କ୍ଷିପ୍ରଂ ନିଵର୍ତଧ୍ଵମଲଂ ମୃଗୈର୍ନୋ ମନୋ ହି ମେ ଦୂଯତି ଦହ୍ଯତେ ଚ। ବୁଦ୍ଧିଂ ସମାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଚ ମେ ସମନ୍ଯୁ- ରୁଦ୍ଧୂଯତେ ପ୍ରାଣପତିଃ ଶରୀରେ
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଯାଅ; ଶିକାର ଏପରି ଯଥେଷ୍ଟ। ମୋ ମନ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଜଳିଉଠିଛି। ମୋ ବୁଦ୍ଧି ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ଶ୍ୱାସ ଶରୀର ଭିତରେ ଅସ୍ତିର ହେଉଛି।
ସରଃ ସୁପର୍ଣନ ହୃତୋରଗେନ୍ଦ୍ର- ମରାଜକଂ ରାଷ୍ଟ୍ରମିଵେହ ଶାନ୍ତମ୍। ଏଵଂଵିଧଂ ମେ ପ୍ରତିଭାତି କାମ୍ଯକଂ ଶୌଣ୍ଡୈର୍ଯଥା ପୀତସୁରଶ୍ଚ କୁମ୍ଭଃ
ଏହି ଝିଲି ଏବଂ ନଗ ରହିଥିବା ବଡ଼ ପକ୍ଷୀ ଓ ସର୍ପ ନଥିବାରୁ, ରାଜା ନଥିବା ରାଜ୍ୟ ଭଳି ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ଏଭଳି ମୋତେ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରି ଶୂରମାନେ ମଦର କୁମ୍ଭ ଖାଲି କରିଦେଇଛନ୍ତି।
ତେ ସୈନ୍ଧଵୈରଗ୍ନ୍ଯନିଲୋଗ୍ରଵେଗୈ- ର୍ମହାଜଵୈର୍ଵାଜିଭିରୁହ୍ଯମାନାଃ। ଯୁକ୍ତୈର୍ବୃହଦ୍ଭିଃ ସୁରଥୈର୍ନୃଵୀରା- ସ୍ତଦାଶ୍ରମାଯାଭିମୁଖା ବଭୂଵୁଃ
ସେହି ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଅଗ୍ନି, ପବନ ଓ ତଡିତ୍ର ଦ୍ରୁତିରେ ଦୌଡୁଥିବା ବଡ଼ ଓ ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ଜୋଡାଯାଇଥିବା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଆଶ୍ରମ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ।
ତେଷାଂ ତୁ ଗୋମାଯୁରନଲ୍ପଘୋଷୋ ନିଵର୍ତତାଂ ଵାମମୁପେତ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵମ୍। ପ୍ରଵ୍ଯାହରତ୍ତତ୍ପ୍ରଵିମୃଶ୍ଯ ରାଜା ପ୍ରୋଵାଚ ଭୀମଂ ଚ ଧନଂଜଯଂ ଚ
ସେମାନେ ଫେରିବା ସମୟରେ, ଏକ ଶିଆଳ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରି ସେମାନଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସିଲା। ରାଜା ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଭୀମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଥା ଵଦତ୍ଯେପ ଵିହୀନଯୋନିଃ ସାଲାଵୃକୋଵାମମୁପେତ୍ଯ ପାର୍ସ୍ଵମ୍। ସୁଵ୍ଯକ୍ତମସ୍ମାନଵମତ୍ଯ ପାପୈଃ କୃତୋଽଭିମର୍ଦଃ କୁରୁଭିଃ ପ୍ରସହ୍ଯ
ଯେପରି ଏହି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର ଶିଆଳ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସି ହୁଁକାର ଦେଉଛି, ସେପରି କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମେଠାରେ ଖୋଲାମେଲା ଅପମାନ ଓ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି।
ଏତ୍ଯାଥ ତେ ତଦ୍ଵନମାଵିଶନ୍ତୋ ମହତ୍ଯରଣ୍ଯେ ମୃଗଯାଂ ଚରିତ୍ଵା। ବାଲାମପଶ୍ଯନ୍ତ ତଦା ରୁଦନ୍ତୀଂ ଧାତ୍ରେଯିକାଂ ପ୍ରେଷ୍ଯଵଧୂଂ ପ୍ରିଯାଯାଃ
ଏପରି, ସେମାନେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇ ଶିକାର କରିବା ପରେ, ଏକ ଯୁବତୀ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିଲେ—ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟାଙ୍କର ଧାତ୍ରୀର ବୋହୁ।
ତାମିନ୍ଦ୍ରସେନସ୍ତ୍ଵରିତୋଽଭିସୃତ୍ଯ ରଥାଦଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ତତୋଽଭ୍ଯଧାଵତ୍। ପ୍ରୋଵାଚ ଚୈନାଂ ଵଚନଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ଧାତ୍ରେଯିକାମାର୍ତତରସ୍ତଦାନୀମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଉତରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦୌଡିଗଲେ; ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଧାତ୍ରୀର ବୋହୁକୁ ଏହି ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍ପରୈର୍ନାପକୃତଂ ଵନେଽସ୍ମିନ୍
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ କିଏ ତୁମକୁ କିଛି ଅନ୍ୟାୟ କରିଛି କି?
ପର୍ଯାକୁଲା ସାଧୁ ସମୀକ୍ଷ୍ଯସୂତ- ମଭ୍ଯାପତନ୍ତଂ ଦ୍ରୁତମିନ୍ଦ୍ରସେନମ୍। ଉରୋ ଘ୍ନତୀ କଷ୍ଟତରଂ ତଦାନୀ- ମୁଚ୍ଚୈଃ ପ୍ରଚୁକ୍ରୋଶ ହୃତେତି ଦେଵୀ
ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ତୁରନ୍ତ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଣୀ ଦୁଃଖରେ ଚେଷ୍ଟା କରି ଚାପିଲେ ଓ ଉଚ୍ଚରେ କହିଲେ—'ସେ ନେଇଯାଇଛି!'
ଅନିନ୍ଦ୍ଯରୂପା ତୁ ଵିଶାଲନେତ୍ରା ଶରୀରତୁଲ୍ଯା କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାନାମ୍। `କେନାତ୍ମନାଶାଯ ଯଦାପନୀତା ଛିଦ୍ରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରପତ୍ନୀ
ଅପରାଧ ନଥିବା ରୂପ ଓ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, କୁରୁମାନଙ୍କ ସମାନ ଦେହ ଥିବା ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ—କିଏ ଅବସର ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ନେଇଯାଇଛି?
ଯଦ୍ଯେଵ ଦେଵୀଂ ପୃଥିଵୀଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦିଵଂ ପ୍ରପନ୍ନାଽପ୍ଯଥଵା ସମୁଦ୍ରମ୍। ତସ୍ଯା ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପଦେ ହି ପାର୍ଥା- ସ୍ତଥା ହି ସଂତପ୍ଯତି ଧର୍ମରାଜଃ
ରାଣୀ ଯଦି ପୃଥିବୀରେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଦିବକୁ ଚାଲିଗଲେ କିମ୍ବା ସମୁଦ୍ରକୁ ଗଲେ, ପାର୍ଥମାନେ ତାଙ୍କ ପଥକୁ ଅନୁସରିବେ; ଏପରି ଦୁଃଖରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜଳିଉଛନ୍ତି।
କୋ ହୀଦୃଶାନାମରିମର୍ଦନାନାଂ କ୍ଲେଶକ୍ଷମାଣାମପରାଜିତାନାମ୍। ପ୍ରାଣୈଃ ସମାମିଷ୍ଟତମାଂ ଜିହୀର୍ଷେ- ଦନୁତ୍ତମଂ ରତ୍ନମିଵ ପ୍ରମୂଢଃ
ଏପରି ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିଥିବା, ଦୁଃଖ ସହିଥିବା ଓ ଅଜୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅପରାଧ କରି, ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ଝୁଁଜି, ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଗହଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ?
ନ ବୁଧ୍ଯତେ ନାଥଵତୀମିହାଦ୍ଯ ବହିଶ୍ଚରଂ ହୃଦଯଂ ପାଣ୍ଡଵାନାମ୍। କସ୍ଯାଦ୍ଯ କାଯଂ ପ୍ରତିଭିଦ୍ଯ ଘୋରା ମହୀଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଶିତାଃ ଶରାଗ୍ର୍ଯାଃ
ଆଜି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ରାଣୀର ଅନୁପସ୍ଥିତି ବୁଝିପାରୁନାହାନ୍ତି; ଆଜି କିଏର ଦେହକୁ ଭୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଭେଦି ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚାଇବ?
ମା ତ୍ଵଂ ଶୁଚସ୍ତାଂ ପ୍ରତି ଭୀରୁ ଵିଦ୍ଧି ଯଥାଽଦ୍ଯ କୃଷ୍ଣା ପୁନରେଷ୍ଯତୀତି। ନିହତ୍ଯ ସର୍ଵାନ୍ଦ୍ଵିଷତଃ ସମଗ୍ରା- ନ୍ପାର୍ଥାଃ ସମେଷ୍ଯନତ୍ଯଥ ଯାଜ୍ଞସେନ୍ଯା
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନୁହେଁ, ଭୟଭୀତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜାଣ, କୃଷ୍ଣା ଆଜି ଫେରିବେ। ପାର୍ଥମାନେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇ, ଯଜ୍ଞସେନୀକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଚ୍ଚାରୁମୁଖଂ ପ୍ରସୃଜ୍ଯ ଧାତ୍ରେଯିକା ସାରଥିମିନ୍ଦ୍ରସେନମ୍। ଜଯଦ୍ରଥେନାପହୃତାପ୍ରମଥ୍ଯ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପାନ୍ପରିଭୂଯ କୃଷ୍ଣା
ତାପରେ ଧାତ୍ରୀର ବୋହୁ ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ସାଥୀକୁ ଛାଡି, ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ସାରଥିକୁ କହିଲେ: 'କୃଷ୍ଣାକୁ ଜୟଦ୍ରଥ ନେଇଯାଇଛି, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପାଞ୍ଚ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି।'
ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵର୍ତ୍ମାନି ନଵାନ୍ଯମୂନି ଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ନ ମ୍ଲାନ୍ତି ତଥୈଵ ଭଗ୍ନାଃ। ଆଵର୍ତଯଧ୍ଵଂ ହ୍ଯନୁଯାତ ଶୀଘ୍ରଂ ନ ଦୂରଯାତୈଵ ହି ରାଜପୁତ୍ରୀ
ଏଠାରେ ନୂତନ ପଥ ଦେଖାଯାଉଛି; ଗଛଗୁଡିକ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ଶୀଘ୍ର ଫେରି ଅନୁସରଣ କର; ରାଜକୁମାରୀ ଦୂରରେ ନୁହେଁ।
ସନ୍ନହ୍ଯଧ୍ଵଂ ସର୍ଵ ଏଵେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପା ମହାନ୍ତି ଚାରୂଣି ଚ ଦଂଶନାନି। ଗୃହ୍ଣୀତ ଚାପାନି ମହାଧନାନି ଶରାଂଶ୍ଚ ଶୀଘ୍ରଂ ପଦଵୀଂ ଵ୍ରଜଧ୍ଵମ୍
ସମସ୍ତେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ବଡ଼ ଓ ଚମକୁଥିବା କବଚ ପିନ୍ଧିବା; ମହାନ ଧନୁ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ, ଶୀଘ୍ର ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କର।
ପୁରା ହି ନିର୍ଭର୍ତ୍ସନଦଣ୍ଡମୋହିତା ପ୍ରମୂଢଚିତ୍ତା ଵଦନେନ ଶୁଷ୍ଯତା। ଦଦାତି କସ୍ମୈଚିଦନର୍ହତେ ତନୁଂ ଵରାଜ୍ଯପୂର୍ଣାମିଵ ଭସ୍ମନି ସ୍ରୁଚମ୍
ଏକ ସମୟରେ, କଠୋର ଶବ୍ଦ ଓ ଦଣ୍ଡରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ ହୋଇ, ସେ ଅନ୍ୟ ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ—ଘୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୁଚି ଭସ୍ମରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଇବା ପରି।
ପୁରା ତୁଷାଗ୍ନାଵିଵ ହୂଯତେ ହଵିଃ ପୁରା ଶ୍ମଶାନେ ସ୍ରଗିଵାପଵିଦ୍ଧ୍ଯତେ। ପୁରା ଚ ସୋମୋଽଧ୍ଵରଗୋଽଵଲିହ୍ଯତେ ଶୁନା ଯଥା ଵିପ୍ରଜନେ ପ୍ରମୋହିତେ
ଏକ ସମୟରେ, ତୁଷା ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏକ ସମୟରେ ଶ୍ମଶାନରେ ମାଳା ପେଲାଯାଇଥିଲା; ଏକ ସମୟରେ ଅଧ୍ୱରରେ ସୋମ ରହିଗଲା, ପୁରୋହିତ ନଥିଲେ କୁକୁର ଚାଟିଦେଲା।
ପୁରା ହି ପାର୍ଥାଶ୍ଚ ଦୃତୌ ଚ କାପିଲୀ ପ୍ରସିଚ୍ଛତେ କ୍ଷୀରଧାରା ଯତଧ୍ଵମ୍'। ମହତ୍ଯରଣ୍ଯେ ମୃଗଯାଂ ଚରିତ୍ଵା ପୁରା ସୃଗାଲୋ ନଲିନୀଂ ଵିଗାହତେ
ଏକ ସମୟରେ, ହେ ପାର୍ଥମାନେ, ତୁମେ ଓ ଦୃପଦନନ୍ଦିନୀ ଦୁଧ ଧାରା ପରି ଅଟକିଯାଇଥିଲେ; ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କରିବା ପରେ, ଏକ ସମୟରେ ଶିଆଳ ନଳିନୀ ତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।
ପୁରା ହି ମନ୍ତ୍ରାହୁତିପୂଜିତାଯାଂ ହୁତାଗ୍ନିଵେଦ୍ଯାଂ ବଲିଭୁଙ୍ଗିଲୀଯତେ। ଶ୍ରୁତିଂ ଚ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରସୃତାଂ ମହାଧ୍ଵରେ ଗ୍ରାମ୍ଯୋ ଜନୋ ଯଦ୍ଵଦସୌ ନ ନାଶଯେତ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଯେତେବେଳେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ବଳି ପାଇଁ ରଖାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ କରାଯାଇଥିଲା । ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ଶୁଦ୍ଧ ଶ୍ରୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସାଧାରଣ ଲୋକେ ତାହାକୁ ବାଧା ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ମା ଵଃ ପ୍ରିଯାଯାଃ ସୁନସଂ ସୁଲୋଚନଂ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାଚ୍ଛଂ ଵଦନଂ ପ୍ରସନ୍ନମ୍। ସ୍ପୃଶ୍ଯାଚ୍ଛୁଭଂ କଶ୍ଚିଦକୃତ୍ଯକାରୀ ଶ୍ଵା ଵୈ ପୁରୋଡାଶମିଵାଧ୍ଵରସ୍ଥମ୍
ତୁମର ପ୍ରିୟାଙ୍କର ସୁନାସା, ସୁନୟନ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ମୁହଁ ଓ ହସୁଥିବା ଚେହେରାକୁ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯେପରିକି କୁକୁର ଯଜ୍ଞରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପିଠାକୁ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଏତାନି ଵର୍ତ୍ମାନ୍ଯନୁଯାତ ଶୀଘ୍ରଂ ମା ଵଃ କାଲଃ କ୍ଷିପ୍ରମିହାତ୍ଯଗାଦ୍ଵୈ
ଏହି ପଥରେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୟ ତୁମକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଛାଡ଼ି ଯିବ ନାହିଁ ।
ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରଧାଵଧ୍ଵମିତୋ ନରେନ୍ଦ୍ରା ଯାଵନ୍ନ ଦୂରଂ ଵ୍ରଜତୀତି ପାପଃ। ପ୍ରତ୍ଯାହରଧ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଷତାଂ ସକାଶା- ଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀମିଵ ସ୍ଵାଂ ଦଯିତାଂ ନୃସିଂହାଃ
ରାଜାମାନେ, ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ିଯାଅ, ଯେପରିକି ଦୁଷ୍ଟ ଦୂରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ । ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଠାରୁ ତୁମର ପ୍ରିୟ ଧନକୁ ଫେରାଇ ନେବା ପରି, ଦୂରେ ହେଉ ।
ଭଦ୍ରେ ପ୍ରତିକ୍ରାମ ନିଯଚ୍ଛ ଵାଚଂ ମାଽସ୍ମତ୍ସକାଶେ ପରୁଷାଣ୍ଯଵୋଚଃ। ରାଜାନୋ ଵା ଯଦି ଵା ରାଜପୁତ୍ରା ବଲେନ ମତ୍ତାଃ ପଞ୍ଚତାଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି
ଭଦ୍ରେ, ପଛକୁ ଫେରିଯାଅ ଓ ତୁମର କଥାକୁ ଅଟକାଅ । ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ କଠୋର କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ରାଜା ହେଉନ୍ତୁ କି ରାଜପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିରେ ମଦ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଶେଷ ହୋଇଯାନ୍ତି ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୁର୍ହି ଶୀଘ୍ରଂ ତାନ୍ଯେଵ ଵର୍ତ୍ମାନ୍ଯନୁଵର୍ତମାନାଃ। ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ଵ୍ଯାଲଵଦୁଚ୍ଛ୍ଵସନ୍ତୋ ଜ୍ଯାଂ ଵିକ୍ଷିପନ୍ତଶ୍ଚ ମହାଧନୁର୍ଭ୍ଯଃ
ଏପରି କଥା କହି, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଇଲେ । ସେହି ପଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ, ବାଉଳ ପରି ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ଓ ବଡ଼ ଧନୁର ତାଣି ଦେଉଥିଲେ ।
ତତୋଽପଶ୍ଯଂସ୍ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ରେଣୁ- ମୁଦ୍ଧୂତଂ ଵୈ ଵାଜିସ୍ଵୁରପ୍ରଣୁନ୍ନମ୍। ପଦାତୀନାଂ ମଧ୍ଯଗତଂ ଚ ଧୌମ୍ଯଂ ଵିକ୍ରୋଶନ୍ତଂ ଭୀମ ପାର୍ଥେତ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସେହି ସେନାର ଧୂଳି ଗୋଡ଼େ ହସୁଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନେ ଉଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ । ପଦାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧୌମ୍ୟ ଥିଲେ, ବାରମ୍ବାର 'ଭୀମ, ପାର୍ଥ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ ।
ତେ ସାନ୍ତ୍ଵ୍ଯ ଧୌମ୍ଯଂ ପରିଦୀନସତ୍ଵାଃ ସୁଖଂ ଭଵାନେତ୍ଵିତି ରାଜପୁତ୍ରାଃ। ଶ୍ଯେନା ଯଥୈଵାମିଷସଂପ୍ରଯୁକ୍ତା ଜଵେନ ତତ୍ସୈନ୍ଯମଥାଭ୍ଯଧାଵନ୍
ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ଦୁଃଖିତ ଧୌମ୍ୟଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଭଲ ରୁହ ।' ପରେ, ଶ୍ୟେନ ପରି ମାଂସ ଦେଖି ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିବା ପରି, ତା ସେନାକୁ ଦୃତ ଭାବରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ତେଷାଂ ମହେନ୍ଦ୍ରୋପମଵିକ୍ରମାଣାଂ ସଂରବ୍ଧାନାଂ ଧର୍ଷଣାଦ୍ଯାଜ୍ଞସେନ୍ଯାଃ। କ୍ରୋଧଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ଜଯଦ୍ରଥଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରିଯାଂ ତସ୍ଯ ରଥେ ସ୍ଥିତାଂ ଚ
ଏମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ସାହସିକ ହୋଇ, ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇ ରହିଥିବା ଦୃଶ୍ୟରେ କ୍ରୋଧ ଦହିଉଥିଲେ ।
ପ୍ରଚୁକ୍ରୁଶୁଶ୍ଚାପ୍ଯଥ ସିନ୍ଧୁରାଜଂ ଵୃକୋଦରଶ୍ଚୈଵ ଧନଂଜଯଶ୍ଚ। ଯମୌ ଚ ରାଜା ଚ ମହାଧନୁର୍ଧରା- ସ୍ତତୋ ଦିଶଃ ସଂମୁମୁହୁଃ ପରେଷାମ୍
ଭୀମସେନ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଯମପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ଓ ରାଜା, ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ଧନୁ ଧାରଣ କରି, ସିନ୍ଧୁରାଜାଙ୍କୁ ଚିତ୍କାର କଲେ । ଏହା ଦେଖି ଶତ୍ରୁ ସେନା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଲା ।