ସୀତେ ରାକ୍ଷସରାଜୋଽହଂରାଵଣୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ। ମମ ଲଙ୍କାପୁରୀ ନାମ୍ନା ରମ୍ଯା ପାରେ ମହୋଦଧେଃ
ହେ ସୀତା, ମୁଁ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ରାଜା, ରାବଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ମୋର ଲଙ୍କାପୁରୀ ମହାସାଗର ପାରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ନରନାରୀଷୁ ଶୋଭିଷ୍ଯସି ମଯା ସହ। ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵ ସୁଶ୍ରୋଣି ତାପସଂ ତ୍ଯଜ ରାଘଵମ୍
ସେଠାରେ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମେ ମୋ ସହ ଅତି ଶୋଭିତ ହେବ; ହେ ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ତାପସୀ ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଏଵମାଦୀନି ଵାକ୍ଯାନି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତସ୍ଯାଥ ଜାନକୀ। ପିଧାଯ କର୍ଣୌ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ମୈଵମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ଭିନୀ ଜାନକୀ ତାଙ୍କ କାନ ଢାକି, "ଏପରି କହିବେ ନାହିଁ" ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପ୍ରପତେଦ୍ଦ୍ଯୌଃ ସନକ୍ଷତ୍ରା ପୃଥିଵୀ ଶକଲୀଭଵେତ୍। `ଶୁଷ୍ଯେତ୍ତୋଯନିଧୌ ତୋଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ଶୀତାଂଶୁତାଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ଆକାଶ ତାରାସହିତ ଖସିପଡ଼ୁ, ପୃଥିବୀ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଶୁଖିଯାଉ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାହାର ଶୀତଳତା ଛାଡ଼ିଦିଅ—
ଉଷ୍ଣାଂଶୁତ୍ଵମଥୋ ଜହ୍ଯାଦାଦିତ୍ଯୋ ଵହ୍ନିରୁଷ୍ଣତାମ୍'। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଶୈତ୍ଯଂ ଭଜେନ୍ନାହଂ ତ୍ଯଜେଯଂରଘୁନନ୍ଦନମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ତାପ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଅଗ୍ନି ତାପ ହରାଇଦିଅ, ଶୀତ ଛାଡ଼ିଦିଅ—ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ।
କଥଂ ହି ଭିନ୍ନକରଟଂ ପଦ୍ମିନଂ ଵନଗୋଚରମ୍। ଉପସ୍ଥାଯ ମହାନାଗଂ କରେଣୁଃ ସୂକରଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ଅଟୁଟ ପଦ୍ମପୁଣ୍ଡର ଛାଡ଼ି, ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ମହାଗଜକୁ ଛାଡ଼ି, କୌଣସି ହାତୀଣୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶୂକରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବ କି?
କଥଂ ହି ପୀତ୍ଵା ମାଧ୍ଵୀକଂ ପୀତ୍ଵା ଚ ମଧୁମାଧଵୀମ୍। ଲୋଭଂ ସୌଵୀରକେ କୁର୍ଯାନ୍ନାରୀ କାଚିଦିତି ସ୍ମରେଃ
ମଧୁ ଓ ମଧୁମଦ ଚାଖିଥିବା ପରେ, କୌଣସି ନାରୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖଟା ମଦ ପାଇଁ ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇପାରିବ କି? ଏହି କଥା ମନେ ରଖ।
ଇତି ସା ତଂ ସମାଭାଷ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ ତତଃ। କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରସ୍ଫୁରମାଣୌଷ୍ଠୀ ଵିଧୁନ୍ଵାନା କରୌ ମୁହୁଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଓଠ କମ୍ପିଥିଲା, ହାତ ଘୁରାଉଥିଲେ।
ତାମଧିଦ୍ରୁତ୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ରାଵଣଃ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯତ୍
ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ପଥରେ ଆଗକୁ ଏଗିଯାଇ, ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ ଥିବା ସୀତାଙ୍କର ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ।
ଭର୍ତ୍ସଯିତ୍ଵାତୁ ରୂକ୍ଷେଣ ସ୍ଵରେଣ ଗତଚେତନାମ୍। ମୂର୍ଧଜେଷୁ ନିଜଗ୍ରାହ ଊର୍ଧ୍ଵମାଚକ୍ରମେ ତତଃ
ସେ ଅଚେତନ ସୀତାଙ୍କୁ କଠୋର ସ୍ୱରରେ ଡାଟିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର କେଶ ଧରି, ଉଠାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତାଂ ଦଦର୍ଶ ତତୋ ଗୃଧ୍ରୋ ଜଟାଯୁର୍ଗିରିଗୋଚରଃ। ରୁଦତୀଂ ରାମରାମେତି ହିଯମାଣାଂ ତପସ୍ଵିନୀମ୍
ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁ, 'ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିବା ଏହି ତପସ୍ୱିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଜଣେ ଆଣି ନେଉଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଭର୍ତୃଶୋକାର୍ତାଂ ଦୀନାଂ ମଲିନଵାସସମ୍। ମଣିଶେଷାଭ୍ଯଲଂକାରାଂ ରୁଦତୀଂ ଚ ପତିଵ୍ରତାମ୍
ତାପରେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ ଭାଗ୍ନ, ଦୁଃଖିତ, ମେଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅଳ୍ପ ଗହଣା ରହିଥିବା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ସୀତାକୁ—
ରାକ୍ଷସୀଭିରୁପାସ୍ଯନ୍ତୀଂ ସମାସୀନାଂ ଶିଲାତଲେ। ରାଵଣଃକାମବାଣାର୍ତୋ ଦଦର୍ଶୋପସସର୍ପ ଚ
ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିବା, ପାଥର ଉପରେ ବସିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ, କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇଥିବା ରାବଣ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।
ଦେଵଦାନଵଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷକିଂପୁରୁଷୈର୍ଯୁଧି। ଅଜିତୋଶୋକଵନିକାଂ ଯଯୌ କନ୍ଦର୍ପପୀଡିତଃ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରିନଥିଲେ, ସେ ରାବଣ କାମବେଦନାରେ ଅତିବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଶୋକବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଦିଵ୍ଯାମ୍ବରଧରଃ ଶ୍ରୀମନ୍ସୁମୃଷ୍ଟମଣିକୁଣ୍ଡଲଃ। ଵିଚିତ୍ରମାଲ୍ଯମୁକୁଟୋ ଵସନ୍ତ ଇଵ ମୂର୍ତିମାନ୍
ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚମକୁଥିବା, ଚିତ୍ର ମାଳା ଓ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ଭଲଭଳି ମଣି ଝୁମକା ଲଗାଇଥିବା, ସେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ମାନେ ଦେହ ଧରିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ନ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସଦୃଶୋଯତ୍ନାଦପି ଵିଭୂଷିତଃ। ଶ୍ମଶାନଚୈତ୍ଯଦ୍ରୁମଵଦ୍ଭୂଷିତୋଽପି ଭଯଂକରଃ
ଯେପରି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ପରି ଦେଖାଯାଉନଥିଲେ; ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ମଶାନ ଚୈତ୍ୟ ଗଛ ପରି ଭୟଙ୍କର ଲାଗୁଥିଲେ।
ସ ତସ୍ଯାସ୍ତନୁମଧ୍ଯାଯାଃ ସମୀପେ ରଜନୀଚରଃ। ଦଦୃଶେ ରୋହିଣୀମେତ୍ଯ ଶନୈଶ୍ଚର ଇଵ ଗ୍ରୈହଃ
ସେ ରାତିର ଚରଣକାରୀ, ସୀତାଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଦେହ ପାଖକୁ ଆସି, ଯେପରି ଶନି ଗ୍ରହ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ପାଖକୁ ଯାଏ, ସେପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ତାମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ପୁଷ୍ପକେତୁଶରାହତଃ। ଇଦମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତ୍ରସ୍ତାଂ ରୌହୀମିଵାବଲାମ୍
କାମବାଣରେ ବିଧ୍ଧ ହୋଇ, ଭୟଭୀତ ଓ କମ୍ଜୋର ସୀତାଙ୍କୁ ଏକ ମୃଗଶାବକୀ ପରି ଦେଖି, ରାବଣ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୀତେ ପର୍ଯାପ୍ତମେତାଵତ୍କୃତୋଭର୍ତୁରନୁଗ୍ରହଃ। ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ତନ୍ଵଙ୍ଗି କ୍ରିଯତାଂ ପରିକର୍ମ ତେ
ସୀତା, ତୁମେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଯେତେ ଦୟା ଦେଖାଇଛ, ଏଠିଏ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ; ହେ ସୁକମଳ ଦେହୀ, ଏବେ ମୋତେ ଦୟା କର, ତୁମର ଶୃଙ୍ଗାର କରାଯାଉ।
ଭଜସ୍ଵମାଂ ଵରାରୋହେ ମହାର୍ହାଭରଣାମ୍ବରା। ଭଵମେ ସର୍ଵନାରୀଣାମୁତ୍ତମା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମହାମୂଲ୍ୟ ଗହଣା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉଠ; ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ।
ସନ୍ତି ମେ ଦେଵକ୍ନ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣଆଂ ଚ ଯୋଷିତଃ। ସନ୍ତି ଦାନଵନ୍ଯାଶ୍ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚାପି ଯୋଷିତଃ। `ତାସାମଦ୍ଯଵିଶାଲାକ୍ଷି ସର୍ଵାସାଂ ମେ ଭଵୋତ୍ତମା
ମୋ ପାଖରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଯୌବନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଯୌବନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଜି, ହେ ବିଶାଳ ନୟନୀ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ।
ଚତୁର୍ଦଶ ପିଶାଚୀନାଂ କୋଟ୍ଯୋ ମେ ଵଚନେ ସ୍ଥିତାଃ। ଦ୍ଵିସ୍ତାଵତ୍ପୁରୁଷାଦାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ଚଉଦ ଖରବ ପିଶାଚିମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ରହନ୍ତି; ଏହାର ଦୁଇଗୁଣା ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମାନବ ଖାଇଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତତୋ ମେ ତ୍ରିଗୁଣା ଯକ୍ଷା ଯେ ମଦ୍ଵଚନକାରିଣଃ। କେଚିଦେଵ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ଭ୍ରାତରଂ ମେ ସମାଶ୍ରିତାଃ
ତାପରେ, ତିନିଗୁଣା ଯକ୍ଷମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନନ୍ତି; କିଛି ମୋ ଭାଇ ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି।
ଗନ୍ଦର୍ଵାପ୍ସରସୋ ଭଦ୍ରେ ମାମାପାନଗତଂ ସଦା। ଉପତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାମୋରୁ ଯଥୈଵ ଭ୍ରାତରଂ ମମ
ହେ ସୁମୃଦୁ ଜଂଘା ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ସଦା ମୋ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେପରି ତାଙ୍କମାନେ ମୋ ଭାଇଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି।
ପୁତ୍ରୋଽହମପି ଵିପ୍ରର୍ଷେଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଶ୍ରଵସୋ ମୁନେଃ। ପଞ୍ଚମୋ ଲୋକପାଲାନାମିତି ମେ ପ୍ରଥିତଂ ଯଶଃ
ମୁଁ ମହାର୍ଷି ବିଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଅ, ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଦିଵ୍ଯାନି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ପାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ଯଥୈଵ ତ୍ରିଦଶେଶସ୍ଯତଥୈଵ ମମ ଭାମିନି
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି, ମୋ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାନୀୟ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
କ୍ଷୀଯତାଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ଵନଵାସକୃତଂ ତଵ। ଭାର୍ଯା ମେ ଭଵସୁଶ୍ରୋଣି ଯଥା ମଣ୍ଡୋଦରୀତଥା
ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିଥିବା ବେଳେ କରିଥିବା ମନ୍ଦ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଉ। ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବଳୀ, ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉ, ଯେପରି ମଣ୍ଡୋଦରୀ ମୋ ପତ୍ନୀ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ଵୈଦେହୀ ପରିଵୃତ୍ଯ ସୁଭାନନା। ତୃଣମନତରତଃ କୃତ୍ଵାତମୁଵାଚ ନିଶାଚରମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ବୈଦେହୀ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ତାଙ୍କ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘାସର ଏକ ତଣିଆ ରଖି, କହିଲେ।
ଅଶିଵେନାତିଵାମୋରୂରଜସ୍ରଂ ନେତ୍ରଵାରିଣା। ସ୍ତନାଵପତିତୌ ବାଲା ସଂହତାଵଭିଵର୍ଷତୀ
ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ଜଂଘା କମ୍ପିଥିଲା, ଆଖିରୁ ଅବିରତ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା, ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ଛାତି ଭଳି ଭଳି ଲାଗିଥିଲା, କଥା କହିବା ସମୟରେ ଲୁହେ ଭିଜିଗଲେ।
ଵ୍ଯଵସ୍ଥାପ୍ଯକଥଂଚିତ୍ସା ଵିଷାଦାଦତିମୋହିତା'। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ତଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଵୈଦେହୀ ପତିଦେଵତା
ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଓ ଭ୍ରମରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବୈଦେହୀ, ଯିଏ ପତିକୁ ଦେବତା ଭାବେ ମାନେ, ସେ ମୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।