ସ ତଦ୍ରାମାଯ ମେଧାଵୀ ଶଶଂସ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ। ରାମଶ୍ଚାପ୍ଯନୁମାନେନ ମେନେ ଦୃଷ୍ଟାଂ ତୁ ମୈଥିଲୀମ୍
ସେ ମନୀଷୀ ବାନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହି ଖବର ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ; ରାମ ମଧ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିଲେ ଯେ, ନିଶ୍ଚୟ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାଶ୍ଚାପି ଵିଶ୍ରାନ୍ତାସ୍ତେ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମାଃ। ଅଭିଜଗ୍ମୁର୍ହରୀନ୍ଦ୍ରଂ ତଂ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣସନ୍ନିଧୌ
ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେ ବାନରମାନେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବାନରରାଜଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ।
ଗତିଂ ଚ ମୁଖଵର୍ଣଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାରାମୋ ହନୂମତଃ। ଅଗମତ୍ପ୍ରତ୍ଯଯଂ ଭୂଯୋ ଦୃଷ୍ଟା ସୀତେତି ଭାରତ
ହନୁମାନଙ୍କ ଚାଲିଚଳନ ଓ ମୁହଁର ଭାବ ଦେଖି ରାମଙ୍କ ମନରେ ପୁଣି ନିଶ୍ଚିତତା ଆସିଲା—'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି' ।
ହନୂମତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତେ ତୁ ଵାନରାଃ ପୂର୍ଣମାନସାଃ। ପ୍ରଣେମୁର୍ଵିଧିଵଦ୍ରାମଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ତଥା
ହନୁମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେ ବାନରମାନେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ।
ତାନୁଵାଚାନତାନ୍ରାମଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ। ଅପି ମାଂ ଜୀଵଯିଷ୍ଯଧ୍ଵମପି ଵଃ କୃତକୃତ୍ଯତା
ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ବାନରମାନେ ଦେଖି ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି ରାମ ପଚାରିଲେ—'ତମେ ମୋତେ ବଞ୍ଚାଇବେ କି? ତମେ କାମ ସଫଳ କରିଛ କି?'
ଅପି ରାଜ୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ କାରଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ। ନିହତ୍ଯସମରେ ଶତ୍ରୂନାହୃତ୍ଯଜନକାତ୍ମଜାମ୍
'ମୁଁ କି ଆଉଥରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିପାରିବି, ଯଦି ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି?'
ଅମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵାଵୈଦେହୀମହତ୍ଵା ଚ ରଣେ ରିପୂନ୍। ହୃତଦାରୋଽଵଧୂତଶ୍ଚନାହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ
'ମୁଁ ଯଦି ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଓ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ଘରୁଅଳି ହୋଇ ଅପମାନିତ ହୋଇ କିପରି ବଞ୍ଚିପାରିବି?'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵଚନଂ ରାମଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାନିଲାତ୍ମଜଃ। ପ୍ରିଯମାଖ୍ଯାମି ତେ ରାମ ଦୃଷ୍ଟା ସା ଜାନକୀ ମଯା
ରାମ ଏପରି କହିଲେ, ତେବେ ବାୟୁପୁତ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ—'ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଦେଉଛି, ରାମ—ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି ।'
ଵିଚିତ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ସପର୍ଵତଵନାକରାମ୍। ଶ୍ରାନ୍ତାଃ କାଲେ ଵ୍ଯତୀତେ ସ୍ମ ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତୋ ମହାଗୁହାଂ
'ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗୁହା ତଳାଶ କରି, ଅନେକ ସମୟ ହେବା ପରେ ଆମେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଦେଖିଲୁ ।'
ପ୍ରଵିଶାମୋ ଵଯଂ ତାଂ ତୁ ବହୁଯୋଜନମାଯତାମ୍। ଅନ୍ଧକାରାଂ ସୁଵିପିନାଂ ଗହନାଂ କୀଟସେଵିତାମ୍
'ସେ ଗୁହା ଆମେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ, ଏହା ବହୁ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଅନ୍ଧାର, ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘେରା, ଓ କୀଟମାନେ ରହୁଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ଥାନ ।'
ଗତ୍ଵା ସୁମହଦଧ୍ଵାନମାଦିତ୍ଯସ୍ ପ୍ରଭାଂ ତତଃ। ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ସ୍ମ ତତ୍ରୈଵଭଵନଂ ଦିଵ୍ଯମନ୍ତରା
ବହୁ ଦୂର ଯାଇ, ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଲୋକ ଦେଖିଲୁ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଗୃହ ଦେଖିଲୁ।
ଗଯସ୍ କିଲ ଦୈତ୍ଯସ୍ ତଦା ସଦ୍ଵେଶ୍ମ ରାଘଵ। ତତ୍ରପ୍ରଭାଵତୀ ନାମ ତପୋଽତପ୍ଯତ ତାପସୀ
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗୃହଟି ଗୟା ନାମକ ଏକ ଦାୟିତ୍ୟଙ୍କର ଥିଲା, ରାଘବ। ସେଠାରେ ପ୍ରଭାବତୀ ନାମକ ଏକ ତପସ୍ୱିନୀ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।
ତଯା ଦତ୍ତାନି ଭୋଜ୍ଯାନିପାନାନିଵିଵିଧାନି ଚ। ଭୁକତ୍ଵା ଲବ୍ଧବଲାଃ ସନ୍ତସ୍ତଯୋକ୍ତେନ ପଥା ତତଃ
ସେ ଆମକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଲେ। ଖାଇ ଶକ୍ତି ଫେରାଇ, ସେଠାରୁ ସେ ଦେଖାଇଥିବା ପଥରେ ଆମେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲୁ।
ନିର୍ଯାଯ ତସ୍ମାଦୁଦ୍ଦେଶାତ୍ପଶ୍ଯାମୋ ଲଵଣାମ୍ଭସଃ। ସମୀପେ ସହ୍ଯମଲଯୌ ଦର୍ଦୁରଂ ଚ ମହାଗିରିମ୍
ସେଠାରୁ ବାହାରି, ଲୁଣପାଣି ନିକଟରେ ସହ୍ୟ ଓ ମଲୟ ପର୍ବତ, ଏବଂ ବଡ଼ ଦର୍ଦ୍ଦୁର ପର୍ବତ ଦେଖିଲୁ।
ତତୋ ମଲଯମାରୁହ୍ଯ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଵରୁଣାଲଯମ୍। କଵିଷଣ୍ଣା ଵ୍ଯଥିତାଃ ଖିନ୍ନା ନିରାଶା ଜୀଵିତେ ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ମଲୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଆମେ ବରୁଣଙ୍କର ନିବାସ ଦେଖିଲୁ। ଏହା ଦେଖି ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଜୀବନ ଉପରେ ଆଶା ହାରିଦେଲୁ।
ଅନେକଶତଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଯୋଜନାନାଂ ମହୋଦଧିମ୍। ତିମିନକ୍ରଝଷାଵାସଂ ଚିନ୍ତଯନ୍ତଃ ସୁଦୁଃଖିତାଃ
ଶତଶଃ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ, ମଗର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଛ ରହେ, ତାହା ଭାବି ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲୁ।
ତତ୍ରାନଶନସଂକଲ୍ପଂ କୃତ୍ଵାଽଽସୀନା ଵଯଂ ତଦା। ତତଃ କଥାନ୍ତେ ଗୃଧ୍ରସ୍ଯ ଜଟାଯୋରଭଵତ୍କଥା
ସେଠାରେ ଉପବାସ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଆମେ ବସିଲୁ। କଥା ଶେଷରେ ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତଃ ପର୍ଵତଶୃଙ୍ଗାଭଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍। ପକ୍ଷିଣଂ ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତଃ ସ୍ମ ଵୈନତିଯେମିଵାପରମ୍
ତାପରେ ଆମେ ଏକ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଓ ଭୟ ଦେଉଥିଲା, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପରି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ପକ୍ଷୀ।
ସୋଽସ୍ମାନତର୍କଯଦ୍ଭୋକ୍ତୁମଥାଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଭୋଃ କ ଏଷ ମମ ଭ୍ରାତୁର୍ଜଟାଯୋଃ କୁରୁତେ କଥାମ୍
ସେ ଆମ ପାଖକୁ ଆସି, ଆମକୁ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ମୋ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଏ କଥା କହୁଛି?'
ସଂପାତିର୍ନାମ ତସ୍ଯାହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ଖଗାଧିପଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧଯା ରୂଢାଵାଵାମଦିତ୍ଯସତ୍ପଦମ୍
ମୁଁ ସମ୍ପାତି, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଭାଇ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା। ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏକାପେଖ୍ୟାରେ ଉଡ଼ି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲୁ।
ତତୋ ଦଗ୍ଧାଵିମୌ ପକ୍ଷୌ ନ ଦଗ୍ଧୌ ତୁ ଜଟାଯୁଷଃ। ତସ୍ମାନ୍ମେ ଚିରଦୃଷ୍ଟଃ ସ ଭ୍ରାତା ଗୃଧ୍ରପତଃ ପ୍ରିଯଃ
ତାପରେ ମୋ ପକ୍ଷ ଜଳିଗଲା, କିନ୍ତୁ ଜଟାୟୁଙ୍କର ପକ୍ଷ ଜଳିଲାନି। ଏହିକାରଣରୁ, ମୋ ପ୍ରିୟ ଭାଇ ଗୃଧ୍ରରାଜ ଦୀର୍ଘଦିନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲେନି।
ନିର୍ଦଗ୍ଧପକ୍ଷଃ ପତିତୋ ହ୍ଯହମସ୍ମିନ୍ମହାଗିରୌ। `ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵୀରଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଭ୍ରାତରଂ ଵୈ ଜଟାଯୁଷମ୍
ମୋ ପକ୍ଷ ଜଳିଯିବାରୁ, ମୁଁ ଏହି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲି। ମୁଁ ମୋ ପ୍ରବଳ ଭାଇ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନି।
ତସ୍ଯୈଵଂ ଵଦତୋଽସ୍ମାଭିର୍ହତୋ ଭ୍ରାତା ନିଵେଦିତଃ। ଵ୍ଯସନଂ ଭଵତଶ୍ଚେଦଂ ସଂକ୍ଷେପାଦ୍ଵୈ ନିଵେଦିତମ୍
ସେ ଏପରି କହିବାବେଳେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲୁ। ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଆମେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଦେଲୁ।
ସ ସମ୍ପାତିସ୍ତଦା ରାଜଞ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାସୁମହଦପ୍ରିଯମ୍। ଵିଷଣ୍ଣଚେତାଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପୁନରସ୍ମାନରିଂଦମ
ସମ୍ପାତି ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, ରାଜା, ମନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ଆମକୁ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, ଶତ୍ରୁଦଳନ।
କଃ ସରାମଃ କଥଂ ସୀତା ଜଟାଯୁଶ୍ଚ କଥଂ ହତଃ। ଇଚ୍ଛାମି ସର୍ଵମେଵୈତଚ୍ଛ୍ରୋତୁଂ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମାଃ
'ରାମ କିଏ? ସୀତା କିପରି ହରାଗଲେ? ଜଟାୟୁ କିପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ? ଏହା ସବୁ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ବନରାଜମାନେ।'
ତସ୍ଯାହଂ ସର୍ଵମେଵୈତଦ୍ଭଵତୋ ଵ୍ଯସନାଗମମ୍। ପ୍ରାଯୋପଵେଶନେ ଚୈଵହେତୁଂ ଵିସ୍ତରଶୋଽବ୍ରୁଵମ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ଦୁଃଖ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା କହିଲି, ଏବଂ ଆମେ କାହିଁକି ଉପବାସ କରୁଛୁ, ସେଥିରେ ସବୁବିସ୍ତାରେ ଜଣାଇଲି।
ସୋଽସ୍ମାନାଶ୍ଵାସଯାମାସ ଵାକ୍ଯେନାନେନ ପକ୍ଷିରାଟ୍। ରାଵଣୋ ଵିଦିତୋ ମହ୍ଯଂ ଲଙ୍କା ଚାସ୍ଯ ମହାପୁରୀ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଆମକୁ ଏହି କଥା କହି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ: 'ମୁଁ ରାବଣଙ୍କୁ ଜାଣେ, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସହର ଲଙ୍କାକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ।'
ଦୃଷ୍ଟାପାରେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ତ୍ରିକୂଟଗିରିକନ୍ଦରେ। ଭଵିତ୍ରୀ ତତ୍ର ଵୈଦେହୀ ନ ରମେଽସ୍ତ୍ଯତ୍ରଵିଚାରଣା
ସମୁଦ୍ର ପାରେ ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତର ଗୁହାରେ, ମୁଁ ଦେଖିଛି, ସେଠାରେ ବୈଦେହୀ ମିଳିବେ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତିତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଯମୁତ୍ଥାଯ ସତ୍ଵରାଃ। ସାଗରକ୍ରମଣେ ମନ୍ତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଯାମଃ ପରଂତପ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ସତର୍କ ହୋଇ ଉଠିଲୁ ଏବଂ ସାଗର କେମିତି ଚାଲିଯିବାଯିଏ ଯୋଜନା କଲୁ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମହାବୀର।
ନାଧ୍ଯଵାସ୍ଯଦ୍ଯଦା କଶ୍ଚିତ୍ସାଗରସ୍ଯ ଵିଲଙ୍ଘନମ୍। ତତଃ ପିତରମାଵିଶ୍ଯ ପୁପ୍ଲୁଵେଽହଂମହାର୍ଣଵମ୍। ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ନିହତ୍ଯ ଜଲରାକ୍ଷସୀମ୍
ଯେତେବେଳେ କେହି ମଧ୍ୟ ସାଗର ଅଟକାଇ ପାରିବାକୁ ସାହାସ କରିଲେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ମୋ ବାପାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆସି, ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ ଲାଘି, ଜଳର ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ହରାଇଦେଲି।