ପ୍ରଭୁର୍ଵରିଷ୍ଠୋ ଵରଦୋ ଵୈଶଂପାଯନମେଵ ଚ। ସଂହିତାସ୍ତୈଃ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଭାରତସ୍ଯ ପ୍ରକାଶିତାଃ
ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦଦାତା ପ୍ରଭୁ ଭାଇସମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ। ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଭାରତର ସଂହିତାକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଗଙ୍ଗାଯାମମିତଦ୍ଯୁତିଃ। ଵସୁଵୀର୍ଯାତ୍ସମଭଵନ୍ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପୁଅ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଭୀଷ୍ମ, ଭଳି ଶକ୍ତି ଓ ଖ୍ୟାତି ଥିବା, ବସୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵୈଦାର୍ଥଵିଚ୍ଚ ଭଗଵାନୃଷିର୍ଵିପ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ। ଶୂଲେ ପ୍ରୋତଃ ପୁରାଣର୍ଷିରଚୋରଶ୍ଚୋରଶଙ୍କଯା
ବୈଦାର୍ଥ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ମହାଖ୍ୟାତ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି, ପୁରୁଣା ଋଷି, ଏକଥର ଚୋର ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇ ଶୂଳରେ ଗାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ।
ଅଣୀମାଣ୍ଡଵ୍ଯ ଇତ୍ଯେଵଂ ଵିଖ୍ଯାତଃ ସ ମହାଯଶାଃ। ସ ଧର୍ମମାହୂଯ ପୁରା ମହର୍ଷିରିଦମୁକ୍ତଵାନ୍
ସେ ମହାଖ୍ୟାତ ଅଣୀମାଣ୍ଡବ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ସେ ମହାର୍ଷି ଧର୍ମକୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
ଇଷୀକଯା ମଯା ବାଲ୍ଯାଦ୍ଵିଦ୍ଧା ହ୍ଯେକା ଶକୁନ୍ତିକା। ତତ୍କିଲ୍ବିଷଂ ସ୍ମରେ ଧର୍ମ ନାନ୍ଯତ୍ପାପମହଂ ସ୍ମରେ
ମୁଁ ଛୁଆଁବେଳେ ଏକ ଶକୁନ୍ତିକା ପକ୍ଷୀକୁ ଇକା ଶଳକରେ ଘାତ କରିଥିଲି। ଧର୍ମ, ଏହି ଅପରାଧକୁ ଛଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ପାପ ମୋତେ ମନେ ପଡ଼ୁନାହିଁ।
ତନ୍ମେ ସହସ୍ରମମିତଂ କସ୍ମାନ୍ନେହାଜଯତ୍ତପଃ। ଗରୀଯାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଧଃ ସର୍ଵଭୂତଵଧାଦ୍ଯତଃ
ତେବେ ମୋର ଅପାର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି କାହିଁକି ଫଳିଲାନି? ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟାଠାରୁ ଅଧିକ ଭାରି।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ କିଲ୍ବିଷାଦସ୍ମାଚ୍ଛୂଦ୍ରଯୋନୌ ଜନିଷ୍ଯସି
ଏହି ଅପରାଧ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେବା।
ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵିଦୁରରୂପେଣ ଧାର୍ମିକଃ କିଲ୍ବିଷାତ୍ତତଃ। ସଂଜଯୋ ମୁନିକଲ୍ପସ୍ତୁ ଜଜ୍ଞେ ସୂତୋ ଗଵଲ୍ଗଣାତ୍
ସେ ପଣ୍ଡିତ ଏବଂ ଧର୍ମିକ ବିଦୁର ରୂପେ ଏହି ଅପରାଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମୁନି ସମାନ ସଞ୍ଜୟ ଗବଲ୍ଗଣଙ୍କୁ ଚାରିଅଁ ଚାଳକ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ସୂର୍ଯାଚ୍ଚ କୁନ୍ତିକନ୍ଯାଯାଂ ଜଜ୍ଞେ କର୍ଣୋ ମହାବଲଃ। ସହଜଂ କଵଚଂ ବିଭ୍ରତ୍କୁଣ୍ଡଲୋଦ୍ଯୋତିତାନନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯିଏ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ କବଚ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା।
ଅନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ଲୋକାନାଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଲୋକନମସ୍କୃତଃ। ଵସୁଦେଵାତ୍ତୁ ଦେଵକ୍ଯାଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତୋ ମହାଯଶାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ସମ୍ମାନିତ ବିଷ୍ଣୁ, ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀଙ୍କୁ ଅତି ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଅନାଦିନିଧନୋ ଦେଵଃ ସ କର୍ତା ଜଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଅଵ୍ଯକ୍ତମକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଧାନଂ ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମକମ୍
ସେ ଦେବତା ଆଦି ଓ ଶେଷ ବିହୀନ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପ୍ରଭୁ, ଦେଖିବାକୁ ଅଗୋଚର, ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ, ତିନି ଗୁଣର ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ।
ଆତ୍ମାନମଵ୍ଯଯଂ ଚୈଵ ପ୍ରକୃତିଂ ପ୍ରଭଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ପୁରୁଷଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣଂ ସତ୍ଵଯୋଗଂ ଧ୍ରୁଵାକ୍ଷରମ୍
ସେ ଅବିକାର ଆତ୍ମା, ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ ଓ ନିୟନ୍ତା, ସମସ୍ତ ଜଗତର କର୍ମଶିଳ୍ପୀ, ସତ୍ୱ ଗୁଣରେ ନିଶ୍ଚଳ, ଚିରଅବିନାଶୀ।
ଅନନ୍ତମଚଲଂ ଦେଵଂ ହଂସଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଧାତାରମଜମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଯମାହୁଃ ପରମଵ୍ଯଯମ୍
ସେ ଅନନ୍ତ, ଅଚଳ ଦେବ, ହଂସ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭୁ; ସେ ଧାରକ, ଅଜନ୍ମା, ଅଦୃଶ୍ୟ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କୈଵଲ୍ଯଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ଵିଶ୍ଵମନାଦିମଜମଵ୍ଯଯମ୍। ପୁରୁଷଃ ସ ଵିଭୁଃ କର୍ତା ସର୍ଵଭୂତପିତାମହଃ
ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଗୁଣରହିତ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ଆଦିହୀନ, ଅଜନ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ; ସେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପୂର୍ବଜ।
ଧର୍ମସଂସ୍ଥାପନାର୍ଥାଯ ପ୍ରଜଜ୍ଞେଽନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣିଷୁ। ଅସ୍ତ୍ରଜ୍ଞୌ ତୁ ମହାଵୀର୍ଯୌ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦୌ
ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ସେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦୁଇ ଶୂରବୀର, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ସାତ୍ଯକିଃ କୃତଵର୍ମା ଚ ନାରାଯଣମନୁଵ୍ରତୌ। ସତ୍ଯକାଦ୍ଧୃଦିକାଚ୍ଚୈଵ ଜଜ୍ଞାତେଽସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦୌ
ସାତ୍ୟକି ଓ କୃତବର୍ମା, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସାତ୍ୟକ ଓ ହୃଦିକରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦୁହେଁ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଦର୍ଶୀ।
ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଚ ସ୍କନ୍ନଂ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ରମଵର୍ଧତ। ସହର୍ଷେରୁଗ୍ରତପସସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରୋଣୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଶୁକ୍ର ଦ୍ରୋଣୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ତାଙ୍କ ଅତି ତପସ୍ଵୀ ଗୁଣ ଥିବା ଦ୍ରୋଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଗୌତମାନ୍ମିଥୁନଂ ଜଜ୍ଞେ ଶରସ୍ତମ୍ବାଚ୍ଛରଦ୍ଵତଃ। ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନଶ୍ଚ ଜନନୀ କୃପଶ୍ଚୈଵ ମହାବଲଃ
ଗୌତମଙ୍କୁ ଦୁଇ ଜଣ ଜନ୍ମ ହେଲେ: ଧନୁଷ ତୀରରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃପା ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାଙ୍କ ମାଆ।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତତୋ ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ରୋଣାଦେଵ ମହାବଲଃ। ତଥୈଵ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽପି ସାକ୍ଷାଦଗ୍ନିସମଦ୍ଯୁତିଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ।
ଵୈତାନେ କର୍ମଣି ତତେ ପାଵକାତ୍ସମଜାଯତ। ଵୀରୋ ଦ୍ରୋଣଵିନାଶାଯ ଧନୁରାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ, ଅଗ୍ନିରୁ ଏକ ବୀର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଶୂରବୀର ଭାବେ।
ତଥୈଵ ଵେଦ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାପି ଜଜ୍ଞେ ତେଜସ୍ଵିନୀ ଶୁଭା। ଵିଭ୍ରାଜମାନା ଵପୁଷା ବିଭ୍ରତୀ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍
ଏହିପରି, ବେଦିରୁ କୃଷ୍ଣା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶୁଭ୍ର, ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନେଇ।
ପ୍ରହ୍ରାଦଶିଷ୍ଯୋ ନଗ୍ନଜିତ୍ସୁବଲଶ୍ଚାଭଵତ୍ତତଃ। ତସ୍ଯ ପ୍ରଜା ଧର୍ମହନ୍ତ୍ରୀ ଜଜ୍ଞେ ଦେଵପ୍ରକୋପନାତ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ନଗ୍ନଜିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଧର୍ମକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହେବାରୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ଗାନ୍ଧାରରାଜପୁତ୍ରୋଽଭୂଚ୍ଛକୁନିଃ ସୌବଲସ୍ତଥା। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ଜନନୀ ଜଜ୍ଞାତେଽର୍ଥଵିଶାରଦୌ
ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି ଓ ସୌବଳ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ମାଆ ଏମିତି ଧନରେ ପାରଦର୍ଶୀ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। କ୍ଷେତ୍ରେ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁଶ୍ଚୈଵ ମହାବଲଃ
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ଭିତରୁ, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜନେଶ୍ୱର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲୋ ଧୀମାନ୍ମେଧାଵୀ ଧୂତକଲ୍ମଷଃ। ଵିଦୁରଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନୌ ତୁ ଜଜ୍ଞେ ଦ୍ଵୈପାଯନାଦପି
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମେଧାବୀ ଓ ପାପରହିତ ବିଦୁର, ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ଶୂଦ୍ର ଗର୍ଭରୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପାଣ୍ଡୋସ୍ତୁ ଜଜ୍ଞିରେ ପଞ୍ଚ ପୁତ୍ରା ଦେଵସମାଃ ପୃଥକ୍। ଦ୍ଵଯୋଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋର୍ଗୁଣଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ତେଷାମାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ସମାନ; ଦୁଇ ଜଣ ମହିଳା ମଧ୍ୟରୁ, ଯାହା ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଥିଲେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଧର୍ମାଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଜଜ୍ଞେ ମାରୁତାଚ୍ଚ ଵୃକୋଦରଃ। ଇନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଧନଂଜଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
ଧର୍ମରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ବାୟୁଦେବରୁ ଭୀମ ଜନ୍ମିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଶ୍ରୀମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲେ।
ଜଜ୍ଞାତେ ରୂପସଂପନ୍ନାଵଶ୍ଵିଭ୍ଯାଂ ଚ ଯମାଵପି। ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତୌ
ଆଶ୍ୱିନୀଦେବତାମାନଙ୍କରୁ ରୂପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ଜନ୍ମିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ମାନେଙ୍କର ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ତଥା ପୁତ୍ରଶତଂ ଜଜ୍ଞେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରଭୃତଯୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଃ କରଣସ୍ତଥା
ଧୀର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ପ୍ରଧାନ, ଏହି ସହିତ ଯୁୟୁତ୍ସୁ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚୈଵ ଦୁଃସହଶ୍ଚାପି ଭାରତ। ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିଵିଂଶତିଃ
ତାପରେ ଦୁଃଶାସନ, ଦୁଃସହ, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ, ଵିକର୍ଣ୍ଣ, ଚିତ୍ରସେନ ଓ ଵିବିଂଶତି ଜନ୍ମିଲେ, ହେ ଭାରତ।