ରହସ୍ଯଂ ଖଲ୍ଵିଦଂ ରାଜନ୍ଦେଵାନାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ତତ୍ତୁ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ନମସ୍କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂଭୁଵେ
ରାଜା, ଏହା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତ କଥା ଭାବରେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ତଥାପି, ଆମେ ସ୍ୱୟଂଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି କଥା ତୁମକୁ କହିବି।
ତ୍ରିଃସପ୍ତକୃତ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ଵା ନିଃକ୍ଷିତ୍ରଯାଂ ପୁରା। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ତପସ୍ତେପେ ମହେନ୍ଦ୍ରେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମେ
ପୁର୍ବେ, ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ସାତ ଥର ତିନି ଥର ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ପରେ, ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତଦା ନିଃକ୍ଷତ୍ରିଯେ ଲୋକେ ଭାର୍ଗଵେଣ କୃତେ ସତି। ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯା ରାଜନ୍ସୁତାର୍ଥିନ୍ଯୋଽଭିଚକ୍ରମୁଃ
ଭାର୍ଗବ ଭୂମିକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବା ପରେ, ରାଜା, ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା କରୁଥିବା ମହିଳାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତାଭିଃ ସହ ସମାପେତୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ। ଋତାଵୃତୌ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନ କାମାନ୍ନାନୃତୌ ତଥା
ସେମାନେ ସହିତ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେଷ୍ଠ, ଯଥା ଉଚିତ ସମୟରେ, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାରେ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ସମୟରେ ନୁହେଁ।
ତେଭ୍ଯଶ୍ଚ ତେଭିରେ ଗର୍ଭଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ତାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ତତଃ ସୁଷୁଵିରେ ରାଜନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ଵୀର୍ଯଵତ୍ତରାନ୍
ସେହି ମାନେ, ସେହି ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷତ୍ରିୟା ମହିଳାମାନେ ହଜାର-ହଜାର ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ, ରାଜା, ସେମାନେ ଆଉ ଅଧିକ ପ୍ରଭଳ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
କୁମାରାଂଶ୍ଚ କୁମାରୀଶ୍ଚ ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରାଭିଵୃଦ୍ଧଯେ। ଏଵଂ ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ କ୍ଷତ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାସୁ ତପସ୍ଵିଭିଃ
ପୁଣି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟା ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।
ଜାତଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ଚ ଧର୍ମେଣ ସୁଦୀର୍ଗେଣାଯୁଷାନ୍ଵିତମ୍। ଚତ୍ଵାରୋଽପି ତତୋ ଵର୍ଣା ବଭୂଵୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତରାଃ
ଧର୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ, ସମସ୍ତ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
ଅଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ନୃତୌ ନାରୀଂ ନ କାମାନ୍ନାନୃତୌ ତଥା। ତଥୈଵାନ୍ଯାନି ଭୂତାନି ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତାନ୍ଯପି
ସମୟ ଆସିଲେ ନାରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିକଟ କରୁଥିଲେ, ଅସମୟରେ କାମବଶତାରେ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଜନ୍ତୁ ଜନ୍ମ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ନୀତିକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଋତୌ ଦାରାଂଶ୍ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତତ୍ତଥା ଭରତର୍ଷଭ। ତତୋଽଵର୍ଧନ୍ତ ଧର୍ମେଣ ସହସ୍ରଶତଜୀଵିନଃ
ଯେତେବେଳେ ଉଚିତ ସମୟ ଆସୁଥିଲା, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସମ୍ମିଳନ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ, ହେ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ରହି, ସେମାନେ ଶତାବ୍ଦୀ ଓ ସହସ୍ରାବ୍ଦୀ ଆୟୁଷ୍ୟରେ ବଢ଼ିଥିଲେ।
ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ପୃଥିଵୀପାଲ ଧର୍ମଵ୍ରତପରାଯଣାଃ। ଆଧିଭିର୍ଵ୍ଯାଧିଭିଶ୍ଚୈଵ ଵିମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵଶୋ ନରାଃ
ହେ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷକ, ସେହି ପ୍ରଜାମାନେ ଧର୍ମ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ଅଥେମାଂ ସାଗରୋପାନ୍ତାଂ ଗାଂ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଗତାଖିଲାମ୍। ଅଧ୍ଯତିଷ୍ଠତ୍ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରଂ ସଶୈଲଵନପତ୍ତନାମ୍
ତାପରେ, ସାଗର ସୀମା ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀ, ହାତୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସହର ସହିତ, ପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅଧିକାର କଲେ।
ପ୍ରଶାସତି ପୁନଃ କ୍ଷତ୍ରେ ଧର୍ମେଣେମାଂ ଵସୁନ୍ଧରାମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯାସ୍ତତୋ ଵର୍ଣା ଲେଭିରେ ମୁଦମୁତ୍ତମାମ୍
ଯେତେବେଳେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଧର୍ମରେ ଏହି ପୃଥିବୀର ଶାସନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ଉତ୍ତମ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
କାମକ୍ରୋଧୋଦ୍ଭଵାନ୍ଦୋଷାନ୍ନିରସ୍ଯ ଚ ନରାଧିପାଃ। ଧର୍ମେଣ ଦଣ୍ଡଂ ଦଣ୍ଡେଷୁ ପ୍ରଣଯନ୍ତୋଽନ୍ଵପାଲଯନ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରି, ରାଜାମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ସେମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ତଥା ଧର୍ମପରେ କ୍ଷତ୍ରେ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ଶତକ୍ରତୁଃ। ସ୍ଵାଦୁ ଦେଶେ ଚ କାଲେ ଚ ଵଵର୍ଷାପ୍ଯାଯଯନ୍ପ୍ରଜାଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଥିବାବେଳେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ ମିଠା ବର୍ଷା କରି, ପ୍ରଜାମାନେ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ନ ବାଲ ଏଵ ମ୍ରିଯତେ ତଦା କଶ୍ଚିଜ୍ଜନାଧିପ। ନ ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପ୍ରଜାନାତି କଶ୍ଚିଦପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନାମ୍
ସେତିବେଳେ କେହି ଶିଶୁ ଅକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁନଥିଲେ, ହେ ନରପତି। କେହି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୌବନ ଥିବା ଜଣେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ନିକଟ କରୁନଥିଲେ।
ଏଵମାଯୁଷ୍ମତୀଭିସ୍ତୁ ପ୍ରଜାଭିର୍ଭରତର୍ଷଭ। ଇଯଂ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତା ସସାପୂର୍ଯତ ମେଦିନୀ
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘାୟୁ ପ୍ରଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା, ହେ ଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଗର ସୀମା ଥିବା ଏହି ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ଈଜିରେ ଚ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ବହୁଦକ୍ଷିଣୈଃ। ସାଙ୍ଗୋପନିଷଦାନ୍ଵେଦାନ୍ଵିପ୍ରାଶ୍ଚାଧୀଯତେ ତଦା
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ବହୁ ଦାନ ସହିତ ମହାଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ସେତିବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ ସହିତ ବେଦ ପଢ଼ୁଥିଲେ।
ନ ଚ ଵିକ୍ରୀଣତେ ବ୍ର୍ହମ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ତଦା ନୃପ। ନ ଚ ଶୂଦ୍ରସମଭ୍ଯାଶେ ଵେଦାନୁଚ୍ଚାରଯନ୍ତ୍ଯୁତ
ସେତିବେଳେ, ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରୁନଥିଲେ। ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବେଦ ପାଠ କରୁନଥିଲେ।
କାରଯନ୍ତଃ କୃଷିଂ ଗୋଭିସ୍ତଥା ଵୈଶ୍ଯାଃ କ୍ଷିତାଵିହ। ଯୁଞ୍ଜତେ ଧୁରି ନୋ ଗାଶ୍ଚ କୃଶାଙ୍ଗାଂଶ୍ଚାପ୍ଯଜୀଵଯନ୍
ବୈଶ୍ୟମାନେ ଗାଁ ଚାଷ କରୁଥିଲେ, ହେ ପୃଥିବୀପତି। ସେମାନେ ମାଟି ଚାଷ ପାଇଁ କେବଳ ସୁସ୍ଥ ଗାଈମାନେକୁ ଯୋଗାଇଥିଲେ, ଦୁର୍ବଳ ଗାଈମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ।
ଫେନପାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵତ୍ସାନ୍ନ ଦୁହନ୍ତି ସ୍ମ ମାନଵାଃ। ନ କୂଟମାନୈର୍ଵଣିଜଃ ପଣ୍ଯଂ ଵିକ୍ରୀଣତେ ତଦା
ମଣିଷମାନେ କେବେ ଫେନ ବା ବଛା ପାଇଁ ଗାଈ ଦୁହୁନଥିଲେ। ବଣିକମାନେ ସେତିବେଳେ ମିଥ୍ୟା ମାପ ଦ୍ୱାରା ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରୟ କରୁନଥିଲେ।
କର୍ମାଣି ଚ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଧର୍ମୋପେତାନି ମାନଵାଃ। ଧର୍ମମେଵାନୁପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ହେ ନରସିଂହ, ଲୋକମାନେ ଧର୍ମ ଭରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଦେଖି, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ।
ସ୍ଵକର୍ମନିରତାଶ୍ଚାସନ୍ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ନରାଧିପ। ଏଵଂ ତଦା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଧର୍ମୋ ନ ହ୍ରସତେ କ୍ଵଚିତ୍
ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ହେ ରାଜା। ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ନରସିଂହ, ସେତିବେଳେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ କମିନଥିଲା।
କାଲେ ଗାଵଃ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ନାର୍ଯଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ। ଭଵନ୍ତ୍ଯୃତୁଷୁ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ଫଲାନି ଚ
ଏ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମୟ ଆସିଲେ ଗାଈମାନେ ବଛା ଦେଉଛନ୍ତି, ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀ ହେଉଛନ୍ତି, ଓ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଗଛମାନେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରୁଛନ୍ତି।
ଏଵଂ କୃତଯୁଗେ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ତମାନେ ତଦା ନୃପ। ଆପୂର୍ଯତ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ପ୍ରାଣିଭିର୍ବହୁଭିର୍ଭୃଶମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ କୃତଯୁଗ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ବହୁ ପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଏଵଂ ସମୁଦିତେ ଲୋକେ ମାନୁଷେ ଭରତର୍ଷଭ। ଅସୁରା ଜଜ୍ଞିରେ କ୍ଷେତ୍ରେ ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ମନୁଜେଶ୍ଵର
ଏପରି ମାନବ ଲୋକ ଉନ୍ନତିରେ ଥିବା ସମୟରେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶରେ ଅସୁରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଆଦିତ୍ଯୈର୍ହି ତଦା ଦୈତ୍ଯା ବହୁଶୋ ନିର୍ଜିତା ଯୁଧି। ଐଶ୍ଵର୍ଯାଦ୍ଧଂଶିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ସଂବଭୂଵୁଃ କ୍ଷିତାଵିହ
ସେଇ ସମୟରେ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ବାରମ୍ବାର ହାରାଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଇହ ଦେଵତ୍ଵମିଚ୍ଛନ୍ତୋ ମାନୁଷେଷୁ ତପସ୍ଵିନଃ। ଜଜ୍ଞିରେ ଭୁଵି ଭୂତେଷୁ ତେଷୁ ତେଷ୍ଵସୁରା ଵିଭୋ
ଦେବତ୍ୱ ପାଇବା ଆଶାରେ, ସେଠି ତପସ୍ୱୀ ଅସୁରମାନେ ପୃଥିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଗୋଷ୍ଵଶ୍ଵେଷୁ ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଖରୋଷ୍ଟ୍ରମହିଷେଷୁ ଚ। କ୍ରଵ୍ଯାତ୍ସୁ ଚୈଵ ଭୂତେଷୁ ଗଜେଷୁ ଚ ମୃଗେଷୁ ଚ
ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଉଠ, ମହିଷ, ମାଂସାହାରୀ ପ୍ରାଣୀ, ହାତୀ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର।
ଜାତୈରିହ ମହୀପାଲ ଜାଯମାନୈଶ୍ଚ ତୈର୍ମହୀ। ନ ଶଶାକାତ୍ମନାତ୍ମାନମିଯଂ ଧାରଯିତୁଂ ଧରା
ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଓ ନିରନ୍ତର ଜନ୍ମ ନେଉଥିବା ସେମାନେ ଦ୍ୱାରା, ମହୀପାଳ, ପୃଥିବୀ ନିଜେ ଏତେ ପ୍ରାଣୀର ଭାର ବହିପାରୁନଥିଲା।
ଅଥ ଜାତା ମହୀପାଲାଃ କେଚିଦ୍ବହୁମଦାନ୍ଵିତାଃ। ଦିତେଃ ପୁତ୍ରା ଦନୋଶ୍ଚୈଵ ତଦା ଲୋକାଦିହ ଚ୍ଯୁତାଃ
ତାପରେ କିଛି ରାଜା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ବହୁ ଅହଂକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ—ସେମାନେ ଦିତି ଓ ଦାନୁର ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ଲୋକରୁ ପଡ଼ି ପୃଥିବୀରେ ଆସିଥିଲେ।