ଉପଵାସତପଃଶୀଲା ଭର୍ତୃଦର୍ଶନଲାଲସା। ଜଟିଲା ମଲଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀକୃଶ ଦୀନା ତପସ୍ଵିନ
ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର, ଜଟାଧାରୀ, ମଳ ଲଗା ଶରୀର, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୁଃଖିତ, ସେ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ।
ନିମିତ୍ତୈସ୍ତାମହଂ ସୀତାମୁପଲଭ୍ଯ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ। ଉପସୃତ୍ଯାବ୍ରଵଂ ଚାର୍ଯାମଭିଗମ୍ଯ ରହୋଗତାମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲି, ଏବଂ ଏକାଠାରେ ଯାଇ ସେଇ ମହିଳାଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ କହିଲି।
ସୀତେ ରାମସ୍ଯ ଦୂତୋଽହଂଵାନରୋମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନମଭିପ୍ରପ୍ସୁରିହ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିହାଯସା
ସୀତେ, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ବାନର ଓ ବାୟୁପୁତ୍ର। ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଆକାଶ ମାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ରାଜପୁତ୍ରୌ କୁଶଲିନୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ସର୍ଵଶାଖାମୃଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତୌ
ରାଜପୁତ୍ର ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।
କୁଶଲଂତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃସୀତେ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ସଖିଭାଵାଚ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କୁଶଲଂ ତ୍ଵାଽନୁପୃଚ୍ଛତି
ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ କଥା ପଠାଇଛନ୍ତି, ସୀତେ; ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତାରେ ତୁମ ସୁସ୍ଥତା ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି ତେ ଭର୍ତା ସର୍ଵଶାଖାମୃଗୈଃ ସହ। ପ୍ରତ୍ଯଯଂ କୁରୁ ମେ ଦେଵି ଵାନରୋଽସ୍ମି ନ ରାକ୍ଷସଃ
ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସିଘ୍ରେ ସମସ୍ତ ବାନର ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ; ମୋ ଉପରେ ଭରସା କର, ଦେବୀ, ମୁଁ ବାନର, ରାକ୍ଷସ ନୁହେଁ।
ମୁହୂର୍ତମିଵଚ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସୀତା ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ଅଵୈମି ତ୍ଵାଂହନୂମନ୍ତମଵିନ୍ଧ୍ଯଵଚନାଦହମ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି ସୀତା ମୋତେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଅବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କ କଥାରୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି, ହନୁମାନ।'
ଅଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ହି ମହାବାହୋ ରାକ୍ଷସୋ ଵୃଦ୍ଧସଂମତଃ। କଥିତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୈଃ ସଚିଵୈର୍ଵୃତଃ
ଅବିନ୍ଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ସେ କହିଥିଲେ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ପରି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ବିଷୟରେ।
ଗମ୍ଯତାମିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ସୀତା ପାଦାଦିମଂ ମଣିମ୍। ଘାରିତା ଯେନ ଵୈଦେହୀ କାଲମେତମନିନ୍ଦିତା
‘ଯାଅ’ ବୋଲି ସୀତା ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଦରୁ ଏହି ମଣିକୁ ଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମଳ ଭୈଦେହୀ ଏହି ସମୟକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ କଥାଂ ଚେମାଂ କଥଯାମାସ ଜାନକୀ। କ୍ଷିପ୍ତାମିଷୀକାଂ କାକାଯ ଚିତ୍ରକୂଟେ ମହାଗିରୌ
ନିଶ୍ଚିତି ପାଇଁ ଜାନକୀ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ: ସେ କିପରି ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ କାଉଁ ଉପରେ ଘାସର ତୀର ଛାଡ଼ିଥିଲେ।
ଭଵତା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାନକାରଣାତ୍। `ଏକାକ୍ଷିଵିକଲଃ କାକଃ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କୃତଶ୍ଚଵୈ
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ତୁମେ କହିଥିଲ: 'ଏକ ଆଖି ଅପଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା କାଉଁ ଖରାପ ମନସ୍କ ହୋଇଗଲା।'
ଗ୍ରାହଯିତ୍ଵାଽହମାତ୍ମାନଂ ତତୋ ଦଗ୍ଧ୍ଵାଚ ତାଂ ପୁରୀମ୍। ସଂପ୍ରାପ୍ତ ଇତିତଂ ରାମଃ ପ୍ରିଯଵାଦିନମାର୍ଚଯତ୍
ମୁଁ ମୋ ପରିଚୟ ଦେଇ, ସେଇ ସହରକୁ ଦହି, ପୁଣି ଫେରିଲି; ଏଭଳି ଭାବେ ରାମ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ରୈଵରାମସ୍ଯ ସମାସୀନସ୍ଯ ତୈଃ ସହ। ସମାଜଗ୍ମୁଃ କପିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସୁଗ୍ରୀଵଵଚନାତ୍ତଦା
ତାପରେ ସେଠାରେ ରାମ ସହ ଅନ୍ୟମାନେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵୃତଃ କୋଟିସହସ୍ରେଣ ଵାନରାଣାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍। ଶ୍ଵଶୁରୋ ଵାଲିନଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଷେଣୋ ରାମମଭ୍ଯଯାତ୍
ଲକ୍ଷ କୋଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନରମାନେ ଘିରିଥିବା, ବାଲିଙ୍କ ଶ୍ୱଶୁର ଓ ମହାତ୍ମା ସୁଶେଣ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
କୋଟୀଶତଵୃତୋଵାଽପିଗଜୋ ଗଵଯ ଏଵ ଚ। ଵାନରେନ୍ରୌ ମହାଵୀର୍ଯୌ ପୃଥକ୍ପୃଥଗଦୃଶ୍ଯତାମ୍
ଗଜ ଓ ଗଭୟା, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଶତ କୋଟି ବାନର ଘିରିଥିଲେ, ସେଇ ଦୁଇଜଣ ମହାବଳୀ ବାନର ନାୟକ ଅଲଗା ଅଲଗା ଦେଖାଗଲେ।
ଷଷ୍ଟିକୋଟିସହସ୍ରାଣି ପ୍ରକର୍ଷନ୍ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲୋ ମହାରାଜ ଗଵାକ୍ଷୋ ଭୀମଦର୍ଶନଃ
ଷଷ୍ଟି କୋଟି ବାନର ଦଳ ନେଇଥିଲେ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳ, ହେ ମହାରାଜ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା ଗଭାକ୍ଷ।
ଗନ୍ଧମାଦନଵାସୀ ତୁ ପ୍ରଥିତୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ। କୋଟୀଶତସହସ୍ରାଣି ହରୀଣାଂ ସମକର୍ଷତ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ବସୁଥିବା ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗନ୍ଧମାଦନ ଶତ-ଶହ କୋଟି ବାନରମାନେ ଙ୍କୁ ଏକଠା କରିଲେ।
ପନସୋ ନାମ ମେଧାଵୀ ଵାନରଃସୁମହାବଲଃ। କୋଟୀର୍ଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଚ ତ୍ରିଂଶତ୍ପଞ୍ଚ ପ୍ରକର୍ଷତି
ପନସ ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଦଶ, ବାର, ତିରିଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ କୋଟି ବାନର ଏକଠା କରିଲେ।
ଶ୍ରୀମାନ୍ଦଧିମୁଖୋ ନାମ ହରିଵୃଦ୍ଧୋଽତିଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପ୍ରଚକର୍ଷ ମହାସୈନଯଂ ହରୀଣାଂ ଭୀମତେଜସାମ୍
ମହାନ୍ୟ ଏବଂ ବଳବାନ ବାନର ବୃଦ୍ଧ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଦଧିମୁଖ ଭୟଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀ ବାନରମାନେ ଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ଏକଠା କରିଲେ।
କୃଷଣାନାଂ ମୁଖପୁଣ୍ଡ୍ରାଣାମୃକ୍ଷାଣାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍। କୋଟୀର୍ଦଶ ଦ୍ଵାଦଶ ଚ ତ୍ରିଂଶତ୍ପଞ୍ଚ ପ୍ରକର୍ଷତି
କଳାମୁହଁ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଭାଲୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦଶ, ବାର, ତିରିଶ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ କୋଟି ଏକଠା ହେଲେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ହରିଯୂଥପଯୂଥପାଃ। ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯା ମହାରାଜ ସମୀଯୂ ରାମକାରଣାତ୍
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ବାନର ସେନାପତିମାନେ, ଅଗଣନୀୟ ସଂଖ୍ୟାରେ, ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ, ରାଜା।
ଗିରିକୂଟନିଭାଙ୍ଗାନାଂ ସିଂହାନାମିଵ ଗର୍ଜତାମ୍। ଶ୍ରୂଯତେ ତୁମୁଲଃ ଶବ୍ଦସ୍ତତ୍ରତତ୍ରପ୍ରଧାଵତାମ୍
ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏଠାଉଠି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସିଂହର ଦହାଡ଼ ପରି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ।
ଗିରିକୂଟନିଭାଃ କ୍ନଚିତ୍କେଚିନ୍ମହିଷସନ୍ନିଭାଃ। ଶରଦଭ୍ରପ୍ରତୀକାଶାଃ କେଚିଦ୍ଧିଙ୍ଗୁଲକାନନାଃ
କିଛି ଲୋକ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି, କିଛି ମହା ମହିଷ ପରି, କିଛି ଶରତ୍କାଳୀନ ମେଘ ପରି ଏବଂ କିଛି ଲାଲ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଉତ୍ପତନ୍ତଃ ପତନ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ଲଵମାନାଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ଉଦ୍ଧୁନ୍ଵନ୍ତୋଽପରେ ରେଣୂନ୍ସମାଜଗ୍ମୁଃ ସମନ୍ତତଃ
କେହି ଲାଫି, କେହି ଉଡ଼ି, କେହି ଦୌଡ଼ି ଆସୁଥିଲେ; ବାନରମାନେ ଚାରିପାଖରୁ ଆସି ଧୂଳି ଉଡ଼ାଉଥିଲେ।
ସଵାନରମହାସୈନ୍ଯଃ ପୂର୍ଣସାଗରସନ୍ନିଭଃ। ନିଵେଶମକରୋତ୍ତତ୍ରସୁଗ୍ରୀଵାନୁମତେ ତଦା
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ, ସମୁଦ୍ର ପରି ବିଶାଳ ବାନର ସେନା ସେଠାରେ ଶିବିର କରିଲା।
ତତସ୍ତେଷୁ ହରୀନ୍ଦ୍ରେଷୁ ସମାଵୃତ୍ତେଷୁ ସର୍ଵଶଃ। ତିଥୌ ପ୍ରଶସ୍ତେ ନକ୍ଷତ୍ରେ ମୁହୂର୍ତେ ଚାଭିପୂଜିତେ
ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେ ଏକଠା ହେବା ପରେ, ଶୁଭ ତିଥି, ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସମ୍ମାନିତ ଭାବରେ ସମାବେଶ ହେଲେ।
ତେନ ଵ୍ଯୂଢେନ ସୈନ୍ଯେନ ଲୋକାନୁଦ୍ଵର୍ତଯନ୍ନିଵ। ପ୍ରଯଯୌ ରାଘଵଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ସୁଗ୍ରୀଵସହିତସ୍ତଦା
ସେହି ଅନୁଶାସିତ ସେନା ସହିତ, ଯେପରି ଜଗତକୁ ଉଲଟାଉଥିବା ପରି, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ମୁଖମାସୀତ୍ତୁ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ହନୂମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଜଘନଂ ପାଲଯାମାସ ସୌମିତ୍ରିରକୁତୋଭଯଃ
ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ସେନାର ଆଗରେ ଥିଲେ; ଭୟହୀନ ସୌମିତ୍ରି ପଛ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଣୌ ରାଘଵୌ ତତ୍ରଜଗ୍ମତୁଃ। ଵୃତୌ ହରିମହାମାତ୍ରୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ଗ୍ରହୈରିଵ
ରାଘବଦ୍ୱୟଙ୍କ ଆଉଳି ଚମଡ଼ରେ ବାନ୍ଧାଯାଇଥିଲା; ସେମାନେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବାନର ସେନାପତିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଯେପରି ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ପ୍ରବଭୌ ହରିସୈନ୍ଯଂ ତତ୍ସାଲତାଲଶିଲାଯୁଧମ୍। ସୁମହଚ୍ଛାଲିଭଵନଂ ଯଥା ସୂର୍ଯୋଦଯଂ ପ୍ରତି
ସାଳ, ତାଳ ଓ ପାଥର ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ବାନର ସେନା ଏପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ଧାନର ଗୃହ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।