ସା କନ୍ଯା ଦୁହିତା ତସ୍ଯା ମତ୍ସ୍ଯା ମତ୍ସ୍ଯସଗନ୍ଧିନୀ। ରାଜ୍ଞା ଦତ୍ତା ଚ ଦାଶାଯ କନ୍ଯେଯଂ ତେ ଭଵତ୍ଵିତି
ସେ ଝିଅ, ମାଛର ଝିଅ ଥିବାରୁ, ମାଛ ଗନ୍ଧ ଥିଲା; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦାଶଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, 'ଏହି ଝିଅ ତୁମରୁ ହେଉ।'
ରୂପସତ୍ଵସମାଯୁକ୍ତା ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ। ସା ତୁ ସତ୍ଯଵତୀ ନାମ ମତ୍ସ୍ଯଘାତ୍ଯଭିସଂଶ୍ରଯାତ୍
ସେ ଝିଅ ରୂପ, ଚରିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ମାଛ ଧରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗରେ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ସତ୍ୟବତୀ' ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା।
ଆସୀତ୍ସା ମତ୍ସ୍ଯଗନ୍ଧୈଵ କଂଚିତ୍କାଲଂ ଶୁଚିସ୍ମିତା। ଶୁଶ୍ରୂଷାର୍ଥଂ ପିତୁର୍ନାଵଂ ଵାହଯନ୍ତୀଂ ଜଲେ ଚ ତାମ୍
କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଶୁଭ୍ର ହସିଥିବା ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ମାଛ ଗନ୍ଧ ଥିଲା; ସେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ନଦୀରେ ତାଙ୍କର ନୌକା ଚଲାଉଥିଲେ।
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ପରିକ୍ରାମନ୍ନପଶ୍ଯଦ୍ଵୈ ପରାଶରଃ। ଅତୀଵ ରୂପସଂପନ୍ନାଂ ସିଦ୍ଧାନାମପି କାଙ୍କ୍ଷିତାମ୍
ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାବେଳେ, ପରାଶର ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଦେଖିଲେ—ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ସ ଚ ତାଂ ଧୀମାଂଶ୍ଚକମେ ଚାରୁହାସିନୀମ୍। ଦିଵ୍ଯାଂ ତାଂ ଵାସଵୀଂ କନ୍ଯାଂ ରମ୍ଭୋରୂଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ
ସେ ପଣ୍ଡିତ ଋଷି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ଭଲ ହସିଥିବା ଶୁଭ୍ରବଦନୀ, ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କନ୍ୟା, କଦଳୀ ଗଛର ତଣ୍ଡା ପରି ଉରୁଥିବା ସେ ଅପୂର୍ବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା କଲେ।
ସଂଭଵଂ ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତାଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଶକ୍ତିଜଃ। କ୍ଵ କର୍ଣଧାରୋ ନୌର୍ଯେନ ନୀଯତେ ବ୍ରୂହି ଭାମିନି
ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଭାବି, ଏବଂ ଚିହ୍ନି ପରେ, ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ କହିଲେ: 'ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ନୌକାକୁ କିଏ ଚାଳାଉଛି? କାହା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଚାଲିଛି, ମୋତେ କୁହ।'
ଅନପତ୍ଯସ୍ଯ ଦାଶସ୍ଯ ସୁତା ତତ୍ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା। ସହସ୍ରଜନସଂପନ୍ନା ନୌର୍ମଯା ଵାହ୍ଯତେ ଦ୍ଵିଜ
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଦ୍ୱିଜ, ମୋ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ, ଯିଏ ପୁଅ ବିହୀନ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଝିଅ ହୋଇ, ଏହି ହଜାର ଲୋକରେ ଭରିଥିବା ନୌକାକୁ ଚାଳାଉଛି।'
ଶୋଭନଂ ଵାସଵି ଶୁଭେ କିଂ ଚିରାଯସି ଵାହ୍ଯତାମ୍। କଲଶଂ ଭଵିତା ଭଦ୍ରେ ସହସ୍ରାର୍ଧେନ ସଂମିତମ୍
‘ଓ ଶୋଭାମୟୀ ବାସବୀ, ଓ ଶୁଭେ, କାହିଁକି ଏତେ ବିଳମ୍ବ କରୁଛ? ନୌକାକୁ ଚାଳାଅ। ଭଦ୍ରେ, ଭଡ଼ା ହେବ ହଜାର ମୁଦ୍ରାର ଅର୍ଧଭରି ଘଡ଼ା।’
ମତ୍ସ୍ଯଗନ୍ଧା ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନାଵଂ ଵାହଯତାଂ ଜଲେ
ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହି, ନୌକାକୁ ପାଣିରେ ଚାଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ମୁନିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା। ମତ୍ସ୍ଯଗନ୍ଧେତି ମାମାହୁର୍ଦାଶରାଜସୁତାଂ ଜନାଃ
ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଲୋକେ ମତ୍ସ୍ୟଗନ୍ଧା ବୋଲି କହନ୍ତି, ମୁଁ ଦାଶ ରାଜାଙ୍କର ଝିଅ।'
ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନେନ ଦୃଷ୍ଟଂ ହି ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେଣ ତେ ଵପୁଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଦେଖିଲ, ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ରୂପକୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଅନୁଭବ କରିପାରିଲ।
ପ୍ରଣଯଗ୍ରହଣାର୍ଥାଯ ଵକ୍ଷ୍ଯେଵ ଵାସଵି ତଚ୍ଛୃଣୁ। ବର୍ହିଷଦ ଇତି ଖ୍ଯାତାଃ ପିତରଃ ସୋମପାସ୍ତୁତେ
ପ୍ରେମ ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କହିବି, ବାସବୀ, ଶୁଣ: ସେହି ପିତୃମାନେ ବର୍ହିଷଦ୍ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁମାନେ ସୋମପାନ କରନ୍ତି।
ତେଷାଂ ତ୍ଵଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା। ଅଚ୍ଛୋଦଂ ନାମ ତଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ସରୋ ଯସ୍ମାତ୍ସମୁତ୍ଥିତମ୍
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଝିଅ, ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ତୁମେ ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ସରୋବରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ।
ତ୍ଵଯା ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵାସ୍ତୁ ପିତରସ୍ତେ କଦାଚନ। ସଂଭୂତା ମନସା ତେଷାଂ ପିତୄନ୍ସ୍ଵାନ୍ନାଭିଜାନତୀ
ତୁମେ କେବେ ତୁମ ପିତୃମାନେକୁ ଦେଖିନାହାଁ, ସେମାନଙ୍କର ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରୁ, ତୁମେ ନିଜ ପିତୃମାନେକୁ ଚିହ୍ନିନାହାଁ।
ସା ତ୍ଵନ୍ଯଂ ପିତରଂ ଵଵ୍ରେ ସ୍ଵାନତିକ୍ରମ୍ଯ ତାନ୍ପିତୄନ୍। ନାମ୍ନା ଵସୁରିତି ଖ୍ଯାତଂ ମନୁପୁତ୍ରଂ ଦିଵି ସ୍ଥିତମ୍
ସେ ନିଜ ପିତୃମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ପିତା ବାଛିଲେ, ଯିଏ ମନୁଙ୍କର ପୁଅ ଭାବରେ ବସୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିଲେ।
ଅଦ୍ରିକାଽପ୍ସରସା ଯୁକ୍ତଂ ଵିମାନେ ଦିଵି ଵିଷ୍ଠିତମ୍। ସା ତେନ ଵ୍ଯଭିଚାରେଣ ମନସା କାମଚାରିଣୀ
ସେ ବସୁ, ଆଦ୍ରିକା ନାମକ ଅପ୍ସରା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗର ବିମାନରେ ବସିଥିଲେ; ଏହି ମନସିକ ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିତ ହୋଇ ଏମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ପିତରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯିତ୍ଵାଽନ୍ଯଂ ଯୋଗାଦ୍ଭଷ୍ଟା ପପାତ ସା। ଅପଶ୍ଯତ୍ପତମାନା ସା ଵିମାନତ୍ରଯମନ୍ତିକାତ୍
ଅନ୍ୟ ପିତାକୁ ଚାହିଁ, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ପଡ଼ିବା ବେଳେ, ସେ ନିକଟରୁ ତିନିଟି ବିମାନ ଦେଖିଲେ।
ତ୍ରସରେଣୁପ୍ରମାଣାଂସ୍ତାଂସ୍ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵକାନ୍ପିତୄନ୍। ସୁସୂକ୍ଷ୍ମାନପରିଵ୍ଯକ୍ତାନଙ୍ଗୈରଙ୍ଗେଷ୍ଵିଵାହିତାନ୍
ସେଠାରେ ସେ ନିଜ ପିତୃମାନେକୁ ଧୂଳିକଣା ପରି ଛୋଟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦେହରେ, ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ମିଶିଥିବା ପରି ଦେଖିଲେ।
ତାତେତି ତାନୁଵାଚାର୍ତା ପତନ୍ତୀ ସା ହ୍ଯଧୋମୁଖୀ। ତୈରୁକ୍ତା ସା ତୁ ମାଭୈଷୀସ୍ତେନ ସା ସଂସ୍ଥିତା ଦିଵି
ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନକୁ କରି ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଦୁଃଖରେ 'ପିତା' ବୋଲି ଡାକିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଭୟ କରିନାହ', ଏଭଳି ତାହା ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ସ୍ଵାନ୍ପିତୄନ୍ଦୀନଯା ଗିରା। ତାମୂଚୁଃ ପିତରଃ କନ୍ଯାଂ ଭ୍ରୈଷ୍ଟଶ୍ଵର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍
ତାପରେ ସେ ନିଜ ପିତୃମାନେକୁ ଦୟାଭରା କଥାରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ପିତୃମାନେ ଝିଅକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଅନ୍ୟାୟ କରି ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ହରାଇଛ।'
ଭ୍ରଷ୍ଟୈଶ୍ଵର୍ଯା ସ୍ଵଦୋଷେଣ ପତସି ତ୍ଵଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ଯୈରାରଭନ୍ତେ କର୍ମାଣି ଶରୀରୈରିହ ଦେଵତାଃ
'ତୁମ ଦୋଷରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ହରାଇଛ, ଓ ହସିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହିପରି ତୁମେ ପଡ଼ୁଛ। ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।'
ତୈରେଵ ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ସ୍ମ ଦେଵତାଃ। ମନୁଷ୍ଯାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯଦେହେନ ଶୁଭାଶୁଭମିତି ସ୍ଥିତିଃ
'ସେହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମଣିଷମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ଫଳ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—ଏହି ହେଉଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା।'
ସଦ୍ଯଃ ଫଲନ୍ତି କର୍ମାଣି ଦେଵତ୍ଵେ ପ୍ରେତ୍ଯ ମାନୁଷେ। ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପତସେ ପୁତ୍ରି ପ୍ରେତ୍ଯତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଫଲମ୍
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମଣିଷମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାହାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ଏହି କାରଣରୁ, ମୋର ପୁଆଳି, ତୁମେ ପତିତ ହେବା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିବା।
ପିତୃହୀନା ତୁ କନ୍ଯା ତ୍ଵଂ ଵସୋର୍ହି ତ୍ଵଂ ସୁତା ମତା। ମତ୍ସ୍ଯଯୋନୌ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ସୁତାରାଜ୍ଞୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ବାପା ନଥିବା ଜିଅ, ବସୁଙ୍କର ଝିଅ ବୋଲି ମନାଯାଉଛ। ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ହେବୁ।
ଅଦ୍ରିକା ମତ୍ସ୍ଯରୂପାଽଭୂଦ୍ଗଙ୍ଗାଯମନୁସଙ୍ଗମେ। ପରାଶରସ୍ଯ ଦାଯାଦଂ ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରଂ ଜନଯିଷ୍ଯସି
ଅଦ୍ରିକା ମାଛର ଆକାର ଧରି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ସହ ମିଶିଗଲେ। ତୁମେ ପରାଶରଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବା, ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବ।
ଯୋ ଵେଦମେକଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଶ୍ଚତୁର୍ଧା ଵିବଜିଷ୍ଯତି। ମହାଭିଷକ୍ସୁତସ୍ଯୈଵ ଶନ୍ତନୋଃ କୀର୍ତିଵର୍ଧନମ୍
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷି ଏକମାତ୍ର ବେଦକୁ ଚାରିଭାଗ କରିବେ। ମହାବୈଦ୍ୟର ପୁଅ ହୋଇ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇବେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦଂ ଵୀରଂ ଚିତ୍ରଵୀରଂ ଚ ଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଏତାନ୍ସୂତ୍ଵା ସୁପୁତ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵଂ ପୁନରେଵ ଗମିଷ୍ଯସି
ତୁମେ ବଡ଼ ଭାଇ ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ନାମକ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବା। ଏହି ସୁସନ୍ତାନମାନେ ହେବା ପରେ, ପୁନି ଚାଲିଯିବ।
ଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍ପିତୄଣାଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଜନ୍ମ କୁତ୍ସିତମ୍। ଅସ୍ଯୈଵ ରାଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ କନ୍ଯା ହ୍ଯଦ୍ରିକାଯାଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ପିତୃମାନେଙ୍କ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ, ତୁମେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ପାଇବ। ଏହି ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ, ଅଦ୍ରିକା ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଭଵିତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵାପରେ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନିଜା। ଏଵମୁକ୍ତା ପୁରା ତୈସ୍ତ୍ଵଂ ଜାତା ସତ୍ଯଵତୀ ଶୁଭା
ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରରେ, ତୁମେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବ। ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏଭଳି କହାଯାଇଥିଲା, ତୁମେ ଶୁଭ ସତ୍ୟବତୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲୁ।
ଅଦ୍ରିକେତ୍ଯଭିଵିଖ୍ଯାତା ବ୍ରହ୍ମଶାପାଦ୍ଵରାପ୍ସରା। ମୀନଭାଵମନୁପ୍ରାପ୍ତା ତ୍ଵଂ ଜନିତ୍ଵା ଗତା ଦିଵମ୍
ଅଦ୍ରିକା ନାମରେ ପରିଚିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ ଏକ ଦେବକନ୍ୟା ଥିଲେ, ମାଛର ଆକାର ଧରିଥିଲେ। ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପୁନି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।