ଶୈଵ୍ଯା ଚ ସତ୍ଯଵାଂଶ୍ଚୈଵ ସାଵିତ୍ରୀ ଚୈକତଃ ସ୍ଥିତାଃ। ସର୍ଵୈସ୍ତୈରଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ଵିଶୋକା ସମୁପାଵିଶନ୍
ଶୈବ୍ୟ, ସତ୍ୟବାନ ଏବଂ ସାବିତ୍ରୀ ଏକଠି ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେମାନେ ଶୋକମୁକ୍ତ ହୋଇ ବସିଲେ।
ତତୋ ରାଜ୍ଞା ସହାସୀନାଃ ସର୍ଵେ ତେ ଵନଵାସିନଃ। ଜାତକୌତୂହଲାଃ ପାର୍ଥ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ନୃପତେଃ ସୁତମ୍
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ବସିଥିବା ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପାର୍ଥ, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ପ୍ରାଗେଵ ନାଗତଂ କସ୍ମାତ୍ସଭାର୍ଯେଣ ତ୍ଵଯା ଵିଭୋ। ଵିରାତ୍ରେ ଚାଗତଂ କସ୍ମାତ୍କୋନୁ ବନ୍ଧସ୍ତଵାଭଵତ୍
ହେ ମହାନ, ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବରୁ କାହିଁକି ଫେରିଲେ ନାହିଁ? ଏବଂ ରାତି ପରେ କାହିଁକି ଆସିଲେ? କିଏ ଅଟକାଇଲା?
ସଂତାପିତଃ ପିତା ମାତା ଵଯଂ ଚୈଵ ନୃପାତ୍ମଜ। କସ୍ମାଦିତି ନ ଜାନୀମସ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହିସି
ତୁମର ପିତା, ମାତା ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖିତ ହେଇଥିଲୁ। କାହିଁକି ଏମିତି ହେଲା ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ; ତୁମେ ସବୁ କଥା କହିବାକୁ ଉଚିତ।
ପିତ୍ରାଽହମଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସାଵିତ୍ରୀସହିତୋ ଗତଃ। ଅଥ ମେଽଭୂଚ୍ଛିରୋଦୁଃଖଂ ଵନେ କାଷ୍ଠାନି ଭିନ୍ଦତଃ
ମୋ ପିତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ମୁଁ ସାବିତ୍ରୀ ସହ ବନକୁ ଗଲି। ସେଠାରେ କାଠ କାଟୁଥିବାବେଳେ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଭୟଙ୍କର ବେଦନା ହେଲା।
ସୁପ୍ତଶ୍ଚାହଂ ଵେଦନଯା ଚିରମିତ୍ଯୁପଲକ୍ଷଯେ। ତାଵତ୍କାଲଂ ନ ଚ ମଯା ସୁପ୍ତପୂର୍ଵଂ କଦାଚନ
ସେଇ ବେଦନାରୁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁମେଇ ରହିଲି, ମୁଁ ମନେ ପକାଏ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ କେବେ ଏତେ ଦୀର୍ଘ ଘୁମ ଦେଖିନଥିଲି।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭଵତାଂ ସଂତାପୋ ମା ଭଵେଦିତି। ଅତୋ ଵିରାତ୍ରାଗମନଂ ନାନ୍ଯଦସ୍ତୀହ କାରଣମ୍
ତୁମମାନେ କେହି ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହାନ୍ତୁ ବୋଲି, ମୁଁ ରାତି ପରେ ଫେରିଲି; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।
ଅକସ୍ମାଚ୍ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରାପ୍ତିର୍ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନସ୍ଯ ତେ ପିତୁଃ। ନାସ୍ଯ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵେତ୍ସି ସାଵିତ୍ରୀ ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଅଚାନକ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା। ଏହାର କାରଣ ତୁମେ ଜାଣନାହଁ, କିନ୍ତୁ ସାବିତ୍ରୀ କହିପାରିବେ।
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ସାଵିତ୍ରି ତ୍ଵଂ ହି ଵେତ୍ଥ ପରାଵରମ୍। ତ୍ଵାଂ ହି ଜାନାମି ସାଵିତ୍ରି ସାଵିତ୍ରୀମିଵ ତେଜସା
ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ସାବିତ୍ରୀ, କାରଣ ତୁମେ ସବୁ ଉପର-ନିମ୍ନ ଜାଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣେ, ସାବିତ୍ରୀ, ତୁମ ତେଜ ଦେଖି ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀ ପରି।
ତ୍ଵମତ୍ର ହେତୁଂ ଜାନୀଷେ ତସ୍ମାତ୍ସତ୍ଯଂ ନିରୁଚ୍ଯତାମ୍। ରହସ୍ଯଂ ଯଦି ତେ ନାସ୍ତି କିଂଚିଦତ୍ର ଵଦସ୍ଵ ନଃ
ଏହାର କାରଣ ତୁମେ ଜାଣ, ତେଣୁ ସତ୍ୟ କଥା ସପ୍ଷ୍ଟ କହ। ଯଦି ଏଠି କୌଣସି ଗୁପ୍ତ କଥା ନାହିଁ, ଆମକୁ କୁହ।
ଏଵମେତଦ୍ଯଥା ଵେତ୍ଥ ସଂକଲ୍ପୋ ନାନ୍ଯଥା ହି ଵଃ। ନ ହି କିଂଚିଦ୍ରହସ୍ଯଂ ମେ ଶ୍ରୂଯତାଂ ତଥ୍ଯମେଵ ଯତ୍
ଯେପରି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ସେଠିକି ଏହିପରି ଅଛି; ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ କଥା ନାହିଁ—ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ।
ମୃତ୍ଯୁର୍ମେ ପତ୍ଯୁରାଖ୍ଯାତୋ ନାରଦେନ ମହାତ୍ମନା। ସ ଚାଦ୍ଯ ଦିଵସଃ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତୋ ନୈନଂ ଜହାମ୍ଯହମ୍
ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ମହାତ୍ମା ନାରଦ ଆଗରୁ ମତେ କହିଥିଲେ; ଏହି ଦିନଟି ସେଇ ଦିନ ଥିଲା, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିନଥିଲି।
ସୁପ୍ତଂ ଚୈନଂ ସାକ୍ଷାଦୁପାଗଚ୍ଛତ୍ସକିଂକରଃ। ସ ଏନମନଯଦ୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦିଶଂ ପିତୃନିଷେଵିତାମ୍
ସେ ଘୁମେଇଥିବାବେଳେ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଦୂତ ଆସିଲେ; ସେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ପିତୃମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାକୁ ନେଇଗଲେ।
ଅସ୍ତୌଷଂ ତମହଂ ଦେଵଂ ସତ୍ଯେନ ଵଚସା ଵିଭୁମ୍। ପଞ୍ଚ ଵୈ ତେନ ମେ ଦତ୍ତା ଵରାଃ ଶୃଣୁତ ତାନ୍ମମ
ମୁଁ ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କଥା କହି ପ୍ରଶଂସା କଲି; ତାଙ୍କଠାରୁ ମୋତେ ପାଞ୍ଚଟି ବର ମିଳିଲା—ସେଗୁଡ଼ିକ ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଚକ୍ଷୁଷୀ ଚ ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂଚ ଦ୍ଵୌ ଵରୌ ଶ୍ଵଶୁରସ୍ଯ ମେ। ଲବ୍ଧଂ ପିତୁଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଚାତ୍ମନଃ ଶତମ୍
ଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ—ଏହି ଦୁଇଟି ବର ମୋ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ପାଇଁ; ମୋ ପିତା ପାଇଁ ଶତପୁତ୍ର, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶତପୁତ୍ର।
ଚତୁର୍ଵର୍ଷଶତାଯୁର୍ମେ ଭର୍ତା ଲବ୍ଧଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାନ୍। ଭର୍ତୁର୍ହି ଜୀଵିତାର୍ଥଂ ତୁ ମଯା ଚୀର୍ଣଂ ତ୍ଵିଦଂ ଵ୍ରତମ୍
ଚାରିଶେ ବର୍ଷ ଶତ ଆୟୁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ସତ୍ୟବାନଙ୍କୁ ମିଳିଛି; ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲି।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ମଯାଽଽଖ୍ଯାତଂ କାରଣଂ ଵିସ୍ତରଣ ଵଃ। ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସୁଖୋଦର୍କମିଦଂ ଦୁଃଖଂ ମହନ୍ମମ
ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ଏବଂ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାର ମୁଁ ତୁମମାନେଙ୍କୁ କହିଦେଲି; ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ମୋର ଏହି ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆଖିରେ ସୁଖ ଆଣିଦେଲା।
ନିମଜ୍ଜ୍ମାନଂ ଵ୍ଯସନୈରଭିଦ୍ରୁତଂ କୁଲଂ ନରନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ତମୋମଯେ ହ୍ରଦେ। ତ୍ଵଯା ସୁଶୀଲଵ୍ରତପୁଣ୍ଯଯା କୁଲଂ ରସମୁଦ୍ଧୃତଂ ସାଧ୍ଵି ପୁନଃ କୁଲୀନଯା
ବିପଦରେ ଡୁବିଥିବା, ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ରାଜବଂଶ ଅନ୍ଧକାରର ଗଭୀର ଖାଦରେ ପଡ଼ିଥିଲା; ତୁମେ, ମଧୁର ଚରିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସତୀ, ତୁମ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ଶୁଭ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଂଶକୁ ପୁଣିଥରେ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଲା।
ତଥା ପ୍ରଶସ୍ଯ ହ୍ଯଭିପୂଜ୍ଯ ଚୈଵ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଂ ତାମୃଷଯଃ ସମାଗତାଃ। ନରେନ୍ଦ୍ରମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସପୁତ୍ରଭଞ୍ଜସା ଶିଵେନ ରଜଗ୍ମୁର୍ମୁଦିତାଃ ସ୍ଵମାଲଯମ୍
ଏପରି ଭାବରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେ ଉତ୍ତମ ନାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଆଦର ଦେଲେ; ରାଜା, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ନାତିମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାମୁଦିତେ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲେ। କୃତପୌର୍ଵାହ୍ଣିକାଃ ସର୍ଵେ ସମେଯୁସ୍ତେ ତପୋଧନାଃ
ସେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରଭାତର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଏକଠା ହେଲେ।
ତଦେଵ ସର୍ଵଂ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ମହାଭାଗ୍ଯଂ ମହର୍ଷଯଃ। ଦ୍ଯୁମ୍ସେନାଯ ନାତୃପ୍ଯନ୍କଥଯନ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ ସବୁବେଳେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟର କଥା ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି କହୁଥିଲେ, କେବେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ହେଉନଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରକୃତଯଃ ସର୍ଵାଃ ସାଲ୍ଵେଭ୍ଯୋଽଭ୍ଯାଗା ନୃପମ୍। ଆଚଖ୍ଯୁର୍ନିହତଂ ଚୈଵ ସ୍ଵେନାମାତ୍ଯେନ ତଂ ଦ୍ଵିଷମ୍
ତାପରେ ସାଲ୍ବ ଦେଶର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି ବୋଲି ଖବର ଦେଲେ।
ତଂ ମନ୍ତ୍ରିଣା ହତଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ସସହାଯଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଵିଦ୍ରୁତଂ ଚ ଦ୍ଵିଷଦ୍ବଲମ୍
ମନ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ସହ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମାରିଦେଇଛି ବୋଲି କହି, ସେମାନେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଓ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଭାଗିଯାଇଛି ବୋଲି ଜଣାଇଲେ।
ଐକମତ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜନସ୍ଯ ସ୍ଵଂ ନୃପଂ ପ୍ରତି। ସଚକ୍ଷୁର୍ଵାଽପ୍ଯଚକ୍ଷୁର୍ଵା ସ ନୋ ରାଜା ଭଵତ୍ଵିତି
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଏକମତ ଇଚ୍ଛା ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ: 'ସେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଥାଉ କି ନଥାଉ, ସେମାନଙ୍କର ରାଜା ହେଉନ୍ତୁ।'
ଅନେନ ନିଶ୍ଚଯେନେହ ଵଯଂ ପ୍ରସ୍ଥାପିତା ନୃପ। ପ୍ରାପ୍ତାନୀମାନି ଯାନାନି ଚତୁରଙ୍ଗଂ ଚ ତେ ବଲମ୍
ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ନେଇ ଆମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ, ଏବେ ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ଯାନ ଓ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି।
ପ୍ରଯାହି ରାଜନ୍ଭଦ୍ରଂ ତେ ଘୁଷ୍ଟସ୍ତେ ନଗରେ ଜଯଃ। ଅଧ୍ଯାସ୍ସ୍ଵ ଚିରରାତ୍ରାଯ ପିତୃପୈତାମହଂ ପଦମ୍
ଏବେ ରାଜା, ଯାଆ; ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ। ସମସ୍ତ ସହରରେ ବିଜୟର ଘୋଷଣା ହେଉ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତାପୁରୁଷଙ୍କର ସିଂହାସନ ଅଧିକାର କର।
ଚକ୍ଷୁଷ୍ମନ୍ତଂ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନଂ ଵପୁଷାଽନ୍ଵିତମ୍। ମୂର୍ଧ୍ନା ନିପତିତାଃ ସର୍ଵେଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଶରୀର ସହିତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଚକ୍ଷୁ ଫୁଲିଯାଇଥିଲା।
ତୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ତାନ୍ଵୃଦ୍ଧାନ୍ଦ୍ଵିଜାନାଶ୍ରମଵାସିନଃ। ତୈଶ୍ଚାଭିପୂଜିତଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରଯଯୌ ନଗରଂ ପ୍ରତି
ସେ ବୃଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଦର ପାଇ ସେ ସହର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଶୈଵ୍ଯା ଚ ସହ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ସ୍ଵାସ୍ତୀର୍ଣେନ ସୁଵର୍ଚସା। ନରଯୁକ୍ତେନ ଯାନେନ ପ୍ରଯଯୌ ସେନଯା ଵୃତା
ଶୈବ୍ୟା ଓ ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ ତାରା, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତୋଽଭିଷିଷିଚୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନଂ ପୁରୋହିତାଃ। ପୁତ୍ରଂ ଚାସ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯନ୍
ତାପରେ ପୁରୋହିତମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ; ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୁଅଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ।