ଵୃଦ୍ଧଯୋରନ୍ଧଯୋର୍ଦୃଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଵଯି ଵଂଶଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିଃ। ତ୍ଵଯି ପିଣ୍ଡଶ୍ଚ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ସନ୍ତାନଶ୍ଚାଵଯୋରିତି
ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ଧ ବାପାମାଆ ପାଇଁ ତୁମେ ହେଉଛ, ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, କୁଳର ଆଧାର, ପିଣ୍ଡ, କୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସନ୍ତାନ।
ମାତା ଵୃଦ୍ଧା ପିତା ଵୃଦ୍ଧସ୍ତଯୋର୍ଯଷ୍ଟିରହଂ କିଲ। ତୌ ରାତ୍ରୌ ମାମପଶ୍ଯନ୍ତୌ କାମଵସ୍ଥାଂ ଗମିଷ୍ଯତଃ
ମୋ ମାଆ ବାପା ବୃଦ୍ଧ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ଆଧାର; ରାତିରେ ମୁଁ ଦେଖାଯିବି ନାହିଁ କି, ସେମାନେ ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିବେ।
ନିଦ୍ରାଯାଶ୍ଚାଭ୍ଯସୂଯାମି ଯସ୍ଯା ହେତୋଃ ପିତା ମମ। ମାତା ଚ ସଂଶଯଂ ପ୍ରାପ୍ତା ମତ୍କୃତେଽନପକାରିଣୀ
ନିଦ୍ରା ପ୍ରତି ମୋର ଅସନ୍ତୋଷ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ବାପା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମାଆ ମୋ ଦେଖି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅହଂ ଚ ସଂଶଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାମାପଦମାସ୍ଥିତଃ। ମାତାପିତୃଭ୍ଯାଂ ହି ଵିନା ନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ବଡ଼ ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଛି; ମୋ ମାଆ ବାପା ଛାଡ଼ି ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵ୍ଯକ୍ତମାକୁଲଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁଃ ପିତା ମମ। ଏକୈକମସ୍ଯାଂ ଵେଲାଯାଂ ପୃଚ୍ଛତ୍ଯାଶ୍ରମଵାସିନମ୍
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ମନେ, ମୋ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବାପା ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଶ୍ରମବାସୀଙ୍କୁ ମୋ ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛନ୍ତି।
ନାତ୍ମାନମନୁଶୋଚାମି ଯଥାଽହଂପିତରଂ ଶୁଭେ। ଭର୍ତାରଂ ଚାପ୍ଯନୁଗତାଂ ମାତରଂ ଭୃଶଦୁଃଖିତାମ୍
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ଯେତେ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ମୋ ବାପା ପାଇଁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଦୁଃଖିତ ମାଆ ପାଇଁ ମୁଁ ଦୁଃଖିତ।
ମତ୍କୃତେ ନ ହି ତାଵଦ୍ଯ ସନ୍ତାପଂ ପରମେଷ୍ଯତଃ। ଜୀଵନ୍ତାଵନୁଜୀଵାମି ଭର୍ତଵ୍ଯୌ ତୌ ମଯେତି ହ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ କଷ୍ଟ ପାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ ବୋଲି ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବା କରି ବଞ୍ଚିବି।
ତଯୋଃ ପ୍ରିଯଂ ମେ କର୍ଵ୍ଯମିତି ଜୀଵାମି ଚାପ୍ଯହମ୍। `ପରମଂ ଦୈଵତଂ ତୌ ମେ ପୂଜନୀଯୌ ସଦା ମଯା। ତଯୋସ୍ତୁ ମେ ସଦାଽସ୍ତ୍ଯେଵଂ ଵ୍ରତମେତତ୍ପୁରାତନମ୍
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ କାମ କରିବା ପାଇଁ ବଞ୍ଚିଛି; ସେମାନେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା, ସଦା ମୋର ପୂଜ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ପୁରୁଣା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ମୋର।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଗୁରୁଭକ୍ତୋ ଗୁରୁପ୍ରିଯଃ। ଉଚ୍ଛ୍ରିତ୍ଯ ବାହୂ ଦୁଃଖାର୍ତଃ ସୁସ୍ଵରଂ ପ୍ରରୁରୋଦ ହ
ଏପରି କହି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଦୁଃଖରେ ଦୁଇଟି ହାତ ଉଠାଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଭର୍ତାରଂ ଶୋକକର୍ଶିତମ୍। ପ୍ରମୃଜ୍ଯାଶ୍ରୂଣି ପାଣିଭ୍ଯାଂ ସାଵିତ୍ରୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ
ତାପରେ, ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥିବା ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମପରାୟଣ ସାବିତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ହାତରେ ତାଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପୁଞ୍ଜି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଦି ମେଽସ୍ତି ତପସ୍ତପ୍ତଂ ଯଦି ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ଯଦି। ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଵଶୁରଭର୍ତୄଣାଂ ମମ ପୁଣ୍ଯାଽସ୍ତୁ ଶର୍ଵରୀ
ମୁଁ ଯଦି କେବେ ତପସ୍ୟା କରିଛି, ଦାନ ଦେଇଛି, ହବନ କରିଛି, ତେବେ ଏହି ରାତି ମୋର ଶ୍ୱଶୁର, ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।
ନ ସ୍ମରାମ୍ଯୁକ୍ତପୂର୍ଵଂ ଵୈ ସ୍ଵୈରେଷ୍ଵପ୍ଯନୃତାଂ ଗିରମ୍। ତେନ ସତ୍ଯେନ ତାଵଦ୍ଯ ଧ୍ରିଯେତାଂ ଶ୍ଵଶୁରୌ ମମ
ମୁଁ କେବେ ମଜାକରେ ମଧ୍ୟ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଆଜି ମୋର ଶ୍ୱଶୁର ଶ୍ୱଶ୍ରୁ ସୁସ୍ଥ ରହନ୍ତୁ।
କାମଯେ ଦର୍ଶନଂ ପିତ୍ରୋର୍ଯାହି ସାଵିତ୍ରି ମାଚିରମ୍। `ଅପିନାମ ଗୁରୂ ତୌ ହି ପଶ୍ଯେଯଂ ଧ୍ରିଯମାଣକୌ
ମୁଁ ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଛି— ସାବିତ୍ରୀ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ଯଦି ସେମାନେ ଏଖଣିଁ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେ ଦୁଇଜଣ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇବାକୁ ଚାହେଁ।
ପୁରା ମାତୁଃ ପିତୁର୍ଵାଽପିଯଦି ପଶ୍ଯାମି ଵିପ୍ରିଯମ୍। ନ ଜୀଵିଷ୍ଯେ ଵରାରୋହେ ସତ୍ଯେନାତ୍ମାନମାଲଭେ
ଯଦି ମୋ ମା ବା ବାପାଙ୍କୁ କିଛି ଦୁଃଖଦ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବି ନାହିଁ— ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ମାନି ମୁଁ ନିଜେ ଶପଥ ନେଉଛି।
ଯଦି ଧର୍ମେ ଚ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ମାଂ ଚେଜ୍ଜୀଵନ୍ତମିଚ୍ଛସି। ମମ ପ୍ରିଯଂ ଵା କର୍ତଵ୍ଯଂ ଗଚ୍ଛାଵାଶ୍ରମମନ୍ତିକାତ୍
ଯଦି ତୁମର ମନ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛି, ଏବଂ ମୋତେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ଆସ, ଆମେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଚଳିଯିବା।
ସାଵିତ୍ରୀ ତତ ଉତ୍ଥାଯ କେଶାନ୍ସଂମ୍ଯ ଭାମିନୀ। ପତିମୁତ୍ଥାପଯାମାସ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଵୈ
ତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାବିତ୍ରୀ ଉଠି, ନିଜ କେଶ ବାନ୍ଧିଲେ, ତାଙ୍କର ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ପତିଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ।
ଉତ୍ତାଯ ସତ୍ଯଵାଂଶ୍ଚାପି ପ୍ରମୃଜ୍ଯାଙ୍ଗାନି ପାଣିନା। ସର୍ଵା ଦିଶଃ ସମାଲୋକ୍ଯ କଠିନେ ଦୃଷ୍ଟିମାଦଧେ
ସତ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ ଉଠି, ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ହାତରେ ପୋଛିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲି ଚାଲି ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ତମୁଵାଚାଥସାଵିତ୍ରୀ ଶ୍ଵଃ ଫଲାନି ହରିଷ୍ଯସି। ଯୋଗକ୍ଷେମାର୍ଥମେତଂ ତେ ନେଷ୍ଯାମି ପରଶୁଂ ତ୍ଵହମ୍
ତାପରେ ସାବିତ୍ରୀ କହିଲେ: 'କାଲି ତୁମେ ଫଳ ଆଣିବା। ତୁମ ସୁସ୍ଥତା ଓ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଏହି କୁଠାର ମୁଁ ଧରିବି।'
କୃତ୍ତ୍ଵା କଠିନଭାରଂ ସା ଵୃକ୍ଷଶାଖାଵଲମ୍ବିନମ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ପରଶୁଂ ଭର୍ତୁଃ ସକାଶେ ପୁନରାଗମତ୍
ଗଛର ଶାଖା ଧରି ଭାରି କାଠ କାଟି, ସେ କୁଠାର ନେଇ ପୁଣି ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଲେ।
ଵାମେ ସ୍କନ୍ଧେ ତୁ ଵାମୋରୂର୍ଭର୍ତୁର୍ବାହୁଂ ନିଵେଶ୍ଯ ଚ। ଦକ୍ଷିଣଏନ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଜଗାମ ଗଜଗାମିନୀ
ସେ ନିଜ ବାମ କନ୍ଧରେ ପତିଙ୍କ ବାମ ହାତ ରଖି, ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହାତୀ ଚାଲିଥିବା ପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଭ୍ଯାସଗମନାଦ୍ଭୀରୁ ପନ୍ଥାନୋ ଵିଦିତା ମମ। ଵୃକ୍ଷାନ୍ତରାଲୋକିତଯା ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନଯା ଚାପି ଲକ୍ଷଯେ
ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଏହି ପଥରେ ଚାଲିଛି, ତେଣୁ ଏହି ରାସ୍ତା ମୋତେ ଜଣା। ଗଛ ମଧ୍ୟରୁ ଝଲମଲା ଚାନ୍ଦନୀ ଦେଖି ମୁଁ ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନିପାରୁଛି।
ଆଗତୌ ସ୍ଵଃ ପଥା ଯେନ ଫଲାନ୍ଯଵଚିତାନି ଚ। ଯଥାଗତଂ ଶୁଭେ ଗଚ୍ଛ ପନ୍ଥାନଂ ମା ଵିଚାରଯ
ଯେଉଁ ରାସ୍ତାରେ ଆମେ ଫଳ ଆଣିଥିଲୁ, ସେହିପରି ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ହେ ଶୁଭେ, ରାସ୍ତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ପଲାଶଖଣ୍ଡେ ଚୈତସ୍ମିନ୍ପନ୍ଥା ଵ୍ଯାଵର୍ତତେ ଦ୍ଵିଧା। ତସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ଯଃ ପନ୍ଥାସ୍ତେନ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରସ୍ଵ ଚ
ଏହି ପଳାଶ ଗଛର ଭଙ୍ଗା ଶାଖା ପାଖରେ ରାସ୍ତା ଦୁଇଟି ହୋଇଯାଏ। ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗର ରାସ୍ତା ଧରି ଶୀଘ୍ର ଯାଅ।
ସ୍ଵସ୍ଥୋସ୍ମି ବଲଵାନସ୍ମି ଦିଦୃକ୍ଷୁଃ ପିତରାଵୁଭୌ। ବ୍ରୁଵନ୍ନେଵ ତ୍ଵରାଯୁକ୍ତଃ ସମ୍ପ୍ରାଯାଦାଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଛି, ମୋତେ ଦୁଇଜଣ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା। ଏହିପରି କହି, ତିବ୍ର ଉତ୍ସାହରେ ସେ ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନୋ ମହାବଲଃ। ଲବ୍ଧଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ରସନ୍ନାଯାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ସର୍ଵଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ଏହି ସମୟରେ, ବଳଶାଳୀ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଗଲା; ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ସବୁକିଛି ଦେଖିପାରିଲେ।
ସ ସର୍ଵାନାଶ୍ରମାନ୍ଗତ୍ଵା ଶୈବ୍ଯଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା। ପୁତ୍ରହେତୋଃ ପରାମାର୍ତିଂ ଜଗାମ ଭରତର୍ଷଭ
ସେ ଶିବିର କନ୍ୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ପୁଅ ପାଇଁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ତାଵାଶ୍ରମାନ୍ନଦୀଶ୍ଚୈଵଵନାନି ଚ ସରାଂସି ଚ। ତସ୍ଯାଂ ନିଶି ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତୌ ଦମ୍ପତୀ ପରିଜଗ୍ମତୁଃ
ସେ ରାତି, ସେଇ dampatī ଆଶ୍ରମ, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସରୋବର ଭିତରେ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶବ୍ଦଂ ତୁ ଯଂ କଂଚିଦୁନ୍ମୁଖୌ ସୁତଶଙ୍କଯା। ସାଵିତ୍ରୀସହିତୋଽଭ୍ଯେତି ସତ୍ଯଵାନିତ୍ଯଭାଷତାମ୍
ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ, ସେମାନେ ପୁଅ ଆସୁଛି କି ନାହିଁ ବୋଲି ଆଶାରେ ମୁହଁ ଦେଉଥିଲେ; ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ସତ୍ୟବାନ୍ ସେଠାକୁ ଆସି କଥା କହିଲେ।
ଭିନ୍ନୈଶ୍ଚ ପରୁଷୈଃ ପାଦୈଃ ସଵ୍ରଣୈଃ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତୈଃ। କୁଶକଣଅଟକଵିଦ୍ଧାଙ୍ଗାଵୁନମତ୍ତାଵିଵ ଧାଵତଃ
ତାଙ୍କର ପାଦ ଫାଟି, ଘାଉ ହୋଇ ରକ୍ତ ଲାଗିଥିଲା, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଓ କୁଶ ଓ କାଂଟାରେ ଛିଦ୍ର ହୋଇଥିଲା, ସେମାନେ ବିବ୍ରାନ୍ତ ମନେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
ତତୋଽଭିସୃତ୍ଯ ତୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ସର୍ଵୈରାଶ୍ରମଵାସିଭିଃ। ପରିଵାର୍ଯ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାଵାନୀତୌ ସ୍ଵମାଶ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମବାସୀ ଋଷିମାନେ ଏସି, ସେମାନେ ଦୁହିଁଜଣଙ୍କୁ ଘେରି, ଶାନ୍ତି ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯାଇଲେ।