ଅଥେମାଂ ସାଗରୋପାନ୍ତାଂ ଗାଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗତାଖିଲାମ୍। ଅଧ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରଂ ସଶୈଲଵନପତ୍ତନାମ୍
ତାପରେ, ସାଗର ସୀମା ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀ, ହାତୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସହର ସହିତ, ପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅଧିକାର କଲେ।
ପ୍ରଶାସତି ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରେ ଧର୍ମେଣେମାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯାସ୍ତତୋ ଵର୍ଣା ଲେଭିରେ ମୁଦମୁତ୍ତମାମ୍
ଯେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଧର୍ମରେ ଏହି ପୃଥିବୀର ଶାସନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ଉତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
କାମକ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵାନ୍ଦୋଷାନ୍ନିରସ୍ଯ ଚ ନରାଧିପାଃ। ଧର୍ମେଣ ଦଣ୍ଡଂ ଦଣ୍ଡେଷୁ ପ୍ରଣଯନ୍ତୋଽନ୍ଵପାଲଯନ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରି, ରାଜାମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତଥା ଧର୍ମପରେ କ୍ଷତ୍ରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ଶତକ୍ରତୁଃ। ସ୍ଵାଦୁ ଦେଶେ ଚ କାଲେ ଚ ଵଵର୍ଷାପ୍ଯାଯଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଥିବାବେଳେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ମିଠା ବର୍ଷା କରି, ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ନ ବାଲ ଏଵ ମ୍ରିଯତେ ତଦା କଶ୍ଚିଜ୍ଜନାଧିପ। ନ ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପ୍ରଜାନାତି କଶ୍ଚିଦପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନାମ୍
ସେତିବେଳେ କେହି ଶିଶୁ ଅକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁନଥିଲେ, ହେ ନରପତି। କେହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୌବନ ଥିବା ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ନିକଟ କରୁନଥିଲେ।
ଏଵମାଯୁଷ୍ମତୀଭିସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ। ଇଯଂ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତା ସସାପୂର୍ଯତ ମେଦିନୀ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଗର ସୀମା ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଈଜିରେ ଚ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ବହୁଦକ୍ଷିଣୈଃ। ସାଙ୍ଗୋପନିଷଦାନ୍ଵେଦାନ୍ଵିପ୍ରାଶ୍ଚାଧୀଯତେ ତଦା
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବହୁ ଦାନ ସହିତ ମହାଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ସେତିବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ ସହିତ ବେଦ ପଢ଼ୁଥିଲେ।
ନ ଚ ଵିକ୍ରୀଣତେ ବ୍ର୍ହମ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତଦା ନୃପ। ନ ଚ ଶୂଦ୍ରସମଭ୍ଯାଶେ ଵେଦାନୁଚ୍ଚାରଯନ୍ତ୍ଯୁତ
ସେତିବେଳେ, ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରୁନଥିଲେ। ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବେଦ ପାଠ କରୁନଥିଲେ।
କାରଯନ୍ତଃ କୃଷିଂ ଗୋଭିସ୍ତଥା ଵୈଶ୍ଯାଃ କ୍ଷିତାଵିହ। ଯୁଞ୍ଜତେ ଧୁରି ନୋ ଗାଶ୍ଚ କୃଶାଙ୍ଗାଂଶ୍ଚାପ୍ଯଜୀଵଯନ୍
ବୈଶ୍ୟମାନେ ଗାଁ ଚାଷ କରୁଥିଲେ, ହେ ପୃଥିବୀପତି। ସେମାନେ ମାଟି ଚାଷ ପାଇଁ କେବଳ ସୁସ୍ଥ ଗାଈମାନେକୁ ଯୋଗାଇଥିଲେ, ଦୁର୍ବଳ ଗାଈମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ।
ଫେନପାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵତ୍ସାନ୍ନ ଦୁହନ୍ତି ସ୍ମ ମାନଵାଃ। ନ କୂଟମାନୈର୍ଵଣିଜଃ ପଣ୍ଯଂ ଵିକ୍ରୀଣତେ ତଦା
ମଣିଷମାନେ କେବେ ଫେନ ବା ବଛା ପାଇଁ ଗାଈ ଦୁହୁନଥିଲେ। ବଣିକମାନେ ସେତିବେଳେ ମିଥ୍ୟା ମାପ ଦ୍ୱାରା ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରୟ କରୁନଥିଲେ।
କର୍ମାଣି ଚ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଧର୍ମୋପେତାନି ମାନଵାଃ। ଧର୍ମମେଵାନୁପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ହେ ନରସିଂହ, ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ ଭରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଦେଖି, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ସ୍ଵକର୍ମନିରତାଶ୍ଚାସନ୍ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ନରାଧିପ। ଏଵଂ ତଦା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଧର୍ମୋ ନ ହ୍ରସତେ କ୍ଵଚିତ୍
ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ହେ ରାଜା। ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ନରସିଂହ, ସେତିବେଳେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ କମିନଥିଲା।
କାଲେ ଗାଵଃ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ନାର୍ଯଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ। ଭଵନ୍ତ୍ଯୃତୁଷୁ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ଫଲାନି ଚ
ଏ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୟ ଆସିଲେ ଗାଈମାନେ ବଛା ଦେଉଛନ୍ତି, ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀ ହେଉଛନ୍ତି, ଓ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂ କୃତଯୁଗେ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ତମାନେ ତଦା ନୃପ। ଆପୂର୍ଯତ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ପ୍ରାଣିଭିର୍ବହୁଭିର୍ଭୃଶମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ କୃତଯୁଗ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବହୁ ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଏଵଂ ସମୁଦିତେ ଲୋକେ ମାନୁଷେ ଭରତର୍ଷଭ। ଅସୁରା ଜଜ୍ଞିରେ କ୍ଷେତ୍ରେ ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ମନୁଜେଶ୍ଵର
ଏପରି ମାନବ ଲୋକ ଉନ୍ନତିରେ ଥିବା ସମୟରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ଅସୁରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୈର୍ହି ତଦା ଦୈତ୍ଯା ବହୁଶୋ ନିର୍ଜିତା ଯୁଧି। ଐଶ୍ଵର୍ଯାଦ୍ଧଂଶିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସଂବଭୂଵୁଃ କ୍ଷିତାଵିହ
ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ବାରମ୍ବାର ହାରାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଇହ ଦେଵତ୍ଵମିଚ୍ଛନ୍ତୋ ମାନୁଷେଷୁ ତପସ୍ଵିନଃ। ଜଜ୍ଞିରେ ଭୁଵି ଭୂତେଷୁ ତେଷୁ ତେଷ୍ଵସୁରା ଵିଭୋ
ଦେବତ୍ୱ ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେଠି ତପସ୍ୱୀ ଅସୁରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେଷୁ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଖରୋଷ୍ଟ୍ରମହିଷେଷୁ ଚ। କ୍ରଵ୍ଯାତ୍ସୁ ଚୈଵ ଭୂତେଷୁ ଗଜେଷୁ ଚ ମୃଗେଷୁ ଚ
ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ମହିଷ, ମାଂସାହାରୀ ପ୍ରାଣୀ, ହାତୀ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର।
ଜାତୈରିହ ମହୀପାଲ ଜାଯମାନୈଶ୍ଚ ତୈର୍ମହୀ। ନ ଶଶାକାତ୍ମନାତ୍ମାନମିଯଂ ଧାରଯିତୁଂ ଧରା
ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ନିରନ୍ତର ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା, ମହୀପାଳ, ପୃଥିବୀ ନିଜେ ଏତେ ପ୍ରାଣୀର ଭାର ବହିପାରୁନଥିଲା।
ଅଥ ଜାତା ମହୀପାଲାଃ କେଚିଦ୍ବହୁମଦାନ୍ଵିତାଃ। ଦିତେଃ ପୁତ୍ରା ଦନୋଶ୍ଚୈଵ ତଦା ଲୋକାଦିହ ଚ୍ଯୁତାଃ
ତାପରେ କିଛି ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ବହୁ ଅହଂକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ—ସେମାନେ ଦିତି ଓ ଦାନୁର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ଲୋକରୁ ପଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।
ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋଽଵଲିପ୍ତାସ୍ତେ ନାନାରୂପଧରା ମହୀମ୍। ଇମାଂ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ପରୀଯୁରରିମର୍ଦନାଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅହଂକାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଏହି ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ମାନେ ସମୁଦ୍ରସୀମା ଅନ୍ତର୍ଗତ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ଵୈଶ୍ଯାଞ୍ଶୂଦ୍ରାଂଶ୍ଚୈଵାପ୍ଯପୀଡଯନ୍। ଅନ୍ଯାନି ଚୈଵ ସତ୍ଵାନି ପୀଡଯାମାସୁରୋଜସା
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିଲେ।
ତ୍ରାସଯନ୍ତୋଽଭିନିଘ୍ନନ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତଗଣାଂଶ୍ଚ ତେ। ଵିଚେରୁଃ ସର୍ଵଶୋ ରାଜନ୍ମହୀଂ ଶତସହସ୍ରଶଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଓ ଆକ୍ରମଣ କରି, ସେମାନେ ଶତ-ଶହ ଦଳରେ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଫେରୁଥିଲେ, ରାଜନ।
ଆଶ୍ରମସ୍ଥାନ୍ମହର୍ଷୀଂଶ୍ଚ ଧର୍ଷଯନ୍ତସ୍ତତସ୍ତତଃ। ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯା ଵୀର୍ଯମଦା ମତ୍ତା ମଦବଲେନ ଚ
ଏଠାଠି ଆଶ୍ରମରେ ରହୁଥିବା ମହାର୍ଷିମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ କରି, ଶକ୍ତି ଓ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଅଧର୍ମ କାମ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵୀର୍ଯବଲୋତ୍ସିକ୍ତୈର୍ଭୂରିଯଂ ତୈର୍ମହାସୁରୈଃ। ପୀଡ୍ଯମାନା ମହୀ ରାଜନ୍ବ୍ରହ୍ମାଣମୁପଚକ୍ରମେ
ଏଭଳି ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ମହାସୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ରାଜନ, ସେ ମହାବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା।
ନ ହ୍ଯମୀ ଭୂତସତ୍ଵୌଘାଃ ପନ୍ନଗାଃ ସନଗାଂ ମହୀମ୍। ତଦା ଧାରଯିତୁଂ ଶେକୁରାକ୍ରାନ୍ତାଂ ଦାନଵୈର୍ବଲାତ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ଦାନବମାନେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ନାଗମାନେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀର ଭାର ବହିପାରୁନଥିଲେ।
ତତୋ ମହୀ ମହୀପାଲ ଭାରାର୍ତା ଭଯପୀଡିତା। ଜଗାମ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ସର୍ଵଭୂତପିତାମହମ୍
ତାପରେ, ମହୀପାଳ, ପୃଥିବୀ ଭାରରେ ଦବିଯାଇ ଓ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପିତାମହ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲା।
ସା ସଂଵୃତଂ ମହାଭାଗୈର୍ଦେଵଦ୍ଵିଜମହର୍ଷିଭିଃ। ଦଦର୍ଶ ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଲୋକକର୍ତାରମଵ୍ଯଯମ୍
ସେ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା, ଲୋକସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ବନ୍ଦିକର୍ମସୁ ନିଷ୍ଠିତୈଃ। ଵନ୍ଦ୍ଯମାନଂ ମୁଦୋପତୈର୍ଵଵନ୍ଦେ ଚୈନମେତ୍ଯ ସା
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ସ୍ତୁତିରେ ନିୟୋଜିତ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ମଧୁର ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲା।
ଅଥ ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ଭୂମିସ୍ତଂ ଶରଣାର୍ଥିନୀ। ସନ୍ନିଧୌ ଲୋକପାଲାନାଂ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭାରତ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ଭୂମି ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ ନିଜ ଅନୁରୋଧ ରଖିଲା, ହେ ଭାରତ।