ମୁସଲାଲାତନାରାଚତୋମରାସିପରଶ୍ଵଥୈଃ। ଅନ୍ଵିତାଶ୍ଚଶତଘ୍ନୀଭିଃ ସମଧୂଚ୍ଛିଷ୍ଟମୁଦ୍ଗରାଃ
ଗଦା, ଭାଲା, ଲୋହାର ଛଡ଼, ତୀର, କୁଟାରି ଓ ଶତାଘ୍ନୀ ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ଭାରୀ ମୁସଳ ଧରି ତାହାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଢ଼ିଆ ହେଉଥିଲେ।
ପୁରଦ୍ଵାରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଗୁଲ୍ମାଃ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାଃ। ବଭୂଵୁଃ ପତ୍ତିବହୁଲାଃ ପ୍ରଭୂତଗଜଵାଜିନଃ
ସମସ୍ତ ସହର ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏକାଧିକ ସ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ ଦଳ ଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଦାତି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ବହୁଳ ଭାବେ ଥିଲେ।
ଅଙ୍ଗଦସ୍ତ୍ଵଥ ଲଙ୍କାଯାଂ ଦ୍ଵାରଦେଶମୁପାଗତଃ। ଵିଦିତୋ ରରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶଗତଵ୍ଯଥଃ
ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ ଲଙ୍କା ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ଜଣାଶୁଣା ହୋଇ, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମଧ୍ଯେ ରାକ୍ଷସକୋଟୀନାଂ ବହ୍ଵୀନାଂ ସୁମହାବଲଃ। ଶୁଶୁଭେ ମେଘମାଲାଭିରାଦିତ୍ଯ ଇଵ ସଂଵୃତଃ
ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗଦ, ମେଘମାଳାରେ ଢାକା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସସମାସାଦ୍ଯ ପୌଲସ୍ତ୍ଯମମାତ୍ଯୈରଭିସଂଵୃତମ୍। ରାମସଂଦେଶମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଵାଗ୍ମୀ ଵକ୍ତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ
ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶର ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା ବେଳେ, ଅଙ୍ଗଦ ରାମଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଦେଇ, ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଆହ ତ୍ଵାଂ ରାଘଵୋ ରାଜନ୍କୋସଲେନ୍ଦ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ। ପ୍ରାପ୍ତକାଲମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଦାଦତ୍ସ୍ଵ ସୁଦୁର୍ମତେ
‘କୋଶଳର ମହାନ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ରାଘବ ତୁମକୁ କହୁଛନ୍ତି, ରାଜା! ଏହି ସମୟୋପଯୋଗୀ କଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉ, ଦୁଷ୍ଟମନା!’
ଅକୃତାତ୍ମାନମାସାଦ୍ଯ ରାଜାନମନଯେ ରତମ୍। ଵିନଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯନଯାଵିଷ୍ଟା ଦେଶାଶ୍ଚ ନଗରାଣି ଚ
ଯେତେବେଳେ ଏକ ଅନ୍ୟାୟପ୍ରବୃତ୍ତି ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମନିଷ୍ଯ ଆସି ମିଳେ, ସେଠାରେ ଦେଶ ଓ ସହର ଅନ୍ୟାୟରେ ଡୁବି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ତ୍ଵଯୈକେନାପରାଦ୍ଧଂ ମେ ସୀତାମାହରତା ବଲାତ୍। ଵଧାଯାନପରାଦ୍ଧାନାମନ୍ଯେଷାଂ ତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଏକା ମୋ ସୀତାକୁ ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କରି ମୋତେ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛ, ଏହି ପାପର ଫଳରେ ଦୋଷ ନଥିବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ବିନାଶ ତୁମ ପାଇଁ ହେବ।
ଯେ ତ୍ଵଯା ବଲଦର୍ପାଭ୍ଯାମାଵିଷ୍ଟେନ ଵନେଚରାଃ। ଋଷଯୋହିଂସିତାଃ ପୂର୍ଵଂଦେଵାଶ୍ଚାପ୍ଯଵମାନିତାଃ
ବଳ ଓ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଯେଉଁ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ପূର୍ବରୁ ଅପମାନିତ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗିଛନ୍ତି—
ରାଜର୍ଷଯଶ୍ଚ ନିହତା ରୁଦତ୍ଯଶ୍ଚାହୃତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ତଦିଦଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂତସ୍ଯାନଯସ୍ଯ ତେ
ରାଜା ଋଷିମାନେ ହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଜଣେଇ ଦେଖିଲେ ନାରୀମାନେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଓ ହରଣ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ସବୁ ଅନ୍ୟାୟର ଫଳ ଏବେ ତୁମ ଉପରେ ଆସିଛି।
ହନ୍ତାସ୍ମି ତ୍ଵାଂ ସହାମାତ୍ଯୈର୍ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ପୁରୁଷୋ ଭଵ। ପଶ୍ଯ ମେ ଧନୁଷୋ ଵୀର୍ଯଂ ମାନୁଷସ୍ ନିଶାଚର
ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମାରିଦେବି; ଯୁଦ୍ଧ କର, ପୁରୁଷ ହେବା! ମୋ ଧନୁଷର ଶକ୍ତି ଦେଖ, ନିଶାଚର।
ମୁଚ୍ଯତାଂ ଜାନକୀ ସୀତା ନ ମେ ମୋକ୍ଷ୍ଯମସି କର୍ହିଚିତ୍। ଅରାକ୍ଷସମିମଂ ଲୋକଂକର୍ତାଽସ୍ମି ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଜାନକୀ ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ; ନହେଲେ ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବିନି। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଏହି ଲୋକକୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଶୂନ୍ୟ କରିଦେବି।
ଇତିତସ୍ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ ଦୂତସ୍ ପରୁଷଂ ଵଚଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନ ମମୃଷେ ରାଜା ରାଵଣଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ଏଭଳି କଠୋର କଥା ଦୂତ କହିବାକୁ ଲାଗିଲା, ଶୁଣି ରାବଣ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ହଙ୍ଗିତଜ୍ଞାସ୍ତତୋ ଭର୍ତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ରଜନୀଚରାଃ। ଚତୁର୍ଷ୍ଵଙ୍ଗେଷୁ ଜଗୃହୁଃ ଶାର୍ଦୂଲମିଵ ପକ୍ଷିଣଃ
ତାପରେ ଚାରିଜଣ ନିଶାଚର, ନାୟକଙ୍କ ଇଂଗিত ବୁଝି, ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଚାରି ଅଙ୍ଗରେ ଧରିଲେ, ଯେପରି ଚିଡ଼ିଆମାନେ ବାଘକୁ ଧରେ।
ତାଂସ୍ତଥାଙ୍ଗେଷୁ ସଂସକ୍ତାନଙ୍ଗଦୋ ରଜନୀଚରାନ୍। ଆଦାଯୈଵ ଖମୁତ୍ପତ୍ଯ ପ୍ରାସାଦତଲମାଵିଶତ୍
ଏଭଳି ଅଙ୍ଗଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଲାଗିଥିବା ନିଶାଚରମାନେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ସହିତ ନେଇ, ଆକାଶକୁ ଲାଫି ପ୍ରାସାଦର ଛାତରେ ପହଞ୍ଚିଗଲେ।
ଵେଗେନୋତ୍ପତତସ୍ତସ୍ଯ ପେତୁସ୍ତେ ରଜନୀଚରାଃ। ଭୁଵି ସଂଭିନ୍ନହୃଦଯାଃ ପ୍ରହାରଵରପୀଡିତାଃ
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଉଡ଼ିବା ସମୟରେ, ନିଶାଚରମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ସଂସକ୍ତୋହର୍ମ୍ଯଶିଖରାତ୍ତସ୍ମାତ୍ପୁନରଵାପତତ୍। ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ପୁରଂ ଲଙ୍କାଂ ସୁଵେଲସ୍ଯ ସମୀପତଃ
ପ୍ରାସାଦର ଶିଖରକୁ ଧରି, ସେଠାରୁ ପୁଣି ତଳକୁ ଆସି, ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଲାଫି ଚାଲି, ସୁୱେଳ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
କୋସଲେନ୍ଦ୍ରମଥାଗମ୍ଯ ସର୍ଵମାଵେଦ୍ଯ ଵାନରଃ। ଵିଶଶ୍ରାମ ସ ତେଜସ୍ଵୀ ରାଘଵେଣାଭିନନ୍ଦିତଃ
ତାପରେ କୋଶଳର ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କଥା ଖବର ଦେଲେ ଏହି ବୀର ବାନର, ରାଘବଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ସେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାଭିସାରେଣ ହରୀଣାଂ ଵାତରଂହସାମ୍। ଭେଦଯାମାସ ଲଙ୍କାଯାଃ ଗ୍ରାକାରଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ତୀବ୍ର ବାତାସ ଗତିର ବାନରମାନେ ସମେତ, ରଘୁନନ୍ଦନ ଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ଵିଭୀଷଣର୍କ୍ଷାଧିପତୀ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯାଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଦକ୍ଷିଣଂ ନଗରଦ୍ଵାରମଵାମୃଦ୍ଗାଦ୍ଦୁରାସଦମ୍
ତାପରେ, ଭୀଷଣ ଓ ଭଲୁକାମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁର୍ଜୟ ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କରଭାରୁଣଗାତ୍ରାଣାଂ ହରୀଣାଂ ଯୁଦ୍ଧଶାଲିନାମ୍। କୋଟୀଶତସହସ୍ରେଣ ଲଙ୍କାମଭ୍ଯପତତ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ, ହାତୀ ଓ ଭଲୁକା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ହଜାର କୋଟି ବାନର ଲଙ୍କା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ପ୍ରଲମ୍ବବାହୂରୁକରଜଙ୍ଘାନ୍ତରଵିଲମ୍ବିନାମ୍। ଋକ୍ଷାଣଆଂ ଧୂମ୍ରଵର୍ଣାନାଂ ତିସ୍ରଃ କୋଠ୍ଯୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ଧୂସର ରଙ୍ଗର, ଲମ୍ବା ହାତ, ଉରୁ ଓ ପାଦ ଲଟକାଇଥିବା ତିନି କୋଟି ଭଲୁକା ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ନେଲେ।
ଉତ୍ପତଦ୍ଭିଃ ପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ନିପତଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵାନରୈଃ। ନାଦୃଶ୍ଯତ ତଦା ସୂର୍ଯୋ ରଜସା ନାଶିତପ୍ରଭଃ
ବାନରମାନେ ଉଡ଼ି, ଝାପି ଓ ଲୁଚି ଯିବା ସମୟରେ ଏତେ ଧୁଳି ଉଡ଼ିଲା ଯେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ମିଶିଗଲା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବାକୁ ନାହିଁ।
ଶାଲିପ୍ରସୂନସଦୃଶୈଃ ଶିରୀପକୁସୁମପ୍ରଭୈଃ। ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଦୃଶୈଃ ଶଣଗୌରୈଶ୍ଚ ଵୈନରୈଃ
କିଛି ବାନର ଧାନ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କିଛି ଶିରୀଷ ଫୁଲର ଆଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, କିଛି ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଶଣ ରଙ୍ଗର ହଳଦିଆ ଥିଲେ।
ପ୍ରାକାରଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତେ ତୁ ସମନ୍ତାତ୍କପିଲୀକୃତମ୍। ରାକ୍ଷସା ଵିସ୍ମିତା ରାଜନ୍ସସ୍ତ୍ରୀଵୃଦ୍ଧାଃ ସମନ୍ତତଃ
ହେ ରାଜା, ଚାରିପାଖରେ ରାକ୍ଷସ, ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ପ୍ରାଚୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାନରମାନେ ଭରିଦେଇଛନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ବିଭିଦୁସ୍ତେ ମଣିସ୍ତମ୍ଭାନ୍କର୍ଣାଟ୍ଟଶିଖରାଣି ଚ। ଭଗ୍ନୋନ୍ମଥିତଶୃଙ୍ଗାଣି ଯନ୍ତ୍ରାଣି ଚ ଵିଚିକ୍ଷିପୁଃ
ସେମାନେ ମଣି ଜଡିତ ଥମ୍ଭ ଓ ଦ୍ୱାରର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଉପରୁ ଉଖିଡ଼ି ନେଇଥିବା ପ୍ରାଚୀର ଓ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଛିଣିଛାଡ଼ି କରି ଛିଟିଯାଇଦେଲେ।
ପରିଗୃହ୍ଯ ଶତଘ୍ନୀଶ୍ଚ ସଚକ୍ରାଃ ସଗୁଡୋପଲାଃ। ଚିକ୍ଷିପୁର୍ଭୁଜଵେଗେନ ଲଙ୍କାମଧ୍ଯେମହାସ୍ଵନାଃ
ସେମାନେ ଚକାଉଠିଥିବା ଯୁଦ୍ଧଯନ୍ତ୍ର ଓ ପଥର ଗୋଲାକୁ ଧରି, ଦେହର ଶକ୍ତିରେ ଲଙ୍କାର ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ପ୍ରାକାରସ୍ଥାଶ୍ଚଯେ କେଚିନ୍ନିଶାଚରଗଣାସ୍ତଥା। ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଶତଶଃ କପିଭିଃ ସମଭିଦ୍ରୁତାଃ
ପ୍ରାଚୀର ଉପରେ ଥିବା ରାକ୍ଷସ ସେନା ମାନଙ୍କୁ ବାନରମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ, ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ।
ତତସ୍ତୁ ରାଜଵଚନାଦ୍ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ। ନିର୍ଯଯୁର୍ଵିକୃତାକାରାଃ ସହସ୍ରଶତସଙ୍ଘଶଃ
ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ନେଇ, ହଜାରେ ଶତେ ଦଳେ ଦଳେ ବାହାରିଆସିଲେ।
ଶଖଵର୍ଷାଣି ଵର୍ଷନ୍ତୋ ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଵନୌକସଃ। ପ୍ରାକାରଂ ଶୋଭଯନ୍ତସ୍ତେ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ଡାଲିର ବର୍ଷା କରି, ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେକୁ ଭଗାଇଦେଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀରକୁ ଶୋଭା ଦେଲେ।