ଭଵତା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାନକାରଣାତ୍। `ଏକାକ୍ଷିଵିକଲଃ କାକଃ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୃତଶ୍ଚଵୈ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ତୁମେ କହିଥିଲ: 'ଏକ ଆଖି ଅପଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା କାଉଁ ଖରାପ ମନସ୍କ ହୋଇଗଲା।'
ଗ୍ରାହଯିତ୍ଵାଽହମାତ୍ମାନଂ ତତୋ ଦଗ୍ଧ୍ଵାଚ ତାଂ ପୁରୀମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତ ଇତିତଂ ରାମଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନମାର୍ଚଯତ୍
ମୁଁ ମୋ ପରିଚୟ ଦେଇ, ସେଇ ସହରକୁ ଦହି, ପୁଣି ଫେରିଲି; ଏଭଳି ଭାବେ ରାମ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ରୈଵରାମସ୍ଯ ସମାସୀନସ୍ଯ ତୈଃ ସହ। ସମାଜଗ୍ମୁଃ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତ୍ତଦା
ତାପରେ ସେଠାରେ ରାମ ସହ ଅନ୍ୟମାନେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍। ଶ୍ଵଶୁରୋ ଵାଲିନଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଷେଣୋ ରାମମଭ୍ଯଯାତ୍
ଲକ୍ଷ କୋଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଘିରିଥିବା, ବାଲିଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ମହାତ୍ମା ସୁଶେଣ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
କୋଟୀଶତଵୃତୋଵାଽପିଗଜୋ ଗଵଯ ଏଵ ଚ। ଵାନରେନ୍ରୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ପୃଥକ୍ପୃଥଗଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ଗଜ ଓ ଗଭୟା, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଶତ କୋଟି ବାନର ଘିରିଥିଲେ, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ମହାବଳୀ ବାନର ନାୟକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଖାଗଲେ।
ଷଷ୍ଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ପ୍ରକର୍ଷନ୍ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲୋ ମହାରାଜ ଗଵାକ୍ଷୋ ଭୀମଦର୍ଶନଃ
ଷଷ୍ଟି କୋଟି ବାନର ଦଳ ନେଇଥିଲେ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ, ହେ ମହାରାଜ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା ଗଭାକ୍ଷ।
ଗନ୍ଧମାଦନଵାସୀ ତୁ ପ୍ରଥିତୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ। କୋଟୀଶତସହସ୍ରାଣି ହରୀଣାଂ ସମକର୍ଷତ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧମାଦନ ଶତ-ଶହ କୋଟି ବାନରମାନେ ଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଲେ।
ପନସୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଵାନରଃସୁମହାବଲଃ। କୋଟୀର୍ଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଚ ତ୍ରିଂଶତ୍ପଞ୍ଚ ପ୍ରକର୍ଷତି
ପନସ ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଦଶ, ବାର, ତିରିଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ କୋଟି ବାନର ଏକଠା କରିଲେ।
ଶ୍ରୀମାନ୍ଦଧିମୁଖୋ ନାମ ହରିଵୃଦ୍ଧୋଽତିଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପ୍ରଚକର୍ଷ ମହାସୈନଯଂ ହରୀଣାଂ ଭୀମତେଜସାମ୍
ମହାନ୍ୟ ଏବଂ ବଳବାନ ବାନର ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦଧିମୁଖ ଭୟଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ବାନରମାନେ ଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ଏକଠା କରିଲେ।
କୃଷଣାନାଂ ମୁଖପୁଣ୍ଡ୍ରାଣାମୃକ୍ଷାଣାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। କୋଟୀର୍ଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଚ ତ୍ରିଂଶତ୍ପଞ୍ଚ ପ୍ରକର୍ଷତି
କଳାମୁହଁ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭାଲୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଶ, ବାର, ତିରିଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ କୋଟି ଏକଠା ହେଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ହରିଯୂଥପଯୂଥପାଃ। ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯା ମହାରାଜ ସମୀଯୂ ରାମକାରଣାତ୍
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ବାନର ସେନାପତିମାନେ, ଅଗଣନୀୟ ସଂଖ୍ୟାରେ, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ, ରାଜା।
ଗିରିକୂଟନିଭାଙ୍ଗାନାଂ ସିଂହାନାମିଵ ଗର୍ଜତାମ୍। ଶ୍ରୂଯତେ ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦସ୍ତତ୍ରତତ୍ରପ୍ରଧାଵତାମ୍
ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏଠାଉଠି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସିଂହର ଦହାଡ଼ ପରି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ଗିରିକୂଟନିଭାଃ କ୍ନଚିତ୍କେଚିନ୍ମହିଷସନ୍ନିଭାଃ। ଶରଦଭ୍ରପ୍ରତୀକାଶାଃ କେଚିଦ୍ଧିଙ୍ଗୁଲକାନନାଃ
କିଛି ଲୋକ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି, କିଛି ମହା ମହିଷ ପରି, କିଛି ଶରତ୍କାଳୀନ ମେଘ ପରି ଏବଂ କିଛି ଲାଲ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଉତ୍ପତନ୍ତଃ ପତନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵମାନାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ଉଦ୍ଧୁନ୍ଵନ୍ତୋଽପରେ ରେଣୂନ୍ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସମନ୍ତତଃ
କେହି ଲାଫି, କେହି ଉଡ଼ି, କେହି ଦୌଡ଼ି ଆସୁଥିଲେ; ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଆସି ଧୂଳି ଉଡ଼ାଉଥିଲେ।
ସଵାନରମହାସୈନ୍ଯଃ ପୂର୍ଣସାଗରସନ୍ନିଭଃ। ନିଵେଶମକରୋତ୍ତତ୍ରସୁଗ୍ରୀଵାନୁମତେ ତଦା
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ସମୁଦ୍ର ପରି ବିଶାଳ ବାନର ସେନା ସେଠାରେ ଶିବିର କରିଲା।
ତତସ୍ତେଷୁ ହରୀନ୍ଦ୍ରେଷୁ ସମାଵୃତ୍ତେଷୁ ସର୍ଵଶଃ। ତିଥୌ ପ୍ରଶସ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ମୁହୂର୍ତେ ଚାଭିପୂଜିତେ
ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେ ଏକଠା ହେବା ପରେ, ଶୁଭ ତିଥି, ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସମ୍ମାନିତ ଭାବରେ ସମାବେଶ ହେଲେ।
ତେନ ଵ୍ଯୂଢେନ ସୈନ୍ଯେନ ଲୋକାନୁଦ୍ଵର୍ତଯନ୍ନିଵ। ପ୍ରଯଯୌ ରାଘଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଗ୍ରୀଵସହିତସ୍ତଦା
ସେହି ଅନୁଶାସିତ ସେନା ସହିତ, ଯେପରି ଜଗତକୁ ଉଲଟାଉଥିବା ପରି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ମୁଖମାସୀତ୍ତୁ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ହନୂମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଜଘନଂ ପାଲଯାମାସ ସୌମିତ୍ରିରକୁତୋଭଯଃ
ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସେନାର ଆଗରେ ଥିଲେ; ଭୟହୀନ ସୌମିତ୍ରି ପଛ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଣୌ ରାଘଵୌ ତତ୍ରଜଗ୍ମତୁଃ। ଵୃତୌ ହରିମହାମାତ୍ରୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଗ୍ରହୈରିଵ
ରାଘବଦ୍ୱୟଙ୍କ ଆଉଳି ଚମଡ଼ରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା; ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବାନର ସେନାପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପ୍ରବଭୌ ହରିସୈନ୍ଯଂ ତତ୍ସାଲତାଲଶିଲାଯୁଧମ୍। ସୁମହଚ୍ଛାଲିଭଵନଂ ଯଥା ସୂର୍ଯୋଦଯଂ ପ୍ରତି
ସାଳ, ତାଳ ଓ ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ବାନର ସେନା ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଧାନର ଗୃହ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ନଲନୀଲାଙ୍ଗଦକ୍ରାଥମୈନ୍ଦଦ୍ଵିଵିଦପାଲିତା। ଯଯୌ ସୁମହତୀ ସେନା ରାଘଵସ୍ଯାର୍ଥସିଦ୍ଧଯେ
ନଳ, ନୀଳ, ଅଙ୍ଗଦ, କ୍ରଥ, ମୈନ୍ଦ ଓ ବିବିଧଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏହି ବିଶାଳ ସେନା ରାଘବଙ୍କ ସଫଳତା ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲା।
ଵିଵିଧେଷୁ ପ୍ରଶସ୍ତେଷୁ ବହୁମୂଲଫଲେଷୁ ଚ। ପ୍ରଭୂତମଧୁମାଂସେଷୁ ଵାରିମତ୍ସୁ ଵିଵେଷୁ ଚ
ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ, ଅନେକ ମୂଳ ଓ ଫଳ, ପ୍ରଚୁର ମଧୁ ଓ ମାଂସ, ଏବଂ ଝିଲିକ ଜଳ ଥିଲା।
ନିଵସନ୍ତୀ ନିରାବାଧା ତଥୈଵଗିରିସାନୁଷୁ। ଉପାଯାଦ୍ଧିରିସେନା ସା କ୍ଷାରୋଦମଥ ମାଗରମ୍
ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ବସି, ସେହି ବାନର ସେନା ଚେଷ୍ଟା କରି ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରି ମାଗର ଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଦ୍ଵିତୀଯସାଗରନିମଂ ତଦ୍ବଲଂବହୁଲଧ୍ଵଜମ୍। ଵେଲାଵନଂ ସମାସାଦ୍ ନିଵାସମକରୋତ୍ତଦା
ଏହି ବହୁ ପତାକା ଧାରୀ ବଳ ଦ୍ୱିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ପାର୍ ହୋଇ, ବେଳାବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଶିବିର କଲା।
ତତୋ ଦାଶରଥିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ମଧ୍ଯେ ଵାନରମୁଖ୍ଯାନାଂ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମିଦଂ ଵଚଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବାନରମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସମୟଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ଉପାଯଃ କୋନୁ ଭଵତାଂ ମତଃ ସାଗରଲଙ୍ଘନେ। ଇଯଂ ହି ମହତୀ ସେନା ସାଗରଶ୍ଚାତିଦୁସ୍ତରଃ
ସାଗର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ ଏବଂ ଏହି ସେନା ବହୁତ ବଡ଼, ଏହି ସାଗର ଅଟକିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଉପାୟ ତୁମେ ଭଲ ଭାବୁଛ?
ତତ୍ରାନ୍ଯେ ଵ୍ଯାହରନ୍ତି ସ୍ମ ଵାନରାଃ ପଟୁମାନିନଃ। ସମର୍ଥା ଲଙ୍ଘନେ ସିନ୍ଦୋର୍ନ ତତ୍କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ଵାନରାଃ
ତାହାପରେ କିଛି ବାନର ନିଜ ଦକ୍ଷତାରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ କରି କଥା କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ବାନର ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ପୂରା ଅଟକିପାରିବେ ନାହିଁ।
କେଚିନ୍ନୌଭିର୍ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତି କେଚିଚ୍ଚ ଵିଵିଧୈଃ ପ୍ଲଵୈଃ। ନେତି ରାମସ୍ତୁ ତାନସର୍ଵାନ୍ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
କିଛି ନୌକା ଦ୍ୱାରା ଯିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, କିଛି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ଲବନ ଦ୍ୱାରା; ତେବେ ରାମ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତାରଂ ନ ଶକ୍ତାଃ ସର୍ଵଵାନରାଃ। କ୍ରାନ୍ତୁଂ ତୋଯନିଧିଂ ଵୀରାନୈଷା ଵୋ ନୈଷ୍ଠିକୀ ମତିଃ
ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏହି ସାଗରକୁ ସମସ୍ତ ବାନର ଅଟକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ତୁମମାନେର ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ନୁହେଁ।
ନାଵୋ ନ ସନ୍ତି ସେନାଯା ବହ୍ଵ୍ଯସ୍ତାରଯିତୁଂ ତଥା। ଵଣିଜାମୁପଘାତଂ ଚ କଥମସ୍ମଦ୍ଵିଧଶ୍ଚରେତ୍
ସେନା ପାଇଁ ଯେତେକି ନୌକା ଦରକାର, ସେତେ ନୌକା ନାହିଁ; ଏବଂ ଆମେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେଙ୍କୁ କିପରି କ୍ଷତି କରିପାରିବୁ?