ତତୋ ହତାଶ୍ଵାତ୍ପ୍ରସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ରଥାତ୍ସ ହତସାରଥିଃ। ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ରାଜନ୍ମାଯଯା ରାଵଣାତ୍ମଜଃ
ଏହା ପରେ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମରିଯିବା ପରେ, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ସେଠାରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତଂ ବହୁମାଯଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍। ରାମସ୍ତଂ ଦେଶମାଗମ୍ଯ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପର୍ଯରକ୍ଷତ
ସେଇ ଅନେକ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାକ୍ଷସ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବାକୁ ଜାଣି, ରାମ ସେଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ସ ରାମମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶରୈସ୍ତତୋ ଦତ୍ତଵରୈସ୍ତଦା। ଵିଵ୍ଯାଧ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣରେ ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ଆହତ କଲେ।
ତମଦୃଶ୍ଯଂଶରୈଃ ଶୂରୌ ମାଯଯାଽନ୍ତର୍ହିତଂ ତଦା। ଯୋଧଯାମାସତୁରୁଭୌ ରାଵଣିଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଲୁଚିଥିବା ବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ବାଣ ଦେଇ ଶୂର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ସ ରୁଷା ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ତଯୋଃ ପୁରୁଷସିଂହଯୋଃ। ଵ୍ଯସୃଜତ୍ସାଯକାନ୍ଭୂଯଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତମଦୃଶ୍ଯଂ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତଃ ସୃଜନ୍ତମନିଶଂ ଶରାନ୍। ହରଯୋ ଵିଵିଶୁର୍ଵ୍ଯୋମ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମହତୀଃ ଶିଲାଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯିଏ ଅବିରତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ବାନରମାନେ ବଡ଼ ପାଥର ଧରି ଆକାଶକୁ ଯାଇଲେ।
ତାଂଶ୍ଚ ତୌ ଚାପ୍ଯଦୃଶ୍ଯଃ ସଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରାକ୍ଷସଃ। ସ ଭୃଶଂ ତାଡଯାମାସ ରାଵଣିର୍ମାଯଯା ଵୃତଃ
ସେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ବାଣ ଦେଇ ସେଇ ବାନରମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଥିବା ରାବଣୀ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତୌ ଶରୈରର୍ଦିତୌ ଵୀରୌ ଭ୍ରାରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ପେତତୁର୍ଗଗନାଦ୍ଭୂମିଂ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵିଵ
ବାଣରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶୂର ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପଡ଼ିଯିବା ପରି।
ତାଵୁଭୌ ପତିତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ବବନ୍ଧ ରାଵଣିର୍ଭୂଯଃ ଶରୈର୍ଦତ୍ତଵରୈସ୍ତଦା
ଏହିପରି ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ରାବଣୀ ପୁନିଥରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ତୌ ଵୀରୌ ଶରଜାଲେନ ବଦ୍ଧାଵିନ୍ଦ୍ରଜିତା ରଣେ। ରେଜତୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଶକୁନ୍ତାଵିଵ ପଞ୍ଜରେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ବାଣର ଜାଲରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହ ଆଖାଡ଼ରେ ପଞ୍ଜର ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିପତିତୌ ଭୂମୌ ସର୍ଵାଙ୍ଗେଷୁ ଶରାଚିତୌ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ କପିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ପରିଵାର୍ଯୋପତସ୍ତିଵାନ୍
ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଚିତ୍ତି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ବାଣ ଲାଗିଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ।
ସୁଷେଣମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦୈଃ କୁମୁଦେନାଙ୍ଗଦେନ ଚ। ହନୁମନନୀଲତାରୈଶ୍ଚ ନଲେନ ଚ କପୀଶ୍ଵରଃ
ସୁଷେଣ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ, ନୀଳ, ତାରା ଓ ନଳ ସହିତ ବାନରରାଜ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ଦେଶମାଗମ୍ଯ କୃତକର୍ମା ଵିଭୀଷଣଃ। ବୋଧଯାମାସ ତୌ ଵୀରୌ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରମୋହିତୌ
ତାପରେ, କାର୍ଯ୍ୟସିଧ୍ଧି ଭିଭୀଷଣ ସେଠାକୁ ଆସି, ମୋହାସ୍ତ୍ରରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ଶୂରଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ।
ଵିଶଲ୍ଯୌ ଚାପି ସୁଗ୍ରୀଵଃ କ୍ଷଣେନୈତୌ ଚକାର ହ। ଵିଶଲ୍ଯଯା ମହୌଷଧ୍ଯା ଦିଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରପ୍ରଯୁକ୍ତଯା
ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପୂତ ମହାଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ହେଲେ ଯେ, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେମାନେ ବାଣମୁକ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ତୌ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୌ ନୃଵରୌ ଵିଶଲ୍ଯାଵୁଦତିଷ୍ଠତାମ୍। ଉଭୌ ଗତକ୍ଲମୌ ଚାସ୍ତାଂ ଣେନୈତୌ ମହାରଥୌ
ସେଇ ଦୁଇ ରାଜା ହୁଁଚିତି, ଶର ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆଉ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ; ଦୁହେଁ ଦେହର କ୍ଲାନ୍ତି ହରାଇ ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଭାବେ ଉଭୟେ ଏକାଠି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ତତୋ ଵିଭୀଷଣଃ ପାର୍ଥ ରାମମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନମ୍। ଉଵାଚ ଵିଜ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାଞ୍ଜଲିରିଦଂ ଵଚଃ
ତାପରେ ବିଭୀଷଣ, ହେ ପାର୍ଥ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ହାତ ଯୋଡି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯମମ୍ଭୋ ଗୃହୀତ୍ଵାତୁ ରାଜରାଜସ୍ ଶାସନାତ୍। ଗୁହ୍କୋଽଭ୍ଯାଗତଃ ଶ୍ଲେତାତ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମରିଂଦମ
ଏହି ପାଣି ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଗୁହକ ଆଣିଛନ୍ତି; ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ।
ଇଦମମ୍ଭଃ କୁବେରସ୍ତେ ମହାରାଜ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ଅନ୍ତର୍ହିତାନାଂ ଭୂତାନାଂ ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ପରଂତପ
ଏହି ପାଣି କୁବେର ତୁମକୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜା; ଗୁପ୍ତ ଭୂତମାନେକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦାହକ।
ଅନେନ ମୃଷ୍ଟନଯନୋ ଭୂତାନ୍ଯନ୍ତର୍ହିତାନ୍ଯୁତ। ଭଵାନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଯସ୍ମୈ ଚ ଭଵାନେତତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ଏହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନୟନ ପରିଷ୍କାର କଲେ, ଗୁପ୍ତ ଭୂତମାନେକୁ ଦେଖିପାରିବେ; ଏହି ପାଣି ଯାହାକୁ ଦେବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ।
ତଥେତି ରାମସ୍ତଦ୍ଵାରି ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଭିସଂସ୍କୃତମ୍। ଚକାର ନେତ୍ରଯୋଃ ଶୌଚଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାମନାଃ
‘ଏହିପରି ହେଉ’, ବୋଲି ରାମ ଏହି ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ନିଜ ଦୁଇ ଚକୁ ପରିଷ୍କାର କଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଜାମ୍ବଵନ୍ତୌ ଚହନୁମାନଙ୍ଗଦସ୍ତଥା। ମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦନୀଲାଶ୍ଚ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମାଃ
ସୁଗ୍ରୀବ, ଜାମ୍ବବାନ, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ନୀଳ—ଏହି ସମସ୍ତ ବନରାଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।
ତଥାସମଭଵଚ୍ଚାପି ଯଦୁଵାଚ ଵିଭୀଷଣଃ। କ୍ଷଣେନାତୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯେଷାଂ ଚକ୍ଷୁଂଷ୍ଯାସନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଯେପରି ବିଭୀଷଣ କହିଥିଲେ, ସେଇପରି ହେଲା; କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲା, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍କୃତକର୍ମା ତୁ ପିତ୍ରେ କର୍ମ ତଦାଽଽତ୍ମନଃ। ନିଵେଦ୍ଯ ପୁନରାଗଚ୍ଛତ୍ତ୍ଵରଯାଽଽଜିଶିରଃପ୍ରତି
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେଥିରେ ପିତାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ପୁନି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତମାଗତଂ ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ ପୁନରେଵ ଯୁଯୁତ୍ସଯା। ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ସୌମିତ୍ରିର୍ଵିଭୀଷଣମତେ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ରାଗରେ ଭରିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ସୌମିତ୍ରି ବିଭୀଷଣଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଗରୁ ଆଘାତ କଲେ।
ଅକୃତାହ୍ନିକମେଵୈନଂ ଜିଘାଂସୁର୍ଜିତକାଶିନମ୍। ଶରୈର୍ଜଘାନ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କୃତସଂଜ୍ଞୋଽଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନଥିବା ବେଳେ, ଜିତାଶ୍ୱାସ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଗରେ ଭରିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତଦାଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜୀଗୀଷତୋଃ। ଅତୀଵ ଚିତ୍ରମାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଶକ୍ରପ୍ରହ୍ଲାଦଯୋରିଵ
ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଦୁହେଁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ଅଵିଧ୍ଯଦିନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସୌମିତ୍ରିଂ ମର୍ମଭେଦିଭିଃ। ସୌମିତ୍ରିଶ୍ଚାନଲସ୍ପର୍ଶୈରଵିଧ୍ଯଦ୍ରାଵଣିଂ ଶରୈଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥଳରେ ଆଘାତ କଲେ; ସୌମିତ୍ରି ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ ଭଳି ବାଣରେ ରାବଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସୌମିତ୍ରିଶରସଂସ୍ପର୍ଶାଦ୍ରାଵଣିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ। ଅସୃଜଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯାଷ୍ଟୌ ଶରାନାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ବାଣ ସ୍ପର୍ଶରେ ରାବଣପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ମୁଚ୍ଛିତ ହୋଇ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଠଟି ବିଷାକ୍ତ ସରପରି ବାଣ ଛାଡିଲେ।
ତସ୍ଯେଷୂନ୍ପାଵକସ୍ପର୍ଶୈଃ ସୌମିତ୍ରିଃ ପତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରିଭିଃ। `ଵାରଯାମାସ ନାରାଚୈଃ ସୌମିତ୍ରିର୍ମିତ୍ରନନ୍ଦନଃ
ସୌମିତ୍ରି, ମିତ୍ରମାନେର ଆନନ୍ଦ, ତିନିଟି ପଙ୍ଖାଳି ବାଣରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ସେଠି ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଅସୃଜଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚାଷ୍ଟୌ ରାକ୍ଷସାଯ ଶରାନ୍ପୁନଃ'। ତଥା ତଂ ନ୍ଯହନଦ୍ଵୀରସ୍ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପୁନି ଆଠଟି ବାଣ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଛାଡିଲେ; ଏଭଳି ଶୂର ବିରୋଧରେ ଆଘାତ କଲେ—ମୋ ମୁଖରୁ ଏହା ଶୁଣ।