ଆର୍ଯଜୁଷ୍ଟମିଦଂ ଵୃତ୍ତମିତି ଵିଜ୍ଞାଯ ଶାଶ୍ଵତମ୍। ସନ୍ତଃ ପରାର୍ଥଂ କୁର୍ଵାଣା ନାଵେକ୍ଷନ୍ତି ପ୍ରତିକ୍ରିଯାଃ
ଏହି ଆଚରଣଟି ମହାନ ଲୋକମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଚିରକାଳର। ଏହାକୁ ବୁଝି, ଭଲ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି, କେବେ ମଧ୍ୟ ଫଳର ଆଶା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ନ ଚ ପ୍ରସାଦଃ ସତ୍ପୁରୁଷେଷୁ ମୋଘୋ ନ ଚାପ୍ଯର୍ଥୋ ନଶ୍ଯତି ନାପି ମାନଃ। ଯସ୍ମାଦେତନ୍ନିଯତଂ ସତ୍ସୁ ନିତ୍ଯଂ ତସ୍ମାତ୍ସନ୍ତୋ ରକ୍ଷିତାରୋ ଭଵନ୍ତି
ଭଲ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୟା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଏ ନାହିଁ, ଧନ କିମ୍ବା ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଗୁଣ ସବୁ ସଦା ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ, ତେଣୁ ଭଲ ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ରକ୍ଷାକାରୀ ହୁଅନ୍ତି।
ଯଥାଯଥା ଭାଷସି ଧର୍ମସଂହିତଂ ମନୋନୁକୂଲଂ ସୁପଦଂ ମହାର୍ଥଵତ୍। ତଥାତଥା ମେ ତ୍ଵଯି ଭକ୍ତିରୁତ୍ତମା ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵାପ୍ରତିମଂ ପତିଵ୍ରତେ
ତୁମେ ଯେପରି ଧର୍ମ ଭରା, ମନକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହୁଛ, ସେପରି ମୋର ତୁମ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ବଢ଼ୁଛି। ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ସତୀ ନାରୀ, ତୁମେ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ।
ନ ତେଽପଵର୍ଗଃ ସୁକୃତାଦ୍ଵିନା କୃତ- ସ୍ତଥା ଯଥାଽନ୍ଯେଷୁ ଵରେଷୁ ମାନଦ। ଵରଂ ଵୃଣେ ଜୀଵତୁ ସତ୍ଯଵାନଯଂ ଯଥା ମୃତା ହ୍ଯେଵମହଂ ପତିଂ ଵିନା
ମୋ ପାଇଁ ନିଜ କର୍ମ ଛାଡ଼ି ମୁକ୍ତି ମିଳେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ ପାଆନ୍ତି, ମାନଦାତା। ମୁଁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ: ସତ୍ୟବାନ୍ ବଞ୍ଚୁନ୍ତୁ; କାରଣ ମୋ ପତି ଛାଡ଼ି ମୁଁ ମୃତ ଭଳି।
ନ କାମଯେ ଭର୍ତଵିନାକୃତା ସୁଖଂ ନ କାମଯେ ଭର୍ତୃଵିନାକୃତା ଦିଵମ୍। ନକାମଯେ ଭର୍ତଵିନାକୃତା ଶ୍ରିଯଂ ନ ଭର୍ତୃହୀନା ଵ୍ଯଵସାମି ଜୀବିତୁମ୍
ମୁଁ ପତି ବିନା କେବେ ଖୁସି ଚାହେଁ ନାହିଁ; ପତି ବିନା ସ୍ୱର୍ଗ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ପତି ବିନା ଧନ-ସମ୍ପଦ ମଧ୍ୟ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ପତି ନଥିଲେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ମନେ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ଵରାତିସର୍ଗଃ ଶତପୁତ୍ରତା ମମ ତ୍ଵଯୈଵ ଦତ୍ତୋ ହ୍ରିଯତେ ଚ ମେ ପତିଃ। ଵରଂ ଵୃଣେ ଜୀଵତୁ ସତ୍ଯଵାନଯଂ ତଵୈଵ ସତ୍ଯଂ ଵଚନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଶତପୁତ୍ର ଆଶୀର୍ବାଦ ତୁମେ ଦେଇଛ, କିନ୍ତୁ ମୋ ପତିକୁ ନେଉଛ। ମୁଁ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ: ସତ୍ୟବାନ୍ ବଞ୍ଚୁନ୍ତୁ; ତେବେ ତୁମର କଥା ସତ୍ୟ ହେବ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ପାଶଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଯମଃ। ଧର୍ମରାଜଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ସାଵିତ୍ରୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି କହି, ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯମ ତାହା ପାଶ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଧର୍ମରାଜା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ଭଦ୍ରେ ମଯା ମୁକ୍ତୋ ଭର୍ତା ତେ କୁଲନନ୍ଦିନି। `ତୋଷିତୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ସାଧ୍ଵି ଵାକ୍ଯୈର୍ଧର୍ମାର୍ତସଂହିତୈଃ
ଏହି ତୁମ ପତି, ବଂଶକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ନାରୀ, ମୁଁ ଛାଡ଼ିଦେଲି। ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଭରା ତୁମ କଥାରେ ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି, ସତୀ ନାରୀ।
ଅରୋଗସ୍ଵ ନେଯଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସ ଭଵିଷ୍ଯି। ଚତୁର୍ଵର୍ଷଶତାଯୁଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ସାର୍ଧମଵାପ୍ସ୍ଯତି
ତୁମେ ନିରୋଗ ରୁହ, ଏହି ସତ୍ୟବାନ୍ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରି ବଞ୍ଚିବେ। ସେ ଚାରିଶ ଶତ ବର୍ଷ ତୁମ ସହିତ ଜୀବନ ଲାଭ କରିବେ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଧର୍ମେଣ ଖ୍ଯାତିଂ ଲୋକେ ଗମିଷ୍ଯତି। ତ୍ଵଯି ପୁତ୍ରଶତଂ ଚୈଵ ସତ୍ଯଵାଞ୍ଜନଯିଷ୍ଯତି
ଧର୍ମରେ ଯଜ୍ଞ କରି ସେ ଲୋକରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବେ; ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ୍ ତୁମ ଗର୍ଭରୁ ଶତପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ।
ତେ ଚାପି ସର୍ଵେ ରାଜାନଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରିଣଃ। ଖ୍ଯାତାସ୍ତ୍ଵନ୍ନାମଧେଯାଶ୍ଚଭଵିଷ୍ଯନ୍ତୀହ ଶାଶ୍ଵତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ପୁଅ-ନାତି ସହିତ, ତୁମ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବେ ଏବଂ ଏଠାରେ ସଦା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରହିବେ।
ପିତୁଶ୍ଚ ତେ ପୁତ୍ରଶତଂ ଭଵିତା ତଵ ମାତରି। ମାଲଵ୍ଯାଂ ମାଲଵା ନାମ ଶାଶ୍ଵତାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରିଣଃ। ଭ୍ରାତରସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ତ୍ରିଦଶୋପମାଃ
ତୁମ ପିତା ମାତା ମାଳବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତପୁତ୍ର ପାଇବେ; ମାଳବରେ ମାଳବ ନାମକ, ପୁଅ-ନାତି ସହିତ, ତୁମ ଭାଇମାନେ ହେବେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ସମ କ୍ଷତ୍ରିୟ।
ଏଵଂ ତସ୍ଯୈ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମରାଜଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ନିଵର୍ତଯିତ୍ଵା ସାଵିତ୍ରୀଂ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି ତାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଧର୍ମରାଜା ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସାଵିତ୍ର୍ଯପି ଯମେ ଯାତେ ଭର୍ତାରଂ ପ୍ରତିଲଭ୍ଯ ଚ। ଜଗାମ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ଯା ଭର୍ତୁଃ ଶାଵଂ କଲେଵରମ୍
ଯମ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସାବିତ୍ରୀ ନିଜ ପତିକୁ ପୁନଃ ପାଇ, ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ପତିର ନିର୍ଜୀବ ଦେହ ପଡ଼ିଥିଲା।
ସା ଭୂମୌ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଭର୍ତାରମୁପସୃତ୍ଯୋପଗୃହ୍ଯ ଚ। ଉତ୍ସଙ୍ଗେ ଶିର ଆରୋପ୍ଯ ଭୂମାଵୁପଵିଵେଶ ହ
ସେ ଭୂମିରେ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିକଟକୁ ଯାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଂଚଳରେ ରଖି ଭୂମିରେ ବସିଗଲେ।
ସଂଜ୍ଞାଂ ଚସ ପୁନର୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ସାଵିତ୍ରୀମଭ୍ଯଭାଷତ। ପ୍ରୋଷ୍ଯାଗତ ଇଵ ପ୍ରେମ୍ଣା ପୁନଃପୁନରୁଦୀକ୍ଷ୍ଯଵୈ
ପୁନଃ ସଚେତନ ହୋଇ, ସତ୍ୟବାନ୍ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେପରି ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାରୁ ଫେରିଥିବା ଲୋକ ପ୍ରେମରେ ପୁନିପୁନି ଦେଖେ।
ସୁଚିରଂ ବତ ସୁପ୍ତୋସ୍ମି କିମର୍ଥଂ ନାଵବୋଧିତଃ। କ୍ଵ ଚାସୌ ପୁରୁଷଃ ଶ୍ଯାମୋ ଯୋସୌ ମାଂ ସଂଚକର୍ଷହ
ମୁଁ କେତେ ଦିନ ହେଉଛି ଶୁଏଇ ରହିଛି! କାହିଁକି ମୋତେ ଜଗାଇଲେ ନାହିଁ? ସେ ଗାଢ଼ କଳା ଦେହର ଲୋକଟିଏ କେଉଁଠି, ଯିଏ ମୋତେ ଟାଣି ନେଇଯାଇଥିଲା?
ସୁଚିରଂ ତ୍ଵଂପ୍ରସୁପ୍ତୋସି ମମାହ୍କେ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ଗତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ଦେଵଃ ପ୍ରଜାସଂଯମନୋ ଯମଃ
ତୁମେ ମୋ ଆଖ ଉପରେ ବହୁତ ସମୟ ଶୁଏଇ ରହିଥିଲା, ମହାପୁରୁଷ। ସେ ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଯମଦେବ, ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି।
ଵିଶ୍ରାନ୍ତୋସି ମହାଭାଗ ଵିନିଦ୍ରଶ୍ଚ ନୃପାତ୍ମଜ। ଯଦି ଶକ୍ଯଂ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠ ଵିଗାଢାଂ ପଶ୍ଯ ଶର୍ଵରୀମ୍
ହେ ଧନ୍ୟପୁତ୍ର, ତୁମେ ଏବେ ଭଲ ଭାବେ ଶୁଏଇ ଆରାମ କରିଛ, ନିଦ୍ରା ମୁକ୍ତ ହେଇଛ। ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଉଠିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ଏବଂ ଏହି ଗଢ଼ ରାତିକୁ ଦେଖ।
ଉପଲଭ୍ଯତତଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ସୁଖସୁପ୍ତ ଇଵୋତ୍ଥିତଃ। ଦିଶଃ ସର୍ଵା ଵନାନ୍ତାଂଶ୍ଚ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୋଵାଚ ସତ୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟବାନ ସଚେତନ ହେଲେ, ମଧୁର ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠିଥିବା ପରି। ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଜଙ୍ଗଲର କୋଣାକୁ ଦେଖି, କହିଲେ।
ଫଲାହାରୋସ୍ମି ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତସ୍ଵଯା ସହ ସୁମଧ୍ଯମେ। ତତଃ ପାଟଯତଃ କାଷ୍ଠଂ ଶରିସୋ ମେ ରୁଜାଽଭଵତ୍
ହେ ସୁସ୍ଥଳୀ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଫଳ ଆଣିବାକୁ ବାହାରିଥିଲି। ତାପରେ, କାଠ କାଟୁଥିବା ବେଳେ, ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ବେଦନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଶିରୋଭିତାପସଂତପ୍ତଃ ସ୍ଥାତୁଂ ଚିରମଶକ୍ନୁଵନ୍। ତଵୋତ୍ସଙ୍ଗେ ପ୍ରସୁପ୍ତୋସ୍ମି ଇତି ସର୍ଵଂ ସ୍ମରେ ଶୁଭେ
ମୁଣ୍ଡର ଜ୍ୱଳନା ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ବହୁତ ଦିନ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିପାରିଲି ନାହିଁ। ମୁଁ ସବୁକିଛି ମନେ ପକାଏ, ହେ ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମ ଆଖ ଉପରେ ଶୁଏଇ ପଡ଼ିଥିଲି।
ତ୍ଵଯୋପଗୂଢସ୍ଯ ଚ ମେ ନିଦ୍ରଯାଽପହୃତଂ ମନଃ। ତତୋଽପଶ୍ଯଂ ତମୋ ଘୋରଂ ପୁରୁଷଂ ଚ ମହୌଜସମ୍
ତୁମେ ମୋତେ ବାହୁଡ଼ି ଧରିଥିବା ବେଳେ, ନିଦ୍ରା ମୋ ମନକୁ ନେଇଗଲା। ତାପରେ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାର ଏବଂ ଏକ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲି।
ତଦ୍ଯଦି ତ୍ଵଂ ଵିଜାନାସି କିଂ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ସୁମଧ୍ଯମେ। ସ୍ଵପ୍ନୋ ମେ ଯଦିଵା ଦୃଷ୍ଟୋ ଯଦି ଵା ସତ୍ଯମେଵ ତତ୍
ହେ ସୁସ୍ଥଳୀ, ଯଦି ତୁମେ ଏହା କିଏ ଥିଲେ ଜାଣ, ମୋତେ କୁହ। ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଲି, ସେଟା ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା କି ସତ୍ୟ ଘଟଣା ଥିଲା?
ତମୁଵାଚାଥ ସାଵିତ୍ରୀ ରଜନୀ ଵ୍ଯଵଗାହତେ। ଶ୍ଵସ୍ତେ ସର୍ଵଂଯଥାଵୃତ୍ତମାଖ୍ଯାସ୍ଯାମି ନୃପାତ୍ମଜ
ତେବେ ସାବିତ୍ରୀ ରାତି ଗଢ଼ି ଆସୁଥିବାବେଳେ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭାତେ ହେଲେ, ରାଜପୁତ୍ର, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେବି।'
ଉତ୍ତିଷ୍ଠୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପିତରୌ ପଶ୍ଯ ସୁଵ୍ରତ। ଵିଗାଢା ରଜନୀ ଚେଯଂ ନିଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ଦିଵାକରଃ
ଉଠ, ଉଠ, ଭଲ ହେଉ! ତୁମ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ହେ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ। ଏହି ରାତି ଗଢ଼ିଯାଇଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ନକ୍ତଂଚରାଶ୍ଚରନ୍ତ୍ଯେତେ ହୃଷ୍ଟାଃ କ୍ରୂରାଭିଭାଷିଣଃ। ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ପର୍ଣଶବ୍ଦାଶ୍ଚ ମୃଗାଣାଂ ଚରତାଂ ଵନେ
ଏବେ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ପଶୁମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏବଂ କଠୋର କଥା କହୁଛନ୍ତି। ଜଙ୍ଗଲରେ ପତ୍ର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ମୃଗମାନେ ଚଳିଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଛି।
ଏତା ଘୋରଂ ଶିଵା ନାଦାନ୍ଦିଶଂ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମାମ୍। ଆସ୍ଥାଯ ଵିରୁଵନ୍ତ୍ଯୁଗ୍ରାଃ କମ୍ପଯନ୍ତ୍ଯୋ ମନୋ ମମ
ସେ ଭୟଙ୍କର ପଶୁମାନେ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ଅଶୁଭ ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ମୋ ହୃଦୟକୁ ଉତ୍କଳିତ କରୁଛନ୍ତି।
ଵନଂ ପ୍ରତିଭଯାକାରଂ ଘନେନ ତମସା ଵୃତମ୍। ନ ଵିଜ୍ଞାସ୍ଯସି ପନ୍ଥାନଂ ଗନ୍ତୁଂ ଚୈଵ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯସି
ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଘନ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଦେଖିବାକୁ ଭୟ ଲାଗୁଛି। ତୁମେ ରାସ୍ତା ଚିହ୍ନିପାରିବେ ନାହିଁ, ଚାଲିବାକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ଅସ୍ମିନ୍ନ ଵନେ ଦଗ୍ଧେ ଶୁଷ୍କଵୃକ୍ଷଃ ସ୍ଥିତୋ ଜ୍ଵଲନ୍। ଵାଯୁନା ଧମ୍ଯମାନୋତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେଽଗ୍ନିଃ କ୍ଵଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ, ଶୁଖିଲା ଗଛମାନେ ଦହିଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ବାୟୁରେ ଅଗ୍ନି ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି।