ଯମାଭ୍ଯାଂ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଧୌମ୍ଯେନ ଚ ମହାତ୍ମନା। ପ୍ରାପ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ରାଜନ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯ
ରାଜା, ଯମ ଭ୍ରାତାମାନେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର।
ନ ହି ମେ ମୋକ୍ଷ୍ଯତେଜୀଵନ୍ମୂଢଃ ସୈନ୍ଧଵକୋ ନୃପଃ। ପାତାଲତଲସଂସ୍ଥୋପି ଯଦି ଶକ୍ରୋସ୍ଯ ସାରଥିଃ
ସେ ମୂଢ଼ ସୈନ୍ଧବ ରାଜା ମୋ ହାତରୁ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ, ଯଦି ତାଙ୍କର ସାରଥି ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଥିବେ ଓ ସେ ପାତାଳର ତଳକୁ ଲୁଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ମହାବାହୋ ଦୁରାତ୍ମାଽପିସ ସୈନ୍ଧଵଃ। ଦୁଃଶଲାମଭିସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ସୈନ୍ଧବକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦୁଃଶଳା ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ମନେ ରଖି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୀମମୁଵାଚ ଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯା। କୁପିତା ହ୍ରୀମତୀ ପ୍ରାଜ୍ଞା ପତୀ ଭୀମାର୍ଜୁନାଵୁଭୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଥିଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚେତ୍ପ୍ରିଯଂ ମହ୍ଯଂ ଵଧ୍ଯଃ ସ ପୁରୁଷାଧମଃ। ସୈନ୍ଧଵାପଶଦଃ ପାପୋ ଦୁର୍ମତିଃ କୁଲପାଂସନଃ
ମୋ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେ ନରମଧ୍ୟର ଦୁଃଖୀ, ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ଜାତିର ଅପମାନ, ସୈନ୍ଧବକୁ ମାରିଦେ।
ଭାର୍ଯାଭିହର୍ତା ଵୈରୀ ଯୋ ଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯହରୋ ରିପୁଃ। ଯାଚମାନୋଽପିସଂଗ୍ରାମେ ନ ମୋକ୍ତଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭାର୍ଯାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ଶତ୍ରୁ ଓ ରାଜ୍ୟ ଚୁରି କରେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଗିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୌ ତୌ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଯଯତୁର୍ଯତ୍ର ସୈନ୍ଧଵଃ। ରାଜା ନିଵଵୃତେକୃଷ୍ଣାମାଦାଯ ସପୁରୋହିତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଦୁଇ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ସୈନ୍ଧବ ଅଛିଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ରାଜା, କୃଷ୍ଣା ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନେଇ, ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶ୍ରମପଦମପଵିଦ୍ଧଵୃସୀକଟମ୍। ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଦିଭିର୍ଵିପ୍ରୈରନୁକୀର୍ଣଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ଦର୍ବ ଚିହ୍ନ ଚିଁଡ଼ାଯିଥିଲା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ଦ୍ରୌପଦୀମନୁଶୋଚଦ୍ଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତୈଃ ସମାହିତୈଃ। ସମେଯାଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଭାର୍ଯ ଭ୍ରାତୃମଧ୍ଯଗଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯା ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ତେ ସ୍ମ ତଂ ମୁଦିତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନରପ୍ଯାଗତଂ ନୃପମ୍। ଜିତ୍ଵା ତାନ୍ସିନଧୁସୌଵୀରାନ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଚାହୃତାଂ ପୁନଃ
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନି ଫେରିଆସିବା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ସୈନ୍ଧବ ଓ ସୌବୀରମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ରାଜାତତ୍ରୈଵୋପଵିଵେଶ ହ। ପ୍ରଵିଵେଶାଶ୍ରମଂ କୃଷ୍ଣା ଯମାଭ୍ଯାଂ ସହ ଭାମିନୀ
ସେଠାରେ, ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିବା ରାଜା ଉପବେଶ କଲେ; ଦୀପ୍ତିମାନ କୃଷ୍ଣା, ଦ୍ରୋଧର ଦୁଇ ପୁଅ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚାପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୋଶଗତଂ ରିପୁମ୍। ସ୍ଵଯମଶ୍ଵାଂସ୍ତୁଦନ୍ତୌ ତୌ ଜଵେନୈଵାଭ୍ଯଧାଵତାମ୍
ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଶତ୍ରୁ ନିକଟରେ ଥିବାକୁ ଶୁଣି, ନିଜେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଦୃତ ଚଳାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଧାଡ଼ିଲେ।
ଇଦମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ଚାତ୍ର ଚକାରାତିରଥୋଽର୍ଜୁନଃ। କ୍ରୋଶମାତ୍ରଗତାନଶ୍ଵାନ୍ସୈନ୍ଧଵସ୍ଯ ଜଘାନ ଯତ୍
ଏଠାରେ, ଅର୍ଜୁନ ଅତିଶୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କାମ କଲେ; ଶତ୍ରୁ ରଥର ଘୋଡ଼ାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଚିତ୍କାର ଦୂରରୁ ମାରିଦେଲେ।
ସ ହି ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରସଂପନ୍ନଃ କୃଚ୍ଛ୍ରକାଲେଽପ୍ଯସଂଭ୍ରମଃ। ଅକରୋଦ୍ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ଶରୈରସ୍ତ୍ରାନୁମନ୍ତ୍ରିତୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଥିବା ଅର୍ଜୁନ, କଷ୍ଟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେନି; ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶର ଦେଇ ଦୁର୍ଲଭ କାମ କଲେ।
ତତୋଽଭ୍ଯଧାଵତାଂ ଵୀରାଵୁଭୌ ଭୀମଧନଂଜଯୌ। ହତାଶ୍ଵଂ ସୈନ୍ଧଵଂ ଭୀତମେକଂ ଵ୍ଯାକୁଲଚେତସମ୍
ତାପରେ, ଭୀମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଦୁଇ ଶୂର, ହତ ଘୋଡ଼ା, ଏକା, ଭୟଭିତ ଓ ଅସ୍ତିର ଚିତ୍ତ ସାଇନ୍ଧବ ରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୈନ୍ଧଵସ୍ତୁ ହତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଥାଽଶ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନ୍ସୁଦୁଃଖିତଃ। `ରଥାତ୍ପ୍ରସ୍କନ୍ଦ୍ଯ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ଵୈ ପଲାଯନପରୋଽଭଵତ୍
ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା ନିଜ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବାକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ରଥରୁ ଲାଫି ନିଜ ପାଉଁରେ ଦୃତ ଭାଗିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଵିକ୍ରମକର୍ମାଣି କୁର୍ଵାଣଂ ଚ ଧନଂଜଯମ୍। ପଲାଯନକୃତୋତ୍ସାହଃ ପ୍ରାଦ୍ରଵଦ୍ଯେନ ଵୈ ଵନମ୍
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସେ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଦୃତ ଭାଗିଗଲେ।
ସୈନ୍ଧଵଂ ତ୍ଵମିସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯପରାକ୍ରାନ୍ତଂ ପଲାଯନେ। ଅନୁଯାଯ ମହାବାହୁଃ ଫଲ୍ଗୁନୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା ଶକ୍ତି ଦେଇ ପଳାଇବାକୁ ଦେଖି, ବଳଶାଳୀ ଫଳ୍ଗୁନ ସେଠାକୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଅନନ ଵୀର୍ଯେଣ କଥଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯସେ ବଲାତ୍। ରାଜପୁତ୍ର ନିଵର୍ତସ୍ଵ ନ ତେ ଯୁକ୍ତଂ ପଲାଯନମ୍
ଶକ୍ତି ନଥିବା ଦେହରେ କିପରି ତୁମେ ଜୋର ଦେଇ ଜନନୀକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ? ରାଜପୁତ୍ର, ଫେରିଆ, ପଳାଇବା ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ ନୁହେଁ।
କଥଂ ହ୍ଯନୁଚରାନ୍ହିତ୍ଵା ଶତ୍ରୁମଧ୍ଯେ ପଲାଯସେ। ଇତ୍ଯୁଚ୍ଯମାନଃ ପାର୍ଥେନ ସୈନ୍ଧଵୋ ନ ନ୍ଯଵର୍ତତ
କିପରି ତୁମେ ତୁମ ସାଥୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଳାଇଯାଉଛ? ପାର୍ଥ ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା ଫେରିଲେନି।
ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ତଂ ଭୀମଃ ସହସାଽଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ବଲୀ। ମା ଵଧୀରିତି ପାର୍ଥସ୍ତଂ ଦଯାଵାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ଭୀମ, 'ଥାଉ, ଥାଉ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଶକ୍ତି ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୟାଳୁ ପାର୍ଥ, 'ମାରିନିବେ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଜଯଦ୍ରଥସ୍ତୁ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଭ୍ରାତରାଵୁଦ୍ଯତାଯୁଧୌ। ପ୍ରାଦାଵତ୍ତୂର୍ଣମଵ୍ଯଗ୍ରୋ ଜୀଵିତେପ୍ସୁଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ
ଜୟଦ୍ରଥ, ଦୁଇ ଭାଇ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଶା କରି, ଦୁଃଖରେ ଅବିଚଳିତ ଭାବରେ ଦୃତ ଭାଗିଗଲେ।
ଲତାଭିଃ ସଂଵୃତେ କକ୍ଷେ କିରୀଟଂ ରତ୍ନଭାସ୍ଵରମ୍। ଅପଵିଧ୍ଯପ୍ରଧାଵନ୍ତଂ ନିଲୀଯନ୍ତଂ ଵନାନ୍ତରେ
ଲତା ଦ୍ୱାରା ଢାକିଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ, ରତ୍ନ ଦୀପ୍ତି ଥିବା କିରିଟ ଫେଙ୍ଗି ଦେଇ, ଚୁପଚାପ ଭାଗି ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ଲୁଚିଗଲେ।
ଭୀମସେନସ୍ତୁ ତଂ କକ୍ଷେ ଲୀଯମାନଂ ଭଯାକୁଲମ୍। ମାର୍ଗମାଣୋଽଵତୀର୍ଯାଶୁ ରଥାଦ୍ରତ୍ନଵିଭୂପିତାତ୍'। ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯ ନିଜଗ୍ରାହକେଶପକ୍ଷେ ହ୍ଯମର୍ଷଣଃ
ଭୀମସେନ, ଭୟରେ ଲୁଚିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖୋଜି, ରତ୍ନ ଭୂଷିତ ରଥରୁ ଦୃତ ଉତରି, ତାଙ୍କୁ ଚୁଲରେ ଧରି ରୋଷରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଚ ତଂ ଭୀମୋ ନିଷ୍ପିପେପ ମହୀତଲେ। ଗଲେ ଗୃହୀତ୍ଵାରାଜାନଂ ପାତଯାମାସ ଚୈଵ ହ
ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ପୃଥିବୀରେ ପେଟିଲେ; ଗଳାରେ ଧରି ରାଜାକୁ ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଲେ।
ପୁନଃ ସ ଜୀଵମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯୋତ୍ପତିତୁମିଚ୍ଛତଃ। ପଦା ମୂର୍ଧ୍ନି ମହାବାହୁଃ ପ୍ରାହରଦ୍ଵିଲପିଷ୍ଯତଃ
ପୁଣି, ଉଠିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ, ମହାବାହୁ ଭୀମ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଉଁ ଦେଇ ମାରିଲେ, ତେଣୁ ସେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ତସ୍ଯ ଜାନୂ ଦଦୌ ଭମୋ ଜଘ୍ନେ ଚୈନମରତ୍ନିନା। ସ ମୋହମଗମଦ୍ରାଜା ପ୍ରହାରଵରପୀଡିତଃ
ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ଗୁଡ଼ିକୁ ମାରିଲେ ଓ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଘାତରେ ରାଜା ଅଚେତନ ହେଲେ।
ସରୋଷଂ ଭୀମସେନଂ ତୁ ଵାରଯାମାସ ଫଲ୍ଗୁନଃ। ଦୁଃଶଲାଯାଃ କୃତେରାଜା ଯତ୍ତ୍ଵାମାହେତି କୌରଵ
ଫଳ୍ଗୁନ ରୋଷରେ ଥିବା ଭୀମସେନଙ୍କୁ ରୋକିଲେ; 'ଦୁଃଶଳା ପାଇଁ ରାଜା ତୁମକୁ କହିଛନ୍ତି' ବୋଲି କୌରବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାଯଂ ପାପସମାଚାରୋ ମତ୍ତୋ ଜୀଵିତୁମର୍ହତି। କୃଷ୍ଣାଯାସ୍ତଦନର୍ହାଯାଃ ପରିକ୍ଲେଷ୍ଟା ନରାଧମଃ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଟି ଜୀବନ ରଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ନିମ୍ନତମ ପୁରୁଷ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଛି।
କିଂନୁ ଶକ୍ଯଂ ମଯା କର୍ତୁଂ ଯଦ୍ରାଜା ସତତଂ ଘୃଣୀ। ତ୍ଵଂ ଚ ବାଲିଶଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଦୈଵାସ୍ମାନ୍ପ୍ରବାଧସେ
ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି? ରାଜା ସଦା ଦୟାଳୁ, ତୁମେ ଶିଶୁମନ୍ତି ଭାବନାରେ ସଦା ଆମେଁକୁ ରୋକୁଛ।