ଯୌଵନସ୍ଥାଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵାଂ ସୁତାଂ ଦେଵରୂପିଣୀମ୍। ଅଯାଚ୍ଯମାନାଂ ଚ ଵରୈର୍ନୃପତିର୍ଦୁଃଖିତୋଽଭଵତ୍
ଯେତେବେଳେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଦେବୀସଦୃଶ ରୂପବତୀ କନ୍ୟାକୁ ଦେଖିଲେ, ଓ ବରପ୍ରାର୍ଥୀ ନ ମିଳିଲା, ସେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ପୁତ୍ରି ପ୍ରଦାନକାଲସ୍ତେ ନ ଚ କଶ୍ଚିଦ୍ଵୃଣୋତି ମାମ୍। ସ୍ଵଯମନ୍ଵିଚ୍ଛ ଭର୍ତାରଂ ଗୁଣୈଃ ସଦୃଶମାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ତୋର ବିବାହ ସମୟ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ କେହି ମୋତେ ବରାଇ ନାହାନ୍ତି; ତୁ ନିଜେ ନିଜ ଗୁଣକୁ ମେଳାଇ ଏକ ଉପଯୋଗୀ ସ୍ୱାମୀ ଚୟନ କର।
ପ୍ରାର୍ଥିତଃ ପୁରୁଷୋ ଯଶ୍ଚ ସ ନିଵେଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯା ମମ। ଵିମୃଶ୍ଯାହଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ଵରଯ ତ୍ଵଂ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ତୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷକୁ ଇଚ୍ଛିବୁ, ମୋତେ ଜଣାଇଦେ; ମୁଁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ତୁମକୁ ବିବାହ କରାଇଦେବି—ତୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର ଚୟନ କର।
ଶ୍ରୁତଂ ହି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପଠ୍ଯମାନଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ। ତଥା ତ୍ଵମପିକଲ୍ଯାଣି ଗଦତୋ ମେ ଵଚଃ ଶୃଣୁ
ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଢ଼ିଥିବା କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ଏହିପରି, ହେ ଶୁଭେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
ଅପ୍ରଦାତା ପିତା ଵାଚ୍ଯୋ ଵାଚ୍ଯଶ୍ଚାନୁପଯନ୍ପତିଃ। ମୃତେ ପିତରି ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵାଚ୍ଯୋ ମାତୁରରକ୍ଷିତା
ଝିଅକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଉନଥିବା ବାପା ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ, ଏହିପରି ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିବା ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦା ହେବା ଉଚିତ। ବାପା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମାଆଁକୁ ସୁରକ୍ଷା ନଦେଉଥିବା ପୁଅ ମଧ୍ୟ ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ।
ଇଦଂ ମେ ଵଚନଂ କ୍ଷୁତ୍ଵା ଭର୍ତୁରନ୍ଵେଷଣେ ନ୍ଵର। ଦେଵତାନାଂ ଯଥା ଯାଚ୍ଯୋ ନ ଭଵେଯଂ ତଥା କୁରୁ
ମୋ କଥା ଶୁଣ, ସ୍ୱାମୀ ଚୟନ କରିବାରେ ଏଭଳି ଉପାୟ କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ପରି ମାଗିବାକୁ ପଡ଼ିବି ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁହିତରଂ ତଥା ଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ। ଵ୍ଯାଦିଦେଶାନୁଯାତ୍ରଂ ଚ ଗମ୍ଯତାଂ ଚେତ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ଏଭଳି କହି ଝିଅଙ୍କୁ ଓ ବୟସ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, ଅନୁସରଣ ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ଯିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ସାଽଭିଵାଦ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦୌ ଵ୍ରୀଡିତେଵ ମନସ୍ଵିନୀ। ପିତୁର୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ନିର୍ଜଗାମାଵିଚାରିତମ୍
ସେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ଉଚ୍ଚମନା, ବାପାଙ୍କ ପାଦକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ବାହାରିଗଲେ।
ସା ହୈମଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ସ୍ଥଵିରୈଃ ସଚିଵୈର୍ଵୃତା। ତପୋଵନାନିରମ୍ଯାଣି ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ଜଗାମ ହ
ସେ ସୁନାର ରଥରେ ବସି, ବୟସ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ରାଜାଋଷିମାନେଙ୍କର ତପୋବନକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ମାନ୍ଯାନାଂ ତତ୍ର ଵୃଦ୍ଧାନାଂ କୃତ୍ଵା ପାଦାଭିଵାଦନମ୍। ଵନାନି କ୍ରମଶସ୍ତାତ ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ
ସେଠାରେ, ସମ୍ମାନିତ ବୟସ୍କମାନେଙ୍କର ପାଦକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେଖିଲେ, ବାପା।
ଏଵଂ ତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଧନୋତ୍ସର୍ଗଂ ନୃପାତ୍ମଜା। କୁର୍ଵୀ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯାନାଂ ତଂତଂ ଦେଶଂ ଜଗାମ ହ
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନଘାଟରେ, ରାଜକୁମାରୀ ଧନ ଦାନ କରି, ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶକୁ ଗଲେ।
ଅଥ ମଦ୍ରାଧିପୋ ରାଜା ନାରଦେନ ସମାଗତଃ। ଉପଵିଷ୍ଟଃ ସଭାମଧ୍ଯେ କଥାଯୋଗେନ ଭାରତ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ମଦ୍ରର ରାଜା ସଭା ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ଚଳିଥିବା ସମୟରେ ନାରଦଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ।
ତତୋଽଭିଗମ୍ଯ ତୀର୍ଥାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାଶ୍ରମାଂସ୍ତଥା। ଆଜଗାମ ପିତୁର୍ଵେଶ୍ମ ସାଵିତ୍ରୀ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନଘାଟ ଓ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି, ସାବିତ୍ରୀ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ସହିତ ବାପାଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।
ନାରଦେନ ସହାସୀନଂ ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରଂ ଶୁଭା। ଉଭଯୋରେଵ ଶିରସା ଚକ୍ରେ ପାଦାଭିଵାଦନମ୍
ସେ ନାରଦଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିବା ବାପାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶୁଭ୍ରା ଝିଅ ଦୁହେଁଙ୍କ ପାଦକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
କ୍ଵ ଗତାଽଭୂତ୍ସୁତେଯଂ ତେ କୁତଶ୍ଚୈଵାଗତା ନୃପ। କିମର୍ଥଂ ଯୁଵତୀଂ ଭଦ୍ର ନ ଚୈନାଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛସି
ତୁମ ଝିଅ କେଉଁଠି ଗଲା ଏବଂ କେଉଁଠୁ ଫେରିଲା, ରାଜା? ଏହି ଯୁବତୀଙ୍କୁ ବିବାହରେ କାହିଁକି ଦେଉନାହଁ, ଭଦ୍ର?
କାର୍ଯେଣ ଖଲ୍ଵନେନୈଵ ପ୍ରେଷିତାଦ୍ଯୈଵ ଚାଗତା। ଏତସ୍ଯାଃ ଶୃଣୁ ଦେଵର୍ଷେ ଭର୍ତାରଂ ଯୋଽନଯା ଵୃତଃ
ଏହି କାମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ଆଜି ଫେରିଛନ୍ତି; ଦେବଋଷି, ଏହିଠାରେ କିଏକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି, ଶୁଣ।
ସା ବ୍ରୂହି ଵିସ୍ତରେଣେତି ପିତ୍ରା ସଂଯୋଦିତା ଶୁଭା। ତଦୈଵ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ବାପା ଏହି କଥା ବିସ୍ତାରରେ କହିବାକୁ କହିଲେ, ଶୁଭ୍ରା ଝିଅ ସେଥିରେ ସମ୍ମତି ଦେଇ, ଏଭଳି କହିଲେ।
ଆସୀତ୍ସାଲ୍ଵେଷୁ ଧର୍ମାତ୍ମା କ୍ଷତ୍ରିଯଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚାନ୍ଧୋ ବଭୂଵ ହ
ସାଲ୍ବ ଦେଶରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନ, ପରେ ସେ ଅନ୍ଧ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଵିନଷ୍ଟଚକ୍ଷୁଷସ୍ତସ୍ଯ ବାଲପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ସାମୀପ୍ଯେନ ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଛିଦ୍ରେଽସ୍ମିନ୍ପୂର୍ଵଵୈରିଣା
ସେ ଧୀର ପୁଅ ଛୋଟଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ହରାଇଯିବା ପରେ, ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁ ନିକଟରୁ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦଳିଆ ନେଇଗଲା।
ସ ବାଲଵତ୍ସଯା ସାର୍ଧଂ ଭାର୍ଯଯା ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଵନମ୍। ମହାରଣ୍ଯଂ ଗତଶ୍ଚାପି ପସ୍ତେଷେ ମହାଵ୍ରତଃ
ସେ ତାଙ୍କ ଜଣେ ଛୋଟ ପୁଅ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅଟବଣୀକୁ ଚାଲିଗଲେ; ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାତପସ୍ୟା କଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପୁରେ ଜାତଃ ସଂଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ତପୋଵନେ। ସତ୍ଯଵାନନୁରୂପୋ ମେ ଭର୍ତେତି ମନସା ଵୃତଃ
ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତପୋବନରେ ବଡ଼ ହେଲେ; ସତ୍ୟବାନ୍ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଯୋଗ୍ୟ, ମୁଁ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି।
ଅହୋ ଵତ ମହତ୍ପାପଂ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ନୃପତେ କୃତମ୍। ଅଜାନନ୍ତ୍ଯା ଯଦନଯା ଗୁଣଵାନ୍ସତ୍ଯଵାନ୍ଵୃତଃ
ହାୟ, ରାଜା, ସାବିତ୍ରୀ ଅଜାଣି ଏତେ ଗୁଣବାନ୍ ସତ୍ୟବାନ୍କୁ ଚୟନ କରି, କେତେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ କାରଣ ହେଲେ!
ସତ୍ଯଂ ଵଦତ୍ଯସ୍ଯ ପିତା ସତ୍ଯଂ ମାତା ପ୍ରଭାଷତେ। ତଥାଽସ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ନାମୈତତ୍ସତ୍ଯଵାନିତି
ତାଙ୍କର ବାପା ସତ୍ୟ କହନ୍ତି, ମାଁ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କହନ୍ତି । ଏହିପରି ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ସତ୍ୟବାନ୍' ବୋଲି ନାମ ଦେଇଥିଲେ ।
ବାଲସ୍ଯାଶ୍ଵାଃ ପ୍ରିଯାଶ୍ଚାସ୍ଯ କରୋତ୍ଯଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ମୃନ୍ମଯାନ୍। ଚିତ୍ରେଽପି ଵିଲିଖତ୍ଯଶ୍ଵାଂଶ୍ଚିତ୍ରାଶ୍ଵ ଇତି ଚୋଚ୍ଯତେ
ଛୁଆବେଳେ ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ମାଟିରେ ଘୋଡ଼ା ତିଆରି କରୁଥିଲେ, ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଲେ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଆଙ୍କୁଥିଲେ । ଏହିକାରଣରେ ତାଙ୍କୁ 'ଚିତ୍ରାଶ୍ୱ' ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ଅପୀଦାନୀଂ ସ ତେଜସ୍ଵୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵା ନୃପାତ୍ମଜଃ। କ୍ଷମାଵାନପି ଵା ଶୃରଃ ସତ୍ଯଵାନ୍ପିତୃଵତ୍ସଲଃ
ସେ ତେଜସ୍ବୀ ରାଜପୁତ୍ର ଏବେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବେଳି ଭଳି ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ବାପାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବେ କି ?
ଵିଵସ୍ଵାନିଵ ତେଜସ୍ଵୀ ଵୃହସ୍ପତିସମୋ ମତୌ। ମହେନ୍ଦ୍ର ଇଵନ ଵୀରଶ୍ଚ ଵସୁଧେଵ କ୍ଷମାନ୍ଵିତଃ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ବୃହସ୍ପତି ପରି ଜ୍ଞାନୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ବୀର ଏବଂ ମାଟି ପରି ଧୈର୍ୟଶୀଳ ।
ଅପି ରାଜାତ୍ମଜୋ ଦାତା ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଶ୍ଚାପି ସତ୍ଯଵାନ୍। ରୂପଵାନପ୍ଯୁଦାରୋ ଵାଽପ୍ଯଥଵା ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ
ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଦାନଶୀଳ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ସୁନ୍ଦର, ଉଦାର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଲାଗେ ।
ସାଂକୃତେ ରନ୍ତିଦେଵସ୍ ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ଦାନତଃ ସମଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଃ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଚ ଶିବିରୌଶୀନରୋ ଯଥା
ଦାନରେ ସେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ସମାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ଏବଂ ସତ୍ୟ କହିବାରେ ଶିବି ଓ ଉଶୀନରଙ୍କ ପରି ।
ଯଯାତିରିଵ ଚୋଦାରଃ ସୋମଵତ୍ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ। ରୂପେଣାନ୍ଯତମୋଽଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଯୁମତ୍ସେନସୁତୋ ବଲୀ
ସେ ଦାନରେ ଯୟାତିଙ୍କ ପରି ଉଦାର, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ରୂପରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ପରି, ଦ୍ୟୁମତ୍ସେନଙ୍କ ପୁଅ ବଳବାନ୍ ।
ସ ଵଦାନ୍ଯଃ ସ ତେଜସ୍ଵୀଧୀମାଂଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷମାନ୍ଵିତଃ'। ସ ଦାନ୍ତଃ ସ ମୃଦୁଃ ଶୂରଃ ସ ସତ୍ଯଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ସନ୍ମୈତ୍ରଃ ସୋନସୂଯଶ୍ଚ ସ ହ୍ରୀମାନ୍ଦ୍ଯୁତିମାଂଶ୍ଚ ସଃ
ସେ ଦାନଶୀଳ, ତେଜସ୍ବୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଥିବା, ମୃଦୁ, ବୀର, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା, ସଦା ମିତ୍ରଭାବୀ, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଏବଂ ତେଜମୟ ।