ନାତ୍ମାନମନୁଶୋଚାମି ନେମାନ୍ଭ୍ରାତୄନ୍ମହାମୁନେ। ହରଣଂ ଚାପି ରାଜ୍ଯସ୍ ଯଥେମାଂ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାମ୍
ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଏହି ଭାଇମାନେ ପାଇଁ, ବଡ଼ ଋଷି, ଦୁଃଖ କରୁନାହିଁ। ରାଜ୍ୟ ହରାଇବାକୁ କିମ୍ବା ଏହି ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ମନେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ଦ୍ଯୂତେ ଦୁରାତ୍ମଭିଃ କ୍ଲିଷ୍ଟାଃ କୃଷ୍ଣଯା ତାରିତା ଵଯମ୍। ଜଯଦ୍ରଥେନ ଚପୁନର୍ଵନାଚ୍ଚାପି ହୃତା ବଲାତ୍
ଅମେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜୁଆ ଖେଳରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲୁ, ତେବେ କୃଷ୍ଣା ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପୁଣି, ଜୟଦ୍ରଥ ଏବଂ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ଆମକୁ ଧରାଯାଇଥିଲା।
ଅସ୍ତି ସୀମନ୍ତିନୀ କାଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାଽପିଵା ଶ୍ରୁତା। ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗା ଯଥେଯଂ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା
କେହି ଏମିତି ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପତିନିଷ୍ଠା ନାରୀ, ଯାହାକୁ ଦେଖିଛି କିମ୍ବା ଶୁଣିଛି, ଏହି ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ପରି ଅଛନ୍ତି କି?
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍କୁଲସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ମହାଭାଗ୍ଯଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ସର୍ଵମେତଦ୍ଯଥାପ୍ରାପ୍ତଂ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ରାଜକନ୍ଯଯା
ରାଜା, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଗୃହଣୀମାନଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଘଟିଥିଲା, ସାବିତ୍ରୀ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କ ସହିତ ଯେପରି।
ଆସୀନ୍ମଦ୍ରେଷୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ। ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଶ୍ଚମହାତ୍ମା ଚ ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ମଦ୍ର ଦେଶରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ମହାନ ଆତ୍ମା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ।
ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିର୍ଦକ୍ଷଃ ପୌରଜାନପଦପ୍ରିଯଃ। ପାର୍ଥିଵୋଽଶ୍ଵପତିର୍ନାମ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ
ସେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଦାନଶୀଳ, କୌଶଳୀ, ପୁରବାସୀ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପ୍ରିୟ, ଏକ ରାଜା ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅଶ୍ୱପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିଥିବା।
କ୍ଷମାଵାନନପତ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଗ୍ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଅତିକ୍ରାନ୍ତେନ ଵଯସା ସଂତାପମୁପଜଗ୍ମିଵାନ୍
ସେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସନ୍ତାନହୀନ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଥିଲେ। ବୟସରେ ବଡ଼ ହେବା ପରେ, ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅପତ୍ଯୋତ୍ପାଦନାର୍ଥଂ ଚ ତୀଵ୍ରଂ ନିଯମମାସ୍ଥିତଃ। କାଲେ ପରିମିତାହାରୋ ବ୍ରହମଚାରୀ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ସନ୍ତାନ ପାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ସେ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କଲେ; ସମୟରେ ଅଳ୍ପ ଖାଇ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେହିଲେ।
ହୁତ୍ଵା ଶତସହସ୍ରଂ ସ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ରାଜସତ୍ତମ। ଷଷ୍ଠେଷଷ୍ଠେ ତଦାକାଲେ ବଭୂଵ ମିତମୋଜନଃ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ, ଏକ ଲକ୍ଷ ହୋମ କଲେ; ପ୍ରତି ଛଅ ମାସରେ, ସେ ଅଳ୍ପ ଖାଇଥିଲେ।
ଏତେନ ନିଯମେନାସୀଦ୍ଵର୍ଷାଣ୍ଯଷ୍ଟାଦଶୈଵ ତୁ। ପୂର୍ଣେ ତ୍ଵଷ୍ଟାଦଶେ ଵର୍ଷେ ସାଵିତ୍ରୀ ତୁଷ୍ଟିମଭ୍ଯଗାତ୍
ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଠାର ବର୍ଷ ଚାଲିଲା; ଅଠାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସାବିତ୍ରୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଗିଲେ।
ରୂପିଣୀ ତୁ ତଦା ରାଜନ୍ଦର୍ଶଯାମାସ ତଂ ନୃପମ୍। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାତ୍ସମୁତ୍ଥାଯ ହର୍ଷେଣ ମହତାଽନ୍ଵିତା
ତାପରେ, ରାଜା, ତିନି ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଦେଲେ; ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରୁ ବାହାରି, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ।
ଉଵାଚ ଚୈନଂ ଵରଦା ଵଚନଂ ପାର୍ଥିଵଂ ତଦା। ସା ତମଶ୍ଵପତିଂ ରାଜନ୍ସାଵିତ୍ରୀ ନିଯମେ ସ୍ଥିତମ୍
ସେ, ଦାତ୍ରୀ ଦେବୀ, ସେଇ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ; ରାଜା, ସାବିତ୍ରୀ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଅଶ୍ୱପତିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ କଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଶୁଦ୍ଧେନ ଦମେନ ନିଯମେନ ରଚ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ତୁଷ୍ଟାଽସ୍ମି ତଵ ପାର୍ଥିଵାଃ
ତୁମର ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ଦମ, ନିୟମ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ରାଜା, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।
ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵାଶ୍ଵପତେ ମଦ୍ରରାଜ ଯଦୀପ୍ସିତମ୍। ନ ପ୍ରାମାଦଶ୍ଚ ଧର୍ମେଷୁ କର୍ତଵ୍ଯସ୍ତେ କଥଂଚନ
ମଦ୍ରରାଜ ଅଶ୍ୱପତି, ତୁମେ ଯାହା ଚାହାଁଛ, ଏକ ବର ମାଗ; କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅପତ୍ଯାର୍ଥଃ ସମାରମ୍ଭଃ କୃତୋ ଧର୍ମେପ୍ସଯା ମଯା। ପୁତ୍ରା ମେ ବହଵୋ ଦେଵି ଭଵେଯୁଃ କୁଲଭାଵନାଃ
ଦେବୀ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଏହି ଉଦ୍ୟମ କରିଛି, ଧର୍ମ ଆଶାରେ। ମୋତେ ବହୁତ ପୁଅ ମିଳୁନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ବଂଶକୁ ଉନ୍ନତ କରିବେ।
ତୁଷ୍ଟାଽସି ଯଦି ମେ ଦେଵି ଵରମେତଂ ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍। ସଂତାଂ ପରମୋ ଧର୍ମ ଇତ୍ଯାହୁର୍ମାଂ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଦେବୀ, ଯଦି ଆପଣ ମୋ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ମୁଁ ଏହି ବର ମାଗୁଛି: ସନ୍ତାନ ହେଉ। ଦ୍ୱିଜମାନେ କହନ୍ତି, ବଂଶ ଚାଲିବା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ।
ପୂର୍ଵମେଵ ମଯା ରାଜନ୍ନଭିପ୍ରାଯମିମଂ ତଵ। ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁତ୍ରାର୍ଥମୁକ୍ତୋ ଵୈ ଭଗଵାଂସ୍ତେ ପିତାମହଃ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା ବୁଝିଥିଲି; ତୁମ ପୁଅ ପାଇଁ ତୁମ ପ୍ରଭୁତାମହା ଏହିପରି କଥା କହିଥିଲେ।
ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚୈଵ ତସ୍ମାତ୍ତେ ସ୍ଵଯଂ ଵିହିତଵତ୍ଯହମ୍। କନ୍ଯା ତେଜସ୍ଵିନୀ ସୌମ୍ଯ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର କୃପାରେ, ମୁଁ ନିଜେ ଏହା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି; ହେ ସାନ୍ତ ମନ, ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କନ୍ୟା ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ପାଇବ।
ଉତ୍ତରଂ ଚ ନ ତେ କିଂଚିଦ୍ଵ୍ଯାହର୍ତଵ୍ଯଂ କଥଂଚନ। ପିତାମହନିଯୋଗେନ ତୁଷ୍ଟା ହ୍ଯେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ନାହିଁ; ପ୍ରଭୁତାମହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏହି କଥା କହୁଛି।
ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ଵଚନଂ ନୃପଃ। ପ୍ରସାଦଯାମାସ ପୁନଃ କ୍ଷିପ୍ରମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ କଥାକୁ 'ଯେପରି ହେଉ' ବୋଲି ରାଜା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ମନୋମନେ ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ପୁନି ତାଙ୍କର କୃପା ଚାହିଲେ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଏହି କଥା ସତ୍ୟ ହେଲା।
ଅନ୍ତର୍ହିତାଯାଂ ସାଵିତ୍ର୍ଯାଂ ଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ନୃପଃ। ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ଚାଵସଦ୍ବୀରଃ ପ୍ରଜା ଧର୍ମେଣ ପାଲଯନ୍
ସାବିତ୍ରୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିବା ପରେ, ରାଜା ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ; ସେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟରେ ରହି, ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଧର୍ମରେ ପାଳନ କଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ତୁ ଗତେ କାଲେ ସ ରାଜା ନିଯତବ୍ରତଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠାଯାଂ ଧର୍ମଚାରିଣ୍ଯାଂ ମହିଷ୍ଯାଂ କଗର୍ଭମାଦଧେ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସେ ରାଜା ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ରାଣୀ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ।
ରାଜପୁତ୍ର୍ଯାସ୍ତୁ ଗର୍ଭଃ ସ ମାନଵ୍ଯା ଭରତର୍ଷଭ। ଵ୍ଯର୍ଧତଂ ତଦା ଶୁକ୍ଲେ ତାରାପତିରିଵାମ୍ବରେ
ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ରାଜକୁମାରୀ ମାନବ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭ ତାଳେ ତାଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା, ଆକାଶରେ ତାରାପତି ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରାପ୍ତେ କାଲେ ତୁ ସୁଷୁଵେ କନ୍ଯାଂ ରାଜୀଵଲୋଚନାମ୍। କ୍ରିଯାଶ୍ଚ ତସ୍ଯା ମୁଦିତଶ୍ଚକ୍ରେ ଚ ନୃପସତ୍ତମଃ
ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସିଲା, ସେ ଏକ ପଦ୍ମନୟନୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଉତ୍ତମ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସାଵିତ୍ର୍ଯା ପ୍ରୀତଯା ଦତ୍ତା ସାଵ୍ତ୍ର୍ଯା ଦ୍ଦୁତଯା ହ୍ଯପି। ସାଵିତ୍ରୀତ୍ଯେଵ ନାମାସ୍ଯାଶ୍ଚକ୍ରୁର୍ଵିପ୍ରାସ୍ତଥା ପିତା
ସାବିତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରେମ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ପିତା 'ସାବିତ୍ରୀ' ବୋଲି ନାମ ରଖିଲେ।
ସା ଵିଗ୍ରହଵତୀଵ ଶ୍ରୀଵ୍ଯଵର୍ଧତ ନୃପାତ୍ମଜା। କାଲେନ ଚାପି ସା କନ୍ଯା ଯୌଵନସ୍ତା ବଭୂଵ ହ
ସେ ରାଜକନ୍ୟା ଶ୍ରୀ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ସମୟ ଯିବା ସହିତ ସେ କନ୍ୟା ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତାଂ ସୁମଧ୍ଯାଂ ପୃଥୁଶ୍ରୋଣୀଂ ପ୍ରତିମାଂ କାଞ୍ଚନୀମିଵ। ପ୍ରାପ୍ତେଯଂ ରଦେଵକନ୍ଯେତି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂମେନିରେ ଜନାଃ
ତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ କଟି ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି ପରି ଭାବି, ଏହି ଦେହରେ ଦେବୀ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ତାଂ ତୁ ପଦ୍ମପଲାଶାକ୍ଷୀଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀମିଵ ତେଜସା। ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଵରଯାମାସ ତେଜସା ପ୍ରତିଵାରିତଃ
ତାଙ୍କର ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଓ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିବାରୁ, କେହି ତାଙ୍କୁ ବରାଇବାକୁ ଆଗେଇଲେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଅଟକିଯାଇଥିଲେ।
ଅଥୋପୋଷ୍ଯ ଶିରଃସ୍ନାତା ଦେଵତାମଭିଗମ୍ଯ ସା। ହୁତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ଵିଧିଵଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵାଚଯାମାସ ପର୍ଵଣି
ତାପରେ, ଉପବାସ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ ନିଅଁ ପରେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ନିୟମରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ପର୍ବଦିନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ସାଽଭିଵାଦ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦୌ ଶେଷାଃ ପୂର୍ଵଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ। କୃତାଞ୍ଜଲିର୍ଵରାରୋହା ନୃପତେଃ ପାର୍ଶ୍ଵମାସ୍ଥିତା
ସେ ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କ ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଅନ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ ଜଣାଇ, ହାତ ଜୋଡି ଉତ୍ତମ କନ୍ୟା ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।