ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଵିପ୍ରମଭିପୂଜ୍ଯ ଯଥାଵିଧି। ଉଵାଚ କନ୍ଯାମଭ୍ଯେତ୍ଯ ପୃଥାଂ ପୃଥୁଲଲୋଚନାମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ତାପରେ ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୃଥାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଅଯଂ ଵତ୍ସେ ମହାଭାଗୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵସ୍ତୁମିଚ୍ଛତି। ମମ ଗେହେ ମଯା ଚାସ୍ଯ ତଥେତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍
'ବାଲା, ଏହି ପ୍ରଶସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ଘରେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦେବି ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି।'
ତ୍ଵଯି ଵତ୍ସେ ପରାଯତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଭିରାଧନମ୍। ତନ୍ମେ ଵାକ୍ଯମମିଥ୍ଯା ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି କର୍ହିଚିତ୍
'ବାଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ପୂରାପୂରି ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି; ତୁମେ କେବେ ମୋ କଥାକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅଯଂ ତପସ୍ଵୀ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିଯତୋ ଦ୍ଵିଜଃ। ଯଦ୍ଯଦ୍ବ୍ରୂଯାନ୍ମହାତେଜାସ୍ତତ୍ତଦ୍ଦେଯମାତ୍ସରାତ୍
'ଏହି ତପସ୍ବୀ, ପୂଜ୍ୟ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିୟତ, ଯେଉଁ କିଛି ଚାହିବେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଥିରେ ଇର୍ଷା ଛଡା ଦେବା ଉଚିତ୍।'
ବ୍ରାହ୍ମଣା ହି ପରଂ ତେଜୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ହି ପରଂ ତପଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନମସ୍କାରୈଃ ସୂର୍ଯୋ ଦିଵି ଵିରାଜତେ
'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା ରଖିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ନମସ୍କାରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଚମକେ।'
ଅମାନଯନ୍ହି ଦାଣ୍ଡକ୍ଯୋ ଵାତାପିଶ୍ଚ ମହାସୁରଃ। ନିହତୋ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡେନ ତାଲଜଙ୍ଘସ୍ତଥୈଵ ଚ। `ଵୈନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରିଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ରଶ୍ଚ ନଦ୍ଦୁଷଶ୍ଚ ଵିହିଂସିତଃ
'ଦାଣ୍ଡକ, ବଡ଼ ଦେମନ ବାତାପି, ତାଳଜଙ୍ଘ ଓ ବୈନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦ୍ଦୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ।'
ସୋଯଂ ଵତ୍ସେ ମହାଭାର ଆହିତସ୍ତ୍ଵଯି ସାଂପ୍ରତମ୍। ତ୍ଵଂ ସଦା ନିଯତା କୁର୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଭିରାଧନମ୍
'ବାଲା, ଏହି ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି; ତୁମେ ସଦା ନିୟମିତ ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍।'
ଜାନାମି ପ୍ରଣିଧାନଂ ତେ ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି ନନ୍ଦିନି। ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵିହ ସର୍ଵେଷୁ ଗୁରୁବନ୍ଧୁଷୁ ଚୈଵ ହ
'ନନ୍ଦିନୀ, ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମ ଭକ୍ତି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରୁ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି।'
ତଥା ପ୍ରେଷ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମିତ୍ରସଂବନ୍ଧିମାତୃଷୁ। ମଯି ଚୈଵ ଯଥାଵତ୍ତ୍ଵଂସର୍ଵମାଵୃତ୍ଯ ଵର୍ତସେ
'ତେବେ ସମସ୍ତ ସେବକ, ମିତ୍ର, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ମାମାନେ ପ୍ରତି; ମୋପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସଠିକ୍ ଆଚରଣ କରିଛ।'
ନ ହ୍ଯତୁଷ୍ଟୋ ଜନୋଽସ୍ତୀହ ପୁରେ ଚାନ୍ତଃପୁରେ ଚ ତେ। ସମ୍ଯଗ୍ଵୃତ୍ତ୍ଯାଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ତଵ ଭୃତ୍ଯଜନେଷ୍ଵପି
'ଏଠାରେ ନଗର ଓ ଘରେ କେହି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନାହିଁ, ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ, ତୁମ ଭଲ ଆଚରଣରେ ଭୃତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।'
ସଂଦେଷ୍ଟଵ୍ଯାଂ ତୁ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵିଜାତିଂ କୋପନଂ ପ୍ରତି। ପୃଥେ ବାଲେତି କୃତ୍ଵା ଵୈ ସୁତା ଚାସିମମେତି ଚ
'ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ କ୍ରୋଧୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ସଚେତନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୃଥା ଏଯିଁ ଶିଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଝିଅ ଏବଂ ମୋଠାରେ ଆସିଛି।'
ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଚ କୁଲେ ଜାତା ଶୂରସ୍ ଦଯିତା ସୁତା। ଦତ୍ତା ପ୍ରୀତିମତା ମହ୍ଯଂ ପିତ୍ରା ବାଲା ପୁରାସ୍ଵଯମ୍
'ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶୂରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଝିଅ, ମୋ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।'
ଵସୁଦେଵସ୍ ଭଗିନୀ ସୁତାନାଂ ପ୍ରଵରା ମମ। ଅଗ୍ର୍ଯମଗ୍ରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ତେନାସି ଦୁହିତା ମମ
ବସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀ, ମୋ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆଗରୁ ମୋତେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରାଯାଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ତୁମେ ମୋ ଝିଅ ହେଉଛ।
ତାଦୃଶେ ହି କୁଲେ ଜାତା କୁଲେ ମମ ଵିଵର୍ଧିତା। ସୁଖାତ୍ସୁଖମନୁପ୍ରାପ୍ତା ହ୍ରଦାଦ୍ଧ୍ରଦମିଵାପଗା
ଏପରି ଉତ୍ତମ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ମୋ ଘରେ ଲାଡ଼ପ୍ୟାରେ ବଢ଼ିଛ, ତୁମେ ଏକ ହ୍ରଦରୁ ଅନ୍ୟ ହ୍ରଦକୁ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ନଦୀ ପରି ଏକ ପରେ ଏକ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛ।
ଦୌଷ୍କୁଲେଯା ଵିଶେଷେଣ କଥଂଚିତ୍ପ୍ରଗ୍ରହଂ ଗତାଃ। ବାଲଭାଵାଦ୍ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି ପ୍ରାଯଶଃ ପ୍ରମଦାଃ ଶୁଭେ
ଅଶୁଭ ପରିବାରର ଜଣେ ଝିଅ ବିଶେଷକରି କେବେ କେବେ ଭ୍ରମ ପଥରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ଶିଶୁଭାବରୁ, ମହିଳାମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଅନୁଚିତ କାମ କରନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ।
ପୃଥେ ରାଜକୁଲେ ଜନ୍ମ ରୂପଂ ଚାପି ତଵାଦ୍ଭୁତମ୍। ତେନ ତେନାସି ସଂପନ୍ନା ସମୁପେତା ଚ ଭାମିନି
ହେ ପୃଥା, ତୁମେ ରାଜପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତୁମର ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ସମ୍ପଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ଭରପୂର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ସା ତ୍ଵଂ ଦର୍ପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦମ୍ଭଂ ମାନଂ ଚ ଭାମିନି। ଆରାଧ୍ଯଵରଦଂ ଵିପ୍ରଂ ଶ୍ରେଯସା ଯୋକ୍ଷ୍ଯସେ ପୃଥେ
ସେଠିପାଇଁ, ହେ ଭାମିନୀ, ଦମ୍ଭ, ଅଭିମାନ ଓ ଗର୍ବକୁ ଛାଡ଼; ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କର, ଏବଂ ଏଭଳି କଲେ ତୁମେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇବ, ହେ ପୃଥା।
ଏଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି କଲ୍ଯାଣମନଘେ ଧ୍ରୁଵମ୍। କୋପିତେ ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠେ କୁତ୍ସ୍ନଂ ଦହ୍ଯେତ ମେ କୁଲମ୍
ଏଭଳି କରି, ହେ କଳ୍ୟାଣି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଷ୍ଟ ହେବେ, ତେବେ ମୋ ସମସ୍ତ କୁଳ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଯନ୍ତ୍ରିତା ରାଜନ୍ନୁପସ୍ଥାସ୍ଯାମି ପୂଜଯା। ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରନ ଚ ମିଥ୍ଯା ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଆଦର ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବି, ଯେପରି ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିଲି; ଏବଂ, ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହେନି।
ଏଷ ଚୈଵ ସ୍ଵଭାଵୋ ମେ ପୂଜଯେଯଂ ଦ୍ଵିଜାନିତି। ତଵ ଚୈଵ ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯଂ ଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ପରମଂ ମମ
ଏହା ମୋର ନିଜ ଗୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତୁ; ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବି, କାରଣ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋପରି।
ଯଦ୍ଯେଵୈଷ୍ଯତି ସାଯାହ୍ନେ ଯଦି ପ୍ରାତରଥୋ ନିଶି। ଯଦ୍ଯର୍ଧରାତ୍ରେ ଭଗଵାନ୍ନ ମେ କୋପଂ କରିଷ୍ଯତି
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସାଞ୍ଜ, ସକାଳ, ରାତି କିମ୍ବା ମଧ୍ୟରାତିରେ ଆସୁନ୍, ମୋ ରୁଷା ହେବାକୁ କୌଣସି କାରଣ ନଥାଏ।
ଲାଭୋ ମମୈଷ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯଦ୍ଵୈପୂଜଯିତୁଂ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ଆଦେଶେ ତଵ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀ ହିତଂ କୁର୍ଯାଂ ନରୋତ୍ତମ
ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ମୋ ପାଇଁ ଲାଭ; ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ରହି, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରିବି, ହେ ମହାନ ନର।
ଵିସ୍ରବ୍ଧୋ ଭଵରାଜେନ୍ଦ୍ର ନ ଵ୍ଯଲୀକଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଵସନ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ତେ ଗେହେ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୁଅ, ହେ ରାଜା; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେବେ ମନ୍ଦ କାମ କରିବେନି; ସେ ତୁମ ଘରେ ରହି ଯଥାଯଥ ମିଳିବେ—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଯତ୍ପ୍ରିଯଂ ଚ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାସ୍ଯ ହିତଂ ଚୈଵ ତଵାନଘ। ଯତିଷ୍ଯାମି ତଥା ରାଜନ୍ଵ୍ଯେତୁ ତେ ମାନସୋ ଜ୍ଵରଃ
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ଉପକାରୀ, ମୁଁ ସେହିପରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି; ତୁମ ମନର ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେଉ, ହେ ରାଜା।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ହି ମହାଭାଗାଃ ପୂଜିତାଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ତାରଣାଯ ସମର୍ଥାଃ ସ୍ଯୁର୍ଵିପରୀତେ ଵଧାଯ ଚ
ହେ ପୃଥିବୀପତି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଦି ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରନ୍ତି; ଯଦି ଅବମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ନଶ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି।
ରସାଽହମେତଦ୍ଵିଜାନନ୍ତୀ ତୋଷଯିଷ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍। ନ ମତ୍କୃତେଵ୍ଯଥାଂ ରାଜନ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାତ୍
ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବି; ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଷ୍ଟ ଭୋଗିବେନି, ହେ ରାଜା।
ଅପରାଧେଽପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରାଜ୍ଞାମଶ୍ରେଯସେ ଦ୍ଵିଜାଃ। ଭଵନ୍ତି ଚ୍ଯଵନୋ ଯଦ୍ଵତ୍ସୁକନ୍ଯାଯାଃ କୃତେ ପୁରା
ଅପରାଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଅମଙ୍ଗଳ ଆଣନ୍ତି, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ସୁକନ୍ୟା ପାଇଁ ଚ୍ୟବନ ଏହିପରି କରିଥିଲେ।
ନିଯମେନ ପରେଣାହମୁପସ୍ଥାସ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍। ଯଥା ତ୍ଵଯା ନରେନ୍ଦ୍ରେଦଂ ଭାପିତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିୟମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବି, ଯେପରି ତୁମେ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଇଚ୍ଛା କରିଛ, ହେ ରାଜା।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତୀଂ ବହୁଶଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସମର୍ଥ୍ଯ ଚ। ଇତିଚେତି ଚ କ୍ରତଵ୍ଯଂ ରାଜା ସର୍ଵମଥାଦିଶତ୍
ସେ ଏଭଳି କହିଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ସେ କହିଥିବା ସବୁ କଥା କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଏଵମେତତ୍ତ୍ଵଯା ଭଦ୍ରେ କର୍ତଵ୍ଯମଵିଶଙ୍କଯା। ମଦ୍ଧିତାର୍ଥଂ ତଥାଽଽତ୍ମାର୍ଥଂକୁଲାର୍ଥଂ ଚାପ୍ଯନିନ୍ଦିତେ
ଏଭଳି, ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ—ମୋର ଉପକାର ପାଇଁ, ତୁମ ନିଜର ଉପକାର ପାଇଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କୁଳର ଭଲ ପାଇଁ, ହେ ନିର୍ମଳା।