ତାଂ ଦଦର୍ଶ ତତୋ ଗୃଧ୍ରୋ ଜଟାଯୁର୍ଗିରିଗୋଚରଃ। ରୁଦତୀଂ ରାମରାମେତି ହିଯମାଣାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍
ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁ, 'ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିବା ଏହି ତପସ୍ୱିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଆଣି ନେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଭର୍ତୃଶୋକାର୍ତାଂ ଦୀନାଂ ମଲିନଵାସସମ୍। ମଣିଶେଷାଭ୍ଯଲଂକାରାଂ ରୁଦତୀଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ତାପରେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ, ଦୁଃଖିତ, ମେଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅଳ୍ପ ଗହଣା ରହିଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ସୀତାକୁ—
ରାକ୍ଷସୀଭିରୁପାସ୍ଯନ୍ତୀଂ ସମାସୀନାଂ ଶିଲାତଲେ। ରାଵଣଃକାମବାଣାର୍ତୋ ଦଦର୍ଶୋପସସର୍ପ ଚ
ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା, ପାଥର ଉପରେ ବସିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରାବଣ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷକିଂପୁରୁଷୈର୍ଯୁଧି। ଅଜିତୋଶୋକଵନିକାଂ ଯଯୌ କନ୍ଦର୍ପପୀଡିତଃ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରିନଥିଲେ, ସେ ରାବଣ କାମବେଦନାରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଶୋକବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶ୍ରୀମନ୍ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲଃ। ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯମୁକୁଟୋ ଵସନ୍ତ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍
ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚମକୁଥିବା, ଚିତ୍ର ମାଳା ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ଭଲଭଳି ମଣି ଝୁମକା ଲଗାଇଥିବା, ସେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ମାନେ ଦେହ ଧରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସଦୃଶୋଯତ୍ନାଦପି ଵିଭୂଷିତଃ। ଶ୍ମଶାନଚୈତ୍ଯଦ୍ରୁମଵଦ୍ଭୂଷିତୋଽପି ଭଯଂକରଃ
ଯେପରି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପରି ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ; ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ମଶାନ ଚୈତ୍ୟ ଗଛ ପରି ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲେ।
ସ ତସ୍ଯାସ୍ତନୁମଧ୍ଯାଯାଃ ସମୀପେ ରଜନୀଚରଃ। ଦଦୃଶେ ରୋହିଣୀମେତ୍ଯ ଶନୈଶ୍ଚର ଇଵ ଗ୍ରୈହଃ
ସେ ରାତିର ଚରଣକାରୀ, ସୀତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦେହ ପାଖକୁ ଆସି, ଯେପରି ଶନି ଗ୍ରହ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ତାମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ପୁଷ୍ପକେତୁଶରାହତଃ। ଇଦମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ରସ୍ତାଂ ରୌହୀମିଵାବଲାମ୍
କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଭୟଭୀତ ଓ କମ୍ଜୋର ସୀତାଙ୍କୁ ଏକ ମୃଗଶାବକୀ ପରି ଦେଖି, ରାବଣ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୀତେ ପର୍ଯାପ୍ତମେତାଵତ୍କୃତୋଭର୍ତୁରନୁଗ୍ରହଃ। ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ତନ୍ଵଙ୍ଗି କ୍ରିଯତାଂ ପରିକର୍ମ ତେ
ସୀତା, ତୁମେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେତେ ଦୟା ଦେଖାଇଛ, ଏଠିଏ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ହେ ସୁକମଳ ଦେହୀ, ଏବେ ମୋତେ ଦୟା କର, ତୁମର ଶୃଙ୍ଗାର କରାଯାଉ।
ଭଜସ୍ଵମାଂ ଵରାରୋହେ ମହାର୍ହାଭରଣାମ୍ବରା। ଭଵମେ ସର୍ଵନାରୀଣାମୁତ୍ତମା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମହାମୂଲ୍ୟ ଗହଣା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉଠ; ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ।
ସନ୍ତି ମେ ଦେଵକ୍ନ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣଆଂ ଚ ଯୋଷିତଃ। ସନ୍ତି ଦାନଵନ୍ଯାଶ୍ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚାପି ଯୋଷିତଃ। `ତାସାମଦ୍ଯଵିଶାଲାକ୍ଷି ସର୍ଵାସାଂ ମେ ଭଵୋତ୍ତମା
ମୋ ପାଖରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଯୌବନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଯୌବନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଜି, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ।
ଚତୁର୍ଦଶ ପିଶାଚୀନାଂ କୋଟ୍ଯୋ ମେ ଵଚନେ ସ୍ଥିତାଃ। ଦ୍ଵିସ୍ତାଵତ୍ପୁରୁଷାଦାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ଚଉଦ ଖରବ ପିଶାଚିମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ରହନ୍ତି; ଏହାର ଦୁଇଗୁଣା ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମାନବ ଖାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତତୋ ମେ ତ୍ରିଗୁଣା ଯକ୍ଷା ଯେ ମଦ୍ଵଚନକାରିଣଃ। କେଚିଦେଵ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଭ୍ରାତରଂ ମେ ସମାଶ୍ରିତାଃ
ତାପରେ, ତିନିଗୁଣା ଯକ୍ଷମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି; କିଛି ମୋ ଭାଇ ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଦର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଭଦ୍ରେ ମାମାପାନଗତଂ ସଦା। ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାମୋରୁ ଯଥୈଵ ଭ୍ରାତରଂ ମମ
ହେ ସୁମୃଦୁ ଜଂଘା ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ମୋ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେପରି ତାଙ୍କମାନେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି।
ପୁତ୍ରୋଽହମପି ଵିପ୍ରର୍ଷେଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ରଵସୋ ମୁନେଃ। ପଞ୍ଚମୋ ଲୋକପାଲାନାମିତି ମେ ପ୍ରଥିତଂ ଯଶଃ
ମୁଁ ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦିଵ୍ଯାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ପାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଯଥୈଵ ତ୍ରିଦଶେଶସ୍ଯତଥୈଵ ମମ ଭାମିନି
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି, ମୋ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
କ୍ଷୀଯତାଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ଵନଵାସକୃତଂ ତଵ। ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵସୁଶ୍ରୋଣି ଯଥା ମଣ୍ଡୋଦରୀତଥା
ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିଥିବା ବେଳେ କରିଥିବା ମନ୍ଦ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଉ। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ଯେପରି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ମୋ ପତ୍ନୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ଵୈଦେହୀ ପରିଵୃତ୍ଯ ସୁଭାନନା। ତୃଣମନତରତଃ କୃତ୍ଵାତମୁଵାଚ ନିଶାଚରମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ବୈଦେହୀ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ତାଙ୍କ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘାସର ଏକ ତଣିଆ ରଖି, କହିଲେ।
ଅଶିଵେନାତିଵାମୋରୂରଜସ୍ରଂ ନେତ୍ରଵାରିଣା। ସ୍ତନାଵପତିତୌ ବାଲା ସଂହତାଵଭିଵର୍ଷତୀ
ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଜଂଘା କମ୍ପିଥିଲା, ଆଖିରୁ ଅବିରତ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା, ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ଛାତି ଭଳି ଭଳି ଲାଗିଥିଲା, କଥା କହିବା ସମୟରେ ଲୁହେ ଭିଜିଗଲେ।
ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯକଥଂଚିତ୍ସା ଵିଷାଦାଦତିମୋହିତା'। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଵୈଦେହୀ ପତିଦେଵତା
ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବୈଦେହୀ, ଯିଏ ପତିକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନେ, ସେ ମୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ଅସକୃଦ୍ଵଦତୋ ଵାକ୍ଯମୀଦୃଶଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର। ଵିଷାଦଯୁକ୍ତମେତତ୍ତେ ମଯା ଶ୍ରୁତମଭାଗ୍ଯଯା। ତଦ୍ଭଦ୍ରମୁଖ ଭଦ୍ରଂ ତେ ମାନସଂ ଵିନିଵର୍ତ୍ଯତାମ୍
ହେ ରାକ୍ଷସ ନାୟକ, ଆପଣ ପୁନିପୁନି ଏପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଦୁଃଖିନୀ ଏହା ଶୁଣିଛି। ତେଣୁ, ହେ ଭଦ୍ର ମୁହଁଥିବା, ଆପଣଙ୍କ ମନ ଏହାରୁ ଫେରାନ୍ତୁ।
ପରଦାରାଽସ୍ମ୍ଯଲଭ୍ଯା ଚ ସତତଂ ଚ ପତିଵ୍ରତା। ନ ଚୈଵୌପଯିକୀ ଭାର୍ଯ ମାନୁଷୀ ତଵ ରାକ୍ଷସ
ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଓ ସଦା ପତିନିଷ୍ଠା। ଏକ ମାନବୀ ତୁମ ପାଇଁ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ହେ ରାକ୍ଷସ।
ଵିଵଶାଂ ଧର୍ଷଯିତ୍ଵଚ କାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରୀତିମଵାପ୍ସ୍ଯସି। ନ ଚ ପାଲଯସେ ଧର୍ମଂ ଲୋକପାଲସମଃ କଥମ୍
ଯଦି ତୁମେ ଏକ ଅସହାୟ ନାରୀଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଦଳିବ, ତେବେ କଣ ଆନନ୍ଦ ପାଇବ? ତୁମେ ଯେଉଁଠି ଲୋକପାଳଙ୍କ ସମାନ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କହ, ସେଠି ନିଜେ କିଏ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁ?
ଭ୍ରାତରଂ ରାଜରାଜଂ ତଂ ମହେଶ୍ଵରସସ୍ଵଂ ପ୍ରଭୁମ୍। ଧନେଶ୍ଵରଂ ଵ୍ଯପଦିଶନ୍କଥଂ ତ୍ଵିହ ନ ଲଜ୍ଜସେ
ତୁମେ ଏଠି ନିଜ ଭାଇ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧନର ମାଲିକଙ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କହିବାରେ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଲାଗୁନାହିଁ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାରୁଦତ୍ସୀତା କମ୍ପଯନ୍ତୀ ପଯୋଧରୌ। ଶିରୋଧରାଂ ଚ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ମୁସ୍ଵଂ ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯଵାସସା
ଏପରି କହି, ସୀତା କାନ୍ଦିଲେ, ତାଙ୍କର ଛାତି କମ୍ପିଲା, ସୁକୁମାର ଦେହ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମୁହଁକୁ ଚେରା ଦେଖାଇ ଗଲେ।
ତସ୍ଯ ରୁଦତ୍ଯା ଭାମିତ୍ଯା ଦୀର୍ଘା ଵେଣୀ ସୁସଯତା। ଦଦୃଶେ ସ୍ଵସିତା ସ୍ନିଗ୍ଧା କାଲୀ ଵ୍ଯାଲୀଵ ମୂର୍ଧନି
ସେ ଦୃଢ଼ ମନବଳ ଥିବା ନାରୀ କାନ୍ଦୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘ, ଭଲ ଗୁଞ୍ଜିଆ ଚୁଲି, କଳା ଓ ଚମକୁଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଜଗର ସର୍ପ ଭଳି ଝୁଲିଗଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯଂ ସୀତଯୋକ୍ତଂ ସୁନିଷୁରମ୍। ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୋଽପିଦୁର୍ମେଧାଃ ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ସୀତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ, ବର୍ଜିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ମନେ ଆଉଥରେ କଥା କହିଲେ।
କାମମଙ୍ଗନି ମେ ସୀତେ ଦୁନୋତୁ ମକରଧ୍ଵଜଃ। ନତ୍ଵାମକାମାଂ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ସମେପ୍ଯେ ଚାରୁହାସିନୀଂ
ହେ ସୀତା, ଯଦି ଚାହେ, କାମଦେବ ମୋ ଦେହକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉ। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମେ ଚାହିଲେ ନୁହେଁ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା, ତୁମକୁ ଛୁଇଁବି ନାହିଁ।
କିଂନୁ ଶକ୍ଯଂ ମଯା କର୍ତୁଂ ଯତ୍ତ୍ଵମଦ୍ଯାପିମାନୁଷମ୍। ଆହାରଭୂତମସ୍ମାକଂ ରାମମେଵାନୁରୁଧ୍ଯସେ
ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି, ଯେତେବେଳେ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ, ଯେଉଁମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ହିଁ ଚାହୁଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାମନିନ୍ଦ୍ଯାଙ୍ଗୀଂ ସ ରାକ୍ଷସମହେଶ୍ଵରଃ। ତତ୍ରୈଵାନ୍ତର୍ହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଜଗାମାଭିମତାଂ ଦିଶମ୍
ଏପରି ଅନିନ୍ଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ କହି, ସେ ରାକ୍ଷସମହାନାୟକ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ।