ତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽଭ୍ଯଧାଵଚ୍ଚ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ। ତ୍ରାସଯଂସ୍ତଲଘୋଷେଣ ସିଂହଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗଂ ଯଥା
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀର-ଧନୁଷ ଧରି, ସେଠିକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଧନୁଷର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଭୟଭୀତ କଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ଛୋଟ ପଶୁକୁ ଡରାଏ।
ତଯୋଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁମହଜ୍ଜଯଗୃଦ୍ଧିନୋଃ। ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦୁପୋସ୍ତୀଵ୍ରମନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧିନୋସ୍ତଦା
ଏହି ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁହେଁ ଜିତିବାକୁ ଆତୁର, ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଏକାଉଁଠି ସ୍ପର୍ଧା କରୁଥିଲେ।
ରାଵଣିସ୍ତୁ ଯଦା ନୈନଂ ଵିଶେଷଯତି ସାଯକୈଃ। ତତୋ ଗୁରୁତରଂ ଯତ୍ନମାତିଷ୍ଠଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ
ଯେତେବେଳେ ରାବଣ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବାଣରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦମନ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ଆଉ ଅଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତ ଏଵଂ ମହାଵେଗୈରର୍ଦଯାମାସ ତୋମରୈଃ। ତାନାଗତାନ୍ସ ଚିଚ୍ଛେଦ ସୌମିତ୍ରିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ତୀବ୍ରତାରେ ତୋମର ଫିଙ୍ଗିଲେ; କିନ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ।
ତେ ନିକୃତ୍ତାଃ ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ନ୍ଯପତନ୍ଧରଣୀତଲେ। `ସାଧକା ରାଵଣେରାଜୌ ଶତଶଃ ଶକଲୀକୃତାଃ
ସେ ତୋମରଗୁଡ଼ିକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କାଟି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ରାବଣ ରାଜା ଶତଶଃ ତୋମର ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।
ତମଙ୍ଗଦୋ ଵାଲିସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନୁଦ୍ଯମ୍ଯ ପାଦପମ୍। ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ମହାଵେଗସ୍ତାଡଯାମାସ ମୂର୍ଧନି
ତାପରେ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ, ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଉଠାଇ, ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଜୋରଦାର ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଜିଦସଂଭ୍ରାନ୍ତଃ ପ୍ରାସେନୋରସି ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପ୍ରହର୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ତଂ ଚାସ୍ଯ ପ୍ରାସଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ
ତେବେ, ପ୍ରସେନା ଭୟଭୀତ ହେବା ସତ୍ୱେ ସାହସିକତାରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଣ୍ଡା ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାହାର ବଣ୍ଡାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତମଭ୍ଯାଶଗତଂ ଵୀରମଙ୍ଗଦଂ ରାଵଣାତ୍ମଜଃ। ଗଦଯାଽତାଡଯତ୍ସଵ୍ଯେ ପାର୍ଶ୍ଵେଵାନରପୁଙ୍ଗଵମ୍
ତାପରେ, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଶୂର ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ବାମ ପାଶରେ ଗଦା ଦେଇ ମାରିଲେ।
ତମଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରହାରଂ ସ ବଲଵାନ୍ଵାଲିନଃ ସୁତଃ। ସସର୍ଜେନ୍ଦ୍ରଜିତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସାଲସ୍କନ୍ଧଂ ତଥାଙ୍ଗଦଃ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଆଘାତର ଉତ୍ତରରେ, ବଳଶାଳୀ ବାଲିଙ୍କ ପୁଅ ଅଙ୍ଗଦ କ୍ରୋଧରେ ଏକ ବଡ଼ ସାଳ ଗଛ ଉଠାଇ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସୋଽଙ୍ଗଦେନ ରୁପୋତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଵଧାଯେନ୍ଦ୍ରଜିତସ୍ତରୁଃ। ଜଘାନେନ୍ଦ୍ରଜିତଃ ପାର୍ଥ ରଥଂ ସାଶ୍ଵଂ ସସାରଥିମ୍
ଅଙ୍ଗଦ ଯେଉଁ ଗଛଟିକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଛାଡ଼ିଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାହାକୁ ତାଙ୍କ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ସହିତ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ତତୋ ହତାଶ୍ଵାତ୍ପ୍ରସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ରଥାତ୍ସ ହତସାରଥିଃ। ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ଦଧେ ରାଜନ୍ମାଯଯା ରାଵଣାତ୍ମଜଃ
ଏହା ପରେ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମରିଯିବା ପରେ, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ସେଠାରେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ଅନ୍ତର୍ହିତଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତଂ ବହୁମାଯଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍। ରାମସ୍ତଂ ଦେଶମାଗମ୍ଯ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପର୍ଯରକ୍ଷତ
ସେଇ ଅନେକ ମାୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ରାକ୍ଷସ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯିବାକୁ ଜାଣି, ରାମ ସେଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
ସ ରାମମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଶରୈସ୍ତତୋ ଦତ୍ତଵରୈସ୍ତଦା। ଵିଵ୍ଯାଧ ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ମହାବଲମ୍
ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣରେ ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ଆହତ କଲେ।
ତମଦୃଶ୍ଯଂଶରୈଃ ଶୂରୌ ମାଯଯାଽନ୍ତର୍ହିତଂ ତଦା। ଯୋଧଯାମାସତୁରୁଭୌ ରାଵଣିଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଲୁଚିଥିବା ବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ବାଣ ଦେଇ ଶୂର ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ସ ରୁଷା ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ତଯୋଃ ପୁରୁଷସିଂହଯୋଃ। ଵ୍ଯସୃଜତ୍ସାଯକାନ୍ଭୂଯଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ, ସେ ଦୁଇ ନରସିଂହଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଶତେ ଓ ସହସ୍ରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତମଦୃଶ୍ଯଂ ଵିଚିନ୍ଵନ୍ତଃ ସୃଜନ୍ତମନିଶଂ ଶରାନ୍। ହରଯୋ ଵିଵିଶୁର୍ଵ୍ଯୋମ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ମହତୀଃ ଶିଲାଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯିଏ ଅବିରତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ବାନରମାନେ ବଡ଼ ପାଥର ଧରି ଆକାଶକୁ ଯାଇଲେ।
ତାଂଶ୍ଚ ତୌ ଚାପ୍ଯଦୃଶ୍ଯଃ ସଶରୈର୍ଵିଵ୍ଯାଧ ରାକ୍ଷସଃ। ସ ଭୃଶଂ ତାଡଯାମାସ ରାଵଣିର୍ମାଯଯା ଵୃତଃ
ସେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ବାଣ ଦେଇ ସେଇ ବାନରମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଲୁଚିଥିବା ରାବଣୀ ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତୌ ଶରୈରର୍ଦିତୌ ଵୀରୌ ଭ୍ରାରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ପେତତୁର୍ଗଗନାଦ୍ଭୂମିଂ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵିଵ
ବାଣରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଶୂର ଭାଇ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପଡ଼ିଯିବା ପରି।
ତାଵୁଭୌ ପତିତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ବବନ୍ଧ ରାଵଣିର୍ଭୂଯଃ ଶରୈର୍ଦତ୍ତଵରୈସ୍ତଦା
ଏହିପରି ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣକୁ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ରାବଣୀ ପୁନିଥରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।
ତୌ ଵୀରୌ ଶରଜାଲେନ ବଦ୍ଧାଵିନ୍ଦ୍ରଜିତା ରଣେ। ରେଜତୁଃ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଶକୁନ୍ତାଵିଵ ପଞ୍ଜରେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ବାଣର ଜାଲରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହ ଆଖାଡ଼ରେ ପଞ୍ଜର ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନିପତିତୌ ଭୂମୌ ସର୍ଵାଙ୍ଗେଷୁ ଶରାଚିତୌ। ସୁଗ୍ରୀଵଃ କପିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ପରିଵାର୍ଯୋପତସ୍ତିଵାନ୍
ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଚିତ୍ତି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ବାଣ ଲାଗିଥିବା ଦେଖି, ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଆସିଲେ।
ସୁଷେଣମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦୈଃ କୁମୁଦେନାଙ୍ଗଦେନ ଚ। ହନୁମନନୀଲତାରୈଶ୍ଚ ନଲେନ ଚ କପୀଶ୍ଵରଃ
ସୁଷେଣ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, କୁମୁଦ, ଅଙ୍ଗଦ, ହନୁମାନ, ନୀଳ, ତାରା ଓ ନଳ ସହିତ ବାନରରାଜ ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ଦେଶମାଗମ୍ଯ କୃତକର୍ମା ଵିଭୀଷଣଃ। ବୋଧଯାମାସ ତୌ ଵୀରୌ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରମୋହିତୌ
ତାପରେ, କାର୍ଯ୍ୟସିଧ୍ଧି ଭିଭୀଷଣ ସେଠାକୁ ଆସି, ମୋହାସ୍ତ୍ରରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଦୁଇ ଶୂରଙ୍କୁ ସଚେତନ କଲେ।
ଵିଶଲ୍ଯୌ ଚାପି ସୁଗ୍ରୀଵଃ କ୍ଷଣେନୈତୌ ଚକାର ହ। ଵିଶଲ୍ଯଯା ମହୌଷଧ୍ଯା ଦିଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରପ୍ରଯୁକ୍ତଯା
ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ପୂତ ମହାଔଷଧି ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ହେଲେ ଯେ, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ସେମାନେ ବାଣମୁକ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ତୌ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୌ ନୃଵରୌ ଵିଶଲ୍ଯାଵୁଦତିଷ୍ଠତାମ୍। ଉଭୌ ଗତକ୍ଲମୌ ଚାସ୍ତାଂ ଣେନୈତୌ ମହାରଥୌ
ସେଇ ଦୁଇ ରାଜା ହୁଁଚିତି, ଶର ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆଉ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ; ଦୁହେଁ ଦେହର କ୍ଲାନ୍ତି ହରାଇ ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ ଭାବେ ଉଭୟେ ଏକାଠି ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଲେ।
ତତୋ ଵିଭୀଷଣଃ ପାର୍ଥ ରାମମିକ୍ଷ୍ଵାକୁନନ୍ଦନମ୍। ଉଵାଚ ଵିଜ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାଞ୍ଜଲିରିଦଂ ଵଚଃ
ତାପରେ ବିଭୀଷଣ, ହେ ପାର୍ଥ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଗର୍ବ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଚିନ୍ତା ମୁକ୍ତ ଥିଲେ, ହାତ ଯୋଡି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯମମ୍ଭୋ ଗୃହୀତ୍ଵାତୁ ରାଜରାଜସ୍ ଶାସନାତ୍। ଗୁହ୍କୋଽଭ୍ଯାଗତଃ ଶ୍ଲେତାତ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମରିଂଦମ
ଏହି ପାଣି ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଗୁହକ ଆଣିଛନ୍ତି; ସେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ।
ଇଦମମ୍ଭଃ କୁବେରସ୍ତେ ମହାରାଜ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ଅନ୍ତର୍ହିତାନାଂ ଭୂତାନାଂ ଦର୍ଶନାର୍ଥଂ ପରଂତପ
ଏହି ପାଣି କୁବେର ତୁମକୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ମହାରାଜା; ଗୁପ୍ତ ଭୂତମାନେକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦାହକ।
ଅନେନ ମୃଷ୍ଟନଯନୋ ଭୂତାନ୍ଯନ୍ତର୍ହିତାନ୍ଯୁତ। ଭଵାନ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଯସ୍ମୈ ଚ ଭଵାନେତତ୍ପ୍ରଦାସ୍ଯତି
ଏହି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନୟନ ପରିଷ୍କାର କଲେ, ଗୁପ୍ତ ଭୂତମାନେକୁ ଦେଖିପାରିବେ; ଏହି ପାଣି ଯାହାକୁ ଦେବେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବେ।
ତଥେତି ରାମସ୍ତଦ୍ଵାରି ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯାଭିସଂସ୍କୃତମ୍। ଚକାର ନେତ୍ରଯୋଃ ଶୌଚଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶ୍ଚ ମହାମନାଃ
‘ଏହିପରି ହେଉ’, ବୋଲି ରାମ ଏହି ପାଣି ଗ୍ରହଣ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ନିଜ ଦୁଇ ଚକୁ ପରିଷ୍କାର କଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।