ଜଲେନ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ସର୍ଵତଃ ପୃଥିଵୀତଲେ। ତଦା ଚୈକାର୍ଣଵେ ତସ୍ମିନନେକାକାଶେ ପ୍ରଭୁଶ୍ଚରନ୍
ଯେତେବେଳେ ଜଳ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକି ଦେଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଏକ ଏକା ମହାସାଗରରେ, ପ୍ରଭୁ ବହୁ ରୂପରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ।
ନିଶାଯାମିଵ ଖଦ୍ଯୋତଃ ପ୍ରାଵୃଟ୍କାଲେ ସମନ୍ତତଃ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନାଯ ପୃଥିଵୀଂ ମାର୍ଗମାଣସ୍ତଦାଽଭଵତ୍
ବର୍ଷା ଋତୁର ରାତିରେ ଜାଇଁ ଜ୍ଵାଳା ଲାଇଁ ଖଡ୍ୟୋତ ଭଳି, ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଖୋଜୁଥିଲେ, ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ସ୍ଥାନ ପାଇଁ।
ଜଲେ ନିମଗ୍ନାଂ ଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚୋଦ୍ଧର୍ତୁଂ ମନସେଚ୍ଛତି। କିଂନୁ ରୂପମହଂ କୃତ୍ଵାସଲିଲାଦୁଦ୍ଧରେ ମହୀମ୍
ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ଦେଖି, ସେ ମନରେ ଭାବିଲେ — 'ମୁଁ କେଉଁ ରୂପ ନେଇ ଏହି ମହୀକୁ ଜଳରୁ ଉଠାଇବି?'
ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ଜଲକ୍ରୀଡାଭିରୁଚିତଂ ଵାରାହଂ ରୂପମସ୍ମରତ୍
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି, ଜଳରେ ଖେଳିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଭାରାହ ରୂପକୁ ସେ ସ୍ମରଣ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ଵରାହଵପୁପଂ ଵାଙ୍ମଯଂ ଵେଦସଂମିତମ୍। ଦଶଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣମାଯତଂ ଶତଯୋଜନମ୍
ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ଭାରାହ ରୂପକୁ ନେଇ, ଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଶତ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଦେହ ଧାରଣ କଲେ।
ମହାପର୍ଵତଵର୍ଷ୍ମାଭଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରଂପ୍ରଦୀପ୍ତିମତ୍। ମହାମେଘୌଘନିର୍ଘୋପଂ ନୀଲଜୀମୂତସନ୍ନିଭମ୍
ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେହ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଦାନ୍ତ, ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ, ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ନୀଳ ଦେହ।
ଭୂତ୍ଵା ଯଜ୍ଞଵରାହୋ ଵୈ ଅପଃ ସଂପ୍ରାଵିଶତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଦଂଷ୍ଟ୍ରେଣୈକେନ ଚୋଦ୍ଧୃତ୍ଯସ୍ଵେ ସ୍ଥାନେ ନ୍ଯଵିଶନ୍ମହୀମ୍
ଯଜ୍ଞ ଭାରାହ ରୂପ ନେଇ, ପ୍ରଭୁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏକ ଦାନ୍ତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ।
ପୁନରେଵ ମହାବାହୁରପୂର୍ଵାଂ ତନୁମାଶ୍ରିତଃ। ନରସ୍ଯ କୃତ୍ଵାଽର୍ଧତନୁଂ ସିଂହସ୍ଯାର୍ଧତନୁଂ ପ୍ରଭୁଃ
ପୁନି ମହାବାହୁ ପ୍ରଭୁ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ — ଅର୍ଧ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅର୍ଧ ସିଂହ।
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଭାଂ ଗତ୍ଵାପାଣିଂ ସଂସ୍ପୃଶ୍ଯପାଣିନା। ଦୈତ୍ଯାନାମାଦିପୁରୁଷଃ ସୁରାରିର୍ଦିତିନନ୍ଦନଃ
ଦେତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କର ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ, ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ, ଦିତିର ପୁତ୍ର, ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାପୂର୍ଵଵପୁଷଂ କ୍ରୋଧାତ୍ସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ଶୂଲୋଦ୍ଯତକରଃ ସ୍ରଗ୍ଵୀ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁସ୍ତଦା
ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଏବଂ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ—
ମେଘସ୍ତନିତନିର୍ଘୋଷୋ ନୀଲାଭ୍ରଚଯସନ୍ନିଭଃ। ଦେଵାରିର୍ଦିତିଜୋ ଵୀରୋ ନୃସିଂହଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଶବ୍ଦ, ନୀଳ ମେଘ ଭଳି ଦେହ, ଦିତିର ପୁତ୍ର ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ନରସିଂହଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତତସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ମୃଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ବଲୀଯସା। ନାରସିଂହେନ ଵପୁଷାଦାରିତଃ କରଜୈର୍ଭୃଶମ୍
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରସିଂହ ରୂପରେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଭାଗି ଭାଗି ଭାଗି ଚିରି ଦେଲେ।
ଏଵଂ ନିହତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଦୈତ୍ଯେନଦ୍ରଂ ରିପୁଘାତିନମ୍। ଭୂଯୋଽନ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପ୍ରଭୁର୍ଲୋକହିତାଯ ଚ। କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନଦିତ୍ଯା ଗର୍ଭଧାରିତଃ
ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ହନନ କରୁଥିବା ଦୈତ୍ୟ ଅନ୍ଧକକୁ ବଧ କରିବା ପରେ, ପଦ୍ମନୟନ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ ଆଉଥରେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ, ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅବତାର ନେଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ପ୍ରସୂତ ଭର୍ଗମୁତ୍ତମମ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଅଦିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭର୍ଗଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଦୁର୍ଦିନାମ୍ଭୋଦସଦୃଶୋ ଦୀପ୍ତାକ୍ଷୋ ଵାମନାକୃତିଃ। ଦଣ୍ଡୀ କମଣ୍ଡଲୁଧରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସୋରସି ଭୂଷିତଃ। ଜଟୀ ଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ ଚ ଭଗଵାନ୍ବାଲରୂପଧୃକ୍
ଅନ୍ଧାର ମେଘ ଭଳି ଦେହ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଚକ୍ଷୁ, ବାମନ ଆକୃତି, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଓ କମଣ୍ଡଳୁ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା, ଗଳାରେ ଜଜ୍ଞୋପବୀତ, ଏହିପରି ଏକ ଶିଶୁ ରୂପେ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵୈ ତଦା। ବୃହସ୍ପତିସହାଯୋଽସୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ବଲିନୋ ମଖେ
ଶ୍ରୀମାନ୍ ବାମନ ଦାନବ ରାଜା ବଲିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବେଦିକାକୁ ଗଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସହିତ ସେ ବଲିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଵାମନତନୁଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ବଲିରବ୍ରଵୀତ୍। ପ୍ରୀତୋସ୍ମି ଦର୍ଶନେ ଵିପ୍ର ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ କିଂ ଦଦାନିତେ
ସେଇ ବାମନ ଦେହ ଦେଖି ବଲି ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। କହ, କଣ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ବଲିନା ଵାମନଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ବଲି ଏପରି କହିବା ପରେ ବାମନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବଲିଂ ଦେଵଃ ସ୍ମଯମାନୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ମେଦିନୀଂ ଦାନଵପତେ ଦେହି ମେ ଵିକ୍ରମତ୍ରଯମ୍
‘ଶୁଭ ହେଉ’ ବୋଲି ବଲିଙ୍କୁ କହି, ଭଗବାନ୍ ହସି କହିଲେ, 'ହେ ଦାନବ ପତି, ମୋତେ ତିନି ପାଉଁ ଜମି ଦିଅ।'
ବଲିର୍ଦଦୌ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଵିପ୍ରାଯାମିତତେଜସେ। ତତୋ ଦିଵ୍ଯାଦ୍ଭୁତତମଂ ରୂପଂ ଵିକ୍ରମତୋହରେଃ
ବଲି ଖୁସି ହୃଦୟରେ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଦାନ ଦେଲେ। ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ତିନି ପଦ ଦେଉଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିରକ୍ଷୋଭ୍ଯୋ ଜହାରାଶୁ ସ ମେଦିନୀମ୍। ଦଦୌ ଶକ୍ରାଯ ଚ ମହୀଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦେଵଃ ସନାତନଃ
ତିନି ଅଡ଼ିଗ ଦୌଡ଼ରେ ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଦଖଳ କଲେ। ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦେଲେ।
ଏଷ ତେ ଵାମନୋ ନାମ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ତେନ ଦେଵାଃ ପ୍ରାଦୁରାସନ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚୋଚ୍ଯତେ ଜଗତ୍
ଏହି ହେଉଛି ବାମନ ନାମକ ଅବତାର ଯାହା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବୈଷ୍ଣବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅସତାଂ ନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଧର୍ମସଂରକ୍ଷଣାଯ ଚ। ଅଵତୀର୍ଣୋ ମନୁଷ୍ଯାଣାମଜାଯତ ଯଦୁକ୍ଷଯେ। ଯଂ ଦେଵଂଵିଦୁଷୋଗାନ୍ତି ତସ୍ଯ କର୍ମାଣି ସୈନ୍ଦଵ
ଅଧର୍ମୀମାନେ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଯଦୁବଂଶ ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଯେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ସଇନ୍ଧବ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି।
ଅନାଦ୍ଯନ୍ତମଜଂ ଦେଵଂ ପ୍ରଭୁଂଲୋକନମସ୍କୃତମ୍। ଯଂ ଦେଵଂ ଵିଦୁଷୋଗାନ୍ତିତସ୍ କର୍ମାଣି ସୈନ୍ଧଵ
ଯିଏ ଆଦି ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ଅଜନ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଯେମାନେ ଦେବତା ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ସଇନ୍ଧବ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି।
ଯମାହୁରଜିତଂକୃଷ୍ଣଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍। ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣଂ ଦେଵଂ ପୀତକୌଶେଯଵାସସମ୍
ଯିଏ ଅଜୟ, କୃଷ୍ଣ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଦେବତା, ପୀତ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା।
ପ୍ରଧାନଂ ସୋଽସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂ ତେନ କୃଷ୍ଣନ ରକ୍ଷ୍ଯତେ
ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଧାନ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ।
ସହାଯଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ଶ୍ରୀମାନତୁଲଵିକ୍ରମଃ। ସମାନସ୍ଯନ୍ଦନେ ପାର୍ଥମାସ୍ଥାଯ ପରଵୀରହା
ସହାୟ ଭାବେ ପଦ୍ମନୟନ, ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶ୍ରୀମାନ୍, ପାର୍ଥଙ୍କ ସହ ଏକେ ରଥରେ ବସି, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିଲେ।
ନ ଶକ୍ଯତେ ତେନ ଜେତୁଂ ତ୍ରିଦଶୈରପି ଦୁଃସହଃ। କଃ ପୁନର୍ମାନୁଷୋ ଭାଵୋ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ଵିଜେଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେବେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କିପରି ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ?
ତମେକଂ ଵର୍ଜଯିତ୍ଵାତୁ ସର୍ଵଂଯୌଧିଷ୍ଠିରଂ ବଲମ୍। ଚତୁରଃ ପାଣ୍ଡଵାତ୍ରାଜନ୍ଦିନୈକଂ ଜେପ୍ଯସେ ରିପୂନ୍
ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଜିତିପାରିବ। ଚାରି ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ, ରାଜା, ଏକ ଦିନରେ ଜିତିପାରିବ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂପାର୍ଥରହିତାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵାରଯିଷ୍ଯସି। ଏତଦ୍ଧି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ମଯା ଦତ୍ତୋ ଵରସ୍ତଵ
ତେଣୁ, ପାର୍ଥ ନଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ବାନ୍ଧିପାରିବ। ଏହି ଦାନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।