ଗତ୍ଵା ସୁମହଦଧ୍ଵାନମାଦିତ୍ଯସ୍ ପ୍ରଭାଂ ତତଃ। ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ସ୍ମ ତତ୍ରୈଵଭଵନଂ ଦିଵ୍ଯମନ୍ତରା
ବହୁ ଦୂର ଯାଇ, ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖିଲୁ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଗୃହ ଦେଖିଲୁ।
ଗଯସ୍ କିଲ ଦୈତ୍ଯସ୍ ତଦା ସଦ୍ଵେଶ୍ମ ରାଘଵ। ତତ୍ରପ୍ରଭାଵତୀ ନାମ ତପୋଽତପ୍ଯତ ତାପସୀ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗୃହଟି ଗୟା ନାମକ ଏକ ଦାୟିତ୍ୟଙ୍କର ଥିଲା, ରାଘବ। ସେଠାରେ ପ୍ରଭାବତୀ ନାମକ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ତଯା ଦତ୍ତାନି ଭୋଜ୍ଯାନିପାନାନିଵିଵିଧାନି ଚ। ଭୁକତ୍ଵା ଲବ୍ଧବଲାଃ ସନ୍ତସ୍ତଯୋକ୍ତେନ ପଥା ତତଃ
ସେ ଆମକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଲେ। ଖାଇ ଶକ୍ତି ଫେରାଇ, ସେଠାରୁ ସେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ଆମେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲୁ।
ନିର୍ଯାଯ ତସ୍ମାଦୁଦ୍ଦେଶାତ୍ପଶ୍ଯାମୋ ଲଵଣାମ୍ଭସଃ। ସମୀପେ ସହ୍ଯମଲଯୌ ଦର୍ଦୁରଂ ଚ ମହାଗିରିମ୍
ସେଠାରୁ ବାହାରି, ଲୁଣପାଣି ନିକଟରେ ସହ୍ୟ ଓ ମଲୟ ପର୍ବତ, ଏବଂ ବଡ଼ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ପର୍ବତ ଦେଖିଲୁ।
ତତୋ ମଲଯମାରୁହ୍ଯ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵରୁଣାଲଯମ୍। କଵିଷଣ୍ଣା ଵ୍ଯଥିତାଃ ଖିନ୍ନା ନିରାଶା ଜୀଵିତେ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ମଲୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କର ନିବାସ ଦେଖିଲୁ। ଏହା ଦେଖି ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଶା ହାରିଦେଲୁ।
ଅନେକଶତଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଯୋଜନାନାଂ ମହୋଦଧିମ୍। ତିମିନକ୍ରଝଷାଵାସଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ
ଶତଶଃ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ, ମଗର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଛ ରହେ, ତାହା ଭାବି ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲୁ।
ତତ୍ରାନଶନସଂକଲ୍ପଂ କୃତ୍ଵାଽଽସୀନା ଵଯଂ ତଦା। ତତଃ କଥାନ୍ତେ ଗୃଧ୍ରସ୍ଯ ଜଟାଯୋରଭଵତ୍କଥା
ସେଠାରେ ଉପବାସ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଆମେ ବସିଲୁ। କଥା ଶେଷରେ ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତଃ ପର୍ଵତଶୃଙ୍ଗାଭଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍। ପକ୍ଷିଣଂ ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ସ୍ମ ଵୈନତିଯେମିଵାପରମ୍
ତାପରେ ଆମେ ଏକ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଭୟ ଦେଉଥିଲା, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପକ୍ଷୀ।
ସୋଽସ୍ମାନତର୍କଯଦ୍ଭୋକ୍ତୁମଥାଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଭୋଃ କ ଏଷ ମମ ଭ୍ରାତୁର୍ଜଟାଯୋଃ କୁରୁତେ କଥାମ୍
ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସି, ଆମକୁ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଏ କଥା କହୁଛି?'
ସଂପାତିର୍ନାମ ତସ୍ଯାହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ଖଗାଧିପଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧଯା ରୂଢାଵାଵାମଦିତ୍ଯସତ୍ପଦମ୍
ମୁଁ ସମ୍ପାତି, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା। ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏକାପେଖ୍ୟାରେ ଉଡ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲୁ।
ତତୋ ଦଗ୍ଧାଵିମୌ ପକ୍ଷୌ ନ ଦଗ୍ଧୌ ତୁ ଜଟାଯୁଷଃ। ତସ୍ମାନ୍ମେ ଚିରଦୃଷ୍ଟଃ ସ ଭ୍ରାତା ଗୃଧ୍ରପତଃ ପ୍ରିଯଃ
ତାପରେ ମୋ ପକ୍ଷ ଜଳିଗଲା, କିନ୍ତୁ ଜଟାୟୁଙ୍କର ପକ୍ଷ ଜଳିଲାନି। ଏହିକାରଣରୁ, ମୋ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଦୀର୍ଘଦିନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେନି।
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷଃ ପତିତୋ ହ୍ଯହମସ୍ମିନ୍ମହାଗିରୌ। `ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୀରଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଭ୍ରାତରଂ ଵୈ ଜଟାଯୁଷମ୍
ମୋ ପକ୍ଷ ଜଳିଯିବାରୁ, ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲି। ମୁଁ ମୋ ପ୍ରବଳ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନି।
ତସ୍ଯୈଵଂ ଵଦତୋଽସ୍ମାଭିର୍ହତୋ ଭ୍ରାତା ନିଵେଦିତଃ। ଵ୍ଯସନଂ ଭଵତଶ୍ଚେଦଂ ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ଵୈ ନିଵେଦିତମ୍
ସେ ଏପରି କହିବାବେଳେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲୁ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଆମେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲୁ।
ସ ସମ୍ପାତିସ୍ତଦା ରାଜଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାସୁମହଦପ୍ରିଯମ୍। ଵିଷଣ୍ଣଚେତାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପୁନରସ୍ମାନରିଂଦମ
ସମ୍ପାତି ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ରାଜା, ମନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ଆମକୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, ଶତ୍ରୁଦଳନ।
କଃ ସରାମଃ କଥଂ ସୀତା ଜଟାଯୁଶ୍ଚ କଥଂ ହତଃ। ଇଚ୍ଛାମି ସର୍ଵମେଵୈତଚ୍ଛ୍ରୋତୁଂ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମାଃ
'ରାମ କିଏ? ସୀତା କିପରି ହରାଗଲେ? ଜଟାୟୁ କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ଏହା ସବୁ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ବନରାଜମାନେ।'
ତସ୍ଯାହଂ ସର୍ଵମେଵୈତଦ୍ଭଵତୋ ଵ୍ଯସନାଗମମ୍। ପ୍ରାଯୋପଵେଶନେ ଚୈଵହେତୁଂ ଵିସ୍ତରଶୋଽବ୍ରୁଵମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଲି, ଏବଂ ଆମେ କାହିଁକି ଉପବାସ କରୁଛୁ, ସେଥିରେ ସବୁବିସ୍ତାରେ ଜଣାଇଲି।
ସୋଽସ୍ମାନାଶ୍ଵାସଯାମାସ ଵାକ୍ଯେନାନେନ ପକ୍ଷିରାଟ୍। ରାଵଣୋ ଵିଦିତୋ ମହ୍ଯଂ ଲଙ୍କା ଚାସ୍ଯ ମହାପୁରୀ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଆମକୁ ଏହି କଥା କହି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ: 'ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ଜାଣେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସହର ଲଙ୍କାକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ।'
ଦୃଷ୍ଟାପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ରିକୂଟଗିରିକନ୍ଦରେ। ଭଵିତ୍ରୀ ତତ୍ର ଵୈଦେହୀ ନ ରମେଽସ୍ତ୍ଯତ୍ରଵିଚାରଣା
ସମୁଦ୍ର ପାରେ ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତର ଗୁହାରେ, ମୁଁ ଦେଖିଛି, ସେଠାରେ ବୈଦେହୀ ମିଳିବେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତିତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଯମୁତ୍ଥାଯ ସତ୍ଵରାଃ। ସାଗରକ୍ରମଣେ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଯାମଃ ପରଂତପ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ସତର୍କ ହୋଇ ଉଠିଲୁ ଏବଂ ସାଗର କେମିତି ଚାଲିଯିବାଯିଏ ଯୋଜନା କଲୁ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମହାବୀର।
ନାଧ୍ଯଵାସ୍ଯଦ୍ଯଦା କଶ୍ଚିତ୍ସାଗରସ୍ଯ ଵିଲଙ୍ଘନମ୍। ତତଃ ପିତରମାଵିଶ୍ଯ ପୁପ୍ଲୁଵେଽହଂମହାର୍ଣଵମ୍। ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ନିହତ୍ଯ ଜଲରାକ୍ଷସୀମ୍
ଯେତେବେଳେ କେହି ମଧ୍ୟ ସାଗର ଅଟକାଇ ପାରିବାକୁ ସାହାସ କରିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆସି, ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଲାଘି, ଜଳର ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଦେଲି।
ଉପଵାସତପଃଶୀଲା ଭର୍ତୃଦର୍ଶନଲାଲସା। ଜଟିଲା ମଲଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୀକୃଶ ଦୀନା ତପସ୍ଵିନ
ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର, ଜଟାଧାରୀ, ମଳ ଲଗା ଶରୀର, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଦୁଃଖିତ, ସେ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ଥିଲେ।
ନିମିତ୍ତୈସ୍ତାମହଂ ସୀତାମୁପଲଭ୍ଯ ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ। ଉପସୃତ୍ଯାବ୍ରଵଂ ଚାର୍ଯାମଭିଗମ୍ଯ ରହୋଗତାମ୍
ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଦେଖି ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲି, ଏବଂ ଏକାଠାରେ ଯାଇ ସେଇ ମହିଳାଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ କହିଲି।
ସୀତେ ରାମସ୍ଯ ଦୂତୋଽହଂଵାନରୋମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନମଭିପ୍ରପ୍ସୁରିହ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିହାଯସା
ସୀତେ, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ, ବାନର ଓ ବାୟୁପୁତ୍ର। ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଆକାଶ ମାଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ରାଜପୁତ୍ରୌ କୁଶଲିନୌ ଭ୍ରାତରୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ସର୍ଵଶାଖାମୃଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତୌ
ରାଜପୁତ୍ର ଭାଇ ଦୁଇଜଣ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସୁସ୍ଥ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି।
କୁଶଲଂତ୍ଵାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃସୀତେ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ସଖିଭାଵାଚ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କୁଶଲଂ ତ୍ଵାଽନୁପୃଚ୍ଛତି
ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ କଥା ପଠାଇଛନ୍ତି, ସୀତେ; ସୁଗ୍ରୀବ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ରତାରେ ତୁମ ସୁସ୍ଥତା ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
କ୍ଷିପ୍ରମେଷ୍ଯତି ତେ ଭର୍ତା ସର୍ଵଶାଖାମୃଗୈଃ ସହ। ପ୍ରତ୍ଯଯଂ କୁରୁ ମେ ଦେଵି ଵାନରୋଽସ୍ମି ନ ରାକ୍ଷସଃ
ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ସିଘ୍ରେ ସମସ୍ତ ବାନର ସହିତ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ; ମୋ ଉପରେ ଭରସା କର, ଦେବୀ, ମୁଁ ବାନର, ରାକ୍ଷସ ନୁହେଁ।
ମୁହୂର୍ତମିଵଚ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ସୀତା ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ। ଅଵୈମି ତ୍ଵାଂହନୂମନ୍ତମଵିନ୍ଧ୍ଯଵଚନାଦହମ୍
କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି ସୀତା ମୋତେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଅବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କ କଥାରୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି, ହନୁମାନ।'
ଅଵିନ୍ଧ୍ଯୋ ହି ମହାବାହୋ ରାକ୍ଷସୋ ଵୃଦ୍ଧସଂମତଃ। କଥିତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵିଧୈଃ ସଚିଵୈର୍ଵୃତଃ
ଅବିନ୍ଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଏକ ରାକ୍ଷସ, ସେ କହିଥିଲେ ସୁଗ୍ରୀବ ତୁମ ପରି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ବିଷୟରେ।
ଗମ୍ଯତାମିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ମାଂ ସୀତା ପାଦାଦିମଂ ମଣିମ୍। ଘାରିତା ଯେନ ଵୈଦେହୀ କାଲମେତମନିନ୍ଦିତା
‘ଯାଅ’ ବୋଲି ସୀତା ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଦରୁ ଏହି ମଣିକୁ ଦେଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମଳ ଭୈଦେହୀ ଏହି ସମୟକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ କଥାଂ ଚେମାଂ କଥଯାମାସ ଜାନକୀ। କ୍ଷିପ୍ତାମିଷୀକାଂ କାକାଯ ଚିତ୍ରକୂଟେ ମହାଗିରୌ
ନିଶ୍ଚିତି ପାଇଁ ଜାନକୀ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ: ସେ କିପରି ଚିତ୍ରକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ କାଉଁ ଉପରେ ଘାସର ତୀର ଛାଡ଼ିଥିଲେ।