କୁତଶ୍ଚ କଵଚଂ ତସ୍ଯଂ କୁଣ୍ଡଲେଚୈଵ ସତ୍ତମ। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ତପୋଧନ
ସେ କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ କର୍ଣ୍ଣ କେଉଁଠୁ ପାଇଥିଲେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ? ମୁଁ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ତୁମେ ମୋତେ କହ।
ଅହଂ ରାଜନ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯେତତ୍ତସ୍ଯ ଗୁହ୍ଯଂ ଵିଭାଵସୋଃ। ଯାଦୃଶେ କୁଣ୍ଡଲେ ତେ ଚ କଵଚଂ ଵୈଵ ଯାଦୃଶମ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତାଙ୍କର ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି—କର୍ଣ୍ଣଙ୍କର କୁଣ୍ଡଳ ଓ କବଚ କେମିତି ଥିଲା।
କୁନ୍ତିଭୋଜଂ ପୁରା ରାଜନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପର୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ। ତିଗ୍ମତେଜା ମହାନ୍ପ୍ରାଂଶୁଃ ଶ୍ମଶ୍ରୁଦଣ୍ଡଜଟାଧରଃ
ପୂର୍ବେ, ହେ ରାଜା, ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉଚ୍ଚ, ଦାଡି, ଦଣ୍ଡ ଓ ଜଟା ଥିବା, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଦର୍ସନୀଯୋଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗସ୍ତେଜସା ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ। ମଧୁପିଙ୍ଗୋ ମଧୁରଵାକ୍ତପଃସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଭୂଷଣଃ
ସେ ଦେଖିବାକୁ ଶୁଭ୍ର, ଦେହରେ ଦୋଷ ନଥିଲା, ତେଜରେ ପ୍ରଭା ପ୍ରକାଶିତ, ମଧୁର ରଙ୍ଗ, ମଧୁର କଥା, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ।
ସ ରାଜାନଂ କୁନ୍ତିଭୋଜମବ୍ରଵୀତ୍ସୁମହାତପାଃ। ଭିକ୍ଷାମିଚ୍ଛାମି ଵୈ ଭୋକ୍ତୁଂ ତଵ ଗେହେ ଵିମତ୍ସର
ସେ ତପସ୍ବୀ ରାଜା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମ ଘରରେ ଦୟାରେ ଭିକ୍ଷା ଚାହେଁ, ଏବଂ ଇର୍ଷା ଛଡା ଖାଇବାକୁ ଚାହେଁ।'
ନ ମେ ଵ୍ଯଲୀକଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଵା ତଵ ଚାନୁଗୈଃ। ଏଵଂ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ତେ ଗେହେ ଯଦି ତେ ରୋଚତେଽନଘ
ମୋପାଇଁ ତୁମେ କିମ୍ବା ତୁମ ସହାୟକମାନେ କେହି ଅପରାଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମ ଘରରେ ରହିବି, ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ଓ ନିର୍ମଳ।
ଯଥାକାମଂ ଚ ଗଚ୍ଛେଯମାଗଚ୍ଛେଯଂ ତଥୈଵ ଚ। ଶଯ୍ଯାସନେ ଚ ମେ ରାଜନ୍ନାପରାଧ୍ଯେତ କଶ୍ଚନ
ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯିବି ଓ ଆସିବି, ଏବଂ ଫେରିବି। ରାଜା, ମୋ ଶୟା ଓ ଆସନ ସମ୍ପର୍କରେ କେହି ଅପରାଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତମବ୍ରଵୀତ୍କୁନ୍ତିଭୋଜଃ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତମିଦଂ ଵଚଃ। ଏଵମସ୍ତୁ ପରଂଚେତି ପୁନଶ୍ଚୈଵମଥାବ୍ରଵୀତ୍
କୁନ୍ତିଭୋଜ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ, ଏବଂ ଆଉ ଏକ କଥା—' ଏବଂ ପୁନି ଏଭଳି କହିଲେ।
ମମ କନ୍ଯା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପୃଥା ନାମ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଶୀଲଵୃତ୍ତାନ୍ଵିତା ସାଧ୍ଵୀ ନିଯତାଽନଵମାନିନୀ
ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋ ଝିଅ ପୃଥା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଗୁଣ ଓ ଆଚରଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିୟମିତ, ଶୀଳବତୀ ଓ ନମ୍ର।
ଉପସ୍ଥାସ୍ଯତି ସା ତ୍ଵାଂ ଵୈ ପୂଜଯାଽନଵମତ୍ଯ ଚ। ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଶୀଲଵୃତ୍ତେନ ତୁଷ୍ଟିଂ ସମୁପଯାସ୍ଯସି
ସେ ତୁମେଠାରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେବା କରିବେ, କେବେ ଅବମାନ କରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣରେ ତୁମେ ସନ୍ତୋଷ ପାଇବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ଵିପ୍ରମଭିପୂଜ୍ଯ ଯଥାଵିଧି। ଉଵାଚ କନ୍ଯାମଭ୍ଯେତ୍ଯ ପୃଥାଂ ପୃଥୁଲଲୋଚନାମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥିକ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ତାପରେ ଚଉଡ଼ା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପୃଥାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଅଯଂ ଵତ୍ସେ ମହାଭାଗୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵସ୍ତୁମିଚ୍ଛତି। ମମ ଗେହେ ମଯା ଚାସ୍ଯ ତଥେତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତମ୍
'ବାଲା, ଏହି ପ୍ରଶସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋ ଘରେ ରହିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦେବି ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି।'
ତ୍ଵଯି ଵତ୍ସେ ପରାଯତ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଭିରାଧନମ୍। ତନ୍ମେ ଵାକ୍ଯମମିଥ୍ଯା ତ୍ଵଂ କର୍ତୁମର୍ହସି କର୍ହିଚିତ୍
'ବାଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସନ୍ତୋଷ ପୂରାପୂରି ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି; ତୁମେ କେବେ ମୋ କଥାକୁ ମିଥ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅଯଂ ତପସ୍ଵୀ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିଯତୋ ଦ୍ଵିଜଃ। ଯଦ୍ଯଦ୍ବ୍ରୂଯାନ୍ମହାତେଜାସ୍ତତ୍ତଦ୍ଦେଯମାତ୍ସରାତ୍
'ଏହି ତପସ୍ବୀ, ପୂଜ୍ୟ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ନିୟତ, ଯେଉଁ କିଛି ଚାହିବେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେଥିରେ ଇର୍ଷା ଛଡା ଦେବା ଉଚିତ୍।'
ବ୍ରାହ୍ମଣା ହି ପରଂ ତେଜୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ହି ପରଂ ତପଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ନମସ୍କାରୈଃ ସୂର୍ଯୋ ଦିଵି ଵିରାଜତେ
'ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତପସ୍ୟା ରଖିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ନମସ୍କାରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଚମକେ।'
ଅମାନଯନ୍ହି ଦାଣ୍ଡକ୍ଯୋ ଵାତାପିଶ୍ଚ ମହାସୁରଃ। ନିହତୋ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡେନ ତାଲଜଙ୍ଘସ୍ତଥୈଵ ଚ। `ଵୈନ୍ଧ୍ଯାଦ୍ରିଶ୍ଚ ସମୁଦ୍ରଶ୍ଚ ନଦ୍ଦୁଷଶ୍ଚ ଵିହିଂସିତଃ
'ଦାଣ୍ଡକ, ବଡ଼ ଦେମନ ବାତାପି, ତାଳଜଙ୍ଘ ଓ ବୈନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର ଓ ନଦ୍ଦୁଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ।'
ସୋଯଂ ଵତ୍ସେ ମହାଭାର ଆହିତସ୍ତ୍ଵଯି ସାଂପ୍ରତମ୍। ତ୍ଵଂ ସଦା ନିଯତା କୁର୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାଭିରାଧନମ୍
'ବାଲା, ଏହି ବଡ଼ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି; ତୁମେ ସଦା ନିୟମିତ ଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଉଚିତ୍।'
ଜାନାମି ପ୍ରଣିଧାନଂ ତେ ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି ନନ୍ଦିନି। ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵିହ ସର୍ଵେଷୁ ଗୁରୁବନ୍ଧୁଷୁ ଚୈଵ ହ
'ନନ୍ଦିନୀ, ମୁଁ ଜାଣିଛି ତୁମ ଭକ୍ତି ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରୁ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗୁରୁ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି।'
ତଥା ପ୍ରେଷ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ମିତ୍ରସଂବନ୍ଧିମାତୃଷୁ। ମଯି ଚୈଵ ଯଥାଵତ୍ତ୍ଵଂସର୍ଵମାଵୃତ୍ଯ ଵର୍ତସେ
'ତେବେ ସମସ୍ତ ସେବକ, ମିତ୍ର, ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ମାମାନେ ପ୍ରତି; ମୋପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସଠିକ୍ ଆଚରଣ କରିଛ।'
ନ ହ୍ଯତୁଷ୍ଟୋ ଜନୋଽସ୍ତୀହ ପୁରେ ଚାନ୍ତଃପୁରେ ଚ ତେ। ସମ୍ଯଗ୍ଵୃତ୍ତ୍ଯାଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ତଵ ଭୃତ୍ଯଜନେଷ୍ଵପି
'ଏଠାରେ ନଗର ଓ ଘରେ କେହି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନାହିଁ, ନିର୍ମଳ ଅଙ୍ଗ, ତୁମ ଭଲ ଆଚରଣରେ ଭୃତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।'
ସଂଦେଷ୍ଟଵ୍ଯାଂ ତୁ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵିଜାତିଂ କୋପନଂ ପ୍ରତି। ପୃଥେ ବାଲେତି କୃତ୍ଵା ଵୈ ସୁତା ଚାସିମମେତି ଚ
'ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମେ କ୍ରୋଧୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ସଚେତନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୃଥା ଏଯିଁ ଶିଶୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ଝିଅ ଏବଂ ମୋଠାରେ ଆସିଛି।'
ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଚ କୁଲେ ଜାତା ଶୂରସ୍ ଦଯିତା ସୁତା। ଦତ୍ତା ପ୍ରୀତିମତା ମହ୍ଯଂ ପିତ୍ରା ବାଲା ପୁରାସ୍ଵଯମ୍
'ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଶୂରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଝିଅ, ମୋ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ।'
ଵସୁଦେଵସ୍ ଭଗିନୀ ସୁତାନାଂ ପ୍ରଵରା ମମ। ଅଗ୍ର୍ଯମଗ୍ରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ତେନାସି ଦୁହିତା ମମ
ବସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀ, ମୋ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆଗରୁ ମୋତେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରାଯାଇଥିଲେ; ଏହିପରି, ତୁମେ ମୋ ଝିଅ ହେଉଛ।
ତାଦୃଶେ ହି କୁଲେ ଜାତା କୁଲେ ମମ ଵିଵର୍ଧିତା। ସୁଖାତ୍ସୁଖମନୁପ୍ରାପ୍ତା ହ୍ରଦାଦ୍ଧ୍ରଦମିଵାପଗା
ଏପରି ଉତ୍ତମ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ମୋ ଘରେ ଲାଡ଼ପ୍ୟାରେ ବଢ଼ିଛ, ତୁମେ ଏକ ହ୍ରଦରୁ ଅନ୍ୟ ହ୍ରଦକୁ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ନଦୀ ପରି ଏକ ପରେ ଏକ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିଛ।
ଦୌଷ୍କୁଲେଯା ଵିଶେଷେଣ କଥଂଚିତ୍ପ୍ରଗ୍ରହଂ ଗତାଃ। ବାଲଭାଵାଦ୍ଵିକୁର୍ଵନ୍ତି ପ୍ରାଯଶଃ ପ୍ରମଦାଃ ଶୁଭେ
ଅଶୁଭ ପରିବାରର ଜଣେ ଝିଅ ବିଶେଷକରି କେବେ କେବେ ଭ୍ରମ ପଥରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ଶିଶୁଭାବରୁ, ମହିଳାମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଅନୁଚିତ କାମ କରନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ।
ପୃଥେ ରାଜକୁଲେ ଜନ୍ମ ରୂପଂ ଚାପି ତଵାଦ୍ଭୁତମ୍। ତେନ ତେନାସି ସଂପନ୍ନା ସମୁପେତା ଚ ଭାମିନି
ହେ ପୃଥା, ତୁମେ ରାଜପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତୁମର ରୂପ ଅଦ୍ଭୁତ; ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ସମ୍ପଦ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ଭରପୂର, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ସା ତ୍ଵଂ ଦର୍ପଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦମ୍ଭଂ ମାନଂ ଚ ଭାମିନି। ଆରାଧ୍ଯଵରଦଂ ଵିପ୍ରଂ ଶ୍ରେଯସା ଯୋକ୍ଷ୍ଯସେ ପୃଥେ
ସେଠିପାଇଁ, ହେ ଭାମିନୀ, ଦମ୍ଭ, ଅଭିମାନ ଓ ଗର୍ବକୁ ଛାଡ଼; ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କର, ଏବଂ ଏଭଳି କଲେ ତୁମେ ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇବ, ହେ ପୃଥା।
ଏଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି କଲ୍ଯାଣି କଲ୍ଯାଣମନଘେ ଧ୍ରୁଵମ୍। କୋପିତେ ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠେ କୁତ୍ସ୍ନଂ ଦହ୍ଯେତ ମେ କୁଲମ୍
ଏଭଳି କରି, ହେ କଳ୍ୟାଣି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁଷ୍ଟ ହେବେ, ତେବେ ମୋ ସମସ୍ତ କୁଳ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଯନ୍ତ୍ରିତା ରାଜନ୍ନୁପସ୍ଥାସ୍ଯାମି ପୂଜଯା। ଯଥାପ୍ରତିଜ୍ଞଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରନ ଚ ମିଥ୍ଯା ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଆଦର ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବି, ଯେପରି ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିଲି; ଏବଂ, ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କହେନି।
ଏଷ ଚୈଵ ସ୍ଵଭାଵୋ ମେ ପୂଜଯେଯଂ ଦ୍ଵିଜାନିତି। ତଵ ଚୈଵ ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯଂ ଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ପରମଂ ମମ
ଏହା ମୋର ନିଜ ଗୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତୁ; ଏବଂ ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବି, କାରଣ ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋପରି।