ସନ୍ତି ମେ ଦେଵକ୍ନ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣଆଂ ଚ ଯୋଷିତଃ। ସନ୍ତି ଦାନଵନ୍ଯାଶ୍ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚାପି ଯୋଷିତଃ। `ତାସାମଦ୍ଯଵିଶାଲାକ୍ଷି ସର୍ଵାସାଂ ମେ ଭଵୋତ୍ତମା
ମୋ ପାଖରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଯୌବନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଯୌବନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଜି, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ।
ଚତୁର୍ଦଶ ପିଶାଚୀନାଂ କୋଟ୍ଯୋ ମେ ଵଚନେ ସ୍ଥିତାଃ। ଦ୍ଵିସ୍ତାଵତ୍ପୁରୁଷାଦାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ଚଉଦ ଖରବ ପିଶାଚିମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ରହନ୍ତି; ଏହାର ଦୁଇଗୁଣା ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମାନବ ଖାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତତୋ ମେ ତ୍ରିଗୁଣା ଯକ୍ଷା ଯେ ମଦ୍ଵଚନକାରିଣଃ। କେଚିଦେଵ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଭ୍ରାତରଂ ମେ ସମାଶ୍ରିତାଃ
ତାପରେ, ତିନିଗୁଣା ଯକ୍ଷମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି; କିଛି ମୋ ଭାଇ ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଦର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଭଦ୍ରେ ମାମାପାନଗତଂ ସଦା। ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାମୋରୁ ଯଥୈଵ ଭ୍ରାତରଂ ମମ
ହେ ସୁମୃଦୁ ଜଂଘା ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ମୋ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେପରି ତାଙ୍କମାନେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି।
ପୁତ୍ରୋଽହମପି ଵିପ୍ରର୍ଷେଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ରଵସୋ ମୁନେଃ। ପଞ୍ଚମୋ ଲୋକପାଲାନାମିତି ମେ ପ୍ରଥିତଂ ଯଶଃ
ମୁଁ ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦିଵ୍ଯାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ପାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଯଥୈଵ ତ୍ରିଦଶେଶସ୍ଯତଥୈଵ ମମ ଭାମିନି
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି, ମୋ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
କ୍ଷୀଯତାଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ଵନଵାସକୃତଂ ତଵ। ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵସୁଶ୍ରୋଣି ଯଥା ମଣ୍ଡୋଦରୀତଥା
ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିଥିବା ବେଳେ କରିଥିବା ମନ୍ଦ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଉ। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ଯେପରି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ମୋ ପତ୍ନୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ଵୈଦେହୀ ପରିଵୃତ୍ଯ ସୁଭାନନା। ତୃଣମନତରତଃ କୃତ୍ଵାତମୁଵାଚ ନିଶାଚରମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ବୈଦେହୀ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ତାଙ୍କ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘାସର ଏକ ତଣିଆ ରଖି, କହିଲେ।
ଅଶିଵେନାତିଵାମୋରୂରଜସ୍ରଂ ନେତ୍ରଵାରିଣା। ସ୍ତନାଵପତିତୌ ବାଲା ସଂହତାଵଭିଵର୍ଷତୀ
ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଜଂଘା କମ୍ପିଥିଲା, ଆଖିରୁ ଅବିରତ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା, ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ଛାତି ଭଳି ଭଳି ଲାଗିଥିଲା, କଥା କହିବା ସମୟରେ ଲୁହେ ଭିଜିଗଲେ।
ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯକଥଂଚିତ୍ସା ଵିଷାଦାଦତିମୋହିତା'। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଵୈଦେହୀ ପତିଦେଵତା
ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବୈଦେହୀ, ଯିଏ ପତିକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନେ, ସେ ମୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ଅସକୃଦ୍ଵଦତୋ ଵାକ୍ଯମୀଦୃଶଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। ଵିଷାଦଯୁକ୍ତମେତତ୍ତେ ମଯା ଶ୍ରୁତମଭାଗ୍ଯଯା। ତଦ୍ଭଦ୍ରମୁଖ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମାନସଂ ଵିନିଵର୍ତ୍ଯତାମ୍
ହେ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ, ଆପଣ ପୁନିପୁନି ଏପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଦୁଃଖିନୀ ଏହା ଶୁଣିଛି। ତେଣୁ, ହେ ଭଦ୍ର ମୁହଁଥିବା, ଆପଣଙ୍କ ମନ ଏହାରୁ ଫେରାନ୍ତୁ।
ପରଦାରାଽସ୍ମ୍ଯଲଭ୍ଯା ଚ ସତତଂ ଚ ପତିଵ୍ରତା। ନ ଚୈଵୌପଯିକୀ ଭାର୍ଯ ମାନୁଷୀ ତଵ ରାକ୍ଷସ
ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଓ ସଦା ପତିନିଷ୍ଠା। ଏକ ମାନବୀ ତୁମ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ରାକ୍ଷସ।
ଵିଵଶାଂ ଧର୍ଷଯିତ୍ଵଚ କାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରୀତିମଵାପ୍ସ୍ଯସି। ନ ଚ ପାଲଯସେ ଧର୍ମଂ ଲୋକପାଲସମଃ କଥମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଏକ ଅସହାୟ ନାରୀଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଦଳିବ, ତେବେ କଣ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ? ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଲୋକପାଳଙ୍କ ସମାନ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କହ, ସେଠି ନିଜେ କିଏ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁ?
ଭ୍ରାତରଂ ରାଜରାଜଂ ତଂ ମହେଶ୍ଵରସସ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଧନେଶ୍ଵରଂ ଵ୍ଯପଦିଶନ୍କଥଂ ତ୍ଵିହ ନ ଲଜ୍ଜସେ
ତୁମେ ଏଠି ନିଜ ଭାଇ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧନର ମାଲିକଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କହିବାରେ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁନାହିଁ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରୁଦତ୍ସୀତା କମ୍ପଯନ୍ତୀ ପଯୋଧରୌ। ଶିରୋଧରାଂ ଚ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ମୁସ୍ଵଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯଵାସସା
ଏପରି କହି, ସୀତା କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାତି କମ୍ପିଲା, ସୁକୁମାର ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମୁହଁକୁ ଚେରା ଦେଖାଇ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ରୁଦତ୍ଯା ଭାମିତ୍ଯା ଦୀର୍ଘା ଵେଣୀ ସୁସଯତା। ଦଦୃଶେ ସ୍ଵସିତା ସ୍ନିଗ୍ଧା କାଲୀ ଵ୍ଯାଲୀଵ ମୂର୍ଧନି
ସେ ଦୃଢ଼ ମନବଳ ଥିବା ନାରୀ କାନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ, ଭଲ ଗୁଞ୍ଜିଆ ଚୁଲି, କଳା ଓ ଚମକୁଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଜଗର ସର୍ପ ଭଳି ଝୁଲିଗଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯଂ ସୀତଯୋକ୍ତଂ ସୁନିଷୁରମ୍। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୋଽପିଦୁର୍ମେଧାଃ ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ସୀତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ, ବର୍ଜିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ଆଉଥରେ କଥା କହିଲେ।
କାମମଙ୍ଗନି ମେ ସୀତେ ଦୁନୋତୁ ମକରଧ୍ଵଜଃ। ନତ୍ଵାମକାମାଂ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ସମେପ୍ଯେ ଚାରୁହାସିନୀଂ
ହେ ସୀତା, ଯଦି ଚାହେ, କାମଦେବ ମୋ ଦେହକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମେ ଚାହିଲେ ନୁହେଁ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା, ତୁମକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ।
କିଂନୁ ଶକ୍ଯଂ ମଯା କର୍ତୁଂ ଯତ୍ତ୍ଵମଦ୍ଯାପିମାନୁଷମ୍। ଆହାରଭୂତମସ୍ମାକଂ ରାମମେଵାନୁରୁଧ୍ଯସେ
ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି, ଯେତେବେଳେ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ହିଁ ଚାହୁଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାମନିନ୍ଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ ସ ରାକ୍ଷସମହେଶ୍ଵରଃ। ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମାଭିମତାଂ ଦିଶମ୍
ଏପରି ଅନିନ୍ଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କହି, ସେ ରାକ୍ଷସମହାନାୟକ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ରାକ୍ଷସୀଭିଃ ପରିଵୃତାଵୈଦେହୀ ଶୋକକଶିଂତା। ସେଵ୍ଯମାନା ତ୍ରିଜଟଯା ତତ୍ରୈଵ ନ୍ଯଵସତ୍ତଦା
ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଥିବା ବୈଦେହୀ, ଶୋକ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଦୁଃଖିତ, ତିଜଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ହୋଇ, ସେଠାରେ ରହିଲେ।
ରାଘଵଃ ସହସୌମିତ୍ରିଃ ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭିପାଲିତଃ। ଵସନମାଲ୍ଯଵତଃ ପୃଷ୍ଠେ ଦଦର୍ଶ ଵିମଲଂ ନଭଃ
ରାଘବ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ମାଲ୍ୟବତ ପାହାଡ଼ର ପଛ ଦିଗରୁ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଦେଖିଲେ।
ସଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଵିମଲେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ନିର୍ମଲଂ ଶସଲକ୍ଷଣମ୍। ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରତାରାଭିରନୁଯାନ୍ତମମିତ୍ରହା
ସେ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ତାରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଉପରକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ।
କୁମୁଦୋତ୍ପଲପଦ୍ମାନାଂ ଗନ୍ଧମାଦାଯ ଵାଯୁନା। ମହୀଧରସ୍ଥଃ ଶୀତେନ ସହସାପ୍ରତିବୋଧିତଃ
ପବନ ଲୋଟସ, କୁମୁଦ ଓ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ନେଇ, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଏକାଏକି ଠଣ୍ଡା ହାତରେ ଜାଗ୍ରତ କରିଦେଲା।
ପ୍ରଭାତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଵୀରମଭ୍ଯଭାଷତ ଦୁର୍ମନାଃ। ସୀତାଂ ସଂସ୍ମୃତ୍ ଯଧର୍ମାତ୍ମା ରୁଦ୍ଧାଂ ରାକ୍ଷସଵେଶ୍ମନି
ପ୍ରଭାତବେଳେ, ଦୁଃଖିତ ମନେ, ସୀତାଙ୍କୁ ମନେପକାଇ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଘରେ ବନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛନ୍ତି।
ଗଚ୍ଛ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଜାନୀହି କିଷ୍କିଂଦାଯାଂ କପୀଶ୍ଵରମ୍। ପ୍ରମତ୍ତଂ ଗ୍ରାମ୍ଯଧର୍ମେଷୁ କୃତଘ୍ନଂ ସ୍ଵାର୍ଥପଣ୍ଡିତମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯାଅ, ମନ୍ଦ୍ରିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଖୋଜ, ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଅଲସ, ଉପକାର ଭୁଲିଯାଏ, ଏବଂ କେବଳ ନିଜ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଚତୁର।
ଯୋସୌ କୁଲାଧମୋ ମୂଢୋ ମଯା ରାଜ୍ଯେଽଭିଷେଚିତଃ। ସର୍ଵଵାନରଗୋପୁଚ୍ଛା ଯମୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ଭଜନ୍ତି ଵୈ
ଯିଏ ତାଙ୍କ ବଂଶର ଅପମାନ, ମୂଢ଼, ଯାହାକୁ ମୁଁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଥିଲି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନେ ସେଉଁଠି ସେବା କରୁଛନ୍ତି।
ଯଦର୍ଥଂ ନିହତୋ ବାଲୀ ମଯା ରଘୁକୁଲୋଦ୍ଵହ। ତ୍ଵଯା ସହମହାବାହୋ କିଷ୍କିନ୍ଧୋପଵନେ ତଦା
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ସହିତ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଉପବନରେ, ବାଲୀଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିଥିଲି—
କୃତଘ୍ନଂ ତମହଂ ମନ୍ଯେ ଵାନରାପଶଦଂ ଭୁଵି। ଯୋ ମାମେଵଂଗତୋ ମୂଢୋ ନ ଜାନୀତେଽଦ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ଅପକୃତଜ୍ଞ, ପୃଥିବୀରେ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପମାନ, ଯିଏ ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରୁନାହିଁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
ଅସୌ ମନ୍ଯେ ନ ଜାନୀତେ ସମଯପ୍ରତିପାଲନମ୍। କୃତୋପକାରଂ ମାଂ ନୂନମଵମତ୍ଯାଲ୍ପଯା ଧିଯା
ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେ ଚୁକ୍ତି ପାଳନ କରିବାକୁ ଜାଣେନାହିଁ; ନିଶ୍ଚୟ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ମନରେ, ସେ ମୋତେ, ତାଙ୍କ ଉପକାରକୁ, ଅବହେଳା କରୁଛି।