ଯଦି ମେଽସ୍ତି ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଯଦି ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଯଦି। ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଵଶୁରଭର୍ତୄଣାଂ ମମ ପୁଣ୍ଯାଽସ୍ତୁ ଶର୍ଵରୀ
ମୁଁ ଯଦି କେବେ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଦାନ ଦେଇଛି, ହବନ କରିଛି, ତେବେ ଏହି ରାତି ମୋର ଶ୍ୱଶୁର, ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।
ନ ସ୍ମରାମ୍ଯୁକ୍ତପୂର୍ଵଂ ଵୈ ସ୍ଵୈରେଷ୍ଵପ୍ଯନୃତାଂ ଗିରମ୍। ତେନ ସତ୍ଯେନ ତାଵଦ୍ଯ ଧ୍ରିଯେତାଂ ଶ୍ଵଶୁରୌ ମମ
ମୁଁ କେବେ ମଜାକରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଆଜି ମୋର ଶ୍ୱଶୁର ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ସୁସ୍ଥ ରହନ୍ତୁ।
କାମଯେ ଦର୍ଶନଂ ପିତ୍ରୋର୍ଯାହି ସାଵିତ୍ରି ମାଚିରମ୍। `ଅପିନାମ ଗୁରୂ ତୌ ହି ପଶ୍ଯେଯଂ ଧ୍ରିଯମାଣକୌ
ମୁଁ ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛି— ସାବିତ୍ରୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ଯଦି ସେମାନେ ଏଖଣିଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେ ଦୁଇଜଣ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ପୁରା ମାତୁଃ ପିତୁର୍ଵାଽପିଯଦି ପଶ୍ଯାମି ଵିପ୍ରିଯମ୍। ନ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ଵରାରୋହେ ସତ୍ଯେନାତ୍ମାନମାଲଭେ
ଯଦି ମୋ ମା ବା ବାପାଙ୍କୁ କିଛି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ— ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ମାନି ମୁଁ ନିଜେ ଶପଥ ନେଉଛି।
ଯଦି ଧର୍ମେ ଚ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମାଂ ଚେଜ୍ଜୀଵନ୍ତମିଚ୍ଛସି। ମମ ପ୍ରିଯଂ ଵା କର୍ତଵ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛାଵାଶ୍ରମମନ୍ତିକାତ୍
ଯଦି ତୁମର ମନ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏବଂ ମୋତେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ଆସ, ଆମେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚଳିଯିବା।
ସାଵିତ୍ରୀ ତତ ଉତ୍ଥାଯ କେଶାନ୍ସଂମ୍ଯ ଭାମିନୀ। ପତିମୁତ୍ଥାପଯାମାସ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଵୈ
ତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାବିତ୍ରୀ ଉଠି, ନିଜ କେଶ ବାନ୍ଧିଲେ, ତାଙ୍କର ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ପତିଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ।
ଉତ୍ତାଯ ସତ୍ଯଵାଂଶ୍ଚାପି ପ୍ରମୃଜ୍ଯାଙ୍ଗାନି ପାଣିନା। ସର୍ଵା ଦିଶଃ ସମାଲୋକ୍ଯ କଠିନେ ଦୃଷ୍ଟିମାଦଧେ
ସତ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଉଠି, ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ହାତରେ ପୋଛିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲି ଚାଲି ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ତମୁଵାଚାଥସାଵିତ୍ରୀ ଶ୍ଵଃ ଫଲାନି ହରିଷ୍ଯସି। ଯୋଗକ୍ଷେମାର୍ଥମେତଂ ତେ ନେଷ୍ଯାମି ପରଶୁଂ ତ୍ଵହମ୍
ତାପରେ ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: 'କାଲି ତୁମେ ଫଳ ଆଣିବା। ତୁମ ସୁସ୍ଥତା ଓ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଏହି କୁଠାର ମୁଁ ଧରିବି।'
କୃତ୍ତ୍ଵା କଠିନଭାରଂ ସା ଵୃକ୍ଷଶାଖାଵଲମ୍ବିନମ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ପରଶୁଂ ଭର୍ତୁଃ ସକାଶେ ପୁନରାଗମତ୍
ଗଛର ଶାଖା ଧରି ଭାରି କାଠ କାଟି, ସେ କୁଠାର ନେଇ ପୁଣି ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ।
ଵାମେ ସ୍କନ୍ଧେ ତୁ ଵାମୋରୂର୍ଭର୍ତୁର୍ବାହୁଂ ନିଵେଶ୍ଯ ଚ। ଦକ୍ଷିଣଏନ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଜଗାମ ଗଜଗାମିନୀ
ସେ ନିଜ ବାମ କନ୍ଧରେ ପତିଙ୍କ ବାମ ହାତ ରଖି, ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହାତୀ ଚାଲିଥିବା ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଭ୍ଯାସଗମନାଦ୍ଭୀରୁ ପନ୍ଥାନୋ ଵିଦିତା ମମ। ଵୃକ୍ଷାନ୍ତରାଲୋକିତଯା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନଯା ଚାପି ଲକ୍ଷଯେ
ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଏହି ପଥରେ ଚାଲିଛି, ତେଣୁ ଏହି ରାସ୍ତା ମୋତେ ଜଣା। ଗଛ ମଧ୍ୟରୁ ଝଲମଲା ଚାନ୍ଦନୀ ଦେଖି ମୁଁ ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।
ଆଗତୌ ସ୍ଵଃ ପଥା ଯେନ ଫଲାନ୍ଯଵଚିତାନି ଚ। ଯଥାଗତଂ ଶୁଭେ ଗଚ୍ଛ ପନ୍ଥାନଂ ମା ଵିଚାରଯ
ଯେଉଁ ରାସ୍ତାରେ ଆମେ ଫଳ ଆଣିଥିଲୁ, ସେହିପରି ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ହେ ଶୁଭେ, ରାସ୍ତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ପଲାଶଖଣ୍ଡେ ଚୈତସ୍ମିନ୍ପନ୍ଥା ଵ୍ଯାଵର୍ତତେ ଦ୍ଵିଧା। ତସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ଯଃ ପନ୍ଥାସ୍ତେନ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରସ୍ଵ ଚ
ଏହି ପଳାଶ ଗଛର ଭଙ୍ଗା ଶାଖା ପାଖରେ ରାସ୍ତା ଦୁଇଟି ହୋଇଯାଏ। ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗର ରାସ୍ତା ଧରି ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।
ସ୍ଵସ୍ଥୋସ୍ମି ବଲଵାନସ୍ମି ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ପିତରାଵୁଭୌ। ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରାଯାଦାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛି, ମୋତେ ଦୁଇଜଣ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା। ଏହିପରି କହି, ତିବ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ସେ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନୋ ମହାବଲଃ। ଲବ୍ଧଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରସନ୍ନାଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ସର୍ଵଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ଏହି ସମୟରେ, ବଳଶାଳୀ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା; ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ସବୁକିଛି ଦେଖିପାରିଲେ।
ସ ସର୍ଵାନାଶ୍ରମାନ୍ଗତ୍ଵା ଶୈବ୍ଯଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା। ପୁତ୍ରହେତୋଃ ପରାମାର୍ତିଂ ଜଗାମ ଭରତର୍ଷଭ
ସେ ଶିବିର କନ୍ୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ପୁଅ ପାଇଁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ତାଵାଶ୍ରମାନ୍ନଦୀଶ୍ଚୈଵଵନାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ତସ୍ଯାଂ ନିଶି ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୌ ଦମ୍ପତୀ ପରିଜଗ୍ମତୁଃ
ସେ ରାତି, ସେଇ dampatī ଆଶ୍ରମ, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସରୋବର ଭିତରେ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ତୁ ଯଂ କଂଚିଦୁନ୍ମୁଖୌ ସୁତଶଙ୍କଯା। ସାଵିତ୍ରୀସହିତୋଽଭ୍ଯେତି ସତ୍ଯଵାନିତ୍ଯଭାଷତାମ୍
ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ପୁଅ ଆସୁଛି କି ନାହିଁ ବୋଲି ଆଶାରେ ମୁହଁ ଦେଉଥିଲେ; ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ସତ୍ୟବାନ୍ ସେଠାକୁ ଆସି କଥା କହିଲେ।
ଭିନ୍ନୈଶ୍ଚ ପରୁଷୈଃ ପାଦୈଃ ସଵ୍ରଣୈଃ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତୈଃ। କୁଶକଣଅଟକଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗାଵୁନମତ୍ତାଵିଵ ଧାଵତଃ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଫାଟି, ଘାଉ ହୋଇ ରକ୍ତ ଲାଗିଥିଲା, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଓ କୁଶ ଓ କାଂଟାରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ବିବ୍ରାନ୍ତ ମନେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
ତତୋଽଭିସୃତ୍ଯ ତୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ସର୍ଵୈରାଶ୍ରମଵାସିଭିଃ। ପରିଵାର୍ଯ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାଵାନୀତୌ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମବାସୀ ଋଷିମାନେ ଏସି, ସେମାନେ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କୁ ଘେରି, ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯାଇଲେ।
ତତ୍ରଭାର୍ଯାସହାଯଃ ସ ଵୃତୋ ଵୃଦ୍ଧୈସ୍ତପୋଧନୈଃ। ଆଶ୍ଵାସିତୋପି ଚିତ୍ରାର୍ଥୈଃ ପୂର୍ଵରାଜକଥାଶ୍ରଯୈଃ
ସେଠାରେ, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଥିବା ସେ ରାଜା, ବୟସ୍କ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ପୂର୍ବତନ ରାଜାମାନଙ୍କ କଥା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗଳ୍ପ କହି, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଉଥିଲେ।
ତତସ୍ତୌ ପୁନରାଶ୍ଵସ୍ତୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ପୁତ୍ରଦିଦୃକ୍ଷଯା। ବାଲ୍ଯଵୃତ୍ତାନି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ଦର୍ଶନାନି ଚ। ଶୋକଂ ଜଗ୍ମତୁରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସ୍ମରନ୍ତୌ ଭୃଶଦୁଃଖିତୌ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ବୟସ୍କ ଦମ୍ପତି, ପୁଅକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଶିଶୁବେଳାର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମନେ ପକାଇ, ଦୁଃଖରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଶୋକ କରୁଥିଲେ।
ହାପୁତ୍ର ହାସାଧ୍ଵି ଵଧୁ କ୍ଵାସିକ୍ଵାସୀତ୍ଯରୋଦତାମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେଷାମୁଵାଚେଦଂ ତଯୋର୍ଵଚଃ
‘ହା ପୁଅ! ହା ବୋଉ! କେଉଁଠି ଅଛ, କେଉଁଠି ଅଛ?’—ଏଭଳି କହି ସେମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ତେବେ, ଏକ ସତ୍ୟବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଯଥାସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସାଵିତ୍ରୀ ତପସା ଚ ଦମେନ ଚ। ଆଚାରେଣ ଚ ସଂଯୁକ୍ତା ତଥା ଜୀଵତି ସତ୍ଯଵାନ୍
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେପରି ସତ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ।
ଵେଦାଃ ସାଙ୍ଗା ମଯାଽଧୀତାସ୍ତପୋ ମେ ସଂଚିତଂ ମହତ୍। କୌମାରବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ ଗୁରଵୋଽଗ୍ନିଶ୍ଚ ତୋଷିତାଃ
ମୁଁ ବେଦ ସହିତ ସମସ୍ତ ଶାଖା ପଢିଛି, ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ସଞ୍ଚୟ କରିଛି, ଛୁଆଁବେଳୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଛି, ଗୁରୁ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛି।
ସମାହିତେନ ଚୀର୍ଣାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵ ଵ୍ରତାନି ମେ। ଵାଯୁଭକ୍ଷୋପଵାସଶ୍ଚ କୃତୋମେ ଵିଧିଵତ୍ସଦା
ମୁଁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଛି। ବାୟୁ ଖାଇ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସଦା କରିଛି।
ଅନେନ ତପସା ଵେଦ୍ମି ସର୍ଵଂ ପରଚୀକୀର୍ଷିତମ୍। ସତ୍ଯମେତନ୍ନିବୋଧଧ୍ଵଂ ଧ୍ରିଯତେ ସତ୍ଯଵାନିତି
ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନେ କ’ଣ କରିବେ ଜାଣିପାରେ। ଏହା ସତ୍ୟ—ସତ୍ୟବାନ୍ ଜୀବନ୍ତ।
ଉପାଧ୍ଯାଯସ୍ଯ ମେ ଵକ୍ରାଦ୍ଯଥା ଵାକ୍ଯଂ ଵିନିଃସୃତମ୍। ନୈଵ ଜାତୁ ଭଵେନ୍ମିଥ୍ଯା ତଥା ଜୀଵତି ସତ୍ଯଵାନ୍
ମୋ ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ମୁଖରୁ ଯେପରି ଶବ୍ଦ ବାହାରିଛି, ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୋଇନାହିଁ; ସେପରି ସତ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ।
ଯଥାଽସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସାଵିତ୍ରୀ ସର୍ଵୈରେଵ ସୁଲକ୍ଷଣୈଃ। ଅଵୈଧଵ୍ଯକରୈର୍ଯୁକ୍ତା ତଥା ଜୀଵତି ସତ୍ଯଵାନ୍
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଯୁକ୍ତ ଓ ବିଧବା ହେବାର ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ, ସେପରି ସତ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ।
ଯଥାଽସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସାଵିତ୍ରୀ ତପସା ଚ ଦମେନ ଚ। ଆଚାରେଣ ଚ ସଂଯୁକ୍ତା ତଥା ଜୀଵତି ସତ୍ଯଵାନ୍
ଯେପରି ସାବିତ୍ରୀ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସେପରି ସତ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ।