ସୂଦିତାଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ବହଵଃ ସଵ୍ଯସାଚିନା। ସପତାକାଶ୍ଚ ମାତଙ୍ଗାଃ ସଧ୍ଵଜାଶ୍ଚ ମହାରଥାଃ
ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା ଘାୟିତ ହେଇ ପଡିଥିଲେ; ପତାକା ଧାରଣ କରିଥିବା ହାତୀ ଓ ଧ୍ୱଜା ସହ ମହାରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଘାୟିତ ହେଇଥିଲେ।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ତସ୍ଥୁଃ ସର୍ଵମାଯୋଧନଂ ପ୍ରତି। ଶରୀରାଣ୍ଯଶିରସ୍କାନି ଵିଦେହାନି ଶିରାଂସି ଚ
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ମୃତ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶିରହୀନ ଦେହ ଭୂମିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ଥିଲା।
ଶ୍ଵଗୃଧ୍ରକଙ୍କକାକୋଲଭାସଗୋମାଯୁଵାଯସାଃ। ଅତୃପ୍ଯଂସ୍ତତ୍ରଵୀରାଣାଂ ହତାନାଂ ମାସଶୋଣିତୈଃ
ସେଠାରେ କୁକୁର, ଗୃଧ୍ର, କଂକ, କାକ, ଭାସ, ଶ୍ୱାନ, କାଳିଆ କାକ ମୃତ ବୀରମାନଙ୍କ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଉପରେ ଅତି ଲୋଭରେ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଶରଜ୍ଵାଲୈର୍ଗାଣ୍ଡୀଵାନିଲଚୋଦିତୈଃ। ସେନେନ୍ଧନଂ ଦଦାହାଶୁ ସରୋଷଃ ପାର୍ଥପାଵକଃ
ଗାଣ୍ଡୀବର ବାଣର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ନି ଝାଡ଼ି, ପାର୍ଥ ରୋଷରେ ତାଳ ଦେଇ ସେନାକୁ ଦୃତି ଭାବେ ଜଳାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଚକ୍ରାଣାଂ ପତିତାନାଂ ଚ ଯୁଗାନାଂ ଚ ମହୀପତେ। ତୂଣୀରାଣଆଂ ପତାକାନାଂ ଧ୍ଵଜାନାଂ ଚ ରଥୈଃ ସହ
ହେ ରାଜା, ଭୂମିରେ ଭାଗ୍ନ ଚକ୍ର, ଯୁଗ, ତୁଣୀର, ପତାକା, ଧ୍ୱଜ ଓ ରଥ ଏକାଠି ହୋଇ ପଡିଥିଲା।
ଈଷାଣାମନୁକର୍ଷାଣାଂ ତ୍ରିଵେଣୂନାଂ ତଥୈଵ ଚ। ଅକ୍ଷାଣାମଥ ଯୋକ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତୋଦାନାଂ ଚ ରାଶଯଃ
ଅକ୍ଷ, ରଥର ଦଣ୍ଡ, ତିନି ମାଂସ ଦଣ୍ଡ, ଚକ୍ର, ଯୁଗ୍ରା, ପ୍ରତୋଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଏଉଁଠା ଓଉଁଠା ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା।
ଶିରସାଂ ପତିତାନାଂ ଚ କୁଣ୍ଡଲୋଷ୍ଣୀଷଧାରିଣାମ୍। ଭୁଜାନାଂ ମକୁଟାନାଂ ଚ ହାରାଣାମଙ୍ଗଦୈଃ ସହ
କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୃତ ମୁଣ୍ଡ, ମକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭୁଜ, ହାର ଓ ଅଙ୍ଗଦ ଏକାଠି ହୋଇ ପଡିଥିଲା।
ଛତ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯଜନାନାଂ ଚ ଚର୍ମଣଆଂ ଵର୍ମଣାଂ ତଥା। ଛିନ୍ନାନାଂ କାର୍ମୁକାଣାଂ ଚ ପଟ୍ଟସାନାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଛତା, ବିଜନ, ଚର୍ମ, ବର୍ମ, ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଧନୁଷ ଓ ତଳୱାର ମଧ୍ୟ ଭୂମିରେ ଏଉଁଠା ଓଉଁଠା ପଡିଥିଲା।
ଶକ୍ତୀନାମଥ ଖଙ୍ଗାନାଂ ଦଣ୍ଡାନାଂ ସହ ତେମରୈଃ। ରାଶଯଶ୍ଚାତ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତତ୍ରତତ୍ର ଵିଶାଂପତେ
ଶକ୍ତି, ତଳୱାର, ଦଣ୍ଡ, ଗଦା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଏଉଁଠା ଓଉଁଠା ଏକାଠି ହୋଇଥିଲା, ହେ ନରପତି।
ପତିତୈଶ୍ଚୈଵ ମାତଙ୍ଗୈଃ ସଯୋଧୈଃ ପର୍ଵତୋପମୈଃ। ହଯୈର୍ଦ୍ଵିଧାକୃତୈଃ ସାର୍ଧଂ ସାଦିଭିଃ ସାଯୁଧୈସ୍ତଥା
ପଡିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ହାତୀ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଦ୍ଧା, ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ତାଙ୍କ ସାରଥି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଭୂମିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଥିଲା।
ଵିପ୍ରଵିଦ୍ଧୈ ରଥୈଶ୍ଚୈଵ ନିହତୈଶ୍ଚପଦାତିଭିଃ। ଅଗମ୍ଯରୂପା ପୃଥିଵୀ ମାଂସଶୋଣିତକର୍ଦମା
ଭାଙ୍ଗିଥିବା ରଥ ଓ ମୃତ ପଦାତିମାନେ ଭୂମିରେ ପଡିଥିଲେ; ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର କାଦୁ ଭୂମିକୁ ଅଗମ୍ୟ କରିଦେଲା।
ହତେଷୁ ତେଷୁ ଵୀରେଷୁ ସିନ୍ଧୁରାଜୋ ଜଯଦ୍ରଥଃ। ଵିମୁଚ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଂ ସଂତ୍ରସ୍ତଃ ପଲାଯନପରୋଽଭଵତ୍
ସେ ବୀରମାନେ ମୃତ ହେବା ପରେ, ସିନ୍ଧୁରାଜ ଜୟଦ୍ରଥ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସ ତସ୍ମିନ୍ସଂକୁଲେ ସୈନ୍ଯେ ଦ୍ରୌପଦୀମଵତାର୍ଯ ତାମ୍। ପ୍ରାଣପ୍ରେପ୍ସୁରୁପାଧାଵଦ୍ଵନଂ ତତ୍ର ନରାଧମଃ
ସେହି ଅସ୍ତିର ସେନାରେ, ଦୁଃଖୀ ଲୋକଟି ନିଜ ପ୍ରାଣ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ରଖି ଜଙ୍ଗଲକୁ ପଳାଇଗଲା।
ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୌମ୍ଯପୁରସ୍କୃତାମ୍। ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରେଣ ଵୀରେଣ ରଥମାରୋପଯତ୍ତଦା
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଆଗରେ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୂର ନିକଟରେ ଦେଖି, ସେତିବେଳେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ରଥରେ ଉଠାଇଲେ।
ତତସ୍ତଦ୍ଵିଦ୍ରୁତଂ ସୈନ୍ଯମପଯାତେ ଜଯଦ୍ରଥେ। ଆଦିଶ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ନାରାଚୈରାଜଘାନ ଵୃକୋଦରଃ
ଯେତେବେଳେ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ସେନା ଭୟରେ ଭାଗିଗଲା, ଭୀମ ତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କରିଲେ।
ସଵ୍ଯସାଚୀ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଲାଯନ୍ତଂ ଜଯଦ୍ରଥମ୍। ଵାରଯାମାସ ନିଘ୍ନନ୍ତଂ ଭୀମଂ ସୈନ୍ଧଵସୈନିକାନ୍
ଅର୍ଜୁନ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ପଳାଇଯିବା ଦେଖି, ଭୀମଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, ଯେଉଁଠି ଭୀମ ସୈନ୍ଧବ ସେନାକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଯସ୍ଯାପଚାରାତ୍ପ୍ରାପ୍ତୋଽଯମସ୍ମାନ୍କ୍ଲେଶୋ ଦୁରାସଦଃ। ତମସ୍ମିନ୍ସମରୋଦ୍ଦେଶେ ନ ପଶ୍ଯାମି ଜଯଦ୍ରଥମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ଅସହ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡିଛୁ, ସେ ଜୟଦ୍ରଥକୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ଦେଖୁନାହିଁ।
ମୂଢଂ ନୈକୃତିକଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ କ୍ଲେଶକାରିଣମ୍'। ତମେଵାନ୍ଵିଷ ଭଦ୍ରଂ ତେ କିଂ ତେ ଯୋଧୈର୍ନିପାତିତୈଃ। ଅନାମିଷମିଦଂ କର୍ମ କଥଂ ଵା ମନ୍ଯତେ ଭଵାନ୍
ଏହି ମୂଢ଼, ଧୋଖାବାଜ, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଛି, ତାକୁ ଅନୁସରଣ କର; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଯୋଧାମାନେ କେତେ ମରିଲେ ମୋତେ କଣ ଲାଭ? ଏହି କାମରେ କିଛି ଲାଭ ନାହିଁ—ତୁମେ ଏହାକୁ କିପରି ଭାବୁଛ?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ଗୁଡାକେଶେନ ଧୀମତା। ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭିପ୍ରେତ୍ଯ ଵାଗ୍ମୀ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗୁଡାକେଶ ଏପରି କହିଲେ, ଭୀମସେନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖି, କଥା କହିଲେ।
ହତପ୍ରଵୀରା ରିପଵୋ ଭୂଯିଷ୍ଠଂ ଵିଦ୍ରୁତା ଦିଶଃ। ଗୃହୀତ୍ଵା ଦ୍ରୌପଦୀଂ ରାଜନ୍ନିଵର୍ତତୁ ଭଵାନିତଃ
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶୂରମାନେ ମରିଗଲେ, ଅଧିକାଂଶ ଶତ୍ରୁ ଦିଗଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ; ରାଜା, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ନେଇ ଏଠାରୁ ଫେରିଯାଅ।
ଯମାଭ୍ଯାଂ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଧୌମ୍ଯେନ ଚ ମହାତ୍ମନା। ପ୍ରାପ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ରାଜନ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯ
ରାଜା, ଯମ ଭ୍ରାତାମାନେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କର।
ନ ହି ମେ ମୋକ୍ଷ୍ଯତେଜୀଵନ୍ମୂଢଃ ସୈନ୍ଧଵକୋ ନୃପଃ। ପାତାଲତଲସଂସ୍ଥୋପି ଯଦି ଶକ୍ରୋସ୍ଯ ସାରଥିଃ
ସେ ମୂଢ଼ ସୈନ୍ଧବ ରାଜା ମୋ ହାତରୁ ଜୀବନରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ ନାହିଁ, ଯଦି ତାଙ୍କର ସାରଥି ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଥିବେ ଓ ସେ ପାତାଳର ତଳକୁ ଲୁଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ମହାବାହୋ ଦୁରାତ୍ମାଽପିସ ସୈନ୍ଧଵଃ। ଦୁଃଶଲାମଭିସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍
ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ସୈନ୍ଧବକୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦୁଃଶଳା ଓ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ମନେ ରଖି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୀମମୁଵାଚ ଵ୍ଯାକୁଲେନ୍ଦ୍ରିଯା। କୁପିତା ହ୍ରୀମତୀ ପ୍ରାଜ୍ଞା ପତୀ ଭୀମାର୍ଜୁନାଵୁଭୌ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ରୌପଦୀ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ; ତାଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅସ୍ଥିର, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଥିଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଚେତ୍ପ୍ରିଯଂ ମହ୍ଯଂ ଵଧ୍ଯଃ ସ ପୁରୁଷାଧମଃ। ସୈନ୍ଧଵାପଶଦଃ ପାପୋ ଦୁର୍ମତିଃ କୁଲପାଂସନଃ
ମୋ ପ୍ରିୟ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ସେ ନରମଧ୍ୟର ଦୁଃଖୀ, ପାପୀ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ, ଜାତିର ଅପମାନ, ସୈନ୍ଧବକୁ ମାରିଦେ।
ଭାର୍ଯାଭିହର୍ତା ଵୈରୀ ଯୋ ଯଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯହରୋ ରିପୁଃ। ଯାଚମାନୋଽପିସଂଗ୍ରାମେ ନ ମୋକ୍ତଵ୍ଯଃ କଥଂଚନ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭାର୍ଯାକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ଶତ୍ରୁ ଓ ରାଜ୍ୟ ଚୁରି କରେ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାଗିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୌ ତୌ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୌ ଯଯତୁର୍ଯତ୍ର ସୈନ୍ଧଵଃ। ରାଜା ନିଵଵୃତେକୃଷ୍ଣାମାଦାଯ ସପୁରୋହିତଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଦୁଇ ନରବ୍ୟାଘ୍ର ସୈନ୍ଧବ ଅଛିଯାଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ରାଜା, କୃଷ୍ଣା ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ନେଇ, ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶ୍ରମପଦମପଵିଦ୍ଧଵୃସୀକଟମ୍। ମାର୍କଣ୍ଡେଯାଦିଭିର୍ଵିପ୍ରୈରନୁକୀର୍ଣଂ ଦଦର୍ଶ ହ
ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା, ଯେଉଁଠି ଦର୍ବ ଚିହ୍ନ ଚିଁଡ଼ାଯିଥିଲା, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଭରିଥିଲେ।
ଦ୍ରୌପଦୀମନୁଶୋଚଦ୍ଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୈସ୍ତୈଃ ସମାହିତୈଃ। ସମେଯାଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସଭାର୍ଯ ଭ୍ରାତୃମଧ୍ଯଗଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କରୁଥିଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯା ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ତେ ସ୍ମ ତଂ ମୁଦିତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନରପ୍ଯାଗତଂ ନୃପମ୍। ଜିତ୍ଵା ତାନ୍ସିନଧୁସୌଵୀରାନ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଚାହୃତାଂ ପୁନଃ
ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନି ଫେରିଆସିବା ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ; ସେ ସୈନ୍ଧବ ଓ ସୌବୀରମାନେ ଉପରେ ଜିତି, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ।