍ରଂ ପ୍ରଵୃଣୀଷ୍ଵ ଯଥେଚ୍ଛସି
‘ଠିକ୍ ଅଛି, ପୁଅ, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହୁଅ, କର୍ଣ୍ଣ; କିନ୍ତୁ ମୋର ବଜ୍ର ଛାଡି, ଯେପରି ଚାହୁଅ ଦାନ ଚୟନ କର।'
ତତଃ କର୍ଣଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟସ୍ତୁ ଉପସଂଗମ୍ଯ ଵାସଵମ୍। ଅମୋଘାଂ ଶକ୍ତିମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵଵ୍ରେ ସମ୍ପୂର୍ଣମାନସଃ
ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ କର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମନ ଭରି ଅମୋଘ ଶକ୍ତି ବାର୍ତ୍ତିଲେ।
ଵର୍ମଣା କୁଣ୍ଡଲାଭ୍ଯାଂ ଚ ଶକ୍ତିଂ ମେ ଦେହି ଵାସଵ। ଅମୋଘାଂ ଶତ୍ରୁସଙ୍ଘାନାଂ ଘାତିନୀଂ ପୃଥନାମୁଖେ
ହେ ବାସବ, ମୋତେ ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିପାରିବା ଅମୋଘ ଶକ୍ତି, କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଦିଅ।
ତତଃ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ମୁହୂର୍ତମିଵ ଵାସଵଃ। ଶକ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ପୃଥିଵୀପାଲ କର୍ଣଂ ଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭାବି କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା କହିଲେ।
କୁଣ୍ଡଲେ ମେ ପ୍ରଯଚ୍ଛସ୍ଵ ଵର୍ମ ଚୈଵ ଶରୀରଜମ୍। ଗୃହାଣ କର୍ଣ ଶକ୍ତିଂ ତ୍ଵମନେନ ସମଯେନ ଚ
ତୁମେ ମୋତେ ତୁମ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଶରୀରଜ କବଚ ଦିଅ, ଏହି ଶର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ଏହି ଶକ୍ତି ନିଅ, କର୍ଣ୍ଣ।
ଅମୋଘା ହନ୍ତି ଶତଶଃ ଶତ୍ରୂନ୍ମମ କରଚ୍ଯୁତା। ପୁନଶ୍ଚ ପାଣିମଭ୍ଯେତି ମମ ଦୈତ୍ଯାନ୍ଵିନିଘ୍ନତଃ
ମୋ ହାତରୁ ଛାଡିଲେ ଏହି ଅମୋଘ ଶକ୍ତି ଶତଶତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ମାରେ, ଦାନବମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ ପୁଣି ମୋ ହାତକୁ ଫେରିଯାଏ।
ସେଯଂ ତଵ କରପ୍ରାପ୍ତା ହତ୍ଵୈରକଂ ରିପୁମୂର୍ଜିତମ୍। ଗର୍ଜନ୍ତଂ ପ୍ରତପନ୍ତଂ ଚ ମାମେଵୈଷ୍ଯତି ସୂତଜ
ଏବେ ଏହା ତୁମ ହାତକୁ ଆସିଛି, ଏହି ଶକ୍ତି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରି, ପୁଣି ମୋ ପାଖକୁ ଫେରିଯିବ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର।
ଏକମେଵାହମିଚ୍ଛାମି ରିପୁଂ ହନ୍ତୁଂ ମହାହଵେ। ଗର୍ଜନ୍ତଂପ୍ରତପନ୍ତଂ ଚ ଯତୋ ମମ ଭଯଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଏକ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହାଠାରୁ ମୋ ପାଇଁ ଭୟ ହେବ।
ଏକଂ ହନିଷ୍ଯସି ରିପୁଂ ଗର୍ଜନ୍ତଂ ବଲିନଂ ରଣେ। ତ୍ଵଂ ତୁ ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସ୍ଯେକଂ ରକ୍ଷ୍ଯତେ ସ ମହାତ୍ମନା
ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଯାହାକୁ ମାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହେବ।