କଥଂ ହି ପତ୍ନୀମସ୍ମାକଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍। ସଂସ୍ପୃଶେଦୀଦୃଶୋ ଭାଵଃ ଶୁଚିଂ ସ୍ତୈନ୍ଯମିଵାନୃତମ୍
କିପରି ଏଭଳି ଭାଗ୍ୟ ଆମର ନୀତିଜ୍ଞା, ନୀତିପରାୟଣ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛୁଇଁପାରିଲା? ଯେପରି ଶୁଚିତା ଚୋରି କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୁଏ।
ନ ହି ପାପଂ କୃତଂକିଂଚିତ୍କର୍ମ ଵା ନିନ୍ଦିତଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵେଵ ଧର୍ମଃ ସୁଚରିତୋ ମହାନ୍
ଦ୍ରୌପଦୀ କେବେ କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମହାନ ଧର୍ମ ଭଲଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ତାଂ ଜହାର ବଲାଦ୍ରାଜା ମୂଢବୁଦ୍ଧିର୍ଜଯଦ୍ରଥଃ। ତସ୍ଯାଃ ସଂହରଣାତ୍ପାପଃ ଶିରସଃ କେଶଵାପନମ୍
ତଥାପି ମୂଢ଼ ମନର ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ବଳଜୋରେ ହରିନେଲା; ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶ କାଟାଯାଇଥିଲା।
ପରାଜଯଂ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ସସହାଃ ସମାପ୍ତଵାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯାହୃତା ତଥାଽସ୍ମାଭିର୍ହତ୍ଵା ତତ୍ସୈନ୍ଧଵଂ ବଲମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲା ଓ ତାହା ସହିଲା; ଆମେ ସେଇ ସିନ୍ଧୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲୁ।
ତଦ୍ଦାରହରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତମସ୍ମାଭିରଵିତର୍କିତମ୍। ଦୁଃଖଶ୍ଚାଯଂ ଵନେ ଵାସୋ ମୃଗଯାଯାଂ ଚ ଜୀଵିକା
ଏହି ଦାମ୍ପତ୍ୟ ହରଣ ଅପେକ୍ଷା ଅଚିନ୍ତିତ ଭାବେ ଆମ ପାଖରେ ଆସିଲା, ଏବଂ ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସ ଓ ଶିକାର କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଦୁଃଖ ଆମେ ସହିଛୁ।
ହିଂସା ଚ ମୃଗଜାତୀନାଂ ଵନୌକୋଭିର୍ଵନୌକସାମ୍। ଜ୍ଞାତିଭିର୍ଵିପ୍ରଵାସଶ୍ଚ ମିଥ୍ଯାଵ୍ଯଵସିତୈରିଯମ୍
ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ହିଂସା କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ନିଜ ଜନମାନେଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛୁ, ଏହା ସବୁ ଭୁଲ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଫଳ।
ଅସ୍ତି ନୂନଂ ମଯା କଶ୍ଚିଦଲ୍ପଭାଗ୍ଯତରୋ ନରଃ। ଭଵତା ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋ ଵା ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵୋଽପି ଵା କ୍ଵଚିତ୍
ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଭଳି ଅଭାଗା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ; କିମ୍ବା ଆପଣ କେବେ ଏମିତି କାହାକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣିଛନ୍ତି?
ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ରତିମଂ ଦୁଃଖଂ ରାମେଣ ଭରତର୍ଷଭ। ରକ୍ଷସା ଜାନକୀ ତସ୍ଯ ହୃତା ଭାର୍ଯା ବଲୀଯସା
ହେ ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଦୁଃଖ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜାନକୀକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ହରିନେଇଥିଲା।
ଆଶ୍ରମାଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ମାଯାମାସ୍ଥାଯ ତରସା ହତ୍ଵା ଗୃଧ୍ରଂ ଜଟାଯୁଷମ୍
ଆଶ୍ରମରୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ମାୟା ଓ ବଳ ବ୍ୟବହାର କରି, ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁକୁ ହତ୍ୟା କଲା।
ପ୍ରତ୍ଯାଜହାର ତାଂ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵବଲମାଶ୍ରିତଃ। ବଦ୍ଧ୍ଵା ସେତୁଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ରାମ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେନାରେ ଭରସା କରି, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନାଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନି ଆଣିଲେ।
କସ୍ମିନ୍ନାମଃ କୁଲେ ଜାତଃ କିଂଵୀର୍ଯଃ କିଂପରାକ୍ରମଃ। ରାଵଣଃ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଵା କିଂ ଵୈରଂ ତସ୍ ତେନ ହ
ରାବଣ କେଉଁ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କେମିତି, ଶକ୍ତି କେତେ, ସେ କାହାର ପୁଅ, ଏବଂ କାହିଁକି ଏମିତି ଶତୃତା ହେଲା?
ଏତନ୍ମେ ଭଗଵନ୍ସର୍ଵଂ ସମ୍ଯଗାଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି। `ତ୍ଵଯା ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷୋଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାସର୍ଵମଶେଷତଃ।' ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଚରିତଂ ରାମସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଆପଣ ସବୁକିଛି ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଥିବାରୁ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ କର୍ମ ଥିବା ରାମଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
ଅଜୋନାମାଭଵଦ୍ରାଜା ମହାନିକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶଜଃ। ତସ୍ ପୁତ୍ରୋ ଦଶରଥଃଶଶ୍ଵତ୍ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵାଞ୍ଛୁଚିଃ
ମହା ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ବଂଶରେ ଅଜ ନାମକ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦଶରଥ, ସଦା ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗିଥିବା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଆଚରଣର ଥିଲେ।
ଅଭଵଂସ୍ତସ୍ଯ ଚତ୍ଵାରଃ ପୁତ୍ରା ଧର୍ମାର୍ଥକୋଵିଦାଃ। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଶତ୍ରୁଘ୍ନା ଭରତଶ୍ଚ ମହାବଲଃ
ତାଙ୍କର ଚାରିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ—ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭରତ।
ରାମସ୍ଯ ମାତା କୌସଲ୍ଯା କୈକେଯୀ ଭରତସ୍ଯ ତୁ। ସୁତୌ ଲକ୍ଷ୍ମଣଶତ୍ରୁଘ୍ନୌ ସୁମିତ୍ରାଯାଃ ପରଂତପୌ
ରାମଙ୍କର ମାଆ କୌଶଲ୍ୟା, ଭରତଙ୍କର ମାଆ କୈକେୟୀ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁଜୟୀ ପୁଅ, ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଜନ୍ମ।
ଵିଦେହରାଜୋ ଜନକଃ ସୀତା ତସ୍ଯାତ୍ମଜା ଵିମୋ। ଯାଂ ଚକାର ସ୍ଵଯଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା ରାମସ୍ଯ ମହିଷୀଂ ପ୍ରିଯାମ୍
ବିଦେହରାଜ ଜନକଙ୍କ ଝିଅ ସୀତା, ଯାହାକୁ ଦେବତା ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିଜେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ କରିଥିଲେ।
ଏତଦ୍ରାମସ୍ଯ ତେ ଜନ୍ମ ସୀତାଯାଶ୍ଚ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍। ରାଵଣସ୍ଯାପି ତେ ଜନ୍ମ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯାମି ରଜନେଶ୍ଵର
ଏହିପରି ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ, ହେ ରାତିର ନାଥ, ରାବଣଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।
ପିତାମହୋ ରାଵଣସ୍ଯ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ। ସ୍ଵଯଂଭୂଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ପ୍ରଭୁଃ ସ୍ରଷ୍ଟା ମହାତପାଃ
ରାବଣଙ୍କର ପିତାମହ ସିଧାସଳଖ ଦେବତା ପ୍ରଜାପତି, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଥ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ମହାତପସ୍ବୀ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋ ନାମ ତସ୍ଯାସୀନ୍ମାନସୋ ଦଯିତଃ ସୁତଃ। ତସ୍ଯ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ନାମ ଗଵି ପୁତ୍ରୋଽଭଵତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ତାଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରିୟ ପୁଅ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ନାମକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗାଈଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ବୈଶ୍ରବଣ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭୁ ହେଲେ।
ପିତରଂ ସ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପିତାମହମୁପସ୍ଥିତଃ। ତସ୍ଯ କୋପାତ୍ପିତା ରାଜନ୍ସସର୍ଜାତ୍ମାନମାତ୍ମନା
ସେ ତାଙ୍କର ବାପାକୁ ଛାଡ଼ି, ପିତାମହଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଏହାରେ ବାପା ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଆଉ ଏକ ଆତ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସ ଜଜ୍ଞେ ଵିଶ୍ରଵା ନାମ ତସ୍ଯାତ୍ମାର୍ଧେନ ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ। ପ୍ରତୀକାରାଯ ସକ୍ରୋଧସ୍ତତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ଯ ଵୈ
ତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେହରୁ ଦ୍ୱିଜ ବିଶ୍ରବା ନାମକ ମୁନି ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ପିତାମହସ୍ତୁପ୍ରୀତାତ୍ମା ଦଦୌ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ ହ। ଅମରତ୍ଵଂ ଧନେଶତ୍ଵଂ ଲୋକପାଲତ୍ଵମେଵ ଚ
ପିତାମହ ଖୁସି ହୋଇ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଅମରତ୍ୱ, ଧନର ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ଲୋକପାଳ ହେବାର ଅଧିକାର ଦେଲେ।
ଈଶାନନ ତଥା ସଖ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଂ ଚ ନଲକୂଵରମ୍। ରାଜଧାନୀନିଵେସଂ ଚ ଲଙ୍କାଂରକ୍ଷୋଗଣାନ୍ଵିତାମ୍
ସେ ତାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା, ନଳକୁବର ନାମକ ପୁଅ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଥିବା ରାଜଧାନୀ ଲଙ୍କା ଦେଲେ।
ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ କାମଗଂ ଚ ଦଦୌ ପ୍ରଭୁଃ। ଯକ୍ଷାଣାମାଧିପତ୍ଯଂଚ ରାଜରାଜତ୍ଵମେଵ ଚ
ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଲିପାରୁଥିବା ପୁଷ୍ପକ ନାମକ ବିମାନ, ଯକ୍ଷମାନେ ଉପରେ ଅଧିପତ୍ୟ ଓ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ହେବାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦେଲେ।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯସ୍ ତୁ ଯଃ କ୍ରୋଧାଦର୍ଧଦେହୋଽଭଵନ୍ମୁନିଃ। ଵିଶ୍ରଵାନାମ ସକ୍ରୋଧଂ ପିତରଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଦେହ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ମୁନି ଥିଲେ। ବିଶ୍ରବା, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଥିଲେ, ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାଥଙ୍କର ବାପା।
ବୁବୁଧେ ତଂ ତୁ ସକ୍ରୋଧଂ ପିତରଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ। କୁବେରସ୍ତତ୍ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ଯତତେ ସ୍ମ ସଦା ନୃପ
କୁବେର ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ବାପା ବିଶ୍ରବା କ୍ରୋଧିତ। ସେ ସଦା ବାପାଙ୍କର କୃପା ପାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ସ ରାଜରାଜୋ ଲଙ୍କାଯାଂ ନ୍ଯଵସନ୍ନରଵାହନଃ। ରାକ୍ଷସୀଃ ପ୍ରଦଦୌ ତିସ୍ରଃ ପିତୁର୍ଵୈ ପରିଚାରିକାଃ
ଲଙ୍କାରେ ବସୁଥିବା ରାବଣ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ତିନିଜଣ ଦାସୀ ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତାଃ ସଦା ତଂ ମହାତ୍ମାନଂ ସଂତୋଷଯିତୁମୁଦ୍ଯତାଃ। ଋଷିଂ ଭରତଶାର୍ଦୂଲ ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ
ସେମାନେ ସଦା ସେ ମହାତ୍ମା ଋଷିଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟା ଚ ରାକା ଚ ମାଲିନୀ ଚ ଵିଶାଂପତେ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧଯାରାଜଞ୍ଶ୍ରେଯସ୍କାମାଃ ସୁମଧ୍ଯମାଃ
ପୁଷ୍ପୋଟ୍କଟା, ରାକା ଓ ମାଳିନୀ—ଏହି ତିନିଜଣ ଶୁଭ୍ର କଟି ଥିବା ନାରୀମାନେ—ପ୍ରତିଏକେ ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଟକ୍କର ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ସ ତାସାଂ ଭଗଵାଂସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାତ୍ମା ପ୍ରଦଦୌ ଵରାନ୍। ଲୋକପାଲୋପମାନ୍ପୁତ୍ରାନକୈକସ୍ଯା ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ସେ ମହାତ୍ମା ଭଗବାନ୍ ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ, ଲୋକପାଳଙ୍କ ସମାନ ପୁଅ ଦେବାର ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ।