ଅଭିଷେକାଯ ରାମସ୍ଯ ଯାଵୈରାଜ୍ଯେନ ଭାରତ। ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ମେନିରେ ମନ୍ତ୍ରିସତ୍ତମାଃ
ହେ ଭାରତ, ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଓ ରାଜ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମନେ କଲେ ଯେ ସମୟ ଆସିଛି।
ଲୋହିତାକ୍ଷଂ ମହାବାହୁଂ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଗାମିନମ୍। କମ୍ବୁଗ୍ରୀଵଂ ମହୋରସ୍କଂ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜମ୍
ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କ ଆଖି ଲାଲ, ବାହୁ ବଡ଼, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀର ଚାଳି, ଶଂଖ ଆକାର ଗଳା, ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଓ କଳା ଗୁଞ୍ଜିଆ କେଶ।
ଦୀପ୍ଯମାନଂ ଶ୍ରିଯା ଵୀରଂ ଶକ୍ରାଦନଵରଂ ବଲେ। ପାରଗଂ ସର୍ଵଧର୍ମାଣାଂ ବୃହସ୍ପତିସମଂ ମତୌ
ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ।
ସର୍ଵାନୁରକ୍ତପ୍ରକୃତିଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାଵିଶାରଦମ୍। ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମମିତ୍ରାଣାମପି ଦୃଷ୍ଟିମନୋହରମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଦର୍ଶୀ, ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଉଥିଲେ।
ନିଯନ୍ତାରମସାଧୂନାଂ ଗୋପ୍ତାରଂ ଧର୍ମଚାରିଣାମ୍। ଧୃତିମନ୍ତମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଜେତାରମପରାଜିତମ୍
ଅସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା, ଧୃଢ଼ ଏବଂ ଅଜୟ, କେବେ ବି ହାରିନଥିବା ବିଜୟୀ।
ପୁତ୍ରଂ ରାଜା ଦଶରଥଃ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନମ୍। ସଂଦୃଶ୍ଯପରମାଂ ପ୍ରୀତିମଗଚ୍ଛତ୍କୁଲନନ୍ଦନମ୍
ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା ଏହି କୁଳର ଗର୍ବ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଚିନ୍ତଯଂଶ୍ଚ ମହାତେଜା ଗୁଣାନ୍ରାମସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଭଦ୍ରଂ ତେ ପ୍ରୀଯମାଣଃ ପୁରୋହିତମ୍
ରାମଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ବିଶେଷ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ଶୂରବୀର ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ପୂରୋହିତଙ୍କୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଅଦ୍ ପୁଷ୍ଯୋ ନିଶି ବ୍ରହ୍ମନ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଯୋଗମୁପୈଷ୍ଯତି। ସଂଭାରାଃ ସଂଭ୍ରିଯନ୍ତାଂ ମେ ରାମଶ୍ଚୋପନିମନ୍ତ୍ର୍ଯତାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ରାତିରେ ରାମ ପବିତ୍ର ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଉ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଡାକାଯାଉ।
ଶ୍ଵ ଏଵପୁଷ୍ଯୋ ଭଵିତା ଯତ୍ରରାମଃ ସୁତୋ ମଯା। ଯୌଵରାଜ୍ଯେଽଭିଷେକ୍ତଵ୍ଯଃ ପୌରେଷୁ ସହମନ୍ତ୍ରିଭିଃ
କାଲି ଶୁଭ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଆସିବ, ଯେଉଁଦିନ ମୋ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପୌରବାସୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରାଯିବ।
ଇତି ତଦ୍ରାଜଵଚନଂ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯାଥ ମନ୍ଥରା। କୈକେଯୀମଭିଗମ୍ଯେଦଂ କାଲେ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମନ୍ଥରା ସମୟ ଦେଖି କୈକେୟୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲା।
ଅଦ୍ଯ କୈକେଯି ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଂ ରାଜ୍ଞା ତେ ଖ୍ଯାପିତଂ ମହତ୍। ଆଶୀଵିଷସ୍ତ୍ଵାଂ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଛନ୍ନୋ ଦଶତି ଦୁର୍ଭଗେ
ଆଜି, କୈକେୟୀ, ତୁମର ବଡ଼ ଅଭାଗ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି; ଏହା ଏକ ଲୁଚିଥିବା, କ୍ରୁଧ୍ଧ ସାପ ଭଳି ତୁମକୁ ଡ଼ସୁଛି, ଅଭାଗିନୀ।
ସୁଭଗା ଖଲୁ କୌସଲ୍ଯା ଯସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋଽଭିଷେକ୍ଷ୍ଯତେ। କୁତୋ ହି ତଵ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଯସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରୋ ନ ରାଜ୍ଯଭାକ୍
କୌଶଲ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ଅଭିଷେକ ପାଇବେ; ତୁମର ଭାଗ୍ୟ କେଉଁଠି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ନ ପାଇବେ?
ସା ତଦ୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା। ଵେଦୀ ଵିଲଗ୍ନମଧ୍ଯେନ ବିଭ୍ରତୀ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ମଞ୍ଚର ମଧ୍ୟରେ କମର ବାନ୍ଧି, ଅତି ଶୋଭାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଵଵିକ୍ତେ ପତିମାସାଦ୍ଯ ହସନ୍ତୀଵ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ରାଜାନଂ ତର୍ଜଯନ୍ତୀଵ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ଏକାନ୍ତରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହସୁଥିବା ଶୁଭ ମୁହଁରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ମନେ ମନେ ଡରେଇ, ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ସତ୍ଯପ୍ରତିଜ୍ଞ ଯନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାମମେକଂ ଵିସୃଷ୍ଟଵାନ୍। ଉପାକୁରୁଷ୍ଵ ତଦ୍ରାଜଂସ୍ତସ୍ମାନ୍ମୁଞ୍ଚସ୍ଵ ସଂକଟାତ୍। `ତଦଦ୍ଯ କୁରୁ ସତ୍ଯଂ ମେ ଵରଂ ଵରଦ ଭୂପତେ
ତୁମେ ଯେଉଁଦିନ ମୋତେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଦେଇଥିଲ, ସେଇଥିକୁ ଏବେ ପୂରଣ କର, ରାଜା; ଏହା କରି ତୁମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ। ଏହି ଦିନ, ମୋର ମନ୍ନତ ପୂରଣ କର, ଦାନଦାତା ଭୂପତି।
ଵରଂ ଦଦାନି ତେ ହନ୍ତ ତଦ୍ଗୃହାଣ ଯଦିଚ୍ଛସି। ଅଵଧ୍ଯୋ ଵଧ୍ଯତାଂ କୋଦ୍ଯ ଵଧ୍ଯଃ କୋଽଦ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯତାଂ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ମନ୍ନତ ଦେଉଛି, ଯାହା ଚାହଁ, ନିଅ। ଯିଏ ମରିପାରିବ ନାହିଁ, ସେ ମରୁ, ଯିଏ ଦଣ୍ଡିତ, ସେ ଆଜି ଛାଡ଼ାଯାଉ।
ଧନଂ ଦଦାନି କସ୍ଯାଦ୍ ହ୍ରିଯତାଂ କସ୍ଯରଵାପୁନଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଵାଦିହାନ୍ଯତ୍ରଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଵିତ୍ତମସ୍ତି ମେ
ମୁଁ ଧନ ଦେବି; କାହାର ନେଇବି, କାହାକୁ ଫେରାଇଦେବି? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛାଡ଼ି, ମୋ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଧନ ଅଛି, ସେ ସବୁ ତୁମର।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ରାଜରାଜୋସ୍ମି ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସ୍ ରିତା। ଯସ୍ତେଽଭିଲପିତଃ କାମୋ ବ୍ରୂହି କଲ୍ଯାଣି ମାଚିରଂ
ପୃଥିବୀରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଶାସକ। ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ଶୀଘ୍ର କହ, ଶୁଭେ।
ସାତଦ୍ଵଚନମାଜ୍ଞାଯ ପରିଗୃହ୍ଯ ନରାଧିପମ୍। ଆତ୍ମନୋ ବଲମାଜ୍ଞାଯ ତତ ଏନମୁଵାଚ ହ
ସେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନରପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆଭିଷେଚନିକଂ ଯତ୍ତେ ରାମାର୍ଥମୁପକଲ୍ପିତମ୍। ଭରତସ୍ତଦଵାପ୍ନୋତୁ ଵନଂ ଗଚ୍ଛତୁ ରାଘଵଃ
ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅଭିଷେକ ତୟାରି ହୋଇଛି, ସେ ଭାଗ୍ୟ ଭରତ ପାଉନ୍ତୁ; ରାଘବ ବନକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।
ନଵ ପଞ୍ଚ ଚ ଵର୍ଷାଣି ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ଯମାଶ୍ରିତଃ। ଚୀରାଜିନଜଟାଧାରୀ ରାମୋ ଭଵତୁ ତାପସଃ
ନଉ ଓ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ, ରାମ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ରହନ୍ତୁ, ଚୀର, ଚର୍ମ ଓ ଜଟା ପିନ୍ଧି, ତାପସ ହେଉନ୍ତୁ।
ସ ତଂ ରାଜା ଵରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିପ୍ରିଯଂ ଦାରୁଣୋଦଯମ୍। ଦୁଃଖାର୍ତୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନ କିଂଚିଦ୍ଵ୍ଯାଜହାର ହ
ସେଇ ମନ୍ନତ ଶୁଣି, ଯାହା କଠିନ ଓ ଦୁଃଖଦାୟକ, ରାଜା ଭରତଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତଥୋକ୍ତଂ ପିତରଂ ରାମୋ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଵନଂ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ସତ୍ଯୋ ଭଵତ୍ଵିତି
ତାପରେ, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବୁଝି, ପ୍ରବଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ, 'ରାଜା ସତ୍ୟବାନ୍ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି।
ତମନ୍ଵଗଚ୍ଛଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ଧନୁଷ୍ମାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତଦା। ସୀତା ଚ ଭାର୍ଯା ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵୈଦେହୀ ଜନକାତ୍ମଜା
ସେବେଳେ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଧନୁର୍ଧାରୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପଛେ ଚାଲିଲେ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟବତୀ ବୈଦେହୀ, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା ମଧ୍ୟ।
ତତୋ ଵନଂ ଗତେରାମେ ରାଜା ଦଶରଥସ୍ତଦା। ସମଯୁଜ୍ଯତ ଦେହସ୍ଯ କାଲପର୍ଯାଯଧର୍ମଣା
ଏପରେ, ରାମ ବନକୁ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ସରୀରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାଳରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ରାମଂ ତୁ ଗତମାଜ୍ଞାଯ ରାଜାନଂ ଚ ତଥାଗତମ୍। ଅନାର୍ଯା ଭରତଂ ଦେଵୀ କୈକେଯୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ରାମ ବନକୁ ଯାଇଥିବା ଓ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଚଳିଯିବା ପରେ, ଅନାର୍ଯ୍ୟ କୈକେୟୀ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭରତଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଗତୋଦଶରଥଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଵନସ୍ଥୌ ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ। ଗୃହାଣ ରାଜ୍ଯଂଵିପୁଲଂ କ୍ଷେମଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍
ଦଶରଥ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଟବୀରେ ବସିଛନ୍ତି, ଏହିବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ହଟିଯାଇଥିବା ଏହି ବିସ୍ତୃତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରାଜ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ତାମୁଵାଚ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ନୃଶଂସଂ ବତ ତେ କୃତମ୍। ପତିଂ ହତ୍ଵାକୁଲଂ ଚେଦମୁତ୍ସାଦ୍ଯ ଧନଲୁବ୍ଧଯା
ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହାୟ, ତୁମେ କେତେ ନିର୍ଦୟ କାମ କରିଛ; ପତିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଧନଲୋଭରେ ଏହି ପରିବାରକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲ।'
ଅଯଶଃ ପାତଯିତ୍ଵା ମେ ମୂର୍ଧ୍ନି ତ୍ଵଂ କୁଲପାଂସନେ। ସକାମା ଭଵ ମେ ମାତରିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରରୁରୋଦ ହ
'ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଅପମାନ ଆଣି, ଓ କୁଳକଳଙ୍କାର, ଏବେ ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ ମା,' ବୋଲି ସେ କହି, ଅନ୍ତେ ରୋଦନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ ଚାରିତ୍ରଂ ଵିଶୋଧ୍ଯାଥ ସର୍ଵପ୍ରକୃତିସନ୍ନିଧୌ। ଅନ୍ଵଯାଦ୍ଧାତରଂ ରାମଂ ଵିନିଵର୍ତନଲାଲସଃ
ସେ ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ସମସ୍ତ ଜନମାନେଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପରିସ୍କାର କରି, ରାମଙ୍କୁ ଫେରାଇବାକୁ ଆଶା କରି, ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ।