ଏଵଂ ବହୁଵିଧୈର୍ଵାକ୍ଯୈରଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ରାଵଣଂ ତଦା। କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ସଂଶମଯାମାସ ଜଗୃହେ ଚ ସ ତଦ୍ଵଚଃ
ଏହିପରି ଅନେକ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଅବିନ୍ଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କ ରୋଷକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ରାବଣ ତାଙ୍କର କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ନିର୍ଯାଣେ ସ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ନିଯନ୍ତାରଂ କ୍ଷପାଚରଃ। ଆଜ୍ଞାପଯାମାସ ତଦାରଥୋ ମେ କଲ୍ପ୍ଯତାମିତି
ବାହାରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କରି, ରାତିର ଚରମାନ୍ୟ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—'ମୋର ରଥ ତୁରନ୍ତ ତୟାରି କର।'
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରିଯେ ପୁତ୍ରେ ନିପାତିତେ। ନିର୍ଯଯୌ ରଥମାସ୍ଥାଯ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ପ୍ରିୟ ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ ବସି ବାହାରିଲେ।
ସଂଵୃତୋରାକ୍ଷସୈର୍ଘେରୈର୍ଵିଵିଧାଯୁଧପାଣିଭିଃ। ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରାମଂ ସ ପୋଥଯନ୍ହରିଯୂଥପାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ସେ ରାମଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଓ ବାନର ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ପିଟିଲେ।
ତମାଦ୍ରଵନ୍ତଂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧ ମୈନ୍ଦନୀଲନଲାଙ୍ଗଦାଃ। ହନୁମାଞ୍ଜାମ୍ବଵାଂଶ୍ଚୈଵ ସସୈନ୍ଯାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ମୈନ୍ଦ, ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ, ଜାମ୍ବବାନ ଓ ତାଙ୍କର ସେନାମାନେ, କ୍ରୋଧିତ ରାବଣ ଆଗେ ବଢ଼ିଆସୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ନେଲେ।
ତେ ଦଶଗ୍ରୀଵସୈନ୍ଯଂ ତଦୃକ୍ଷଵାନରପୁଙ୍ଗଵାଃ। ଦ୍ରୁମୈର୍ଵିଧ୍ଵଂସଯାଂଚକ୍ରୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ଏହି ଭାଲୁ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ, ଗଛ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତଃ ସ୍ଵସୈନ୍ଯମାଲୋକ୍ଯ ଵଧ୍ଯମାନମରାତିଭିଃ। ମାଯାଵୀ ଚାସୃଜନ୍ମାଯାଂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
ନିଜ ସେନା ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ରାବଣ, ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତାଙ୍କର ମାୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଦେହଵିନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ। ରାକ୍ଷସାଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଶରଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିପାଣଯଃ
ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ରାକ୍ଷସ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ବାଣ, ଶକ୍ତି ଓ ଭାଲା ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତାନ୍ରାମୋ ଜଘ୍ନିଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦିଵ୍ଯେନାସ୍ତ୍ରେଣ ରାକ୍ଷସାନ୍। ଅଥ ଭୂଯୋପି ମାଯାଂ ସ ଵ୍ଯଦଧାଦ୍ରାକ୍ଷସାଧିପଃ
ରାମ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାପତି ପୁଣି ଏକ ନୂତନ ମାୟା ଦେଖାଇଲେ।
କୃତ୍ଵା ରାମସ୍ ରୂପାଣି ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ଚ ଭାରତ। ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ରାମଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ଦଶାନନଃ
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଦୁହେଁ ଭାଇ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ହେ ଭାରତ।
ତତସ୍ତେ ରାମମର୍ଚ୍ଛନ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ କ୍ଷପାଚରାଃ। ଅଭିପେତୁସ୍ତଦା ରାମଂ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନାଃ
ତାପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ସମୟରେ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବମାନେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ହାତରେ ନେଇ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ ମାଯାମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନଃ। ଉଵାଚ ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିମସଂଭ୍ରାନ୍ତୋ ବୃହଦ୍ଵଚଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ମାୟାକୁ ଦେଖି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶଜ ରାମ ଅତି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ।
ଜହୀମାନ୍ରାକ୍ଷସାନ୍ପାପାନାତ୍ମନଃ ପ୍ରତିରୂପକାନ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽଭ୍ଯହନଦ୍ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାତ୍ମରୂପକାନ୍
ଏହି ପାପୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆମ ଦେଖାର ନକଲ ମାତ୍ର, ଏମିତି କହି ରାମ ଏହି ଭଣ୍ଡ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେଖା ଭଳି ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତତୋ ହର୍ଯଶ୍ଵଯୁକ୍ତେନ ରଥେନାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସା। ଉପତସ୍ଥେ ରଣେ ରାମଂ ମାତଲିଃ ଶକ୍ରସାରଥିଃ
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ହରିତ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଶକ୍ରଙ୍କ ସାରଥି ମାତଳି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅଯଂ ହର୍ଯଶ୍ଵଯୁଗ୍ଜୈତ୍ରୋ ମଘୋନଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୋତ୍ତମଃ। `ତ୍ଵଦର୍ଥମିହ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ସଂଦେଶାଦ୍ଵୈ ଶତକ୍ରତୋଃ
ଏହି ଜୟପ୍ରଦ ହରିତ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ମଘବାନଙ୍କର, ଏହା ଶତକ୍ରୁତୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି।
ଅନେନ ଶକ୍ରଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସମରେ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍। ଶତଶଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ରଥୋଦାରେଣ ଜଘ୍ନିଵାନ୍
ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ଏହି ରଥ ଉପରେ ବସି ଇନ୍ଦ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତଶଃ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରିଛନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଦନନ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ମଯା ଯତ୍ତେନ ସଂଯୁଗେ। ସ୍ଯନ୍ଦନେନ ଜହିକ୍ଷିପ୍ରଂ ରାଵଣଂ ମା ଚିରଂ କୃଥାଃ
ତେଣୁ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଦକ୍ଷତାରେ ଏହି ରଥ ଉପରେ ବସି ତୁରନ୍ତ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କର, ବିଳମ୍ବ କରିନାହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ରାଘଵସ୍ତଥ୍ଯଂ ଵଚୋଽଶଙ୍କତ ମାତଲେଃ। ମାଯୈଷାରାକ୍ଷସସ୍ଯେତି ତମୁଵାଚ ଵିବୀଷଣଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଘବ ମାତଳିଙ୍କର ସତ୍ୟ କଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ; ଏହା ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମାୟା ବୋଲି ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନେଯଂ ମାଯା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରରାଵଣସ୍ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ତଦାତିଷ୍ଠ ରଥଂଶୀଘ୍ରମିମସୈନ୍ଦ୍ରଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କର ମାୟା ନୁହେଁ, ତେଣୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଆରୋହଣ କର, ହେ ମହାତେଜସ୍ବୀ।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଭୀଷଣମ୍। ରଥେନାଭିପପାତାଥ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ରୁଷାଽନ୍ଵିତଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ରଥରେ ଚଢ଼ି, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ହାହାକୁତାନି ଭୂତାନି ରାଵଣେ ସମଭିଦ୍ରୁତେ। ସିଂହନାଦାଃ ସପଟହାଦିତି ଦିଵ୍ଯାସ୍ତଥାଽନଦନ୍
ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହେବା ସମୟରେ, ଭୂତମାନେ 'ହା ହା' ବୋଲି କରୁନାଦ କଲେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ, ଢୋଳ ମାଡ଼ିଲା।
[ଦଶକନ୍ଧରରାଜସୂନ୍ଵୋସ୍ତଥା ଯୁଦ୍ଧମଭୂନ୍ମହତ୍। ଅଲବ୍ଧୋପମମନ୍ଯତ୍ରତଯୋରେଵ ତଥାଽଭଵତ୍ ।।]
[ଦଶମୁଖୀ ରାଜା ଓ ରାଜାପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ସହିତ ତୁଳନୀୟ ନୁହେଁ।]
ସରାମାଯ ମହାଘୋରଂ ଵିସସର୍ଜ ନିଶାଚରଃ। ଶୂଲମିନ୍ଦ୍ରାଶନିପ୍ରଖ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡଭିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ତାପରେ, ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଉଠାଇ ଏକ ବଡ଼ ଶୂଳ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଚ୍ଛୂଲଂ ସତ୍ଵରଂ ରାମଶ୍ଚଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ରାଵଣଂ ଭଯମାଵିଶତ୍
ସେଇ ଶୂଳକୁ ରାମ ତୁରନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଆସିଗଲା।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସସର୍ଜାଶୁ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ଶିତାଞ୍ଛରାନ୍। ସହସ୍ରାଯୁତଶୋ ରାମେ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତୁରନ୍ତ ହଜାର ହଜାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତୋ ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଃ ଶୂଲାନି ମୁସଲାନି ପରଶ୍ଵଥାନ୍। ଶକ୍ତୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାକାରାଃ ଶତଘ୍ନୀଶ୍ଚ ଶିତାନ୍କ୍ଷୁରାନ୍
ତାପରେ ସେ ଭୁଶୁଣ୍ଡି, ଶୂଳ, ମୁସଳ, ପରଶୁ, ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଶକ୍ତି, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ଷୁର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାଂ ମାଯାଂଵିଵିଧାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଭଯାତ୍ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵେ ଵାନରାଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍
ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାୟା ଦେଖି ସମସ୍ତ ବାନର ଭୟରେ ସବୁ ଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ।
ତତଃ ସୁପତ୍ରଂ ସୁମୁଖଂହେମପୁଙ୍ଗଂ ଶରୋତ୍ତମମ୍। ତୂଣାଦାଦାଯ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣ ଯୁଯୋଜ ହ
ତାପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ତାଙ୍କ ତୁଣୀରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଙ୍ଖ ଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ଓ ସୁନା ଦଣ୍ଡ ଥିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣ ନେଇ, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ସହିତ ସଜାଇଲେ।
ତଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯବାଣଂ ରାମେଣ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରେଣାନୁମନ୍ତ୍ରିତମ୍। ଜହୃଷୁର୍ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକ୍ରପୁରୋଗମାଃ
ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଥିବା ସେଇ ବାଣଟିକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଅଲ୍ପାଵଶେଷମାଯୁଶ୍ଚ ତତୋଽମନ୍ଯନ୍ତ ରକ୍ଷସଃ। ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରୋଦୀରଣାଚ୍ଛତ୍ରୋର୍ଦେଵଦାନଵକିଂନରାଃ
ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ାଯିବା ପରେ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଏବେ ଅତି କମ୍ ଅଛି।