ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିରକ୍ଷୋଭ୍ଯୋ ଜହାରାଶୁ ସ ମେଦିନୀମ୍। ଦଦୌ ଶକ୍ରାଯ ଚ ମହୀଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଃ ସନାତନଃ
ତିନି ଅଡ଼ିଗ ଦୌଡ଼ରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦଖଳ କଲେ। ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେଲେ।
ଏଷ ତେ ଵାମନୋ ନାମ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ତେନ ଦେଵାଃ ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚୋଚ୍ଯତେ ଜଗତ୍
ଏହି ହେଉଛି ବାମନ ନାମକ ଅବତାର ଯାହା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅସତାଂ ନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣାଯ ଚ। ଅଵତୀର୍ଣୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାମଜାଯତ ଯଦୁକ୍ଷଯେ। ଯଂ ଦେଵଂଵିଦୁଷୋଗାନ୍ତି ତସ୍ଯ କର୍ମାଣି ସୈନ୍ଦଵ
ଅଧର୍ମୀମାନେ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯଦୁବଂଶ ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଯେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ସଇନ୍ଧବ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି।
ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମଜଂ ଦେଵଂ ପ୍ରଭୁଂଲୋକନମସ୍କୃତମ୍। ଯଂ ଦେଵଂ ଵିଦୁଷୋଗାନ୍ତିତସ୍ କର୍ମାଣି ସୈନ୍ଧଵ
ଯିଏ ଆଦି ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଯେମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ସଇନ୍ଧବ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି।
ଯମାହୁରଜିତଂକୃଷ୍ଣଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍। ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣଂ ଦେଵଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍
ଯିଏ ଅଜୟ, କୃଷ୍ଣ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦେବତା, ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା।
ପ୍ରଧାନଂ ସୋଽସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂ ତେନ କୃଷ୍ଣନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ
ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଧାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ।
ସହାଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ଶ୍ରୀମାନତୁଲଵିକ୍ରମଃ। ସମାନସ୍ଯନ୍ଦନେ ପାର୍ଥମାସ୍ଥାଯ ପରଵୀରହା
ସହାୟ ଭାବେ ପଦ୍ମନୟନ, ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶ୍ରୀମାନ୍, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ଏକେ ରଥରେ ବସି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିଲେ।
ନ ଶକ୍ଯତେ ତେନ ଜେତୁଂ ତ୍ରିଦଶୈରପି ଦୁଃସହଃ। କଃ ପୁନର୍ମାନୁଷୋ ଭାଵୋ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ଵିଜେଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କିପରି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ?
ତମେକଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵାତୁ ସର୍ଵଂଯୌଧିଷ୍ଠିରଂ ବଲମ୍। ଚତୁରଃ ପାଣ୍ଡଵାତ୍ରାଜନ୍ଦିନୈକଂ ଜେପ୍ଯସେ ରିପୂନ୍
ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଜିତିପାରିବ। ଚାରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ, ରାଜା, ଏକ ଦିନରେ ଜିତିପାରିବ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂପାର୍ଥରହିତାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵାରଯିଷ୍ଯସି। ଏତଦ୍ଧି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ମଯା ଦତ୍ତୋ ଵରସ୍ତଵ
ତେଣୁ, ପାର୍ଥ ନଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ବାନ୍ଧିପାରିବ। ଏହି ଦାନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପତିଂ ସର୍ଵପାପହରୋ ହରଃ। ଉମାପତିଃ ପଶୁପତିର୍ଯଜ୍ଞହା ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନଃ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା, ଉମାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ପଶୁମାନଙ୍କର ନାଥ, ବଳିଦାନ ବିନାଶକ, ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ହର ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ—
ଵାମନୈର୍ଵିକଟୈଃ କୁବ୍ଜୈରୁଗ୍ରଶ୍ରଵଣଦର୍ଶନୈଃ। ଵୃତଃ ପାରିଷଦୈର୍ଘୋରୈର୍ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେହର ଅଜଗର, ବାଙ୍କା, କୁବଡ଼, ଭୟଭୀତ କଣ୍ଠସ୍ୱର ଓ ଦୃଶ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ—
ତ୍ର୍ଯମ୍ବକୋ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଭଗନେତ୍ରନିପାତନଃ। ଉମାସହାଯୋ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ତିନି ଆଖି ଥିବା, ଭଗାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନାଶ କରିଥିବା, ଉମାଙ୍କ ସହ ଥିବା ପବିତ୍ର ଭଗବାନ ଏଠାରେ ଏକାଏକି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଘ ସମାନ ଶୂର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ନୃପତିଃ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ଯଯୌ। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ଵନେ ତସ୍ମିନ୍ନ୍ଯଵସନ୍କାମ୍ଯକେ ତଥା
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଲେ।
ଏଵଂ ହୃତାଯାଂ କୃଷ୍ଣାଯାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ କ୍ଲେଶମନୁତ୍ତମମ୍। ଅତ ଊର୍ଦ୍ଵଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ କିମକୁର୍ଵତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଏଭଳି ଦ୍ରୌପଦୀ ହରାଯିବା ପରେ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରିବା ପରେ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ପାଣ୍ଡବମାନେ ପରେ କଣ କଲେ?
ଏଵଂ କୃଷ୍ଣାଂ ମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵାଵିନିର୍ଜିତ୍ଯ ଜଯଦ୍ରଥମ୍। ଆସାଂଚକ୍ରେ ମୁନିଗଣୈର୍ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଟିରଃ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ଓ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ହରାଇ, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁନିମାନେ ସହିତ ଉଚିତ କ୍ରିୟା କଲେ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେମହର୍ଷୀଣାଂ ଶୃଣ୍ଵତାମନୁଶୋଚତାମ୍। ମାର୍କଣ୍ଡେଯମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଶୁଣୁଥିବା ଓ ଦୁଃଖ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ଦେଵର୍ଷୀଣାଂ ତ୍ଵଂ ଖ୍ଯାତୋ ଭୂତଭଵିଷ୍ଯଵିତ୍। ସଂଶଯଂ ପରିପୃଚ୍ଛମି ଚ୍ଛିନ୍ଧି ମେ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଭଗବନ୍, ଆପଣ ଦେବଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଜାଣନ୍ତି; ମୋ ହୃଦୟରେ ଥିବା ସନ୍ଦେହ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ସୁତା ହ୍ଯେଷା ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତା। ଅଯୋନିଜା ମହାଭାଗାସ୍ନୁଷା ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ସେ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ବହୁମୂଲ୍ୟ ବୁହା।
ମନ୍ଯେ କାଲଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ଦୈଵଂ ଚ ଦୁରତିକ୍ରମମ୍। ଭଵିତଵ୍ଯଂ ଚ ଭୂତାନାଂ ଯସ୍ ନାସ୍ତି ଵ୍ଯତିକ୍ରମଃ
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଭଗବନ୍, ସମୟ ଓ ଦୈବକୁ କେହି ରୋକିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ହେବାକୁ ଥିବା, ତାହାକୁ କେହି ବଦଳାଇପାରେ ନାହିଁ।
କଥଂ ହି ପତ୍ନୀମସ୍ମାକଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାଂ ଧର୍ମଚାରିଣୀମ୍। ସଂସ୍ପୃଶେଦୀଦୃଶୋ ଭାଵଃ ଶୁଚିଂ ସ୍ତୈନ୍ଯମିଵାନୃତମ୍
କିପରି ଏଭଳି ଭାଗ୍ୟ ଆମର ନୀତିଜ୍ଞା, ନୀତିପରାୟଣ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛୁଇଁପାରିଲା? ଯେପରି ଶୁଚିତା ଚୋରି କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦୂଷିତ ହୁଏ।
ନ ହି ପାପଂ କୃତଂକିଂଚିତ୍କର୍ମ ଵା ନିନ୍ଦିତଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେଷ୍ଵେଵ ଧର୍ମଃ ସୁଚରିତୋ ମହାନ୍
ଦ୍ରୌପଦୀ କେବେ କୌଣସି ପାପ କିମ୍ବା ନିନ୍ଦନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ମହାନ ଧର୍ମ ଭଲଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ତାଂ ଜହାର ବଲାଦ୍ରାଜା ମୂଢବୁଦ୍ଧିର୍ଜଯଦ୍ରଥଃ। ତସ୍ଯାଃ ସଂହରଣାତ୍ପାପଃ ଶିରସଃ କେଶଵାପନମ୍
ତଥାପି ମୂଢ଼ ମନର ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ ତାଙ୍କୁ ବଳଜୋରେ ହରିନେଲା; ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରୁ କେଶ କାଟାଯାଇଥିଲା।
ପରାଜଯଂ ଚ ସଂଗ୍ରାମେ ସସହାଃ ସମାପ୍ତଵାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯାହୃତା ତଥାଽସ୍ମାଭିର୍ହତ୍ଵା ତତ୍ସୈନ୍ଧଵଂ ବଲମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲା ଓ ତାହା ସହିଲା; ଆମେ ସେଇ ସିନ୍ଧୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଲୁ।
ତଦ୍ଦାରହରଣଂ ପ୍ରାପ୍ତମସ୍ମାଭିରଵିତର୍କିତମ୍। ଦୁଃଖଶ୍ଚାଯଂ ଵନେ ଵାସୋ ମୃଗଯାଯାଂ ଚ ଜୀଵିକା
ଏହି ଦାମ୍ପତ୍ୟ ହରଣ ଅପେକ୍ଷା ଅଚିନ୍ତିତ ଭାବେ ଆମ ପାଖରେ ଆସିଲା, ଏବଂ ଏହି ଅରଣ୍ୟବାସ ଓ ଶିକାର କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଇବା ଦୁଃଖ ଆମେ ସହିଛୁ।
ହିଂସା ଚ ମୃଗଜାତୀନାଂ ଵନୌକୋଭିର୍ଵନୌକସାମ୍। ଜ୍ଞାତିଭିର୍ଵିପ୍ରଵାସଶ୍ଚ ମିଥ୍ଯାଵ୍ଯଵସିତୈରିଯମ୍
ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଅରଣ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ହିଂସା କରୁଛନ୍ତି, ଆମେ ନିଜ ଜନମାନେଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଛୁ, ଏହା ସବୁ ଭୁଲ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଫଳ।
ଅସ୍ତି ନୂନଂ ମଯା କଶ୍ଚିଦଲ୍ପଭାଗ୍ଯତରୋ ନରଃ। ଭଵତା ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋ ଵା ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵୋଽପି ଵା କ୍ଵଚିତ୍
ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଭଳି ଅଭାଗା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ; କିମ୍ବା ଆପଣ କେବେ ଏମିତି କାହାକୁ ଦେଖିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣିଛନ୍ତି?
ପ୍ରାପ୍ତମପ୍ରତିମଂ ଦୁଃଖଂ ରାମେଣ ଭରତର୍ଷଭ। ରକ୍ଷସା ଜାନକୀ ତସ୍ଯ ହୃତା ଭାର୍ଯା ବଲୀଯସା
ହେ ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଦୁଃଖ ଆସିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଜାନକୀକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ହରିନେଇଥିଲା।
ଆଶ୍ରମାଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ମାଯାମାସ୍ଥାଯ ତରସା ହତ୍ଵା ଗୃଧ୍ରଂ ଜଟାଯୁଷମ୍
ଆଶ୍ରମରୁ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାବଣ ମାୟା ଓ ବଳ ବ୍ୟବହାର କରି, ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁକୁ ହତ୍ୟା କଲା।
ପ୍ରତ୍ଯାଜହାର ତାଂ ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵବଲମାଶ୍ରିତଃ। ବଦ୍ଧ୍ଵା ସେତୁଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ରାମ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସେନାରେ ଭରସା କରି, ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ସେତୁ ବନାଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଲଙ୍କାକୁ ଜଳାଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନି ଆଣିଲେ।